I SA/Wr 678/21

WyrokWSA we Wrocławiu2022-02-17

Skład orzekający: Marta Semiczek, Piotr Kieres, Tadeusz Haberka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów nieistnienia lub braku wymagalności obowiązku, nawet jeśli okoliczności wpływające na te zarzuty wystąpiły po wydaniu stanowiska wierzyciela lub po wniesieniu zarzutów?
Ratio decidendi
Organ egzekucyjny jest bezwzględnie związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów nieistnienia lub braku wymagalności obowiązku, o ile wierzyciel nie stwierdził niedopuszczalności zarzutu na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a. Okoliczności mające wpływ na wymagalność obowiązku, które wystąpiły po wniesieniu zarzutów lub po wydaniu stanowiska wierzyciela, nie mogą być uwzględnione przez organ egzekucyjny w ramach oceny zasadności tych zarzutów, ale mogą stanowić podstawę do żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego na innej podstawie prawnej (np. art. 59 § 1 u.p.e.a.).
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła zarzuty nieistnienia i braku wymagalności obowiązku egzekwowanego na podstawie tytułów wykonawczych. Organy egzekucyjne i nadzoru początkowo uznały zarzuty za niedopuszczalne lub niezasadne, opierając się na stanowisku wierzyciela. WSA we Wrocławiu uchylił postanowienie Dyrektora IAS, uznając, że organy powinny uwzględnić okoliczności mające wpływ na wymagalność, które wystąpiły po wydaniu stanowiska wierzyciela. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że organ egzekucyjny jest bezwzględnie związany stanowiskiem wierzyciela. WSA, rozpoznając sprawę ponownie, uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej zarzutu nieistnienia obowiązku, uznając naruszenie art. 34 § 1a u.p.e.a., ale oddalił skargę w części dotyczącej zarzutu braku wymagalności.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie w pkt. 1, oddalił dalej idącą skargę i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Piotr Kieres, sędzia WSA Tadeusz Haberka, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lutego 2022 r sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 24 grudnia 2019 r. nr 0201-IEE1.711.417.2019.AB w przedmiocie uznania zarzutu nieistnienia obowiązku oraz zarzutu braku wymagalności egzekwowanego obowiązku za niezasadne I. uchyla zaskarżone postanowienie w pkt. 1 II. dalej idącą skargę oddala III. zasądza na rzecz skarżącej od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postępowanie przed organami podatkowymi. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: Dyrektor IAS lub organ nadzoru) - po rozpatrzeniu zażalenia B. K. (dalej: Zobowiązana, Strona, Skarżąca) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław – [...] (dalej: Naczelnik US lub organ egzekucyjny) z 12 listopada 2019 r. nr 0226-SEE.711.97044.2019.JB, którym stwierdzono niedopuszczalność zarzutu nieistnienia obowiązku oraz uznano za nieuzasadniony zarzut braku wymagalności obowiązku dochodzonego na podstawie tytułów wykonawczych z 24 czerwca 2019 r. wystawionych przez wierzyciela Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław - [...] o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] – uchylił postanowienie organu I instancji w części dotyczącej stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu nieistnienia obowiązku i orzekł o uznaniu tego zarzutu za niezasadny (pkt 1), w pozostałym zaś zakresie zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy (pkt 2). Z akt sprawy wynika, że Naczelnik US w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec Zobowiązanej na podstawie ww. tytułów wykonawczych, dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienie o zajęciu egzekucyjnym z 17 lipca 2019 r. oraz odpisy ww. tytułów wykonawczych doręczono Zobowiązanej w dniu 6 sierpnia 2019 r. Zobowiązana, pismem z 12 sierpnia 2019 r. wniosła, na podstawie art. 33 § 1 pkt 1) i 2) ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm. - dalej: u.p.e.a.), zarzuty nieistnienia egzekwowanego obowiązku oraz braku wymagalności egzekwowanego obowiązku. Uzasadniając zgłoszone zarzuty Zobowiązana podniosła, że objęte ww. tytułami wykonawczymi decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 21 marca 2019 r. (nr 0201-IEW1.4123.2.2019.MW i nr 0201-IEW1.4121.2.2019.MW), utrzymujące w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-[...] z 28 grudnia 2017 r. (nr 0225-SEW.4123.23.2017 i nr 0225-SEW.4121.7.2017), orzekające o jej solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe Z. sp. z o.o., zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) we Wrocławiu. Ponadto decyzjom tym nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności. Organ egzekucyjny, pismem z 19 sierpnia 2019 r. wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie i postanowieniem z tego samego dnia zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne. Postanowieniem z 10 września 2019 r. (nr 0225-SEW.070.60.2019) wierzyciel uznał zarzuty za niedopuszczalne wskazując, że tytuły wykonawcze, na podstawie których podjęto czynności egzekucyjne, zostały wystawione na podstawie decyzji z 21 marca 2019 r. nr 0201-IEW1.4123.2.2019.MW oraz nr 0201-IEW1.4121.2.2019.MW, a nie decyzji, które zostały uchylone wyrokami WSA we Wrocławiu z 26 września 2018 r. sygn. akt I SA/Wr 554 i 555/18, które pozostają w obrocie prawnym niezależnie od wniesionych na nie skargi do sądu. Na ww. postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela, Zobowiązana wniosła zażalenie. Po jego rozpoznaniu, Dyrektor IAS, postanowieniem z 5 listopada 2019 r. (nr 0201-IEW1.711.11.2019.MW), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w części dotyczącej uznania za niedopuszczalny zarzutu nieistnienia obowiązku oraz uchylił postanowienie organu I instancji w części dotyczącej uznania za niedopuszczalny zarzutu braku wymagalności egzekwowanego obowiązku i orzekł co do istoty sprawy, stwierdzając bezzasadność tego zarzutu. W kwestii uznania za niedopuszczalny zarzutu nieistnienia obowiązku Dyrektor IAS wskazał, że WSA we Wrocławiu wyrokami z 26 września 2018 r. sygn. akt I SA/Wr 554 i 555/18 uchylił decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 27 marca 2018 r. (0201-IEW1.4123.5.2018.AD oraz 0201-1EW1.4121.5.2018.AD), nie zaś decyzje pierwszoinstancyjne z 28 grudnia 2017 r. (0225-SEW.4123.23.2017 i 0225-SEW.4121.7.2017). W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, wydane zostały nowe decyzje z 21 marca 2019 r. nr 0201-IEW 1.4123.2.2019.MW oraz nr 0201-IEW 1.4121.2.2019.MW, na podstawie których wystawiono ww. tytuły wykonawcze z dnia 24 czerwca 2019 r., a decyzje te zostały zaskarżone do WSA we Wrocławiu, które to sprawy zawisły przed Sądem pod sygn. akt I SA/Wr 567/19 oraz I SA/Wr 568/19. Następnie Dyrektor IAS wyjaśnił, że fakt wniesienia skargi na decyzje stanowiące podstawę wystawienia tytułów wykonawczych oraz brak nadania tym decyzjom rygoru natychmiastowej wykonalności, stanowi w istocie podniesienie zarzutu braku wymagalności obowiązku, które wymaga merytorycznego rozstrzygnięcia, nie zaś uznania tego zarzutu za niedopuszczalny. Ponadto, uznanie zarzutu za niedopuszczalny wyklucza merytorycznie odnoszenie się – jak to uczynił wierzyciel – do argumentów Zobowiązanej. Takie działanie wierzyciela Dyrektor IAS uznał więc za nieprawidłowe i stwierdził, że zarzut ten jest niezasadny, a nie niedopuszczalny. Odnosząc się do tego zarzutu, organ nadzoru wyjaśnił, że wymagalność to cecha obowiązku istniejącego. Do zdarzeń decydujących o braku wymagalności obowiązku należy mi.in. okoliczność wstrzymania wykonania podlegającej wykonaniu decyzji przez organ, który ją wydał, organ nadzoru lub przez sąd. Zobowiązana, wnosząc skargi na decyzje z dnia 21 marca 2019 r. nr 0201-IEW1.4123.2.2019.MW oraz 0201- 1EW1.4121.2.2019.MW, nie wystąpiła jednak o wstrzymanie ich wykonania. W kwestii zaś podniesionej przez Zobowiązaną okoliczności, że owe decyzje, wobec ich zaskarżenia, nie stały się prawomocne, organ nadzoru wskazał, że ustawa Ordynacja podatkowa - w przeciwieństwie do Kodeksu postępowania administracyjnego (por. art. 16 § 3 k.p.a.) nie posługuje się pojęciem prawomocności decyzji, lecz jej ostateczności. Ostateczność decyzji (art. 128 Ordynacja podatkowa) oznacza natomiast, że taka decyzja podlega wykonaniu. Organ nadzoru stwierdził zatem, że skoro Sąd nie orzekł o wstrzymaniu rzeczonych decyzji, miały one w chwili wystawiania tytułów wykonawczych charakter ostateczny i podlegały wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zobowiązania objęte tytułami, w momencie wszczęcia egzekucji administracyjnej były – wbrew zarzutowi Zobowiązanej - wymagalne. Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych przez Zobowiązaną zarzutów, postanowieniem z 12 listopada 2019 r. (nr 0226-SEE.711.97044.2019.JB), wydanym na podstawie art. 34 § 1 oraz § 1a i § 4 u.p.e.a., stwierdził niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu nieistnienia obowiązku oraz niezasadność zarzutu braku wymagalności egzekwowanego obowiązku. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ egzekucyjny przywołał argumentację przedstawioną w ww. postanowieniu Dyrektora IAS. W zażaleniu na wymienione postanowienie organu egzekucyjnego Zobowiązana podniosła, że sprawa nie została rozpoznana w istocie a organ naruszył przepisy prawa materialnego jak i procesowego. W uzasadnieniu wskazała, że nie ponosi solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania ww. Spółki, gdyż WSA we Wrocławiu nieprawomocnymi wyrokami z 12 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Wr 567/19 i 568/19 uchylił decyzje z 21 marca 2019 r., rozstrzygające kwestię zasadności tej odpowiedzialności, wynikające z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław – [...] z 28 grudnia 2017 r. (nr 0225-SEW.4123.23.2017 i nr 022-SEW.4121.7.2017). Dyrektor IAS, po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z 24 grudnia 2019 r. nr 0201-IEE1.711.417.2019.AB uchylił postanowienie organu I instancji w części dotyczącej stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu nieistnienia obowiązku i orzekł o uznaniu tego zarzutu za niezasadny, a w pozostałym zakresie zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. W uzasadnieniu organ nadzoru wskazał, że uchylenie zaskarżonego postanowienia w części nastąpiło w wyniku naruszenia przez organ egzekucyjny przepisów proceduralnych. Niedopuszczalność zarzutu może bowiem stwierdzić jedynie wierzyciel. Organ nadzoru wyjaśnił w tej kwestii, że w postępowaniu w sprawie zarzutów organ egzekucyjny zobligowany jest do stosowania procedury określonej w art. 34 u.p.e.a. Przepis art. 34 § 1 u.p.e.a. nakłada na organ egzekucyjny obowiązek uzyskania stanowiska wierzyciela w określonych przypadkach (art. 33 § 1 pkt. 1-7, 9, 10 u.p.e.a.) i precyzuje też sytuacje, w których wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca - art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. Z kolei w § 4 powołanego przepisu wskazano, że organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. W sprawie zastosowanie miał przepis art. 34 § 1 u.p.e.a., który nakazuje oddalić zarzut, jeśli wierzyciel stwierdzi niedopuszczalność zarzutu. Organ nadzoru wskazał, że wyroki WSA we Wrocławiu z 12 listopada 2019r. I SA/Wr 567/19 i 568/19 nie są prawomocne, a zatem postępowanie odwoławcze jest w toku. Egzekwowany obowiązek jest natomiast wymagalny, ponieważ decyzje, na podstawie których wystawiono ww. tytuły wykonawcze są ostateczne i nie zostało wstrzymanie ich wykonanie. Postępowanie Sądowoadministracyjne. W skardze do Sądu pierwszej instancji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 34 § 4 u.p.e.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: K.p.a.) oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. Wniosła o przeprowadzenie dowodów z akt spraw o sygn. akt I SA/Wr 567/19 oraz I SA/Wr 568/19, w tym wyroków z 12 listopada 2019 r., na okoliczność ich treści. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za zasadną. Sąd zgodził się z organem, że wyłączona jest ocena merytoryczna zarzutu nieistnienia obowiązku, skoro kwestia ta jest przedmiotem innego postępowania. Zdaniem Sądu przesądza to jednak o konieczności wydania rozstrzygnięcia o formalnym charakterze (stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu), nie zaś rozstrzygnięcia uznającego ów zarzut za niezasadny. Natomiast stanowisko organu w zakresie zarzutu braku wymagalności obowiązku Sąd uznał za nieuzasadnione. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie zasada związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela, o której mowa w art. 34 § 1 u.p.e.a., doznaje pewnego ograniczenia. Stanowisko wierzyciela było w sprawie wydawane zanim wystąpiły okoliczności powodujące brak wymagalności egzekwowanego obowiązku, tj. przed wydaniem wyroków z dnia 12 listopada 2019 r., o sygn. akt I SA/Wr 567/19 oraz I SA/Wr 568/19. Okoliczności te organy powinny były uwzględnić, a zasada związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów nie może sięgać tak daleko, aby wyłączać możliwość wzięcia przez ten organ pod uwagę obiektywnych, następczych okoliczności, mających oczywisty wpływ na kwestię zasadności zgłoszonych zarzutów. Rozstrzygnięci to stało się przedmiotem skargi kasacyjnej organu. W wyniku jej rozpoznania Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 09 marca 2021 r sygn. akt III FSK 2673/21 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż organ egzekucyjny jest bezwzględnie związany stanowiskiem wierzyciela przy rozpoznawaniu zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. Związanie to wynika wprost z art. 34 § 1 u.p.e.a. i żaden przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje odstępstwa od tej reguły. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga zasługuje na częściowe uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem przepisu art. 57a, nie mającego zastosowania w sprawie. Wskazać też trzeba na art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie Niniejsza sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 09 marca 2021 r sygn. akt III FSK 2673/21, wydanym na skutek skargi kasacyjnej organu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 28 kwietnia 2020 r. Zgodnie z art. 190 p. p. s. a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Artykuł ten znajduje zastosowanie, gdy doszło do orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 p. p. s. a., a mianowicie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny. Ta sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Sąd pierwszej instancji rozpoznający sprawę ponownie, nie może dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny niż wynikająca z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej. Związanie wykładnią prawną dotyczy zarówno sądu rozpoznającego sprawę ponownie, jak również organu administracyjnego, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego, powodująca, że pogląd prawny NSA staje się nieaktualny. Oznacza to, że orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowo-administracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Uwzględniając powyższą regulację Sąd, za powołanym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się. Z przytoczonego przepisu wynika m.in., że w przypadku zgłoszenia zarzutów określonych w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 organ egzekucyjny zobowiązany jest uzyskać stanowisko wierzyciela oraz że przy rozpatrywaniu tych zarzutów jest związany stanowiskiem wierzyciela. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła zarzuty na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. (nieistnienie i brak wymagalności obowiązku), zatem organ egzekucyjny zobowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie tych zarzutów, co też uczynił. Przez wzgląd na postanowienia art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny uznał, że stanowiskiem wierzyciela jest związany. Związanie to wynika wprost z art. 34 § 1 u.p.e.a. i żaden przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje odstępstwa od tej reguły. Oznacza to, że dopóki w obrocie prawnym pozostaje stanowisko wierzyciela, dopóty organ egzekucyjny jest nim związany. W dalszej kolejności wskazać należy że, jeśli występuje sytuacja normowana przepisem z art. 34 § 1a u.p.e.a., ani wierzyciel, ani organ egzekucyjny nie rozstrzyga o zasadności zarzutu. Wynika to bezpośrednio z tego przepisu, który stanowi, że jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Charakter prawny postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu z art. 34 § 1a u.p.e.a pozbawia organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była/jest/będzie przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Co istotne, stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce obliguje organ do wydania postanowienia nie o nieuwzględnieniu zarzutu, lecz o stwierdzeniu jego niedopuszczalności (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 maja 2014 r., II FSK 1473/12; z dnia 18 lipca 2018 r., II FSK 1775/16; z dnia 19 lipca 2019 r., II FSK 2450/17 – publ.: CBOSA). Tym bardziej organ egzekucyjny nie może wydać postanowienia o niezasadności zarzutu, gdyż to stwierdzenie, ma charakter ocenny. Tymczasem, jak już powiedziano, w sytuacji określonej w art. 34 § 1a u.p.e.a. wierzyciel nie ma prawa dokonywać oceny zarzutu, zaś mocą art. 34 § 1 organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela. Związanie tym stanowiskiem rozciąga się na konieczność wydania postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, jeżeli niedopuszczalność stwierdził wierzyciel. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że w sprawie organy naruszyły przepisy art. 33 § 2 pkt 1 oraz art. 34 § 1a u.p.e.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych też względów Sąd, po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie w pkt 1 ( pkt I sentencji wyroku). Odnosząc się natomiast do kwestii braku wymagalności zobowiązania wskazać należy, że okoliczności mające wpływ na postępowanie egzekucyjne, np. na wymagalność, bądź istnienie obowiązku, które wystąpiły po wniesieniu zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i po upływie terminu do ich wniesienia, mogą być uwzględnione przy zastosowaniu innych instytucji prawnych przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W orzecznictwie przyjmuje się, że po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie jest dopuszczalne nie tylko zgłaszanie nowych zarzutów, ale też uzupełnianie zarzutów już wniesionych o nowe podstawy faktyczne lub prawne (wyroki NSA: z dnia 4 kwietnia 2012 r., II FSK 2615/10; z dnia 6 marca 2012 r., II FSK 1441/10; z dnia 1 września 2011 r., II FSK 407/10; z dnia 26 sierpnia 2011 r., II FSK 474/10; z dnia 1 marca 2018 r., II FSK 411/16 – publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA). Po upływie terminu do wniesienia zarzutów, zobowiązany może żądać umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a., jeśli wystąpiły ku temu podstawy. Zatem, gdyby w niniejszej sprawie brak wymagalności obowiązku, ujawnił się po wniesieniu zarzutów i wydaniu stanowiska przez wierzyciela, skarżąca nie pozostawała bez ochrony prawnej, ponieważ mogłaby wystąpić z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jednak, taka przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Zastosowanie regulacji z art. 152 § 1 P.p.s.a. nie skutkuje bowiem brakiem wymagalności egzekwowanego obowiązku. Przepis ten stanowi, iż w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że regulacja zawarta w art. 152 § 1 P.p.s.a. wywiera taki sam skutek, co wstrzymanie wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 tej ustawy. Podobnie bowiem jak w przypadku wstrzymania wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 P.p.s.a., tak w przypadku regulacji z art. 152 § 1 P.p.s.a. akt lub czynność nie podlega wykonaniu w ograniczonym czasie (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 stycznia 2016, II GSK 3698/15; z dnia 20 kwietnia 2017 r., II FSK 457/17; z dnia 10 października 2017 r., II FSK 2825/17; z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2561/17; z dnia 20 marca 2019 r., I GSK 870/18 – publ.: CBOSA). Przepis art. 152 § 1 P.p.s.a. "zawiesza" więc skutki prawne uchylonego aktu, przez co wstrzymuje możliwość egzekwowania wymagalnego obowiązku do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego. Przekłada się to na konieczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., ale w żadnym razie nie oznacza braku wymagalności obowiązku w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 2 lub art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W każdym z ostatnio przywołanych przepisów brak wymagalności obowiązku oznacza definitywne jego ustanie. Tylko w takim przypadku egzekucja jest bezprzedmiotowa. Ten przymiot nie występuje w razie czasowego wstrzymania wykonania aktu stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego będącego podstawą wszczęcia egzekucji. Tak więc zaskarżone postanowienie w części utrzymującej w mocy postanowienie organu I instancji uznającej za bezzasadny zarzut braku wymagalności egzekwowanego obowiązku odpowiada prawu i w tym zakresie Sąd skargę jako bezzasadną oddalił ( pkt II sentencji wyroku) O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł w oparciu o art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. uwzględniając uiszczony wpis od skargi, opłatę od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło