I SA/Wr 32/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, sędzia WSA Tadeusz Haberka, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lutego 2023 i 02 marca 2023 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 14 października 2021 r. nr SKO 4011/418/21 w przedmiocie podatek od nieruchomości za 2020 r. i 2021 r. oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu ( dalej SKO) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy Ż. ( dalej Burmistrz) z dnia z dnia 29 lipca 2021 r. (FIN.3120.6.2021), ustalającej G. K. ( dalej Podatniczka, Skarżąca) i R. J. ( dalej Podatnika) podatek od nieruchomości za 2021 r. w kwocie 1 890,00 zł. Organ I instancji ustalił podatek za nieruchomość położoną w Ż. przy ul. [...], oznaczoną geodezyjnie jako działka nr [...], o powierzchni [...] m2. Do podstawy opodatkowania przyjęto budynek mieszkalny (lub jego części), o powierzchni użytkowej [....] m2 (wysokość pow. 2,20 m), budynek mieszkalny (lub jego części), o powierzchni użytkowej [...] m2 (wysokość od 1,40 do 2,20 m), budynki pozostałe o powierzchni użytkowej [...] m2 (wysokość pow. 2,20 m), budynki pozostałe, o powierzchni użytkowej [...] m2 (wysokość od 1,40 do 2,20 m) i grunty pozostałe, o powierzchni [...] m2. Organ pierwszej instancji wskazał, że działka zabudowana nr [...] stanowi współwłasność, w udziale po 1/2 części Podatników, a podatek od nieruchomości ustalono na podstawie informacji w sprawie podatku od nieruchomości złożonej przez Podatniczkę w dniu 24 lutego 2016 r. i przez Podatnika w dniu 3 lutego 2016 r. oraz na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków. W dalszej części uzasadnienia organ wyjaśnił, że stan faktyczny w sprawie został ustalony także w oparciu o dane wynikające z księgi wieczystej rzeczonej nieruchomości o numerze [...], W odwołaniu od tej decyzji Skarżaca wskazała, że obciążono ją kwotą podatku za grunty o powierzchni [...]m2, co nie jest zgodne ze stanem faktycznym gdyż zgodnie z danymi z ewidencji gruntów i budynków posiada 1/2 działki, o powierzchni [...] m2, tj. [...] m2, a faktycznie posiada tylko [...] m2. Strona wyjaśniła, że Gmina w 2014 r., nie mając nakazu sądowego, zabrała jej [...] m2 gruntu. Wskazała, że występowała do sądu o zniesienie współwłasności i zasiedzenie części nieruchomości, lecz postępowania w tym przedmiocie nie zostały zakończone po jej myśli. Zarzuciła, że Gmina nie wyjaśniła, dlaczego Strona ma tylko [...] m2, a sąsiad R. J. – [...] m2. Areał [...] m2, czyli po [...] m2, figuruje w księdze wieczystej. Strona wskazała ponadto, że w następstwie przejęcia części działki pozbawiono jej drogi dojazdowej do domu i utrudniono wjazd na posesję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzje organu I instancji wywodziło, że z art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz .U. z 2019 r. poz. 1170 z późn. zm..; dalej jako "u.p.o.l.") opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty oraz budynki lub ich części. Stosownie natomiast do art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., podatnikami podatku od nieruchomości są m.in. osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych. Natomiast według art. 4 ust. 1 u.p.o.l., podstawę opodatkowania stanowi dla gruntów - powierzchnia, a dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa. Dalej SKO w skazało, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 dalej p.g.k.), podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Oznacza to, że co do zasady o sposobie kwalifikacji gruntu (budynku), dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, nie tyle decyduje sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, ile jej funkcje (przeznaczenie) wskazane w ewidencji gruntów i budynków. Organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków, natomiast dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze należą do danych bezwzględnie wiążących organ podatkowy. W przedmiotowej sprawie z wypisu z rejestru gruntów wynika, że sporna działka, o powierzchni [...] ha, stanowi współwłasność Podatników po 1/2 części. Stan prawny nieruchomości potwierdzają wpisy w księdze wieczystej z których wynika, że na podstawie decyzji Starosty Trzebnickiego z dnia 12 maja 2005 r. (N.7228- 156/192/1999/2005) współwłaścicielami przedmiotowej działki zabudowanej stali się Podatnicy, w udziale po 1/2. Dalej, ustosunkowując się do zarzutów odwołania kolegium wskazało, że oboje Podatnicy zadeklarowali do opodatkowana m.in. grunt o łącznej powierzchni [...] m2. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek korekt tych informacji. W toku postępowania organ podatkowy wezwał Stronę do przedstawienia dokumentów (lub innych dowodów) poświadczających jej twierdzenia dotyczące pozbawienia własności części działki i faktycznego posiadania gruntu jedynie o powierzchni [...] m2. W pisemnej odpowiedzi z dnia 7 czerwca 2021 r. oraz 21 czerwca 2021 r. Podatniczka wyjaśniła jedynie, że nabyła spadek po zmarłej S. J., obejmujący także działkę nr [...] AM-[...], która winna być jej zwrócona przez Gminę Ż. Z zapisów księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości o nr [...] wynika jednak, że jej właścicielem pozostaje Gmina Ż. Okoliczność ta została potwierdzona także w licznych wyrokach sądów powszechnych zgromadzonych w aktach sprawy, w tym także wyroku załączonym przez Podatniczkę do odwołania. W tym stanie rzeczy Podatniczka w dalszym ciągu nie wyjaśniła, że jakich względów doszło do rzekomego zaboru część przynależnej jej działki gruntu, a także okoliczności tej nie udowodniła. Ponadto, z treści załączonego przez Podatniczkę do odwołania wyroku Sądu Rejonowego w Trzebnicy z dnia 27 marca 2014 r., a także pozostałego materiału dowodowego, wynika, że nie doszło do jakiegokolwiek bezprawnego zaboru działki nr [...], jak również części działki nr [...], co mogłoby uzasadniać zmianę w zakresie ustalonego w oparciu o zapisy ewidencji gruntów oraz informację Podatników przedmiotu opodatkowania co do ich powierzchni. Prawidłowo zatem organ pierwszej instancji opodatkował podatkiem od nieruchomości grunty pozostałe o powierzchni [...] m2. Taką powierzchnię gruntów Strona wykazała w Informacji w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego z dnia 23 lutego 2016 r. Prawidłowo również organ pierwszej instancji zastosował stawki podatkowe w podatku od nieruchomości. W ocenie Kolegium Organ pierwszej instancji, wbrew zarzutom odwołania, prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz dokonał oceny zgromadzonych w sprawie dowodów zgodnie z art. 191 Op. Rozważył przy tym zaistnienie elementów podatkowoprawnego stanu faktycznego na gruncie przedmiotowej sprawy w oparciu o stwierdzony na podstawie stosownych dowodów stan faktyczny sprawy. W skardze na wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego, Skarżąca stwierdziła, że nie zgadza się z decyzją SKO. W obszernym uzasadnieniu szczegółowo opisała historię swoich sporów z Gminą. Skarżąca wyjaśniła też, że otrzymała od komornika przy Sądzie Rejonowym pismo, z którego wynikało, że zostanie jej zabrany grunt o powierzchni [...] m2. Natomiast w 1999 r. według treści księgi wieczystej, posiadała działkę nr [...] a sąsiad działkę nr [...], o powierzchni [...] m2 (współwłasność), czyli po [...] m2 każdy. Z kolei w 2000 r. otrzymała zawiadomienie dotyczące zmiany księgi wieczystej, z którego wynikało, że posiada działkę nr [...] o powierzchni [...] m2 co było, jej zdaniem, niedopuszczalne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W dalszych pismach procesowych Skarżąca podtrzymała swoje stanowisko i wywody. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie była zasadna. Na wstępie, mając na uwadze charakter podnoszonych przez skarżącą kwestii spornych stwierdzić należy, że ze względu na granice sprawy będącej przedmiotem kontroli Sądu, nie wszystkie z nich podlegały ocenie w niniejszym postępowaniu. Stanowi o tym art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259.; dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (zastrzeżenie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie). Z treści przywołanej regulacji prawnej wynika przede wszystkim, że rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy niż ta, w której wniesiono skargę. Innymi słowy, jeżeli skargę wniesiono na decyzję wydaną w danej sprawie, to ta właśnie decyzja zakreśla granice sprawy i ramy sądowej kontroli jej legalności. Podkreślić też trzeba, że sądy administracyjne nie posiadają uprawnień do orzekania w sposób w jaki orzekają organy administracji publicznej. Nie mogą więc określić na przykład wysokości zobowiązania podatkowego. Takie kompetencje mają wyłącznie organy administracji publicznej. Sądy zaś, stosownie do art.1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, legalności. Kontrola ta nie prowadzi jednak do orzekania zamiast organów administracji publicznej. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest przyjęta przez organy podstawa opodatkowania- przede wszystkim powierzchnia gruntów których skarżąca jest współwłaścicielem. W pierwszej kolejności wskazać należy na brzmienie art. 21 p.g.k. zgodnie z którym: "Podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków." W dotychczasowym orzecznictwie – i takie też stanowisko tut. Sąd wyartykułował w prawomocnym wyroku z 31 października 2019 r. o sygn. akt I SA/Wr 775/18 dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych – odwołującym się do art. 21 ust. 1 p.g.k., Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że organy podatkowe ustalając wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku, niż dane wskazane w ewidencji (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 10 lipca 2019 r. o sygn. akt 2519/17; 14 czerwca 2013 r. o sygn. akt II FSK 1950/11; 11 lipca 2012 r. o sygn. akt II FSK 2632/10; 20 czerwca 2012 r. o sygn. akt II FSK 2511/10; 5 listopada 2009 r. o sygn. akt II FSK 836/08; 15 kwietnia 2008 r. o sygn.. akt II FSK 372/07; 12 marca 2009 r. o sygn. akt II FSK 49/08; 2 kwietnia 2009 r., II FSK 1949/07 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo). Innymi słowy, dane znajdujące się w ewidencji gruntów i budynków są dla organów podatkowych wiążące. Dane te mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1450, z późń. zm., dalej jako "o.p.") i zgodnie z tym przepisem stanowią one dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Ustalenia oparte o treść tych dokumentów urzędowych stanowią istotny element określenia podatkowego stanu faktycznego. W związku z tym organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym. Podważenie tych danych bądź też ich zmiana może nastąpić, co do zasady w postępowania prowadzonym przed właściwymi organami administracji. W postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe, ponieważ organy podatkowe nie zostały wymienione, jako uprawnione do tego rodzaju działań w treści przepisów p.g.k. oraz wydanych na jego podstawie przepisów rozporządzeń w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Chcąc podważyć treść zapisów ujętych w ewidencji, zainteresowany powinien uruchomić stosowny tryb ich korekty (zmiana, aktualizacja, sprostowanie), powołując się na to, że wypis z ewidencji gruntów odbiega od stanu rzeczywistego. Przyjęcie innego zapatrywania godziłoby w pewność obrotu prawnego, deprecjonując rangę dokumentu urzędowego, a tym samym – pełnioną przezeń funkcję. Posługiwanie się dokumentem urzędowym ma bowiem uprościć i przyspieszyć postępowania, w żadnym zaś wypadku komplikować jego bieg. Do czasu zmiany ewidencji gruntów i budynków obowiązujące w niej zapisy wiążą w tym przedmiocie wszystkie organy i sądy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2013 r., II FSK 1928/11 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo), w skrócie CBOSA). Godzi się również zauważyć, że jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 czerwca 2017 r. o sygn. akt II FSK 1360/15 (CBOSA): "... co do zasady podstawą wymiaru podatków nie jest stan faktyczny, lecz stan ujawniony (zapisany) w ewidencji gruntów i budynków oraz, że w tym kontekście można mówić o formalnym związaniu ewidencją, która dla wymiaru podatku ma znaczenie rozstrzygające (por. np. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2012 r., sygn. akt II FSK 986/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej zwana: "CBOSA"). Zatem słuszny jest pogląd (...), że podstawowy dokument, który powinien stać się początkiem wszelkich ustaleń faktycznych stanowi w takiej sytuacji wypis z ewidencji gruntów i budynków (bądź wypis z kartoteki budynków)." Sąd zastrzega przy tym, że uwzględnia stanowisko wyrażane w orzecznictwie na temat wiążącego organy podatkowe znaczenia danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków dotyczącego siły związania danymi ewidencyjnymi: "Uwzględniając kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości, tj. ustalenia elementów przedmiotowych i podmiotowych zobowiązania podatkowego, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane). Drugą kategorię stanowią natomiast informacje o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 w związku z art. 194 § 3 O.p.). Do pierwszej grupy zaliczyć można dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze, a w odniesieniu do budynków i lokali stanowiących odrębny przedmiot własności – także informacje dotyczące ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i powierzchni użytkowej lokali (art. 20 ust. 1 p.g.k.). O wiążącym charakterze wpisów do ewidencji gruntów i budynków w przypadku użytków rolnych świadczy także treść art. 1a ust. 3 pkt 1 u.p.o.l., w świetle którego przez użytki rolne rozumie się grunty sklasyfikowane w ten sposób w ewidencji gruntów i budynków. A contrario, nie sklasyfikowanie w ewidencji określonych gruntów jako użytki rolne, wyklucza możliwość objęcia ich podatkiem rolnym. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2019 r. o sygn. akt II FSK 2272/17 – CBOSA) Przyjmując ww. poglądy oraz treść mających zastosowanie w sprawie przepisów i dokonując kontroli sądowoadministracyjnego zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd nie stwierdził, by wydając decyzję SKO naruszyło przepisy prawa w stopniu nakładającym na Sąd obowiązek uchylenie tego rozstrzygnięcia. Dane dotyczące powierzchni oraz klasyfikacji gruntów znajdują swoje odzwierciedlanie w zawartych w aktach administracyjnych dokumentach: Wypisie z rejestru gruntów z dnia 28 stycznia 2021 r oraz wydruki z treści księgi wieczystej spornej nieruchomości. Z dokumentów tych wynika, że Skarżąca jest wraz z Podatnikiem współwłaścicielką całej działki [...] o powierzchni [...] ha. Skarżąca, pomimo podnoszonej w toku postępowania argumentacji, nie przedstawiła żadnych dowodów, które mogłyby prowadzić do podważenia szczególnej mocy dowodowej tych dokumentów urzędowych. Jednocześnie wskazać należy, że nie są zasadne twierdzenia Skarżącej, iż jest właścicielką tyko połowy działki, to jest [...] m2. Współwłasność w częściach ułamkowych – wynikająca z przepisów 195 i 196 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 z późn. zm. dlaj K.c.) – odnosi się do całości rzeczy wspólnej i określa tyko udział w prawie własności a nie zakres posiadania rzeczy (nieruchomości). Natomiast opodatkowanie nieruchomości wspólnych reguluje art. 3 ust 4 u.p.ol. zgodnie z którym "Jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 4a-6." Zgodnie z tym przepisem w niniejszej sprawie Wójt skierował jedną decyzję do obojga Podatników ustalając im solidarne zobowiązanie podatkowe od całości nieruchomości. "Mówiąc o solidarnym obowiązku podatkowym, musimy odnieść tę instytucję do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe. W zakresie tym ustawodawca nie zdecydował się na przyjęcie rozwiązań odbiegających od przyjętych na gruncie prawa cywilnego. Co więcej w art. 91 o.p. zawarte zostało odesłanie do stosowania wprost przepisów kodeksu cywilnego odnoszących się do zobowiązań cywilnoprawnych. Istota odpowiedzialności solidarnej sprowadza się zatem do tego, że chociażby przedmiot świadczenia był podzielny, to odpowiedzialność każdego z dłużników i uprawnienie każdego z wierzycieli mają za przedmiot cały dług i całą wierzytelność. Z punktu widzenia podatku od nieruchomości najbardziej doniosłe znaczenie ma treść art. 366 K.c., który reguluje tzw. solidarność bierną. Polega ona na tym, że każdy z dłużników jest zobowiązany względem wierzyciela do spełnienia całego świadczenia, tak jakby był jedynym dłużnikiem. W dalszej kolejności istotne jest uregulowanie art. 376 § 1 k.c., który normuje roszczenie regresowe, a więc między innymi takie, które wynika właśnie z faktu spełnienia świadczenia przez jedną z osób współodpowiedzialnych za dług. Podkreślić należy, że przesłanką powstania tego roszczenia jest spełnienie przez jednego z dłużników solidarnych co najmniej takiej części świadczenia należnego wierzycielowi, która stosownie do treści stosunku prawnego istniejącego między dłużnikami przekracza część, do której zobowiązany był ten dłużnik. Przekładając to na odpowiedzialność solidarną współwłaścicieli, oznacza to, że roszczenie regresowe związane będzie bądź to z zakresem korzystania, ewentualnie uzyskiwanego dochodu, bądź też z posiadanymi udziałami (por. wyrok NSA z 15 stycznia 2015 r., II FSK 3012/12; wyrok NSA z 21 stycznia 2015 r., II FSK 3193/12). Zatem, choć w praktyce współwłaściciele (współposiadacze) dzielą pomiędzy sobą kwotę podatku np. na podstawie wskazanych wyżej kryteriów, to organy podatkowe wymierzają podatek wszystkim współwłaścicielom w kwocie ogólnej, w jednej decyzji, adresowanej do wszystkich współwłaścicieli." (Wyrok WSA w Gliwicach z 26.01.2022 r., I SA/Gl 577/20, LEX nr 3304312.). Na koniec Sąd wskazuje, że w świetle okoliczności związanych z przedmiotową nieruchomością, a także wskazywanych okoliczności związanych z prowadzeniem innych sporów związanych z tą nieruchomością, wykazuje zrozumienie dla rozgoryczenia Skarżącej. Sąd w przedmiotowej sprawie mógł jednak dokonać kontroli tylko w zakresie o jakim wspomniał na wstępie. Tym samym, co należy powtórzyć, nie miał ustawowych uprawnień do kontroli zagadnień pozostających poza granicami niniejszej sprawy. W tym stanie sprawy Sąd, nie znajdując podstaw do stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.