VIII SA/Wa 803/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy ze skargi A. Ć. na uchwałę Rady Gminy Z. z dnia 18 czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić A. Ć. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego. W dniu 4 października 2025 r. A. Ć. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika adw. A. P., wniosła do tut. Sądu, na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, skargę na uchwałę Rady Gminy w Z. z 18 czerwca 2003 r., nr [...], w części w której uniemożliwia skarżącej ww. uchwała realizację prawa własności na działce nr [...], położonej w miejscowości N. (obręb geodezyjny N., [...]), dla której prowadzona jest [...] i powoduje, że działka [...] stała się dla skarżącej całkowicie bezużyteczna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie z uwagi na jej wniesienie z uchybieniem terminu. Wyjaśnił, że już 4 listopada 2024 r. do organu wpłynęło wezwanie skarżącej do usunięcia naruszenia prawa wywołanego zaskarżoną uchwałą, organ nie udzielił na to wezwanie odpowiedzi, a skarżąca sporządziła 18 marca 2025 r. skargę do sądu. Postanowieniem z 21 maja 2025 r., sygn. VIII SA/Wa 280/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił ww. skargę, po czym pismem datowanym na 1 sierpnia 2025 r. skarżąca wystosowała ponowne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a 4 października 2024 r. wniosła skarga na ww. uchwałę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (pkt 5) oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6). Zaskarżona uchwała została podjęta 18 czerwca 2003 r., a więc w stanie prawnym, w którym wniesienie skargi na uchwałę wymagało uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2002r., poz. 984 ze zm., tj. w stanie prawnym na dzień podjęcia uchwały, dalej: u.s.g.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, mógł - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Przepis ten został następnie znowelizowany ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935), na skutek czego otrzymał następujące brzmienie: "każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego" (art. 2 pkt 1 lit. a ustawy zmieniającej). Odpowiednio do powyższej zmiany nowelizacji uległ również przepis art. 53 p.p.s.a. poprzez dodanie do niego m.in. § 2a w następującym brzmieniu: "w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie" (art. 9 pkt 3 lit. b ustawy zmieniającej). Zgodnie z przepisami przejściowymi, art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9 oraz przepisy ustawy zmienianej w art. 2 (a więc art. 101 u.s.g.) w nowym brzmieniu stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (art. 17 ust. 2 ww. ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r.). W tej sytuacji konieczne było rozważanie charakteru prawnego wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W okolicznościach niniejszej sprawy, skarżąca uczyniła zadość temu wymogowi, wzywając Radę Gminy Z. pismem z 1 sierpnia 2025 r. do usunięcia naruszenia prawa, to jednak – jak wynika z akt sprawy – wezwania takiego dokonała już wcześniej, pismem z 4 listopada 2024 r. Prawomocnym postanowieniem z 21 maja 2025 r., sygn. VIII SA/Wa 280/25, tut. Sąd odrzucił wniesioną następnie skargę na przedmiotową uchwałę jako wniesioną z uchybieniem terminu. W tym miejscu należy wyjaśnić, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o którym stanowi art. 101 ust. 1 u.s.g. jest czynnością prawną przysługującą jednostce w stosunku do określonej uchwały, którą w jej ocenie naruszono prawo. Jest to czynność prawna, której celem jest m.in. uniknięcie postępowania przed sądem administracyjnym, czyli chodzi o usunięcie naruszenia prawa, bez niepotrzebnego wdawania się w spór przed sądem administracyjnym. Skoro jest to czynność, która służy ewentualnemu wyeliminowaniu naruszenia prawa, którego dopuszczono się odrębną, wcześniejszą uchwałą wydaną w sprawie z zakresu działalności administracji publicznej, to zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlega nie uchwała wydana na skutek rozpoznania wniosku o usunięcie naruszenia prawa, ale uchwała, którą to prawo w ocenie jednostki naruszono (por. postanowienie NSA z 6 września 2012 r. sygn. II OSK 1951/12). Instytucja wezwania, o której mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. jest surogatem środka odwoławczego i nie można traktować jej jako czynności niewywołującej żadnych skutków prawnych, która może być powtarzana wielokrotnie bez ograniczeń. Przyjęcie takiego poglądu pozbawiałoby to działanie znaczenia prawnego, byłoby zaprzeczeniem jego istoty i powodowałoby destabilizację obrotu prawnego, zamiast poprawić jego bezpieczeństwo, nie mówiąc już o tym, że takie rozumienie wezwania stawiałoby wnoszących skargi do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. w pozycji bardziej uprzywilejowanej niż inne podmioty, wnoszące skargi na podstawie innych przepisów. Byłoby to z kolei sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości wszystkich podmiotów wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) oraz przepisem art. 78 Konstytucji RP (por. postanowienia NSA: z 16 grudnia 2008 r. sygn. II OSK 552/08; 6 lipca 2010 r. sygn. akt II OSK 1199/10). W związku z powyższym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest czynnością przysługującą stronie tylko jeden raz, a kolejne pisma w tej sprawie, pochodzące od tego samego podmiotu, nie są wezwaniami w rozumieniu art. 101 u.s.g. (por. postanowienia NSA: z 4 listopada 2011 r. sygn. II OSK 2294/11; z 28 kwietnia 2017 r. sygn. II OZ 426/17). W świetle powyższego, skoro w okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca skorzystała ze środka prawnego, jakim jest wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jej skarga została prawomocnie odrzucona z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia, to obecnie nie jest już uprawniona do ponowienia procedury z art. 101 ust. 1 u.s.g. i w efekcie zaskarżenia tej samej uchwały, w zakresie tej samej działki (nr [...]) do sądu administracyjnego. Ponieważ w sprawie nie przysługiwało jej ponowne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, co jest warunkiem formalnym do wniesienia skargi z art. 101 ust. 1 u.s.g., tak wniesiona skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a.