I SA/Wr 938/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska - Hrycyk po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 7 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania decyzji. Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. – po rozpoznaniu odwołania P. W. (dalej: Skarżący) od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] grudnia 2015 r. określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. w wysokości 1.185.493 zł – uchylił w całości decyzję organu podatkowego pierwszej instancji i określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. w kwocie 740.959 zł. W skardze na wymienioną decyzję Skarżący (reprezentowany przez adwokata) wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z powodu prawdopodobieństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W motywach wniosku wskazano, że wykonanie zaskarżonej decyzji pozbawi Skarżącego środków finansowych niezbędnych od realizacji podstawowych potrzeb życiowych. Dodano, że jakkolwiek przy rozpoznaniu rzeczonego wniosku nie ocenia się legalności zaskarżonej decyzji, to jednak zmiana wysokości zobowiązania w wysokości przekraczającej kwotę 440.000 zł musi poddawać w wątpliwość prawidłowość ustaleń. Do wniosku Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów obrazujących jego sytuację finansowo-majątkową. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej w skrócie: p.p.s.a.), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Przyjmuje się, że "znaczna szkoda" to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie WSA w Białymstoku z 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 352/06; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 sierpnia 2014 r. sygn. akt II OZ 752/14). Tym samym, przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonaniem aktu (por. postanowienie NSA z 9 marca 2005 r. sygn. akt II OZ 52/05). Zaznaczenia jednocześnie wymaga, że to na wnioskodawcy ciąży wykazanie zasadności wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się więc do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest w danej sprawie obiektywnie zasadne, a ponadto wskazana we wniosku argumentacja winna być poparta stosowną dokumentacją finansowo-majątkową wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 29 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 148/09). W realiach niniejszej sprawy wskazać należy, że w przyjętym do rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, Skarżący upatruje jego zasadności w tym, że wykonanie decyzji pozbawi go środków finansowych niezbędnych od realizacji podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący wskazał również na wątpliwości co do ustaleń organu podatkowego, gdyż zaskarżoną decyzją reformatoryjną obniżono zobowiązanie podatkowe o kwotę ponad 440.000 zł. Oceniając tak przedstawioną argumentację wniosku oraz biorąc pod uwagę fakt nie przedstawienia przez Skarżącego dokumentów obrazujących jego sytuację finansowo-majątkową, Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. W kwestii wykonania decyzji w drodze przymusu, zauważyć bowiem należy, że ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r. poz. 1314; w skrócie: u.p.e.a.) określa zasady, jakie wiążą organ egzekucyjny przy prowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Wedle jednej z nich, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (art. 7 § 2 u.p.e.a.). Przy czym, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego może być kwestionowane przez zobowiązanego w drodze zarzutu (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.). Powołana ustawa egzekucyjna wprowadza również pewne ograniczenia (na przykład w art. 8), których celem jest zapewnienie zobowiązanemu określonych środków do egzystencji. Powyższe oznacza, że określone w u.p.e.a. zasady prowadzenia postępowania egzekucyjnego, nie tylko ograniczają zastosowanie sposobów egzekucji w kontekście ich uciążliwości, ale przede wszystkim, chronią zobowiązanego przed pozbawieniem go środków do życia. W tym miejscu wypada przytoczyć stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte m.in. w postanowieniu z 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 219/11, wedle którego, ograniczenia przewidziane w ustawie egzekucyjnej gwarantują zachowanie zobowiązanemu i jego rodzinie warunków wystarczających, według ustawodawcy do humanitarnej egzystencji - choć niewątpliwie w gorszych standardach niż przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Przy czym, pogorszenie warunków egzystencji wnioskodawcy nie stanowi jeszcze powodu, aby wstrzymywać wykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej. Ponadto, instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FSK 450/09). Zatem, mając na uwadze przepisy normujące postępowanie egzekucyjne w administracji, które przewidują ochronę zobowiązanego, trudno zgodzić się z twierdzeniem Skarżącego, że wykonanie decyzji pozbawi go środków finansowych niezbędnych od realizacji podstawowych potrzeb życiowych. Niewątpliwie natomiast działania organu egzekucyjnego powodują pewną dolegliwość w finansach zobowiązanego. Dolegliwość ta nie uzasadnia jednak zastosowania wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa, gdyż w razie uchylenia zaskarżonej decyzji, można uzyskać zwrot uiszczonej a wynikającej z tej decyzji kwoty. Wskazać również należy, że dla oceny przedmiotowego wniosku bez znaczenia pozostają wątpliwości Skarżącego co do ustaleń w postępowaniu podatkowym. Uwzględnienie tychże na etapie rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej prowadziłoby bowiem de facto do merytorycznej oceny skargi. Takie zaś działanie na wskazanym etapie postępowania jest niedopuszczalne. Uznając zatem, że Skarżący nie wykazał okoliczności wskazujących na ryzyko wystąpienia w stosunku do niego skutków o jakich mowa we wniosku Sąd, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.