I SA/Wr 354/18

WyrokWSA we Wrocławiu2018-06-14

Skład orzekający: Dagmara Dominik-Ogińska, Daria Gawlak-Nowakowska, Annetta Makowska-Hrycyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga na czynność egzekucyjną w administracji może obejmować zarzuty materialnoprawne dotyczące istnienia egzekwowanego obowiązku, czy też jest ograniczona wyłącznie do kwestii proceduralnych i formalnych związanych z samą czynnością egzekucyjną?
Ratio decidendi
Skarga na czynność egzekucyjną w administracji, zgodnie z art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), jest ograniczona do badania legalności samych czynności egzekucyjnych. Nie może ona obejmować zarzutów materialnoprawnych dotyczących istnienia lub wysokości egzekwowanego obowiązku, które powinny być podnoszone w ramach zarzutów przeciwko tytułowi wykonawczemu (art. 33 § 1 u.p.e.a.). Organy egzekucyjne i odwoławcze nie są uprawnione do badania istoty zobowiązania w postępowaniu wywołanym skargą na czynność egzekucyjną.
Stan faktyczny
Skarżący wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną (zajęcie wierzytelności). Skarżący kwestionował istnienie egzekwowanego zobowiązania podatkowego oraz charakter zajętej wierzytelności, domagając się umorzenia postępowania. Organy administracji uznały, że skarga na czynność egzekucyjną nie jest właściwym środkiem do badania zarzutów materialnoprawnych, a jedynie kwestii formalnych związanych z samym zajęciem.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę w całości. 1. Postępowanie przed organem podatkowym. 1. Przedmiotem skargi S. S. (dalej: Strona, Skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej: organ odwoławczy) z dnia 25 stycznia 2018 r. w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. (dalej: organ egzekucyjny, wierzyciel) z dnia [...] grudnia 2017 r. oddalającego skargę złożoną w związku z zajęciem z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] wierzytelności pieniężnej przysługującej Skarżącemu od A sp. z o. o. 2. Wobec Strony toczy się postępowanie egzekucyjne w związku z istnieniem zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2013. Dnia [...] czerwca 2014 r. organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w W., działając w oparciu o przepisy m.in. art. 21 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.; dalej: O.p.) oraz art. 45 ust. 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.; dalej: u.p.d.o.f.) wydał tytuł wykonawczy o numerze [...] (dalej: tytuł wykonawczy) wobec zobowiązanego – S. S.. Tytuł wykonawczy dotyczył zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2013. Dochodzona zaległość podatkowa wynikała ze złożonej przez Skarżącego deklaracji podatkowej. Należność opiewała na kwotę 1.854,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi do dnia zapłaty naliczanymi od dnia 1 maja 2014 r. w wysokości 10,00 % w skali roku. W toku postępowania egzekucyjnego, Skarżącemu, w dniu 13 czerwca 2014 r. doręczono również upomnienie. Odpis tytułu wykonawczego doręczono Stronie dnia 7 października 2014 r. wraz z klauzulą o skierowaniu go do egzekucji oraz pouczeniem o prawie do zgłoszenia zarzutów (k. 3 akt postępowania egzekucyjnego). 3. Dnia 7 sierpnia 2017 r. wydano zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej (nr zawiadomienia [...]; dalej: zawiadomienie), które doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności - A sp. z o. o. (dalej: dłużnik zajętej wierzytelności). W zawiadomieniu wskazano wysokość należności głównej w kwocie 1.536,00 zł, kwotę kosztów egzekucyjnych w wysokości 3,50 zł, a także wysokość należnych odsetek za zwłokę wraz ze stosownymi pouczeniami tak dla zobowiązanego, jak i dla dłużnika zajętej wierzytelności. Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 10 sierpnia 2017 r. (k. 5 akt postępowania egzekucyjnego), a Skarżącemu w dniu 24 sierpnia 2017 r. (k. 7 akt postępowania administracyjnego). 4. Dnia 15 września 2017 r., ponaglono dłużnika zajętej wierzytelności do ustosunkowania się do dokonanego zajęcia. Ponaglenie doręczono dnia 21 września 2017 r. (k. 10 akt postępowania egzekucyjnego). 5. W dniu 1 września 2017 r. do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego wpłynęło pismo Strony zatytułowane "zażalenie na postanowienie o zajęciu wierzytelności", niezawierające zarzutów. Z kolei, w dniu 5 września 2017 r. do organu odwoławczego, za pośrednictwem organu egzekucyjnego wpłynęła skarga na czynność egzekucyjną, w której to skardze Strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa- art. 8a § 1 pkt 18, § 4 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.; dalej: u.p.e.a.). Skarżący wskazał ponadto, że wysokość zobowiązania określonego w zawiadomieniu budzi wątpliwości. 6. Dnia 14 września 2017 r., organ egzekucyjny wezwał Stronę do sprecyzowania przedmiotu pisma z dnia 1 września 2017 r., wskazując, że wobec Skarżącego toczy się postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego zaległości z tytułu podatku dochodowego do osób fizycznych za rok 2013, na dzień 14 września 2017 r., opiewające na kwotę 1.536,00 zł należności głównej wraz z odsetkami za zwłokę. Organ egzekucyjny wskazał, że w dniu 7 sierpnia 2017 r. dokonano zajęcia wierzytelności przysługujących Skarżącemu od A sp. z o. o. Zawiadomienie o zajęciu doręczono Stronie dnia 24 sierpnia 2017 r. W dniu 1 września 2017 r., Skarżący złożył zażalenie. W związku z powyższym, organ egzekucyjny pouczył Skarżącego, że w terminie 14 dni od dnia dokonania czynności egzekucyjnej, służy skarga na czynność egzekucyjną w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zarzuty przeciwko tytułowi. Organ egzekucyjny podniósł, że odpis tytułu wykonawczego został doręczony S.S. w dniu 2 października 2014 r. w związku z zajęciem nr [...] i objęty był zarzutami złożonymi w tym samym roku. W związku z powyższym, organ egzekucyjny wezwał do sprecyzowania żądania zawartego w piśmie z dnia 1 września 2017 r., pouczając o tym, że w braku takiego sprecyzowania, sprawa zostanie rozpoznania łącznie ze skargą na czynności egzekucyjne z dnia 5 września 2017 r. 7. W odpowiedzi na powyższe pismo, dnia 16 października 2017 r., Skarżący wskazał, że prowadzona egzekucja dotyczy podatku dochodowego od hodowli działów specjalnych produkcji rolnej- reprodukcji kur lekkich, wobec czego, w ocenie Strony, dokumenty potwierdzające fakt bycia rolnikiem, powinny znajdować się w posiadaniu organu egzekucyjnego (np. decyzja wymiarowa). Skarżący wniósł także o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Ponadto, Strona wskazała, że w związku ze złożoną korektą PIT-36 za rok 2013 r., co do której organ egzekucyjny "miał nie wnieść zastrzeżeń", niedopuszczalne, zdaniem Skarżącego jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego w zakresie, w jakim dotyczy ona poprzedniej deklaracji PIT-36, na co wskazywać ma w ocenie Strony treść przepisów art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 59 § 1 pkt 3 O.p., z uwagi na fakt, że postępowanie to winno podlegać umorzeniu. Dodatkowo, Skarżący podniósł, że podanie powinno podlegać rozpoznanie nie ze względu na jego oznaczenie, lecz z baczeniem na jego treść. Uznał, że jeśli pismo nadaje się do rozpoznania w "kilku trybach", winno być rozpoznane w każdym z tych trybów. 8. Organ egzekucyjny ustalił, że Skarżący nie figuruje w ewidencji jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą. W dniu 1 października 2006 r., dokonał zgłoszenia działów specjalnych produkcji rolnej. Organ egzekucyjny ustalił ponadto, że za rok 2013 podatnik nie złożył korekty deklaracji podatkowej PIT-36. W istocie, w dnia 30 kwietnia 2014 r., Skarżący złożył zeznanie podatkowe na formularzu PIT-36, za rok 2013, na którym wykazał podatek należny w wysokości 1.854,00 zł, wpłacone zaliczki w wysokości 0,00 zł, z czego wynikała kwota do zapłaty odpowiadająca wysokości podatku należnego (k. 18-20 akt postępowania egzekucyjnego). Wierzyciel ustalił także, że na poczet należności głównej objętej tytułem wykonawczym, pobrano 318,00 zł. Różnica pomiędzy pierwotną wysokością wykazaną w tytule wykonawczym, a wysokością wskazaną w zajęciu miała wynikać z częściowego poboru zaległego podatku. 9. W dniu 30 października 2017 r., organ egzekucyjny wezwał Skarżącego do sprecyzowania pisma z dnia 11 października 2017 r., wskazując, że dnia 14 i 15 września 2015 r. wezwał Skarżącego do sprecyzowania pism oraz do doręczenia odpowiednich dokumentów potwierdzających charakter wierzytelności oraz prawo do skorzystania z wyłączeń określonych w art. 8a § 1 pkt 18 i § 4 u.p.e.a. Organ egzekucyjny wskazał, że Strona zakwestionowała istnienie zobowiązania podatkowego, w związku z twierdzeniem o złożeniu korekty zeznania podatkowego za rok 2013. Korekta nie wpłynęła jednak do urzędu. W związku z powyższym, organ ponownie wezwał Skarżącego do przedstawienia korekty zeznania podatkowego za rok 2013. 10. Pismem z dnia 23 listopada 2017 r. Skarżący wskazał, że korekta zeznania została przesłana do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. dnia 6 września 2014 r. listem poleconym o nr wskazanym w piśmie, na dowód czego przedłożył wydruki skanów koperty, w której miała znajdować się przedmiotowa korekta. 11. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r., organ egzekucyjny oddalił skargę złożoną w związku dokonaniem zajęcia. Organ egzekucyjny wskazał, że zajęcie zostało odebrane przez zobowiązanego w dniu 24 sierpnia 2017 r., a przez dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 10 sierpnia 2017 r., który w dniu 9 października 2017 r. przekazał organowi egzekucyjnemu kwotę 1 976,50 zł w całości realizując zajęcie. Wierzyciel dodał ponadto, że w sprawie nie miały miejsce uchybienia formalne, bowiem zaskarżona czynność egzekucyjna odpowiadała wymaganiom określonym dla tego rodzaju druku w załączniku do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1339, dalej: rozporządzenie MF). Zawiadomienie zawierało nadto wszystkie wymagane przez przepis art. 67 § 2 u.p.e.a. elementy. Odnosząc się do podnoszonej przez Skarżącego kwestii nieistnienia zobowiązania i przesłanych na dowód powyższego skanów kopert, w których przedmiotowa korekta deklaracji miała się znajdować, organ egzekucyjny zauważył, że wpływ korekty zeznania podatkowego nie został odnotowany w bazach urzędu. Wierzyciel podniósł także, że postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległości prowadzone było od 2 lipca 2014 r. i pomimo skarg na inne czynności w nim dokonane, Skarżący nigdy nie kwestionował wysokości zaległości podatkowej. Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 8a § 1 pkt 18, § 4 i 5 u.p.e.a. organ egzekucyjny wskazał, że znane jest mu z urzędu, że Skarżący prowadzi hodowlę drobiu, jednakże nie jest mu znany charakter zajętych wierzytelności, a zobowiązany nie przedstawił dokumentów potwierdzających ich charakter, wobec czego organ egzekucyjny nie miał podstaw do uznania ich za objęte wyłączeniem egzekucyjnym. Wierzyciel wywiódł ponadto, że sam dłużnik zajętej wierzytelności nie wskazał na taki charakter wierzytelności, który kwalifikowałby je do objęcia wyłączeniem egzekucyjnym. 12. Postanowienie organu egzekucyjnego, Strona zaskarżyła zażaleniem w dniu 12 stycznia 2018 r., wskazując, że jest ono niezgodne z prawem. 13. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu postanowienia, organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem postępowania wywołanego wniesieniem skargi, o której mowa w przepisie art. 54 § 1 u.p.e.a. może być wyłącznie prawidłowość stosowania czynności egzekucyjnych. W przypadku uwzględnienia skargi na czynności nie dochodzi do umorzenia postępowania egzekucyjnego, lecz wyłącznie do uchylenia określonej wadliwej czynności, bądź podjęcia działań mających na celu usunięcie nieprawidłowości o charakterze formalnym. Organ odwoławczy wskazał, że kognicja organu rozpoznającego skargę na czynności egzekucyjne ograniczona jest wyłącznie do dokonanych przez organ czynności egzekucyjnych. Organ odwoławczy zaznaczył, że nie jest możliwe podnoszenie w toku postępowania wywołanego wniesieniem skargi na czynności egzekucyjne, bądź zażalenia na postanowienie wydane w związku z rozpoznaniem w/w skargi, zarzutów, które winny być rozpoznawane w postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w rozumieniu przepisu art. 33 § 1 u.p.e.a. Wskazano, że rozpoznanie zarzutu nieistnienia zobowiązania w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na czynność egzekucyjną stanowiłoby obejście prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia. Powyższe skutkowało tym, że organ odwoławczy rozpoznając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego ograniczył się wyłącznie do zagadnienia legalności czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej przysługującej Skarżącemu od dłużnika zajętej wierzytelności. Wskazano, że czynności egzekucyjne zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy, na co wskazuje choćby kolejność doręczania zawiadomień o dokonaniu zajęcia. W momencie dokonywania zajęcia, tytuł wykonawczy pozostawał ważny, a organ egzekucyjny był zobligowany do podejmowania czynności zmierzających do skutecznego wyegzekwowania dochodzonej należności. Nadto, sam wzór zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, pozostawał zgodny z przepisami u.p.e.a. oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1339). Organ odwoławczy wskazał ponadto, że sam Skarżący nie podniósł dodatkowych uchybień o charakterze formalnym, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia postanowienia. Sama kontrola wywołana wniesieniem środka zaskarżenia, o którym mowa w przepisie art. 54 § 1 u.p.e.a. oraz dalszych środków zaskarżenia nie może zmierzać do weryfikacji istnienia dochodzonego zobowiązania. Organ odwoławczy wskazał, że uprzednio toczyło się postępowanie w przedmiocie umorzenie postępowania egzekucyjnego (postępowanie to zostało wszczęte w dniu 23 czerwca 2014 r.). Zakończono je wydaniem, przez organ egzekucyjny w dniu [...] grudnia 2017 r. postanowienia o odmowie umorzenia postępowania (nr. [...]). Odnosząc się z kolei do podniesionych jeszcze na etapie postępowania przed organem egzekucyjnym naruszeń przepisów art. 8a § 1 pkt 18, § 4 i 5 u.p.e.a. w całości podzielono argumentację organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny w sposób prawidłowy dokonał właściwej i pełnej analizy materiału dowodowego, nie pomijając okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. 2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji. 2.1. Od powyższej decyzji, w dniu 5 marca 2018 r. Strona wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze, Strona wniosła o uchylenie postanowienia organu odwoławczego nie przedstawiając zarzutów. 2.2. W odpowiedzi na skargę, organ podatkowy drugiej instancji wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał dotychczas prezentowaną argumentację. 2.3. W odpowiedzi na wezwanie sądu z dnia 29 marca 2018 r. do określenia przez Skarżącego naruszenia prawa bądź interesu prawnego pod rygorem odrzucenia skargi stosownie do przepisu art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, dalej: ppsa), Skarżący wskazał na następujące naruszenia przepisów prawa - przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez: naruszenie "prawa do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy", niezwrócenie się do spółki A sp. z o. o. o podanie "z jakiego tytułu należności pochodzi przekazana kwota, a tym samym nie wyjaśniono czy podlega ona zajęciu", pominięcie "wywołujących skutków prawnych złożenia korekty PIT", brak np. zawieszenia postępowania do czasu wyjaśnienia stanu prawnego związanego ze złożoną korektą, mające znaczenia do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy", a nadto zarzucił naruszenie przepisów art. 8 § 1 pkt 18, § 4 i 5 u.p.e.a. oraz przepisu art. 2a O.p. Ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę, Skarżący wskazał, że w wywodach organu odwoławczego brak jest wskazania czy kwota objęta zajęciem w rzeczywistości podlegała zajęciu. Nie wskazano nadto podstawy prawnej skutkującej pominięciu przez organ odwoławczy skutków prawnych złożenia korekty deklaracji podatkowej. Skarżący podniósł także, że organ egzekucyjny nie zwrócił się do dłużnika z zajętej wierzytelności w celu weryfikacji, czy wierzytelność nie pochodzi z umowy kontraktacji. Nadto, Strona podniosła, że do akt sprawy nie dołączono "rejestrów z pism przychodzących", co ma uniemożliwiać kontrolę prawidłowości decyzji, co w ocenie Skarżącego ma skutkować "nierozpoznaniem istoty sprawy" lub "nieważnością postępowania". Nadto, Skarżący złożył wnioski dowodowe, wnosząc o zwrócenie się do A sp. z o. o. z zapytaniem, czy kwota objęta zajęciem pochodziła z umowy kontraktacji, czy też z innej umowy, a nadto o zobowiązanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. do przedstawienia rejestru pism przychodzących do Urzędu Skarbowego w W. od dnia 1 września 2014 r. do dnia 30 września 2014 r., na okoliczność złożenia korekty zeznania podatkowego. W konkluzji, Skarżący wniósł o uchylenie, bądź zmianę zaskarżonej decyzji. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje: 3.1. Skarga jest bezzasadna, wobec czego zasługuje na oddalenie. 3.2. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to czy organ egzekucyjny oraz organ odwoławczy pozostawały uprawnione do badania istnienia zaległości dochodzonej w toku postępowania egzekucyjnego, a także, czy w toku tegoż postępowania dostatecznie dogłębnie zbadano kwestię tego, czy zajęte świadczenie nie pozostaje objęte wyłączeniem spod egzekucji, zgodnie z przepisami u.p.e.a. 3.3. Zgodnie z przepisem art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Środek, o którym mowa w powołanym przepisie, może być wywodzony, co do zasady, w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (art. 54 § 4 u.p.e.a.). Przedmiotem skargi, wywiedzionej na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. są wyłącznie czynności egzekucyjne. Przez czynności egzekucyjne, należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Działania, o których mowa to wyłącznie czynności faktyczne, bądź wypadki przewlekłości postępowania egzekucyjnego w administracji. W ramach skargi na czynności egzekucyjne nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku, prowadzące do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarga ta nie może dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zarzutów na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. (wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11, CBOSA, tak też wyrok WSA w Gdańsku z dnia 16 maja 2017r., I SA/Gd 467/17, wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 maja 2017, I SA/Lu 154/17, CBOSA). Zgodnie z powołanym wyżej przepisem, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być (...) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Odnosząc się do kwestii podniesionych przez Skarżącego, należy wskazać, że wniesienie zarzutów w przepisanym prawem, 7-dniowym terminie od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, wywołuje skutek w postaci zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa (art. 35 § 1 u.p.e.a.). Uznanie zasadności zarzutów (w tym zarzutów o charakterze materialnoprawnym, a więc m. in. zarzutu nieistnienia dochodzonego obowiązku) obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 34 § 4 u.p.e.a.). 3.4. Ze wskazanych wyżej powodów, zarówno organ egzekucyjny, jak i organ odwoławczy nie podjęły się badania kwestii istnienia dochodzonego zobowiązania. Badanie takie przekraczałoby bowiem zakres ich kognicji wyznaczonej ramami skargi na czynność egzekucyjną, złożonej przez Stronę. W odpowiedzi na zarzut Skarżącego, wyrażony w pisemnym uzupełnieniu skargi, mający sprowadzać się do tego, jakoby organ egzekucyjny, jak i organ odwoławczy nie wskazały podstawy prawnej odmowy dokonania badania podniesionego przez Stronę nieistnienia dochodzonego zobowiązania, objętego tytułem wykonawczym, należy stanowczo podkreślić, że organy wyraźnie wskazały, że nie podjęły się badania materialnoprawnej podstawy dochodzonego w toku postępowania obowiązku, bowiem kompetencje organu egzekucyjnego w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na czynność egzekucyjną, jak i kompetencje organu odwoławczego na to nie zezwalają. Powyższe wynika nie tylko z przepisów art. 33 § 1 w zw. z art. 54 § 1 u.p.e.a. (przepisy te wyraźnie statuują rozdział kompetencji organu w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na czynności oraz zarzutów przeciwko tytułowi wykonawczemu), ale przede wszystkim z przepisu art. 6 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Z powołanego przepisu, w doktrynie i orzecznictwie wywodzi się istnienie zasady prawnego obowiązku prowadzenia egzekucji administracyjnej. Przyjmuje się, że zasada ta polega na tym, że jeżeli zobowiązany nie wykona obowiązku dobrowolnie, wierzyciel musi podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem, czy wszczynać egzekucję, ale ciąży na nim taki obowiązek. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie zależy od jego woli (wyrok NSA z dnia 9 lutego 2011 r., II FSK 1604/09, CBOSA; wyrok NSA z dnia 18 listopada 2011 r., II OSK 1663/10, CBOSA; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II FSK 1225/11, CBOSA, A. Skoczylas, w: System Prawa Administracyjnego, Tom 9, 2010, s. 401–403). Należy zauważyć, że obowiązek ten wynika również z przepisu art. 18 w zw. z art. 6 k.p.a., zgodnie z którym, obowiązkiem organów egzekucyjnych jest działanie na podstawie i w granicach prawa. 3.5. Co do samej prawidłowości dokonania zajęcia, będącej zasadniczym przedmiotem badania w niniejszej sprawie, należy wskazać, że zajęcie zostało dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. O egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych, stanowią przepisy art. 89-92 u.p.e.a. Pomocniczo, czynność ta regulowana jest przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1339; dalej: rozporządzenie MF) wydanego na podstawie art. 67 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Należy wskazać, że na gruncie niniejszej sprawy zobowiązanemu przesłano zawiadomienie o zajęciu przysługującej mu wierzytelności w dniu 24 sierpnia 2017 r., a dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 10 sierpnia 2017 r. Należy podkreślić, że późniejsze doręczenie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności Skarżącemu nie mogło mieć wpływu na skuteczność zajęcia, bowiem zgodnie z utrwalonym stanowiskiem sądów administracyjnych, dla skutecznego dokonania zajęcia i następnie egzekucji nie ma znaczenia termin otrzymania zawiadomienia o zajęciu wierzytelności przez dłużnika zobowiązanego. Odpis zawiadomienia o zajęciu wierzytelności w stosunku do Strony ma ten tylko skutek, iż informuje o zakazie odebrania i rozporządzania zajętymi wierzytelnościami (wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 października 2007 r., V SA/Wa 914/07, CBOSA). Odnosząc się do kwestii zgodności dokumentów zajęcia z powołanym wcześniej rozporządzeniem, należy zauważyć, że pozostawało ono zgodne z wzorem stanowiącym Załącznik nr 5 do rozporządzenia. Zawiadomienie zawierało jednocześnie wszelkie niezbędne pouczenia. W tym stanie rzeczy, należy uznać, że nie doszło do żadnych uchybień proceduralnych, które obligowałyby organ egzekucyjny do uwzględniania skargi na czynność egzekucyjną. 3.6. Podobnie, nie sposób uznać za naruszenie prawa skutkujące istotną wadliwością zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia organu egzekucyjnego fakt nie zwieszenia postępowania "do czasu wyjaśnienia sprawy związanej ze złożoną korektą". Należy zauważyć, że zgodnie z art. 56 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Zgodnie z przepisem art. 56 § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Należy zauważyć, że wymienione przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego statuują zamknięty katalog przesłanek zawieszenia. Wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania w innym wypadku niż przewidziany przez prawo, stanowi samoistne naruszenie przepisu art. 6 § 1 u.p.e.a., zobowiązującego organ do prowadzenia tegoż postępowania aż do momentu uzyskania zaspokojenia dochodzonego obowiązku. Sam fakt podniesienia przez Skarżącego w toku postępowania zarzutu nieistnienia dochodzonego obowiązku nie obligował organu do tego, aby postępowanie zawiesić. Rzecz jasna, zaistnienie którejkolwiek z przesłanek zawieszenia, zobligowałoby organ egzekucyjny do wydania takiego postanowienia, bowiem rozstrzygnięcie podejmowane na podstawie art. 56 § 1 u.p.e.a. ma charakter związany, to znaczy, że jeżeli zachodzi którakolwiek z przesłanek określonych w art. 56 § 1 pkt 1–5 u.p.e.a., to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 października 2008 r., III SA/Łd 351/08, CBOSA; wyr. NSA z 7 października 2010 r., II OSK 1547/09, CBOSA). Należy jednak powtórnie podkreślić, że żadna z w/w przesłanek nie zaktualizowała się w toku postępowania egzekucyjnego. W wypadku zażądania przez Skarżącego weryfikacji w trybie wznowienia postępowania decyzji o odmowie uwzględnienia zarzutu, organ egzekucyjny mógłby rozważyć zawieszenie postępowania na podstawie art. 56 § 1 pkt 4, tj. z własnej inicjatywy. Jednakże, Strona nie poczyniła starań o weryfikację decyzji kończącej postępowanie wywołane wniesieniem zarzutów. 3.7. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów art. 8 § 1 pkt 18, § 4 i 5 u.p.e.a. oraz przepisu art. 2a O.p., a także zarzutu naruszenia prawa do "wszechstronnego wyjaśnienia sprawy", należy wskazać, co następuje. Dla porządku, należy odnotować, że na gruncie niniejszej sprawy nie może być mowy o naruszeniu przepisu art. 2a O.p., bowiem przepisy O.p., zgodnie z art. 18 u.p.e.a., nie znajdują w toku postępowania egzekucyjnego w administracji nawet posiłkowego zastosowania. Powyższe ma miejsce również w przypadkach, w których egzekwowany obowiązek czerpie swoje źródło z materialnych przepisów prawa podatkowego. W toku postępowania, zarówno organ egzekucyjny, jak i organ odwoławczy czyniły starania w tym celu, aby ustalić, czy wierzytelność, zajęcia której dokonano w dniu 7 sierpnia 2017 r. była objęta wyłączeniem egzekucyjnym. Zgodnie z powołanymi przepisami dotyczącymi wyłączeń egzekucyjnych, Jeżeli zobowiązanym jest rolnik prowadzący gospodarstwo rolne, egzekucji nie podlegają również (...) zaliczki kontraktacyjne (art. 8a § 1 pkt 18 u.p.e.a). Zgodnie z art. 8a § 4 i 5 u.p.e.a. Wyłącza się spod egzekucji zajęte zwierzęta gospodarskie, wpisane do ksiąg zwierząt zarodowych albo uznane za rozpłodniki odpowiednie do dalszej hodowli, jeżeli nie mogą być sprzedane osobie, która wykaże, że posiada gospodarstwo rolne, w którym istnieją warunki do dalszej hodowli. Wierzytelność pieniężna, przypadająca rolnikowi z tytułu umowy kontraktacji, może być zajęta egzekucyjnie do wysokości 25% należności za dostarczony towar bez uwzględnienia ewentualnych potrąconych pożyczek i zaliczek kontraktacyjnych. Wskazuje się, że rolnikiem w rozumieniu przepisu art. 8a § 1 u.p.e.a. jest pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osoba, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Z ustaleń organu egzekucyjnego wynika, że Skarżący od dnia 1 października 2006 r. jest zarejestrowany jako podatnik otrzymujący przychody z działów specjalnych produkcji rolnej. Zarówno organ egzekucyjny, jak i organ odwoławczy, znając z urzędu powyższy fakt prowadziły działania w celu ustalenia, czy egzekwowana wierzytelność nie pozostaje objęta wyłączeniem egzekucyjnym. Organ egzekucyjny wskazywał w wezwaniu skierowanym do Skarżącego, że nie jest mu znany charakter zajętych wierzytelności, a sam zobowiązany, pomimo stosownego wezwania organu nie przedstawił dokumentów potwierdzających ich charakter, wobec czego organ egzekucyjny nie miał podstaw do uznania ich za objęte wyłączeniem egzekucyjnym. Należy zważyć, że pomimo, iż na organie egzekucyjnym ciąży obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, jak i imperatyw czynienia prawdziwych ustaleń faktycznych (art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.), nie można czynić organowi egzekucyjnemu zarzutu naruszenia zasad prowadzenia postępowania dowodowego w sytuacji, w której Strona, pomimo uprzedniego wezwania organu nie przedkłada dokumentacji, niezbędnej dla stwierdzenia danej okoliczności. Wówczas, organ nie może pozostawać związany domniemaniem, stanowiącym o tym, że skoro istnieje możliwość, że składnik majątku Strony objęty jest wyłączeniem egzekucyjnym, należy zrezygnować z dokonywania zajęcia takiego składnika majątku. Stwierdzenie to jest uprawnione, w szczególności w sytuacji, w której Strona nie podejmuje współpracy z organem, w ten sposób, że nie przedkłada dowodów, które pozwoliłyby powyższą okoliczność stwierdzić. W tym zakresie, dochodzi do swoistego "przerzucenia ciężaru dowodu" na Stronę, pomimo, że, w postępowaniu administracyjnym ciężar ten co do zasady obciąża organ administracji publicznej. Przerzucenie konieczności dowiedzenia powyższej okoliczności na Stronę nie stanowi jednocześnie naruszenia przepisu art. 81 § 1a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., zgodnie z którym jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Przepis ten, nie może znajdować zastosowania na gruncie niniejszej sprawy ze względu na fakt, że ostateczne niezdeterminowanie przez organ czy zajęta wierzytelność objęta była wyłączeniem egzekucyjnym, o którym mowa w przepisie art. 8a u.p.e.a. spowodowana była brakiem skłonności ze strony Skarżącego do wykazania okoliczności, na które sam się powołał. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której zobowiązany mógłby podnosić w toku postępowania, że składnik majątku, do którego kierowana jest egzekucja, objęty jest wyłączeniem, a następnie, na poparcie tej okoliczności nie wskazywać dowodów na poparcie swojego twierdzenia, co zmuszałoby w efekcie organ egzekucyjny, do wyłączenia danego składnika majątku spod egzekucji, wyłącznie na podstawie gołosłownych twierdzeń strony. Takie działanie nosiłoby znamiona nadużycia prawa procesowego, wobec czego, nie mogłaby korzystać z ochrony. 3.8. Odnosząc się do złożonych przez Stronę wniosków dowodowych, należy zauważyć, że nie mogą one pozostawać przedmiotem badania w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zatem, zadaniem sądów administracyjnych jest kontrola legalności działania organów administracji publicznej. Rolą sądu administracyjnego nie jest rozstrzyganie indywidualnej sprawy pozostającej w kompetencji organów administracji publicznej, do czego w swoich działaniach zdaje się zmierzać Skarżący (żąda on uznania, że egzekwowany obowiązek nie istnieje). Podobnie, możliwość prowadzenia postepowania dowodowego przed sądem administracyjnym jest w sposób znaczny ograniczona. Zgodnie z art. 106 § 3 ppsa, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Na gruncie niniejszej sprawy przeprowadzenie zawnioskowanych przez Stronę dowodów nie ma jednak żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Przedmiotem niniejszej sprawy jest bowiem kontrola zgodności z prawem postanowienia organu odwoławczego, pozostającego przedmiotem zaskarżenia. Strona, starając się doprowadzić do uznania nieistnienia dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym obowiązku, powinna skorzystać z nadzwyczajnych trybów weryfikacji rozstrzygnięć organów administracji publicznej i żądać wznowienia postępowania wywołanego wniesieniem zarzutów, jeśli, jak twierdzi, w sprawie istnieją istotne okoliczności, których organy nie wzięły pod uwagę (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). 3.9. Sąd, rozpoznając skargę, nie dostrzegł innych wad zaskarżonej decyzji, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia. Tym samym należy uznać, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przedstawiona argumentacja przesądzała o bezzasadności skargi oraz nietrafności podniesionych w niej zarzutów. 3.10. Wskazując na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wniesioną w sprawie skargę w całości oddalił na podstawie art. 151 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło