I SA/Wr 63/22

WyrokWSA we Wrocławiu2022-12-06

Skład orzekający: Marta Semiczek, Piotr Kieres, Tadeusz Haberka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo odmówiły przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków, mimo że skarżący twierdził, iż posiadają oni wiedzę istotną dla ustalenia stanu faktycznego sprawy dotyczącej prowadzenia działalności gospodarczej za granicą?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe naruszyły art. 188 Ordynacji podatkowej, odmawiając przeprowadzenia wnioskowanych dowodów z przesłuchania świadków. Odmowa ta była niezasadna, ponieważ wnioskowane dowody miały znaczenie dla sprawy i nie były wystarczająco stwierdzone innymi dowodami. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kłodzku, określającą skarżącemu M. M. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 rok. Organy podatkowe zakwestionowały rozliczenie umów licencyjnych i przychodów z praw majątkowych, uznając je za podlegające opodatkowaniu w Polsce. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym odmowę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków, co miało istotne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego dotyczącego prowadzenia działalności gospodarczej w Czechach.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu i zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Sędziowie: sędzia WSA Piotr Kieres, sędzia WSA Tadeusz Haberka, Protokolant: Starszy specjalista Agnieszka Dąbrowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 06 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 08 listopada 2021 r nr 0201-IOD3.4102.22.2021 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza na rzecz skarżącego od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu kwotę 6 917 ( słownie: sześć tysięcy dziewięćset siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej DIAS, organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kłodzku (dalej NUS, organ I instancji) nr 0209-SPV.4102.46.2021.22 z 29 lipca 2021r. określającą M. M. (dalej Strona, Skarżący, Podatnik) wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 rok w kwocie 88.676,00 zł, Organ I instancji otrzymał od administracji czeskiej informację w postaci formularza wymiany informacji SCAC, dotyczącą transakcji zawartych przez firmę [...] M. M. CZ[...] ze spółką P sp. z o.o.(dalej Spółka). Po przeprowadzeniu kontroli podatkowej wobec Spółki wobec strony wszczęto postępowanie podatkowe w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. W toku postępowania ustalono, że strona zarejestrowała w Czechach działalność gospodarczą pn. [...] M. M. w zakresie działalności doradczej i opłat licencyjnych. Ustalono także, iż faktycznie nie uzyskał przychodów w 2017 r. z tej działalności gdyż nie posiadał dowodów potwierdzających wykonanie umowy w zakresie pozyskiwania pracowników, przygotowanie zdjęć do nowej strony www.[...].pl oraz dokumentujących wykonanie usługi opracowania materiałów reklamowych do wprowadzenia na rynek nowego produktu: zanęta [...], [...] oraz "[...]". Organ dokonał również ustaleń w zakresie dochodu do opodatkowania z praw majątkowych w wysokości otrzymanych wpłat z tytułu opłat licencyjnych pomniejszonych o odpowiednie koszty. Zapłacone Podatnikowi w 2017 r. przez Spółkę kwoty - 10.000 zł, z tytułu faktury nr 150100006 z 28.02.2015 r. - 500 zł z tytułu faktury nr 150100025 z dnia 31.05.2015r.n a kwotę 10.000 zł zapłacona przelewem z dnia 4.05.2017 r. - 4 500 zł z tytułu faktury nr 150100026 z dnia 31.05.2015r. zapłaconej w części w roku 2017 r. uznał za podlegające opodatkowaniu w Polsce wg polskich przepisów podatkowych, stanowiące przychody z innych źródeł zgodnie z art.20 ust 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w 2017 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032 z późn. Zm dalej uPIT) w momencie ich otrzymywania. Organ I instancji dokonał weryfikacji rozliczenia umów licencyjnych. Zdaniem organu, zawarcie umów licencyjnych na logotypy "[...]", "[...]"', "[....]" i "[...]" przez Podatnika ze Spółką skutkowało wyłącznie obniżeniem należności publicznoprawnych przez wykreowanie kosztów. Organ zakwestionował rejestrację na terenie Czech znaków towarowych "[....]" i [...], które były już wcześniej używane i znane na rynku krajowym Polski ( koszty jego tworzenia ponosiła Spółka), a następnie sprzedaż licencji na korzystanie z nich przez Podatnika.. Spółka już wcześniej ponosiła koszty związane ze stworzeniem tych znaków, reklamą i zaliczyła je do kosztów uzyskania przychodów. Zdaniem organu, wypłacone pieniądze w 2017 roku z tytułu umów licencyjnych od P sp. z o.o. dla Pana M. M.— rezydenta polskiego, podlegają opodatkowaniu w Polsce, jako przychody z praw majątkowych w kwocie 218.000 zł. Od ww. decyzji strona wniosła odwołanie, kwestionując także postanowienia wydane w toku postępowania podatkowego tj. postanowienia dotyczące odmowy przesłuchania J. S. i B. D. i odmowy ponownego przesłuchania świadków, których przesłuchano w dniach 21-23 października 2020 r. Po rozpoznaniu odwołania, DIAS utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy, podtrzymując dotychczasowe ustalenia dotyczące uzyskania przez stronę przychodu z praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 i art. 18 opodatkowanego w myśl art. 11 ust. 1 uPIT w 2017 rr. w Polsce, wynikającego z faktur wystawionych w 2014 i 2015 r., tytułem opłat licencyjnych zapłaconych w 2017 r. DIAS podzielił również ustalenia organu I instancji dotyczące opodatkowania zgodnie z art. 11 ust. 1 uPIT w momencie ich otrzymywania tj. w 2017 r. w Polsce jako przychody z innych źródeł (art. 20 ust. 1 ww. uPIT) kwot wynikających z faktur wystawionych przez stronę za pozyskiwanie pracowników, opracowanie materiałów do strony www.[...].pl i stworzenie opisów produktów do strony www.[...].pl, stworzenie materiałów reklamowych do wprowadzenia na rynek nowego produktu "[...]". DIAS przeanalizował ponadto charakter współpracy pomiędzy czeską firmą strony a polską Spółką i doszedł do przekonania, że strona jedynie zarejestrowała w Czechach działalność gospodarczą która w rzeczywistości nie była prowadzona. W 2017 r. strona nie osiągnęła przychodów z tej działalności. Z zawartych umów wynikało, że sporne usługi strona wykonywała na terenie Czech, a następnie przesyłała materiały do zarządu Spółki drogą elektroniczną tj. samemu sobie. Uzyskane przez stronę w 2017 r. przychody/dochody powinny być zatem opodatkowane w Polsce, tj. państwie rezydencji podatnika, gdyż strona nie uzyskała przychodów w 2017 r. z działalności gospodarczej w Czechach. Do powyższej konkluzji DIAS doszedł ustalając, że wszystkie zawarte umowy w 2014 r. i latach następnych pomiędzy stroną, a Spółką. zostały zawarte Polsce; znaki towarowe zostały zastrzeżone do towarów wyłącznie produkowanych przez spółkę w Polsce; tworzenie znaków towarowych miało miejsce w Polsce; brak było dokumentów potwierdzających poniesione koszty w związku ze świadczonymi usługami przez P s.r.o. na rzecz firmy Strony; według informacji nadesłanej przez administrację czeską "brak w elektronicznym rejestrze płatności i faktur związanych z usługami świadczonymi przez P s.r.o. na rzecz M. M."; we wnioskach o rejestrację znaków towarowych "[...]", "[...]", "[...]" i "[...]" do odbioru korespondencji mailowej dotyczącej rejestracji znaku towarowego "[...]" przez czeską firmę podano adres członka zarządu Spółki; żadna z faktur wystawionych w 2017 r. przez Stronę nie jest zapłacona przez Spółkę; zapłaty w 2017 r. dotyczyły faktur wystawionych w latach 2014-2015; brak dowodów na udokumentowanie wykonania przedmiotowych usług, gromadzenie których ciąży na podatniku, przez co należy uznać, że usługi te nie zostały wykonane przez podmiot czeski, czyli brak dowodów mających związek ze zdarzeniem, z którego podatnik jak wykazał w zeznaniu podatkowym uzyskał dochód osiągnięty za granicą; nie dano wiary wyjaśnieniom, że strona jeździła 50 km do Czech, wykorzystując przy tym samochód służbowy spółki, aby wykonać usługi do świadczenia których nie miała odpowiednich możliwości technicznych, technologicznych i produkcyjnych; strona nie zadbała, aby w jakikolwiek sposób materialny udokumentować wykonanie usługi należącej do usług niematerialnych. DIAS odniósł się także do zarzutów odwołania dotyczących odmowy przeprowadzenia dowodu z przesłuchania wnioskowanych przez stronę osób. DIAS uznał, że odmowa przeprowadzenia dowodów była zasadna, gdyż strona domagała się przeprowadzenia ww. dowodów na okoliczności, których organ nie kwestionował. Odnosząc się do zarzutu, że organ nie przesłuchał świadków J. S. i B. D. wyjaśnił, że organ nie kwestionował współpracy firmy J. S. Strony na terenie Czech, w zakresie świadczonych usług. Natomiast w zakresie posiadanych zezwoleń i certyfikatów przesłuchanie J. S. nie było konieczne. Był on przedstawicielem wnioskodawcy przy załatwianiu spraw związanych z rejestracją znaków towarowych, na które istnieją stosowne dokumenty. Z zawartej umowy pomiędzy stronami nie wynika natomiast, że był pełnomocnikiem przy zawieraniu umów z kontrahentami w imieniu Strony. Brak zasadności przesłuchania J. S. wynikał również z informacji i dokumentacji, które pozyskał organ z administracji czeskiej. Organ powołał się przy tym na fakt, że do akt sprawy zostały włączone postanowienia odmawiające przeprowadzenia tych dowodów, które zostały wydane za poprzednie lata. W zakresie odmowy przeprowadzenia dowodu z przesłuchania B. D., na okoliczność potwierdzenia jego spotkań przeprowadzonych w biurze z firmy P z M. M., skutkujących nawiązaniem współpracy przez Spółkę z czeską firmą K, co było efektem badania rynku, NUS wyjaśnił, że wskazywane przez stronę okoliczności nie mają znaczenia dla sprawy. Podniesiono, że spotkania w biurze, obecność i praca Strony w Czechach nie dowodzą, że analiza rynku została wykonana zgodnie z zawartą umową i na warunkach wynikających z tej umowy. Od powyższej decyzji DIAS skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając naruszenie: 1. art. 3 ust. 1 i art. 4a uPIT w zw. z art. 5 ust. 1-3 w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 12 ust. 4 umowy z dnia 13 września 2011 r. między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Czeską w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu (Dz.U. z 2012 r., poz. 991), poprzez uznanie, iż w przedmiotowej sprawie strona nie prowadziła w Czechach działalności gospodarczej za pośrednictwem zakładu podczas, gdy właśnie w tym kraju należy opodatkować przychody osiągnięte w związku z kwestionowanymi przez organ czynnościami; jednocześnie organ bezpodstawnie uznał, że część z tych czynności nie została odpowiednio udokumentowana lub nie miała faktycznie miejsca; 2. art. 20 ust. 1 uPIT, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na rozpoznaniu u podatnika kwot zapłat otrzymanych w 2017 rr. jako przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu w Polsce, podczas, gdy wpłaty na rachunek bankowy dotyczyły zapłaty za usługi wykonywane w ramach działalności gospodarczej prowadzonej w Czechach; 3. art. 122, art. 187 § 1, art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz.1540, ze zm.; dalej: o.p.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie tj. niezastosowanie w prowadzonym postępowaniu zasad wynikających z tych przepisów i w konsekwencji nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków, co oznacza wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy; 4. art. 191 o.p. poprzez jego niezastosowanie, tzn. przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przez orzeczenie na podstawie wadliwie ustalonego stanu faktycznego sprawy, w oparciu o niekompletny materiał dowodowy; 5. art 121 § 1 w zw. z art. 200a § 1 p. 2 o.p. poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych (odmowa przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, deprecjonowanie wagi okoliczności korzystnych dla strony, odmowa przeprowadzenia rozprawy przed organem II instancji); 6. Art. 121 § 2 i art. 208 o.p. w zw. z art. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1800) poprzez prowadzenie postępowania w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych pomimo braku przesłanek do zastosowania wyżej przywołanej ustawy; 7. art 123 § 1 o.p. poprzez odmówienie ponownego przesłuchania świadków, przy przesłuchaniu których strona nie z własnej winy nie mogła uczestniczyć; 8. art 233 § 1 pkt 1 o.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie, tzn. zastosowanie w sprawie, w której należało uchylić decyzję NUS z dnia 29 lipca 2021 r., zamiast utrzymać ją w mocy; 9. art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) o.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie tj. niezastosowanie i w konsekwencji nieuchylenie decyzji organu I instancji i brak orzeczenia co do istoty sprawy, podczas gdy wymagał tego stan faktyczny i prawny sprawy. W uzasadnieniu, skarżący podniósł, że organy naruszyły przepisy, ponieważ nie przeprowadziły dowodu z przesłuchania świadków, tj. J. S. oraz B. D. Potrzeba przesłuchania tych osób została organowi podatkowemu I instancji zakomunikowana już w postępowaniu prowadzonym wobec spółki. Powołując się na orzecznictwo (wyrok NSA z 26 maja 2015 r., I FSK 466/14) skarżący zarzucił, że przepis art 188 o.p. nie uzasadnia oddalenia wniosku dowodowego strony domagającej się, np. powołania nowych świadków na okoliczności mające znaczenie dla sprawy na tej tylko podstawie, że dotychczas zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, zdaniem organu podatkowego pozwala mu na ustalenie niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego. Takie rozumienie art 188 o.p. stanowi przyzwolenie dla organu podatkowego, na dowolne selekcjonowanie materiału dowodowego sprawy, przez gromadzenie w ramach tego materiału dowodów niekorzystnych dla strony, z jednoczesnym blokowaniem zgłaszanych przez nią wniosków dowodowych na okoliczności dla niej korzystne, z uzasadnieniem, że te pierwsze pozwalają już organowi na ustalenie niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego sprawy. Zdaniem strony, przesłuchanie J. S. mogło dowieść, że jej firma rzeczywiście wykonywała czynności na rzecz (polskiej) Spółki. Z umowy pomiędzy P s.r.o., a Stroną wynika, że P s.r.o. było zobowiązane m. in. do: prowadzenia korespondencji usługobiorcy; udostępnienia na zasadach wynajmu pokoju konferencyjnego, apartamentu; umożliwienia tymczasowego pobytu; telefonicznego i elektronicznego (poprzez e-mail) świadczenia usługi obsługi klientów usługobiorcy. Wykonywanie tego rodzaju czynności na rzecz Strony oznacza, że pracownik P s.r.o. posiada wiedzę na temat działalności czeskiej firmy skarżącego, która to wiedza jest istotna z punktu widzenia niniejszego postępowania. Podobnie zdanie wyraziła strona w kwestii konieczności przesłuchania B. D. Osoba ta potwierdziłaby odbyte w biurze firmy P s.r.o. spotkania ze skarżącym, co poskutkowało nawiązaniem przez Spółkę współpracy z czeską firmą K. Zdaniem strony nawiązanie przez (polską) spółkę współpracy z powyższym kontrahentem jest efektem wykonanej usługi badania rynku - fakt nawiązania współpracy z czeskim podmiotem pośrednio dowodzi wykonania tej usługi. W ocenie skarżącego przesłuchanie wskazanych przez niego świadków jest niezbędne do ustalenia czasu, okoliczności i rodzaju prowadzonej działalności w Czechach przez stronę, co ma znaczenie do ustalenia stanu faktycznego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania w sprawie. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi w całości. Odnosząc się do zarzutów dotyczących odmowy przeprowadzenia dowodów z przesłuchania wnioskowanych przez skarżącego osób, DIAS wyjaśnił, że w jego ocenie odmowa ta była zasadna. Skarżący w toku postępowania nie wykazał czasu, okoliczności oraz rodzaju prowadzonej działalności w Czechach, natomiast domaga się, aby takie informacje organ pozyskał od wskazanych świadków. W ocenie DIAS zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny i pozwala na ustalenie i ocenę stanu faktycznego, a okoliczności podnoszone we wnioskach o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków nie są kwestionowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Wskutek takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie w razie naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W przypadku kwalifikowanego naruszenia prawa sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Z akt sprawy wynika, że skarżący w toku postępowania przed organem I instancji oraz w postępowaniu odwoławczym wnioskował o przeprowadzenie wskazanych przez niego dowodów, wywodząc ich istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia jego sprawy. Mianowicie wnosił o przesłuchanie w charakterze świadka J. S. oraz B. D., którzy w ocenie strony posiadają wiedzę na temat wykonywanej działalności gospodarczej na terenie Czech przez Stronę. Na wstępie wymaga podkreślenia, że tożsame zagadnienie prawne wystąpiło w dotyczącym strony postępowaniu w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. gdzie Sąd w wyroku z 22 kwietnia 2022 r., I SA/Wr 71/21 uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów, tj. ze względu na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zawarty tam pogląd Sąd w niniejszym składzie podziela, a przedstawioną w nim argumentację przyjmuje jako własną. Wobec sformułowania przez skarżącego zarzutów naruszenia przepisów postępowania, na wstępie rozważań zaznaczyć należy, że sądowa kontrola zaskarżonej decyzji musi w pierwszej kolejności dotyczyć tych ewentualnych naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na prawidłowe ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięć organów podatkowych. Jak trafnie wskazano w orzecznictwie, rozważania w przedmiocie zastosowania określonego przepisu prawa materialnego mają uzasadnienie dopiero na tym etapie stosowania prawa, na którym nie ma już żadnych wątpliwości, co do stanu faktycznego. Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez organ w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego (wyroki NSA: z 2 grudnia 2014 r., II GSK 1761/13; z 18 listopada 2014 r., II GSK 1438/14; z 9 maja 2013 r., I OSK 2355/11; z 2 lutego 2018 r., I FSK 579/16; z 21 października 2011 r., II FSK 775/10; wszystkie wyroki powołane w niniejszym orzeczeniu dostępne są w CBOSA, tj. Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Punktem wyjścia dla analizy reguł postępowania podatkowego jest zasada wyrażona w art. 120 o.p. zgodnie z którą, organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa, stanowiąca konkretyzację normy konstytucyjnej zawartej w art. 7 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 122 o.p. w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 o.p.). Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 o.p.). Organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 191 o.p.). Przy czym w myśl art. 188 o.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 o.p.). W ocenie Sądu przeprowadzone postępowanie wymogów tych nie spełnia. Organy zanegowały m.in. przychody strony z działalności gospodarczej wykonywanej w Czechach przez położony tam zakład. Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący w toku postępowania przed organem pierwszej instancji oraz w postępowaniu odwoławczym wnioskował o przeprowadzenie wskazanych przez niego dowodów, wywodząc ich istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia jego sprawy. W piśmie z 14 lipca 2021 r. wniósł do organu I instancji o przesłuchanie w charakterze świadków J. S. oraz B. D. na okoliczności dotyczące prowadzonej przez niego na terenie Czech działalności gospodarczej. Następnie odmowę przeprowadzenia dowodów z przesłuchania ww. świadków uczynił jednym z zarzutów odwołania, wskazując na potrzebę przeprowadzenia tych dowodów w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, w zakresie jego aktywności gospodarczej na terenie Czech. Organ I instancji postanowieniem z dnia 26 lipca 2021 r. postanowił nie uwzględnić wniosku strony o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania w charakterze świadków J. S. oraz B. D., a w skarżonej decyzji stanowisko to organ odwoławczy uznał za zasadne. W ocenie Sądu pogląd prezentowany przez organy podatkowe uchybia przepisowi art. 188 o.p. Wskazać należy, że w orzecznictwie wielokrotnie wskazywano, że zawarte w art. 188 o.p. sformułowanie "chyba, że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innymi dowodem" odnosi się do sytuacji, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony. Jeżeli więc strona zgłasza dowody na tezy przeciwne, to dowód taki powinien zostać przeprowadzony (wyroki NSA: z 4 stycznia 2002 r., I SA/Ka 2164/00, z 22 listopada 2005 r., FSK 2669/04; z 23 kwietnia 2013 r., I GSK 151/12; z 20 listopada 2013 r., I FSK 1074/13; z 21 listopada 2014 r., II FSK 2661/14; z 9 sierpnia 2016 r., II FSK 1831/14, z 7 grudnia 2016 r., I FSK 692/15, z 3 sierpnia 2018 r., II FSK 2197/16; z 5 września 2018 r., akt I FSK 1326/16; z 24 września 2018 r., I FSK 1794/16; z 28 stycznia 2020 r., I FSK 1778/17; z 24 listopada 2021 r., I FSK 159/18). Podobny pogląd prezentowany jest w literaturze przedmiotu (A. Hanusz, Zasada swobodnej oceny dowodów w postępowaniu podatkowym oraz jej granice, "Państwo i Prawo" 2001, nr 10, s. 64). Autor ten uważa, że zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na zasadzie art. 188 o.p. na ważne dla niej okoliczności, stanowi uchybienie przepisom postępowania podatkowego, oznaczające wadliwość decyzji. Odmienna interpretacja analizowanego przepisu art. 188 o.p. prowadziłaby do pozbawienia strony podstawowego instrumentu, za pomocą którego realizuje prawo do czynnego udziału w sprawie: zgłaszania wniosków dowodów. Organy podatkowe obowiązane są bowiem do rzetelnego ustalenia stanu faktycznego rozstrzyganej sprawy i nie mogą dowolnie selekcjonować dowodów, które są podstawą ustaleń faktycznych, co oznacza, że nie mogą odmawiać przesłuchania świadka zgłaszanego przez podatnika na okoliczności przez niego przytaczane, z tego np. powodu, że według organu okoliczności te są już wyjaśnione. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Wnioski dowodowe o przesłuchanie w charakterze świadków J. S. oraz B. D., podtrzymane w złożonym odwołaniu, wskazywały konkretne okoliczności, których w ocenie skarżącego mogły dowieść podnoszonych przez niego tez. Dowód z przesłuchania J. S. (prokurenta czeskiej spółki s.r.o., "użyczającej" skarżącemu siedziby w Czechach) zmierzał do wykazania, że skarżący prowadził działalność na terenie Czech oraz wykonywał czynności na rzecz polskiej Spółki. Jak wskazywał skarżący J. S. posiada bowiem wiedzę na temat działalności gospodarczej skarżącego w Czechach, która to wiedza jest istotna z punktu widzenia niniejszego postępowania. Przesłuchanie w charakterze świadka B. D. zmierzało do wykazania wykonania przez skarżącego usług badania rynku. Jak argumentował, prowadzone przez skarżącego z tą osobą na terenie Czech rozmowy handlowe, doprowadziły do nawiązania współpracy przez Spółkę (usługodawcy skarżącego) z czeskim przedsiębiorstwem K. Okoliczności te zanegowane zostały przez organy podatkowe. W ocenie Sądu strona wskazała dowody, które miały w jej ocenie znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym były zgłoszone na tezę dowodową odmienną niż wynika to z ustaleń organów podatkowych. Zatem takie dowody powinny być przeprowadzone. Zaprezentowane w części wstępnej uzasadnienie stanowiska organów podatkowych odmawiające ich przeprowadzenia stoi w oczywistej sprzeczności z treścią art. 188 o.p. Stanowisko to pokazuje, że już na etapie wniosku dowodowego, organ dokonał w sposób niedopuszczalny jego oceny w trybie art. 191 o.p., który ma zastosowanie na etapie rozstrzygania sprawy, w odniesieniu do materiału dowodowego zgromadzonego stosownie do art. 187 § 1 o.p., to jest zebranego w sposób wyczerpujący, z uwzględnieniem art. 188 o.p. Wyżej wskazane uchybienie art. 188 o.p. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W kontekście powyższych uwag organ podatkowy naruszył art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 o.p. W sytuacji, gdy w sposób wadliwy oceniono wnioski dowodowe strony, należy stwierdzić, że organ podatkowy w sposób wyczerpujący nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, a przez to nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W sytuacji stwierdzenia uchybień procesowych w rozpatrywanej sprawie, mających wpływ na wynik sprawy, za bezprzedmiotowe uznać należy odnoszenie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, gdyż trafność zastosowania tych przepisów może być przedmiotem oceny jedynie na tle prawidłowo ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W związku z powyższym, ponownie rozpoznając sprawę organ podatkowy podejmie wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy m.in. poprzez dopuszczenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadków osób wnioskowanych przez skarżącego lub rozważy przeprowadzenie dowodu z urzędu, zaś po ich przeprowadzeniu dokona ich oceny, czemu da wyraz w stosownym rozstrzygnięciu. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję w całości. O kosztach postępowania sądowego (6 917 zł) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 p.p.s.a uwzględniając uiszczony wpis od skargi (1 500 zł), opłatę skarbową od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (5 400 zł), ustalone według stawki z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. f rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1687).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło