I SA/Wr 1111/18
WyrokWSA we Wrocławiu2020-06-23
Skład orzekający: Daria Gawlak-Nowakowska, Jadwiga Danuta Mróz, Anetta Makowska - Hrycyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy faktury zakupu towarów i usług, które nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, mogą stanowić podstawę do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony?Ratio decidendi
Faktury dokumentujące transakcje, które nie miały miejsca, są uznawane za "puste" i nie mogą stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego. Nawet jeśli w postępowaniu podatkowym wystąpiły pewne uchybienia proceduralne, nie mają one istotnego wpływu na wynik sprawy, jeśli ustalenia organów podatkowych są zgodne z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego, który przesądza o fikcyjności tych transakcji.Stan faktyczny
Skarżący zadeklarował zwrot podatku VAT za lipiec 2014 r. w oparciu o faktury zakupu kamienia ozdobnego od A Sp. z o.o. oraz fakturę za usługi doradcze od B Sp. z o.o. Organy podatkowe zakwestionowały rzeczywistość tych transakcji, uznając faktury za "puste". Skarżący twierdził, że transakcje miały miejsce, a organy wadliwie prowadziły postępowanie dowodowe. Ostatecznie, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, opierając się m.in. na prawomocnym wyroku skazującym skarżącego za wyłudzenie zwrotu VAT.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz Sędzia WSA Anetta Makowska - Hrycyk Protokolant: referent Paweł Poźniak po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie określenia za lipiec 2014 r. kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy oddala skargę w całości.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W., działając na podstawie art. 233 § § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: O.p.) oraz art. 29 ust. 1, art. 86 ust. 1 i 2 pkt. 1 lit a, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit a, art. 99 ust. 1 i 12 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej: ustawa o VAT), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lutego.2017 r., nr [...] określającą T. M. (dalej: Skarżący, Strona) za lipiec 2014 r. kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości [...] zł.
Z akt sprawy wynika, że Skarżący w 2014 r. prowadził działalność gospodarczą w ramach Kancelarii [...] adwokat T. M. W deklaracji VAT-7 za lipiec 2014 r. zadeklarował kwotę zwrotu na rachunek bankowy w wysokości [...] zł oraz kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości [...] zł.
W wyniku przeprowadzonego postępowania kontrolnego w zakresie weryfikacji rozliczeń z budżetem państwa z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec 2014 r. organ I instancji ustalił, że Skarżący zaewidencjonował w ewidencji zakupu trzy faktury VAT (nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. oraz nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r.), których przedmiotem było nabycie kamienia ozdobnego-sztukateryjnego, wystawione przez przedsiębiorstwo A Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: A Sp. z o.o.) o wartości po [...] zł każda (podatek VAT – odpowiednio każda po [...] zł) oraz nabycie usługi doradczej w zakresie pozyskiwania klientów na rynkach wschodnich udokumentowane fakturą VAT nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. wystawioną przez B Sp. z o.o. z siedzibą w Ż. o wartości [...] zł (podatek VAT [...] zł), które nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Co do faktur dokumentujących nabycie kamienia ozdobnego-sztukateryjnego organ I instancji ustalił, że za transakcje Skarżący zapłacił gotówką. W toku postępowania podatkowego Skarżący wyjaśnił, że pochodzenie środków finansowych na zakup sztukaterii kwarcytowej w miesiącu lipcu 2014 r. od A Sp. z o.o. zgodnie z: fakturą VAT nr [...] z dnia [...] 07.2014 r. pochodzi w całości z zapłaty za fakturę VAT nr [...]; fakturą VAT nr [...] z dnia [...] 07.2014 r. pochodzi w całości z zapłaty za fakturę VAT nr [...]. Podatnik nie wskazał źródła finansowania zakupu udokumentowanego fakturą VAT nr [...] z dnia [...] 07.2014 r. Ponadto wskazał, że wspomógł finansowo Skarżącego K. K. wypłacając w gotówce kwotę [...] zł na podstawie dwóch weksli własnych wystawionych przez Skarżącego. Weksle te opiewały na kwoty po [...]zł i [...] zł z terminami spłaty odpowiednio na [...] sierpnia 2014 r. oraz [...] grudnia 2017 r. Pierwszy z weksli Skarżący spłacił (w kwocie [...] zł) w dniu [...] sierpnia 2014 r., a dokument ten spalił. Organ I instancji ustalił, że K. K. był prezesem podmiotu litewskiego C z siedzibą w Wilnie, zaś podmiot ten był jednocześnie nabywcą kamienia ozdobnego-sztukateryjnego od Skarżącego – w ramach dostaw wewnątrzwspólnotowych.
W odniesieniu do wystawcy tych faktur ustalił, że pod adresem wskazanym jako siedziba A Sp. z o.o. znajduje się dom mieszkalny bez oznakowania firmy, w którym przebywa T. F. – prokurent A Sp. z o.o. T. F. do dnia [...] października 2014 r. był również udziałowcem A Sp. z o.o. Korespondencja kierowana na adres A Sp. z o.o. nie była odbierana.
Przesłuchany w charakterze świadka prezes zarządu A Sp. z o.o. – D. T. – wskazał, ze A Sp. z o.o. w sierpniu 2014 r. nie wystawiała żadnych faktur sprzedaży na rzecz skarżącego. Co do ww. faktur podał, że ich nie wystawił, podpis na fakturze nie jest jego podpisem, pieczątka na fakturze nie jest pieczątką używaną przez A Sp. z o.o., szata graficzna faktur A Sp. z .o.o. jest zupełnie inna, również nr faktury był za wysoki w stosunku do wystawianych przez A Sp. z o.o. Ponadto wyjaśnił, że A Sp. z o.o. nie handlowała kamieniem ozdobnym sztukateryjnym, faktury te nie zostały ujęte w rejestrze sprzedaży A Sp. z o.o., nie zna skarżącego i nie był w kancelarii Skarżącego, jak również Skarżącego nie było w firmie A Sp. z o.o. Nie było transakcji ze Skarżącym, a A Sp. z o.o. nie zajmowała się sprzedażą kamieni sztukateryjnych, a w tym czasie prowadziła obsługę Centrum Logistycznego [...] w T., usługi kurierskie i handel sprzętem RTV.
Przesłuchany T. F. zeznał, że A Sp. z o.o. zatrudniała [...] lub [...] osób, a faktury wystawiała na jego polecenie pracownica spółki. Potwierdził zeznania świadka T. F. co do szaty graficznej, numeracji, podpisu i pieczątki na ww. fakturach. Podał, że A Sp. z o.o. nie handlowała kamieniem ozdobnym sztukateryjnym. Ww. faktury nie zostały ujęte w rejestrach A Sp. z o.o., spółka ta nie otrzymała z tego tytułu żadnych pieniędzy, nie było transakcji ze skarżącym, który dla świadka jest osobą zupełnie obcą. Świadek zeznał też, ze nie posiada dokumentów A Sp. z o.o. za III kwartał 2014 r., bo zostały one przekazane S. N. w dniu [...] października 2014 r. – jako nabywcy udziałów A Sp. z o.o. Dodatkowo zeznał, że córka świadka – A. F., która wcześniej była prezesem zarządu A Sp. z o.o. – oraz D. T. składali zeznania na Policji, gdzie okazano im fakturę na sprzedaż urządzenia rzekomo wystawioną przez A Sp. z o.o., wnioskując, że ktoś wystawia faktury w imieniu A Sp. z o.o.
Organ I instancji, w oparciu o informację Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., ustalił, że brak jest kontaktu z A Sp. z o.o., korespondencja wraca do nadawcy, a żona T. F. udzieliła informacji, że pod tym adresem siedziby od dłuższego czasu nie ma firmy A Sp. z o.o., nie wiadomo, gdzie się mieści i gdzie znajdują się jej dokumenty.
Skarżący - przesłuchany w charakterze strony przez organ I instancji - wyjaśnił, że przedmiotem działalności gospodarczej jest głównie działalność prawnicza, a handlem zajął się z chęci zmiany samochodu. Od początku działalności miał stratę i nie mógł liczyć na kredyt samochodowy, ani na leasing samochodu. Współpracę z A Sp. z o.o. nawiązał występując jako jej pełnomocnik w sporze budowlanym. Z uwagi na praktykę w zakresie windykacji i wiedzę związaną z trudnością w odzyskiwaniu należności, Skarżący nie zgadzał się na wydanie towaru bez otrzymania zapłaty. Po otrzymaniu płatności przez kupującego dokonywał zapłaty za towar swojemu dostawcy. Z A Sp. z o.o. nie zawierał umowy, organizacja zakupu zajmował się osobiście, warunki dostaw (cena, rodzaj towaru, transport) były uzgadniane mailowo lub telefonicznie, czasem w podczas spotkań w kancelarii. Skarżący wyjaśnił, że nie posiada doświadczenia w handlu sztukaterią kwarcytową. Przy nabyciu towaru cena miała zawierać koszty transportu.
W odniesieniu do firmy B sp. z o.o. z siedzibą w Ż. ustalono, że w miejscu wskazanym jako siedziba tj. [...], [...] nikt nie przebywa, brak jest oznak prowadzenia działalności, na wezwania do stawienia się w miejscu wskazanym przez podatnika, jako siedziba spółki i miejsce prowadzenia działalności gospodarczej nikt się nie zgłasza, umowa najmu lokalu z [...] w Ż., w którym jest zgłoszona siedziba firmy została rozwiązana w trybie natychmiastowym z dniem [...].08.2013 r. W trakcie kontroli nie ustalono miejsca przechowywania dokumentów, miejsca pobytu osób reprezentujących kontrolowany podmiot, tym samym nie okazano do kontroli żadnych dokumentów związanych z zakresem kontroli - w związku z powyższym nie dokonano analizy dokumentów źródłowych z uwagi na brak dostępu do dokumentów. Wszelkie próby telefonicznego skontaktowania się z reprezentantami firmy nie przyniosły skutków. Dodatkowo drogą elektroniczną podjęto próbę kontaktu z M. P., który do dnia [...].03.2015 r. był prezesem zarządu tej Spółki. Tą drogą uzyskano informacje przesłane przez M. P. i wygenerowano wyszczególnione w decyzji dokumenty, które w/w udostępni w postaci umowy zbycia udziałów, protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia [...].03.2015 r. zdania Spółki i jej dokumentacji, protokołu z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Spółki z [...].03.2015 r. z uchwałą w sprawie powołania prezesa zarządu K. M. Ł. z dniem [...].03.2015 r. W dniu [...].09.2015 r. wystosowano wezwanie o dostarczenie dokumentów do przeprowadzenia kontroli podatkowej do K. M. Ł. pod wskazany adres jego zamieszkania. Przedmiotowe wezwanie zostało przez pocztę zwrócone w dniu [...].09.2015 r. (data wpływu) z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie - adresat nie podjął awizowanej przesyłki do dnia[...].09.2015 r."
Organ I instancji dokonał też ustaleń w zakresie wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, którą Skarżący zadeklarował na rzecz ww. podmiotu C z Litwy, wystawiając fakturę VAT nr [...] z dnia [...].07.2014 r. tytułem "sztukateria z kwarcytu naturalna", na kwotę [...] Euro. Z adnotacji na fakturze wynikało, że "zapłacono gotówką, odbiór i transport własny kupującego". Do faktury dołączono dokumenty KP. Towary te miała dostarczyć do podmiotu litewskiego firma transportowa z Doniecka na Ukrainie, ale skarżący nie posiada dokumentów w tym zakresie. Z pisma tej firmy, które otrzymał Skarżący od K. K. (prezesa C) wynika, że wobec działań wojennych nie jest możliwe wskazanie, które samochody dokonywały transportu towarów. Ponadto na podstawie informacji litewskich władz podatkowych organ I instancji ustalił, że litewski odbiorca towarów Skarżącego spółka C nie prowadziła działalności na Litwie, a jedynym udziałowcem i menadżerem firmy był polski rezydent K. K. Od [...] lipca 2014r. przedstawiciele tego podmiotu nie kontaktowali się z litewskim organem podatkowym, nie odpowiadano też na publiczne poszukiwanie i nie przedłożono dokumentów i wyjaśnień. Podmiot ten nie posiadał zarejestrowanych nieruchomości i pojazdów transportowych, ani własnych lub wynajmowanych magazynów. W dniu [...] lutego 2015 r. litewski organ podatkowy wyrejestrował C z rejestru podatników VAT z powodu nieskładania deklaracji VAT. Organy litewskie nie posiadają też informacji o dalszych przemieszczeniach towaru pochodzącego od Skarżącego, a osoby odpowiedzialne w C nie przedstawiły umów potwierdzających dostawę towarów ani wyjaśnień okoliczności transakcji.
Zlecone przez organ I instancji [...] października 2015 r. przesłuchanie K. K. okazało się niemożliwe, ten bowiem zmarł [...] października 2015 r. K. K. – jak ustalił organ I instancji – korzystał z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., w latach 2000-2014 nie zgłaszał w ZUS zatrudnienia oraz zgłoszeń z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, nie dokonywał żadnych wpłat, ponadto nie składał zeznań podatkowych, w których deklarowałby jakiekolwiek dochody, ani nie odnotowano, w tym okresie informacji o dochodach tej osoby.
Skarżący wyjaśnił, że współpracę z C nawiązał przez B Sp. z o.o. z siedzibą w Ż., za co ta wystawiła Skarżącemu fakturę prowizyjną. Płatności na rzecz C dokonywane były gotówką w walucie polskiej w obecności K. K. Koszty transportu były wliczone w cenę towarów, a ponosił je litewski kontrahent, gdyż on wynajmował spedytora. Skarżący nie zawarł umowy z C, nie prowadził ewidencji magazynowej, warunki dostaw (cena, rodzaj towaru i transport) uzgadniane były telefonicznie, czasami mailowo, czasami podczas spotkań w kancelarii.
Ustalenia te organ I instancji zawarł i ocenił w decyzji z [...] lutego 2017 r., którą określił Skarżącemu kwotę zwrotu różnicy podatku od towarów i usług stanowiącą nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym za lipiec 2014 r. w wysokości [...] zł. Oceniając zebrane w sprawie dowody w kontekście transakcji z A Sp. z o.o. oraz z C organ I instancji stwierdził, że nie odzwierciedlają one rzeczywistych transakcji gospodarczych, nie miały celu gospodarczego, lecz zostały przeprowadzone w celu uprawdopodobnienia zrealizowania transakcji kupna-sprzedaży i osiągnięcia korzyści podatkowej. Uznał, że transakcje te były pozorne, a Skarżący wprowadzał jedynie do obrotu faktury VAT, które nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji. Na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT uznał, że Skarżący zawyżył podatek naliczony o podatek wynikający z faktur wystawionych przez A Sp. z o.o. Prawa do odliczenia podatku naliczonego nie daje także podatnikowi nabycie od firmy B Sp. z o.o. usługi doradczej w zakresie pozyskiwania klientów na rynkach wschodnich, gdyż Skarżący nie prowadził bowiem żadnych transakcji z kontrahentami z rynku wschodniego. Nie prowadził żadnej działalności poza prowadzeniem Kancelarii [...] T. M. Stwierdził też organ I instancji, że Skarżący nie dokonał wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów na rzecz C.
Od decyzji tej Skarżący wniósł odwołanie zarzucając nierozpoznanie istoty sprawy, ograniczenie postępowania dowodowego wyłącznie do okoliczności mających miejsce w dacie wydania decyzji z pominięciem stanu na datę zawarcia transakcji oraz pozbawienie podatnika prawa do obrony.
W toku postępowania odwoławczego Skarżący złożył wniosek o przeprowadzenie dowodów m.in. z historii rachunku bankowego zmarłego prezesa C, z przesłuchania byłego prezesa C M. Ć. na okoliczność sytuacji finansowej spółki oraz dokonywania zakupów łupka i innych towarów od skarżącego oraz z przesłuchania W. W. na okoliczność zakupu towarów od Skarżącego. Organ odwoławczy odmówił przeprowadzenia tych dowodów postanowieniem z 16 sierpnia 2018 r. uznając, ze wszystkie okoliczności faktyczne w zakresie obrotu towarowego, transportu oraz rozliczenia transakcji związanej z zakupem i dostawą towarów uwidocznionych na zakwestionowanych fakturach zostały wyczerpująco udokumentowane i wyjaśnione.
Pismem z [...] maja 2018 r. Skarżący przedstawił do akt sprawy protokół rozprawy głównej z [...] kwietnia 2018 r. w sprawie o sygn. [...] prowadzonej przez Sąd Okręgowy we W. zawierający przesłuchanie świadka M. Ć.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor IAS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Oceniając zebrane w sprawie dowody organ odwoławczy doszedł do podobnych wniosków jak organ I instancji. Podkreślił, że przeprowadzone postępowanie oraz zgromadzony materiał dowodowy świadczą, że działalność Skarżącego w zakresie handlu kamieniem ozdobnym nosi znamiona działalności fikcyjnej, ponieważ poza zakwestionowanym fakturami Strona nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających rzeczywisty charakter transakcji, dlatego nie uznał, że dokonała następnie wewnątrzwspólnotowych dostaw tego towaru na rzecz podmiotu litewskiego. Za istotne Dyrektor IAS uznał ustalenia i materiały dowodowe dotyczące działalności A Sp. z o.o. otrzymane z Urzędu Skarbowego w P., zeznań świadków, otrzymane z litewskiej administracji podatkowej oraz innych instytucji państwowych (dotyczące K. K.), a także wyjaśnienia samego Skarżącego. Poza ustaleniami identycznymi jak w decyzji organu I instancji - wskazał, że wg wyjaśnień Skarżącego po kamień, który nie był składowany w magazynach strony, przyjeżdżał kupiec z Litwy z ukraińskim przewoźnikiem i towar był odbierany bezpośrednio od C Sp. z o.o. z siedzibą w D. G. Podobnie, jak organ I instancji, organ odwoławczy nie dał wiary wyjaśnieniom Skarżącego co do transakcji z A Sp. z o.o., za wiarygodne natomiast uznał spójne zeznania świadków T. F. (prokurenta tej spółki) i D. T. (prezesa tej spółki). Podkreślił, że organy podatkowe nie dysponowały dokumentacją źródłową A Sp. z o.o., jednak pozostałe dowody wskazują na fikcyjność transakcji Skarżącego z A Sp. z o.o.
Za nieodzwierciedlającą rzeczywistych zdarzeń gospodarczych uznał także zaewidencjonowaną przez Stronę w rozliczeniu za lipiec 2014 r. fakturę VAT wystawioną przez B Sp. z o.o. oraz niewiarygodne wyjaśnienia Strony na okoliczność współpracy z tą Spółką w zakresie pozyskiwania dla Strony klientów na rynkach wschodnich. Za takim stanowiskiem organu świadczą ustalenia dotyczące firmy B Sp. z o.o. z siedzibą w Ż., która w miejscu wskazanym jako siedziba Spółki nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nadto brak jest jakichkolwiek oznak, że tam prowadziła działalność. Umowa najmu ww. lokalu, w którym zgłoszona została siedziba Spółki, zawarta z [...] w Ż. została rozwiązana w trybie natychmiastowym z dniem [...].08.2013 r. W badanym okresie, jak wynikało, z informacji przekazanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż., Spółka składała deklaracje VAT-7K, w których wykazywała jedynie kwoty do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. Organowi nie udało się dotrzeć do dokumentów źródłowych tej Spółki ani skontaktować z reprezentantami tej Spółki. Wszelkie próby telefonicznego kontaktu z przedstawicielami Spółki również nie przyniosły skutku. Na wezwania Organu wysyłane pod wskazany adres siedziby Spółki nikt nie odpowiadał. Niemniej jednak zważywszy na pozostałe okoliczności sprawy, organ II instancji zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że zaewidencjonowane przez Stronę faktura VAT nie dokumentuje rzeczywistych transakcji gospodarczych.
Co do dostaw wewnątrzwspólnotowych organ odwoławczy również uznał je za nierzeczywiste, na co wskazuje informacja od litewskiej administracji podatkowej. Wskazał, że zebrane dowody nie potwierdzają współpracy Skarżącego z B Sp. z o.o. z siedzibą w Ż., co miało zapoczątkować znajomość i współpracę z K. K. Jak ustalono, podmiot ten (B Sp. z o.o.) nie prowadził działalności we wskazanym miejscu, a umowa najmu lokalu zawarta z [...] została rozwiązana z dniem [...] sierpnia 2013 r. B Sp. z o.o. składała deklaracje VAT-7 za kontrolowany wykazując wysoki podatek należny oraz niewielkie kwoty do przeniesienia, ale nie świadczy, to zdaniem Dyrektora IAS, o rzeczywistej działalności gospodarczej. Wskazał też na informację SCAC, wedle której M. L. (prowadząca księgowość C do [...] lipca 2014 r.) okazała litewskiemu organowi podatkowemu 7 faktur wystawionych przez Skarżącego (w okresie od [...] lutego do [...] sierpnia 2014 r.), ale nie przedłożyła dokumentów potwierdzających płatność za nabyty towar. Nie stwierdzono też zarejestrowanych płatności na rzecz Skarżącego w wyciągach bankowych (w okresie od [...] stycznia do [...] lipca 2014 r.). Podmiot C nie posiadał zarejestrowanych nieruchomości i pojazdów transportowych, nie wynajmował magazynów, a jedyną zatrudnioną osobą był K. K., jednakże brak było informacji o wypłaconych wynagrodzeniach. Litewski organ podatkowy ustalił też, że w lipcu 2014 r. C dokonała trójstronnych transakcji z podmiotem bułgarskim. Co do K. K. – jedynego udziałowca i menadżera C od 22.07.2014 r. – organ odwoławczy ocenił dodatkowo, że osoba ta jako podopieczny MOPS w latach 2010 -2015 nie mogła zarządzać litewską spółką w Wilnie. Była to osoba schorowana, mająca trudności w poruszaniu się i mało wiarygodne jest, by była w stanie przemieszczać się ze Śląska do J. z płatnościami za zakupiony u Skarżącego towar czy zarządzać spółka w Wilnie.
Analizując natomiast dowód z zeznań świadka M. Ć. Dyrektor IAS wskazał, że z zeznań M. Ć. zawartych w protokole rozprawy głównej z dnia 4.04.2018 r. wynika, że był udziałowcem spółki na Litwie C w latach 2012-2014. Handlował z T. M., który bywał w jego spółce a on bywał w Polsce i w czasie przyjazdów kontaktował się ze Stroną. Skarżący sprzedawał mu kamień jako osoba fizyczna, zawarł z nim kilka transakcji, dokładnie nie pamięta ile. Częściowo po ten kamień przyjeżdżali sami a częściowo była spedycja. Uczestniczył osobiście w odbiorze towaru. To nie był jeden czy dwa transporty. Kamień był zabierany z J. G., dokładnego adresu nie pamięta. Płatność była dokonywana gotówką, jednorazowo. Przyjęcie gotówki potwierdzał na fakturze VAT, gotówka była przekazywana na następne transakcje, nie ma innych dokumentów poza faktura VAT, ale były tez dokumenty CMR dotyczące międzynarodowego transportu, na których były dane przewoźnika. Według M. Ć. współpraca ze Stroną trwała przez dwa lata od 2012 do 2014 r., po czym swoje udziały w spółce sprzedał w 2014 r.
Zeznania te organ odwoławczy ocenił jako istotnie różniące się od wyjaśnień Skarżącego. Świadek M. Ć., wedle informacji przekazanych przez litewską administrację podatkową, był udziałowcem C w okresie od [...] września 2013 r. do [...] lipca 2014 r. Ponadto strona twierdziła, że towar był odbierany bezpośrednio od dostawcy, zatem z D. G., a nie z J. Na spornych fakturach nie widnieją też żadne podpisy osoby uprawnionej do odbioru faktury, ani osób kwitujących odbiór gotówki. Podobnie jest w przypadku dowodów KP. Dodatkowo organ zauważył, że rozliczenia miały być dokonywane z K. K., a nie M. Ć. Organ odwoławczy uznał zeznania świadka M. Ć. za niewiarygodne.
Organ odwoławczy ocenił też się znaczenie dla sprawy weksli własnych, wystawionych prze skarżącego na rzecz K. K. Wskazał, że weksle te były wystawione w kwietniu 2014 r., podczas gdy K. K. stał się udziałowcem C stał się dopiero [...] lipca 2014 r. Przywołanie tego dowodu przez Skarżącego na etapie odwoławczym świadczyć ma, zdaniem Dyrektora IAS, o kreowaniu przez skarżącego "stanu faktycznego" w kwestii zawieranych transakcji.
W konsekwencji Dyrektor IAS stwierdził, że Strona nie dokonywała w lipcu 2014r. handlu sztukaterią z kwarcytu, a faktury dokumentujące zakup tego towaru od A Sp. z o.o. oraz jego sprzedaż do C na Litwie w ramach dostawy wewnątrzwspólnotowej nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji gospodarczych. Organ odwoławczy wskazał, że za fikcyjnością tych transakcji świadczą ustalenia dotyczące kontrahentów Skarżącego, sposób przeprowadzania transakcji oraz brak jakiegokolwiek świadka, który mógłby potwierdzić ich dokonanie. K. K. bowiem nie żyje, od firmy transportowej z Doniecka nie można uzyskać dokumentów potwierdzających dostawę na Litwę, brak jest kontaktu z A Sp. z o.o., Strona zaś nie ponosiła żadnych kosztów transportu, nie ubezpieczyła towaru, nie uczestniczyła w przyjęciu i odbiorze towaru, nie posiada żadnego doświadczenia w obrocie kamieniem kwarcytowym, ani żadnych kontaktów w tej branży, nie jest w stanie przedstawić dowodów na nawiązane kontaktów z kontrahentami z uwagi na awarię komputera, choć zachowały się dane dotyczące działalności adwokackiej Skarżącego. Podkreślił, że Skarżący z jednej strony twierdzi o niemożności spłaty ewentualnej pożyczki, a z drugiej – że posiadał wystarczająco dużo gotówki, by opłacić sporne transakcje. Wbrew własnym twierdzeniom, Skarżący nie stosował się do zasady, by nie wydawać towaru bez otrzymania gotówki, na co wskazują dowody KP, z których wynika, ze zaplata następowała z opóźnieniem kilkudniowym oraz w ratach. Ponadto doszedł do wniosku, że Strona nie weszła w posiadanie towaru i nie mogła nim rozporządzać jak właściciel. Wskazując na te okoliczności, organ odwoławczy uznał, że Skarżący świadomie wziął udział w nierzetelnych transakcjach, oszukańczym procederze, który miał mu przysporzyć korzyść w postaci zwrotu podatku od towarów i usług. W rezultacie stwierdził, że faktury zakupu od A Sp. z o.o. nie stanowiły podstawy do obniżenia podatku należnego o wynikający z nich podatek naliczony, natomiast wyeliminowanie z rozliczenia wartości dostaw wewnątrzwspólnotowych na rzecz C (opodatkowanych stawką 0%) pozostaje bez wpływu na wysokość podatku należnego. Zdaniem organu odwoławczego dowody zebrane w sprawie świadczą, że nie istniał towar, który był przedmiotem obrotu miedzy podmiotami widniejącymi na spornych fakturach zakupu i sprzedaży, a Strona podejmując współpracę z ww. podmiotami miała pełną świadomość udziału w procederze wprowadzania do obrotu tzw. pustych faktur, co obliczone było na wyłudzenie podatku od towarów i usług.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Skarżący zarzucił naruszenie prawa i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Na wezwanie Sądu pismem procesowym z [...] grudnia 2018 r. (data wpływu [...] grudnia 2019 r.) uzupełnił braki formalne skargi poprzez sformułowanie zarzutów. Zarzucił naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 O.p. oraz art. 29 ust. 1, art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a), art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a), art. 99 ust. 1 i ust. 12 ustawy o VAT , a także naruszenie przepisów szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z 17 maja 1997 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku , zmienionej dyrektywą Rady 2002/38/WE z 7 maja 2002 r. – poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Następnie, pismem procesowym z [...] lutego 2019 r. (data wpływu [...] grudnia 2019 r.) Skarżący uzupełnił skargę o zarzut naruszenia art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. W obszernym uzasadnieniu zakwestionował sposób prowadzenia postępowania dowodowego przez organy podatkowe w zakresie współpracy skarżącego z dostawcą i odbiorcą, jak również – przez odmowę przeprowadzenia wnioskowanych dowodów i dokonanie oceny zgromadzonego materiału w sposób wybiorczy oraz dowolny.
Wskazał, że w celu weryfikacji transakcji organy podatkowe winny były przeprowadzić rzetelne postępowanie dowodowe wobec braku dokumentacji podatkowej oraz kontaktu z A Sp. z o.o., tymczasem ograniczyły się do przypisania winy stronie, która pozbawiona została jakiejkolwiek możliwości obrony w sytuacji odrzucenia jej wniosków dowodowych. Ustalenia oparto w tym zakresie na zeznaniach przedstawicieli A Sp. z o.o. oraz informacjach uzyskanych od nieznanej z imienia i nazwiska żony jednego z nich – dowodach jednostronnych – bez jakiejkolwiek ich weryfikacji. Organy podatkowe dokonały ponadto weryfikacji zdarzeń gospodarczych zaistniałych w przeszłości przez pryzmat sytuacji kontrahentów podatnika w dacie prowadzenia postępowania kontrolnego i nawet nie podjęły działań, czy w datach realizacji transakcji udokumentowanych spornymi fakturami faktycznej siedziby A Sp. z o.o. a także stosownych oznaczeń na budynku nie było. Organy z łatwością mogły dokonać ustaleń w tym zakresie, skoro pod wskazanym adresem zamieszkiwał T. F. – samoistny prokurent wg KRS oraz były udziałowiec tej spółki. Skarżący dokonał analizy danych dotyczących tego podmiotu ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym wskazując, że T. F. od daty rejestracji A sp. z o.o. nadal pełni funkcję prokurenta samoistnego, od [...] sierpnia 2013 r. i nadal funkcję prezesa zarządu pełni D. T., jako udziałowców spółki ujawniono A. F. (16% udziałów) i D. T. (80% udziałów), nigdy nie zmienił się adres siedziby tej spółki, od 21 maja 2015 r. jako wspólników spółki ujawniono S. R. (80 % udziałów) oraz S. N. (20 % udziałów). Zarzucił, że organy podatkowe nie przeprowadziły elementarnych czynności dowodowych, a swoje ustalenia oparły jedynie na niekorzystnych dla podatnika zeznaniach i wyjaśnieniach osób związanych z A Sp. z o.o., zainteresowanych taka oceną zdarzeń. Argumentował ponadto, że wobec braku dokumentacji księgowej tej spółki za III kwartał 2014 r. trudno uznać za wiarygodne twierdzenie o niestosowaniu wysokiej numeracji faktur, co zeznali T. F. i D. T., a organy zeznania te uznały za wiarygodne. Zdaniem Skarżącego oczywista była konieczność przeprowadzenia dowodu z przesłuchania osoby prowadzącej księgi rachunkowe A Sp. z o.o. na okoliczność sposobu numeracji faktur, z opinii biegłego w przedmiocie oceny autentyczności podpisów przedstawicieli A Sp. z o.o. na spornych fakturach, z konfrontacji przedstawicieli A Sp. z o.o. ze skarżącym celem uwiarygodnienia sprzecznych twierdzeń, z przesłuchania żony T. F. Również z tych powodów, organy podatkowe pozbawiły Skarżącego prawa do obrony. Organy zaniechały też przeprowadzenia dowodu z przesłuchania aktualnych członków zarządu spółki na okoliczność miejsca przechowywania dokumentów. Bezpodstawnie, zdaniem Skarżącego, organy podatkowe uznały doświadczenie za wymóg prowadzenia pośrednictwa w działalności handlowej.
Skarżący zarzucił też niewystarczające i błędne ustalenia organów podatkowych w zakresie dostaw wewnątrzwspólnotowych. Wskazał na informację SCAC litewskich organów podatkowych z której wynika, że K. K. był zatrudniony w podmiocie litewskim, co z kolei uprawdopodobnia twierdzenie o dokonywaniu wypłat gotówkowych z rachunku C na rachunek K. K., który mógł posiadać znaczne kwoty i udzielać z nich pożyczek m.in. skarżącemu. Organ podatkowy tymczasem odmówił przeprowadzenia zgłoszonego przez skarżącego na przeciwną okoliczność dowodu z zapisów na rachunku bankowym K. K., choć nie posiadał wiedzy o obrotach na rachunku tej osoby. Strona nie miała zaś innej możliwości pozyskania takich danych i przedłożenia organowi.
Zakwestionował też odmowę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka M. Ć., skutkiem czego Skarżący przedłożył do akt sprawy protokół przesłuchania tego świadka przed Sądem Okręgowym we W. na okoliczność przebiegu transakcji handlowych ze stroną. Jakkolwiek organ dokonał ich oceny dowodowej, lecz nie dal im wiary z uwagi na rozbieżności twierdzeń w stosunku do skarżącego. Skarżący podkreślił, ze organ nie uwzględnił faktu, ze zeznania te były składane po upływie 4 lat od transakcji i trudno oczekiwać, by były tożsame.
W podsumowaniu Skarżący wskazał, że ze organy podatkowe nie przedstawiły rzeczowej kompletnej argumentacji przemawiającej za uznaniem, że Skarżący posiadał świadomość uczestnictwa w procederze. W zaskarżonej decyzji brak jest ustaleń co do kontrahentów, będący skutkiem nieprzeprowadzenia stosownych czynności jak również wybiorczej i jednostronnej oceny materiału dowodowego. Organ nie wskazał też, jakie działania powinien podjąć Skarżący – jako racjonalny przedsiębiorca – aby dochować należytej staranności. Skarżący zakwestionował ponadto prawo organów podatkowych do oceny naruszenia przez Skarżącego zasad etyki adwokackiej.
Kolejnym pismem procesowym z [...] marca 2019 r. (data wpływu [...] marca 2019 r.) Skarżący uszczegółowił skargę w zakresie relacji pomiędzy skarżącym a A Sp. z o.o. i wskazał, że organy podatkowe pominęły istotne w sprawie okoliczności. Zakwestionował prawdziwość zeznania T. F. co do tego, że ten nie zna Skarżącego. Powołał się w tym zakresie na maile z [...] marca i [...] kwietnia 2014 r., które –zdaniem Strony – bezspornie dowodzą wymiany informacji pomiędzy A Sp. z o.o. i kancelarią skarżącego. A Sp. z o.o. był w tych mailach reprezentowany przez B. J. oraz T. F. Dalej, argumentował, że na dokumentach przesyłanych przez A Sp. z o.o. znajdują się trzy rodzaje pieczęci różniące się szatą graficzną, czcionką i treścią, co także czyni niewiarygodnymi zeznania T. F. i D. T. w tym zakresie. Organ zaś nie wyjaśnił, jakiej treści pieczątka znajdowała się na spornych fakturach, jaką szatę graficzną posiadała "właściwa" pieczątka oraz kto i kiedy dysponował każdą z pieczątek. Co do nabywcy litewskiego, Skarżący wskazał, że kilkukrotnie weryfikował tego kontrahenta i uzyskiwał potwierdzenie aktywności ([...] lutego, [...] października i [...] listopada 2014 r.), a dowody w tym zakresie są w aktach sprawy. Skarżący wywiódł z tego, że C był aktywny w okresie współpracy ze stroną, natomiast nie został wyposażony przez ustawodawcę w narzędzia pozwalające na pełną weryfikację podmiotu, tym bardziej kontrahenta z innego państwa. Skoro system VIES potwierdzał aktywność podmiotu, a jednocześnie współpraca z kontrahentem litewskim nie budziła zastrzeżeń, Skarżący nie miał podstaw, by nabrać jakichkolwiek podejrzeń.
Na rozprawie w dniu [...] czerwca 2020 r. pełnomocnik organu wniósł o dopuszczenie dowodu ze skazującego skarżącego prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego we W. z [...] stycznia 2019 r. w sprawie o sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem – na okoliczność jego treści.
Pełnomocnik Skarżącego wniósł o oddalenie wniosku dowodowego, jako spóźnionego.
Sąd postanowieniem podjętym na rozprawie na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) dopuścił dowód z ww. wyroku na okoliczność treści w nim zawartych.
Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi.
Pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Dodatkowo sprecyzował zarzuty skargi i złożył jako załącznik do protokołu rozprawy pismo w tym zakresie, wskazując na naruszenie art. 120, art. 121, art. 122, art. 124, art. 180, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 i art. 210 § 4 O.p. Podniósł, że organy podatkowe nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności dla sprawy, a rozstrzyganie wątpliwości odbyło się przez zastosowanie zasady in dubio pro fisco. Strona została pozbawiona prawa do obrony, a ponadto naruszono zasadę legalizmu i zaufania do organów podatkowych wobec schematycznych działań organów podatkowych, które nie podjęły żadnych czynności pozwalających na skuteczne przesłuchanie niezbędnych w sprawie świadków, czy też analizę niezbędnej dokumentacji. Organy podatkowe naruszyły też zasadę swobodnej oceny dowodów ograniczając postępowanie dowodowe i prowadząc je w sposób powierzchowny bez ustalenia stanu faktycznego i jego oceny w sposób zupełny, co doprowadziło do wyciągnięcia błędnych wniosków. Nie podjęły również wystarczających i skutecznych starań, by w sposób należyty wyjaśnić sprawę. Nie wskazały w sposób precyzyjny faktów, które uznały za udowodnione, a którym odmówiły wiarygodności. Bezzasadnie również odmówiły przeprowadzenia dowodów w zakresie zeznań świadków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na treść art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - z zastrzeżeniem art. 57a, który w tej sprawie nie ma zastosowania.
Spór w sprawie dotyczy skutków podatkowych transakcji udokumentowanych fakturami zakupu i następnie sprzedaży – w ramach wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów – kamienia ozdobnego sztukateryjnego oraz nabycia usługi doradczej w zakresie pozyskiwania klientów na rynkach wschodnich.
Wedle organu odwoławczego transakcje zakupu kamienia sztukateryjnego udokumentowane fakturami wystawionymi przez A Sp. z o.o. oraz nabycie usługi doradczej w zakresie pozyskiwania klientów na rynkach wschodnich udokumentowane fakturą wystawiona przez B Sp. z o.o. w Ż., nie miały w rzeczywistości miejsca, a przez to faktury te były puste. Za fikcyjne Dyrektor IAS uznał również wewnątrzwspólnotowe dostawy tego towaru do podmiotu litewskiego C, udokumentowane fakturą wystawioną przez Skarżącego w dniu [...] lipca 2014r. Zdaniem Dyrektora IAS działalność Skarżącego w zakresie handlu kamieniem ozdobnym nosi znamiona działalności fikcyjnej, ponieważ poza zakwestionowanymi fakturami strona nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów potwierdzających rzeczywisty charakter transakcji. W dalszej kolejności nie można było więc uznać, że Skarżący dokonał wewnątrzwspólnotowych dostaw tego towaru do podmiotu litewskiego. Co do faktur zakupu Dyrektor IAS – wobec braku dokumentacji źródłowej z A Sp. z o.o. jako podstawę ustaleń faktycznych przyjął osobowe środki dowodowe. Jako wiarygodne ocenił zeznania świadków: prokurenta A Sp. o.o. T. F. oraz prezesa spółki (w 2014 r.) D. T., którzy zakwestionowali autentyczność i fakt wystawienia spornych faktur oraz zaprzeczyli wykonaniu jakichkolwiek dostaw do Skarżącego oraz znajomości ze Skarżącym. Nie uznał za wiarygodne wyjaśnień Skarżącego oraz korzystnych dla Skarżącego zeznań świadka M. Ć. (wcześniejszego prezesa zarządu i udziałowca A Sp. z o.o.) złożonych w postępowaniu karnym, w którym oskarżonym był Skarżący. W konsekwencji stwierdził, że faktury zakupu nie stanowiły podstawy obniżenia podatku należnego o podatek naliczony VAT. W zakresie wewnątrzwspólnotowych dostaw kamienia ozdobnego sztukateryjnego nabytego od A Sp. z o.o. do podmiotu litewskiego C organ odwoławczy powołał się na informację otrzymaną od litewskiej administracji podatkowej w ramach wymiany informacji SCAC oraz ustalenia dotyczące prezesa tej spółki w kontrolowanym okresie K. K. Za informacją SCAC organ odwoławczy przyjął, że choć C dysponował spornymi fakturami wystawionymi przez Skarżącego, to brak było dowodów na dokonanie płatności za towar oraz transport i odbiór towaru na Litwie. Firma ta nie posiadała żadnych nieruchomości, pojazdów ani własnych lub wynajętych magazynów. Ustalenia dotyczące osobistej sytuacji K. K. (mieszkający do śmierci w 2015 r. w S. podopieczny pomocy społecznej w okresie od 2010 r. do 2015 r.) przekonały organ, że osoba ta nie mogła prowadzić spraw spółki na Litwie, brać udziału w odbiorze towaru w J. G., ani opłacić spornych faktur. Ocenił, że dostawy wewnątrzwspólnotowe były fikcyjne, wyeliminował ich wartość z rozliczenia podatkowego, co nie miało wpływu na wynik tego rozliczenia.
Z kolei zdaniem Skarżącego, postępowanie dowodowe było w sprawie wadliwie prowadzone, tj. z naruszeniem art. 180, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 O.p. przez co organ dokonał błędnych ustaleń faktycznych, a skarżący został pozbawiony prawa do obrony (wobec m.in. nieprzeprowadzenia dowodów z jego wniosku).
W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że na wynik kontroli legalności zaskarżonej decyzji miał wpływ prawomocny wyrok skazujący skarżącego jako oskarżonego, wydany przez Sąd Okręgowy we W. z [...] stycznia 2019 r. w sprawie o sygn. [...]. Zgodnie bowiem z art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Przez pojęcie ustalenia prawomocnego wyroku należy rozumieć ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa oraz miejsca i czasu jego popełnienia (wyrok NSA z 8 kwietnia 2011 r., II FSK 2070/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA). Wyrok ten zapadł po wydaniu zaskarżonej decyzji, co nie ma znaczenia dla zakresu związania Sądu treścią art. 11 p.p.s.a. Związanie sądu administracyjnego ustaleniami wyroku karnego wynikającymi z art. 11 p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że przepis ten zakazuje sądowi podważania ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego oraz nakazuje akceptację ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami wyroku skazującego (wyrok NSA z dnia 8 października 2014 r., I FSK 1557/13 dostępny w CBOSA). Przepis art. 11 p.p.s.a. został wprowadzony po to, by uniknąć sytuacji, w których na podstawie tych samych stanów faktycznych byłyby wydawane różne orzeczenia w postępowaniu karnym i sądowoadministracyjnym. Sąd w składzie orzekającym podziela taką wykładnię art. 11 p.p.s.a.
Wyrok karny skazujący Skarżącego zapadł [...] stycznia 2019 r. Z punktu I tego wyroku wynika, że Skarżący został skazany za to, że w okresie od kwietnia 2014 r. do sierpnia 2014 r. prowadząc działalność gospodarcza pod nazwą Kancelaria [...] adwokat T. M., działając we W. z góry powziętego zamiaru w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, stwarzając pozory zaistnienia okoliczności uzasadniających zwrot podatku od towarów i usług na wskazany przez siebie rachunek bankowy w łącznej wysokości [...] zł stanowiący nadwyżkę podatku naliczonego VAT nad podatkiem należnym VAT – posłużył się fakturami zakupu dokumentującymi nabycie różnego rodzaju towarów, a poświadczających nieprawdę, gdyż ujęte w nich zdarzenia nie miały miejsca, czym wprowadził w błąd organ podatkowy, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego W. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez wyłudzenie nienależnego zwrotu podatkowej należności publicznoprawnej w łącznej wysokości [...] zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 w zw. z art. 12 kodeksu karnego. Z tak sformułowanej sentencji wyroku wynika, że żadna z faktur zakupu, stanowiąca podstawę obniżenia podatku należnego VAT w okresie od [...] do [...] 2014 r. nie odzwierciedlała rzeczywistości. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że chodzi także o sporne faktury wystawione w dniach [...] lipca 2014 r., [...] lipca 2014 r. i [...] lipca 2014 r. na rzecz skarżącego przez A Sp. z o.o.
Prejudycjalność tego wyroku względem orzeczenia tut. Sądu jest szczególnie uzasadniona, ponieważ wyrok karny dotyczy osobiście Skarżącego jako skazanego oraz istoty sporu, tj. fikcyjności spornych faktur.
Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji, to Sąd dostrzega mankamenty postępowania podatkowego, które pozostają bez wpływu na wynik sprawy tracąc swoją istotność wobec ustalenia wyroku karnego, że sporne faktury zakupu wystawione przez A Sp. z o.o. były fikcyjne. Sąd nie mógłby nakazać organowi podatkowemu dochodzenia prawdy materialnej, która już została przesądzona prawomocnie wyroku karnym. Mocą art. 11 p.p.s.a. sąd administracyjny jest związany zawartymi w sentencji wyroku skazującego ustaleniami okoliczności związanych ze sprawą i typem czynu przypisanego sprawcy (wyroki NSA: z 13 czerwca 2014 r., II FSK 93/14, z 30 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FSK 914/12; z 13 marca 2009 r., II OSK 355/08, wszystkie dostępne w CBOSA), przepis ten zakazuje sądowi podważania ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego oraz nakazuje akceptację ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami wyroku skazującego. Przyjmuje się, że pośrednio również organ podatkowy jest adresatem tej normy prawnej. Skoro doszedł on w wyniku postępowania dowodowego do wniosków zgodnych z tymi, które wynikają z sentencji późniejszego prawomocnego wyroku – to nie ma podstaw prawnych – a wręcz istnieje zakaz ustawowy - by sąd administracyjny ustalenia te kwestionował. W tym stanie rzeczy, błędy w procedowaniu, w doborze środków dowodowych i ich ocenie przez organ podatkowy nie mogą być uznane za mające istotny wpływ na wynik sprawy rozpoznawanej przed sądem administracyjnym, jeśli doprowadziły do ustalenia faktycznego jak w wyroku karnym.
Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. ustawy o VAT oraz szóstej Dyrektywy VAT – nie wskazując jednak w czym upatruje tego naruszenia - oraz naruszenie prawa procesowego, których fundamentem była niezgoda na niepodjęcie konkretnych czynności dowodowych, odmowę przeprowadzenia dowodów oraz rozstrzyganie istniejących w sprawie wątpliwości na niekorzyść Skarżącego. Nie jest zatem w sprawie sporne rozumienie prawa materialnego i subsumcja ustalonego stanu faktycznego pod normy prawne ustawy o VAT, zastosowane w sprawie.
Ustalenia faktyczne organów podatkowych są jednoznaczne. Jako poprawne i odpowiadające zasadom prowadzenia postępowania dowodowego i postępowania podatkowego w ogóle Sąd ocenił ustalenia w zakresie nierzeczywistego wykonania transakcji zakupu kamienia ozdobnego sztukateryjnego udokumentowanego fakturami z [...] lipca 2014 r., [...] lipca 2014 r. i [...] lipca 2014 r. wystawionymi przez A Sp. z o.o. Słusznie organy podatkowe opierają się w tym zakresie na spójnych zeznaniach świadków T. F. (prokurenta samoistnego) oraz D. T. (prezesa zarządu w 2014 r.). Obaj zgodnie zaprzeczyli handlowaniu kamieniem ozdobnym w czasie kontrolowanym, wystawieniu faktur na rzecz Skarżącego, autentyczności spornych faktur co do szaty graficznej, pieczęci używanych przez A Sp. z o.o. oraz podpisu na fakturach. Z kolei prowadzenie dowodów w zakresie identyfikacji i przesłuchania żony T. F. co do oznaczeń na budynku siedziby A Sp. z o.o. w dacie realizacji transakcji objętych spornymi fakturami, to – w ocenie Sądu – słusznie organy uznały je za zbędne wobec dowodu z zeznań osób zarządzających w tym czasie tym A Sp. z o.o. A trzeba podkreślić, że fikcyjność transakcji udokumentowanych spornymi fakturami organy nie wywodziły z fikcyjności działalności tego podmiotu, lecz z zaprzeczenia obrotu kamieniem kwarcowym w ogóle oraz sprzedaży takiego towaru na rzecz skarżącego w szczególności. Rzeczywiście błędem procesowym organów podatkowym było niezebranie dowodów w postaci materiału porównawczego dla spornych faktur, dokumentacji księgowo-podatkowej A Sp. z o.o. Organy podatkowe powinny były wystąpić do S. N. – jako nabywcy udziałów w A Sp. z o.o. w dniu [...] października 2014 r. – który wg zeznań D. T. miał być w posiadaniu dokumentacji podatkowej A Sp. z o.o. po tej dacie. Nie jest to jednak wada postępowania istotna wobec jednoznacznego zaprzeczenia przez świadków (mających najlepsze rozeznanie w sprawach A Sp. z o.o.), by A Sp. z o.o. kiedykolwiek handlowała kamieniem ozdobnym sztukateryjnym. Z kolei twierdzenie skarżącego, że T. F. kłamie przecząc znajomości ze Skarżącym rzeczywiście maja potwierdzenie w treści korespondencji mailowej złożonej do akt sprawy. Nie może jednak ujść uwadze, ze korespondencja ta dotyczy obsługi prawnej A Sp. z o.o., a nie transakcji handlowej. Okoliczność ta nie może więc mieć decydującego znaczenia przeciwko fikcyjności spornych transakcji. Podobnie należy ocenić twierdzenie Skarżącego co do numeracji spornych faktur.
W odniesieniu do firmy B Sp. z o.o. z siedzibą w Ż. ustalenia organów podatkowych uznać należy za prawidłowe. Za takim stanowiskiem organów świadczą ustalenia dotyczące firmy B Sp. z o.o. z siedzibą w Ż., która w miejscu wskazanym jako siedziba Spółki nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nadto brak jest jakichkolwiek oznak, że tam prowadziła działalność. Umowa najmu ww. lokalu, w którym zgłoszona została siedziba Spółki, zawarta z [...] w Ż. została rozwiązana w trybie natychmiastowym z dniem [...].08.2013r. Organom nie udało się dotrzeć do dokumentów źródłowych tej Spółki ani skontaktować z reprezentantami tej Spółki, niemniej jednak zważywszy na pozostałe okoliczności sprawy, iż Skarżący nie prowadził żadnych transakcji z kontrahentami z rynku wschodniego, jak też poza zakwestionowaną fakturą nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających wykonanie spornej usługi, trafnie stwierdzono, że przedmiotowa faktura VAT nie dokumentuje rzeczywistej transakcji gospodarczej.
W sumie więc, organy podatkowe poprawnie dobrały środki dowodowe w sprawie i prawidłowo je oceniły wywodząc z nich ustalenie faktyczne, że faktury zakupu z [...],[...] i [...] lipca 2014 r. oraz faktura zakupu usługi z dnia [...] lipca 2014 r. nie odzwierciedlały rzeczywistej transakcji, były puste. W konsekwencji, nie mogły stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z nich wynikający.
Jednocześnie Sąd zauważa, że organ odwoławczy dokonał jasnego doprecyzowania kwalifikacji tej okoliczności względem tej dokonanej przez organ I instancji w kontekście art. 86 ust. 3a pkt 4 lit a) ustawy o VAT. Całe uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji zmierza w kierunku fikcyjności faktur wystawionych przez A Sp. z o.o. i braku towaru, którego sprzedaż miałyby one dokumentować. Organ odwoławczy przyjął, że Skarżący świadomie wprowadzał do obrotu tzw. puste faktury, co obliczone było na wyłudzenie zwrotu podatku od towarów wobec dalszego przeprowadzenia nierzetelnych transakcji z podmiotem litewskim, które za przedmiot miały nieistniejący towar. Zagadnienie to zostało w taki właśnie sposób ocenione co do faktu przez Sąd Okręgowy we W. w ww. wyroku skazującym Skarżącego, czym Sąd jest obecnie związany.
W zakresie zaś wewnątrzwspólnotowych dostaw kamienia ozdobnego sztukateryjnego nabytego od A Sp. z o.o. do podmiotu litewskiego C, to ustalenia organów podatkowych zasadniczo również są prawidłowe – wbrew zarzutom skargi i dalszych pism procesowych. Ustalenia faktyczne zostały oparte przez organy podatkowe na informacji SCAC przekazanej przez litewskie władze podatkowe w ramach wymiany informacji oraz na własnych ustaleniach organów podatkowych co do osoby prezesa (dyrektora) C – K. K. Wynika z nich jasno, że w lipcu 2014 r. brak jest jakichkolwiek dowodów na realizację dostaw wewnątrzwspólnotowych na podstawie faktury z [...] lipca 2014 r. Jak wynika z zebranych dowodów, od [...] lipca 2014 r. jedynym udziałowcem i prezesem C był polski obywatel, mieszkaniec S. - K. K., który zmarł w październiku 2015 r. Osoba ta miała trudności w poruszaniu się i była stałym podopiecznym MOPS w S., nie wykazywała żadnych dochodów, ani zatrudnienia w Polsce. Z informacji pochodzącej (udzielonej w dniu [...] września 2015 r.) od litewskich organów podatkowych wynikało, że podmiot C nie prowadził działalności na Litwie, a adres siedziby w Wilnie został wykorzystany tylko do rejestracji tej firmy. Wskazały, że od [...] lipca 2014 r. przedstawiciele tego podmiotu nie kontaktowali się z litewskim organem podatkowym, mimo wezwań i ogłoszeń publicznych, co w konsekwencji doprowadziło do wykreślenia C z rejestru podatników VAT ([...] lutego 2015 r.). Z kolei osoby odpowiedzialne (tj. osoba prowadząca księgowość tego podmiotu nie przedstawiła – poza siedmioma fakturami wystawionymi przez skarżącego – innych dokumentów, potwierdzających dokonanie dostaw wewnątrzwspólnotowych. Podmiot ten nie posiadał żadnych zarejestrowanych nieruchomości, magazynów, ani środków transportowych również w lipcu 2014 r. Skarżący natomiast przedstawił do akt sprawy pismo pochodzące od ukraińskiej firmy transportowej z Doniecka (która miała wykonać transport towaru od Skarżącego), w którym wskazano na działania wojenne uniemożliwiające podanie numerów rejestracyjnych pojazdów wykonujących ten transport. Dokumenty CMR mające potwierdzać dokonanie transportu zawierały zaś niepełne informacje co do rzeczywistej realizacji transportu, brakowało bowiem potwierdzenia odbioru towarów przez nabywcę. Litewskie organy podatkowe nie były w stanie ustalić, czy i gdzie towary te zostały następnie przemieszczone. Z wyjaśnień Skarżącego natomiast wynikało, że zapłaty dokonywać miał gotówką osobiście K. K., który brał jednocześnie udział wraz z ukraińskim przewoźnikiem w odbiorze towaru z magazynu w D. G. (należącym do D Sp. z o.o.). Jednocześnie, co wymaga zaakcentowania, Skarżący wyjaśnił, że odbiór i transport kamienia ozdobnego sztukateryjnego leżał po stronie nabywcy, Skarżący nie posiadał magazynu i nie prowadził gospodarki magazynowej. Dowody te prowadzą do wniosku, że organ odwoławczy prawidłowo dokonał ustaleń faktycznych w tym zakresie. Skoro Skarżący konsekwentnie twierdzi, że przedmiotem dostaw wewnątrzwspólnotowych do podmiotu litewskiego był kamień ozdobny sztukateryjny nabyty od A Sp. z o.o., to nie jest ono wiarygodne w kontekście zebranych dowodów. Kamień ten nie był odebrany od dostawcy przez Skarżącego, ten bowiem nie posiadał magazynu. Zatem twierdzenie Skarżącego, że był odbierany z D. G. (gdy A Sp. z o.o. miała siedzibę w P.) słusznie organy podatkowe uznały za niewiarygodne. Podobnie niewiarygodne są twierdzenia Skarżącego, że K. K. mógł zarządzać C na Litwie i brał osobiście udział w odbiorze towaru w sytuacji, gdy był człowiekiem schorowanym, mającym trudności w poruszaniu się, pozostającym pod stałą opieką MOPS w S. Niewiarygodne są też twierdzenia Skarżącego, że K. K. mógł posiadać w kwietniu 2014 r. sumę 440 000 zł – zatem zanim został udziałowcem i prezesem C - by pożyczyć ją Skarżącemu w zamian za weksle. Zebrane w sprawie dowody przekonują, że transakcje z C nie były rzeczywiste. Nawet bowiem, gdyby Skarżący posiadał towar z innego źródła niż od A Sp. z o.o., na co Skarżący w ogóle nie wskazuje, to okoliczności tych dostaw wewnątrzwspólnotowych nie pozwalają na uznanie, że miały miejsce w rzeczywistości.
Natomiast odmowa przesłuchania świadka M. Ć. w postępowaniu podatkowym, nie była istotnym uchybieniem procesowym, wobec przedstawienia przez skarżącego protokołu z przesłuchania tego świadka w postępowaniu karnym prowadzonym przeciwko skarżącemu jako oskarżonemu - na te same okoliczności. Mimo więc pierwotnej odmowy przeprowadzenia tego dowodu, rzeczywiście z naruszeniem art. 188 O.p., organ ostatecznie dokonał oceny tego dowodu. A trzeba tu podkreślić, że Skarżący w postępowaniu karnym nie był pozbawiony prawa do obrony, był obecny na rozprawie i miał wpływ na przebieg przesłuchania tego świadka. Jest to istotna okoliczność przy ocenie tego dowodu w postępowaniu podatkowym. Ocena dowodowa zeznań świadka M. Ć. dokonana w zaskarżonej decyzji nie budzi zastrzeżeń. W konsekwencji, Sąd za słuszny uważa zarzuty skargi dotyczący naruszenia art. 188 O.p. poprzez odmowę przeprowadzenia tego dowodu, jednak wobec wskazanych argumentów – naruszenie to nie wpływa w sposób istotny na wynik sprawy.
Rzeczywiście też bezpodstawnie organ odwoławczy odmówił skarżącemu przeprowadzenia dowodu z historii rachunku bankowego prowadzonego w PKO BP należącego do zmarłego K. K. Zgodnie z art. 188 O.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Skoro Skarżący żądał przeprowadzenia tego dowodu na okoliczności przeciwne, niż wywodził na podstawie zebranych dowodów organ podatkowy, to wniosek taki należało uwzględnić. Niedopuszczenie dowodu wnioskowanego przez Stronę powinno mieć miejsce jedynie wówczas, gdy jest oczywiste, że okoliczność, która ma być udowodniona, stwierdzona jest już wystarczająco innymi dowodami (a dalsze dowodzenie byłoby jedynie przeciąganiem postępowania w czasie) – wyrok NSA z 9 stycznia 2020 r. o sygn. akt II FSK 1471/19 (dostępny w CBOSA). I przeciwnie, jeśli okoliczność taka nie jest stwierdzona dowodem, to organ podatkowy nie może odmówić przeprowadzenia takiego dowodu z wniosku strony. W sprawie zaistniała jednak taka sytuacja, że nakazanie organowi przeprowadzenia dowodu z historii rachunku K. K. nie będzie możliwe wobec upływu 5 lat, w czasie którego bank miał ustawowy obowiązek przechowywać historie rachunku bankowego. Ponadto, trzeba zauważyć, że ustalenie to nie może zmienić ustalenia faktycznego, wynikającego z sentencji prawomocnego wyroku karnego z [...] stycznia 2019 r., dotyczącego Skarżącego.
Jak wynika z zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyeliminował z rozliczenia podatkowego za lipiec 2014 r. wartość dostaw wewnątrzwspólnotowych opodatkowanych 0% stawka podatku VAT na rzecz podmiotu litewskiego. W ocenie Sądu, nie jest to działanie poprawne, ale korzystne dla Skarżącego. Wobec czego Sąd jest związany art. 134 § 2 p.p.s.a.
Co do pozostałych zarzutów skargi, to są one niezwiązane z przedmiotem sprawy w zakresie rozliczenia podatkowego w lipcu 2014 r. Sporne w tym okresie jest nabycie towarów od A Sp. z o.o. oraz ich dalsza dostawa wewnątrzwspólnotowa na rzecz C z Litwy. Zaniechanie więc przeprowadzenia dowodów wskazanych we wniosku z [...] sierpnia 2017 r. oraz z dalszych dowodów - innych niż wskazane w niniejszym uzasadnieniu wyroku – o których mowa we wniosku z [...] stycznia 2018 r. nie stanowi naruszenia prawa procesowego w zakresie postępowania podatkowego dotyczącego lipca 2014 r.
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 120, art. 124, art. 210 § 4 O.p. Organ dochował zasady legalizmu, zasady informowania oraz wyczerpująco uzasadnił zaskarżoną decyzję. W pozostałym zaś zakresie, wpływ na wynik sprawy opisanych uchybień i naruszeń prawa procesowego eliminuje mocą art. 11 p.p.s.a. ww. prawomocny wyrok karny z [...] stycznia 2019 r., którym Sąd Okręgowy we W. skazał Skarżącego jako oskarżonego, co Sąd uwzględnił.
Sąd nie znalazł podstaw, by uwzględnić zarzuty naruszenia prawa materialnego. Organy – wobec opisanych okoliczności i ustaleń - dokonały właściwej subsumcji stanu faktycznego pod normy prawa podatkowego – wskazane przepisy ustawy o VAT. Wobec nie wskazania, które przepisy szóstej (czy obecnie obwiązującej 112) dyrektywy VAT zostały przez organ odwoławczy naruszone, zwalnia to Sąd ze szczegółowej analizy w tym zakresie.
Z tych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło