II SA/Wr 234/10
WyrokWSA we Wrocławiu2012-04-04
Skład orzekający: Halina Kremis, Olga Białek, Andrzej Wawrzyniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, odmawiając wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 KPA w sytuacji, gdy wnioskodawca powołuje się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 KPA (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu), może oprzeć odmowę na braku przymiotu strony wnioskodawcy, czy też kwestia ta powinna być badana dopiero w toku wznowionego postępowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, uchylając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję. W przypadku, gdy wznowienie postępowania jest wnioskowane na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 KPA, badanie przymiotu strony powinno nastąpić w toku wznowionego postępowania, a nie na etapie odmowy jego wszczęcia. Odmowa wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 KPA z powodu braku przymiotu strony, gdy podstawą jest art. 145 § 1 pkt 4 KPA, stanowi naruszenie przepisów proceduralnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżący J.K. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na rozbudowę pawilonu handlowego. Organy administracji odmówiły wznowienia, uznając, że skarżący nie wykazał przymiotu strony w postępowaniu zwyczajnym, ponieważ posiadał jedynie spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, a nie prawo do gruntu. Skarżący twierdził, że inwestycja oddziałuje na jego nieruchomość i narusza jego interes prawny, powołując się na przeznaczenie terenu w planie zagospodarowania przestrzennego i umowie użytkowania wieczystego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody D. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty O. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zasądził od Wojewody D. na rzecz skarżącego kwotę 50 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Kremis – spr. Sędziowie Sędzia WSA Olga Białek Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Protokolant asystent sędziego Malwina Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody D. z dnia 11 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na rozbudowę pawilonu handlowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego kwotę 50,00 (słownie: pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia 25 sierpnia 2009 r. Nr [...] Starosta O. po rozpatrzeniu wniosku J. K., działając na podstawie art. 149 § 3 i art. 150 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty O. z dnia 27 listopada 2008 r. nr [...], którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono na rzecz R. K. oraz K., R. i W. K., pozwolenia na rozbudowę pawilonu handlowego o część usługową oraz nadbudowę piętra nad częścią istniejącą i rozbudowywaną pawilonu, z przeznaczeniem na część usługowo-mieszkalną wraz z infrastrukturą towarzyszącą przy ul. B. w J. na działce o Nr [...][...], obręb L.. Organ I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem wnioskodawca nie wykazał żadnego interesu prawnego ani faktycznego do uznania go za stronę postępowania administracyjnego.
W odwołaniu od powyższej decyzji J.K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący wyjaśnił, że tereny zielone zieleni przydomowej mieszkalnego budynku wielorodzinnego przy ul. J. B. [...] w J., nie są miejscem do stawiania obiektów komercyjnych (jak pijalnia piwa). Skarżący podniósł, że działka nr [...][...] obręb L. o pow. 504 mkw. została wydzielona z działki nr [...][...] obręb L. o pow. 3868 mkw., która w planie zagospodarowania przestrzennego miasta J. oraz w umowie użytkowania wieczystego z dnia 04.05.1984r. Rep. A [...] została przeznaczona pod wysoką zabudowę mieszkaniową wielorodzinną.
W wyniku rozpoznania odwołania Wojewoda D. decyzją z dnia 11 lutego 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia organ odwoławczy wyjaśnił, że wznowienie postępowania następuje w formie postanowienia, które stanowi następnie podstawę do przeprowadzenia wznowionego postępowania. Jednakże przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, właściwy organ jest zobowiązany ustalić, czy wznowienie postępowania w danej sprawie jest dopuszczalne. W przypadku stwierdzenia, że w danej sprawie zaistniała którakolwiek z przesłanek negatywnych dopuszczalności wznowienia postępowania, właściwy organ wydaje, w trybie określonym w art. 149 § 3 k.p.a., decyzję o odmowie wznowienia postępowania. Przesłankami negatywnymi dopuszczalności wznowienia postępowania są: upływ terminu przedawnienia określonego przepisem art. 148 k.p.a., brak przymiotu strony postępowania oraz złożenie wniosku o wznowienie postępowania przez osobę niebędącą stroną tego postępowania. W przypadkach, w których kwestia posiadania przez wnioskodawcę, występującego o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wymaga przeprowadzenia szczególnie wnikliwego postępowania dowodowego i wyjaśniającego, właściwy organ bada tę kwestię dopiero w ramach wznowionego postępowania. Taka sytuacja, zdaniem organu odwoławczego, nie zachodzi w niniejszej sprawie. W sprawach regulowanych przepisami ustawy Prawo budowlane dla oznaczenia strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę znajduje zastosowanie art. 28 ust. 2 tej ustawy ( jako lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a.) stanowiąc, że stronami w takiej sprawie są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Znajdowanie się nieruchomości w sferze oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego należy rozumieć w ten sposób, że przez oddziaływanie to naruszone zostają konkretne normy prawa materialnego, np. przepisy techniczno-budowlane, z których dany podmiot wywodzi swój interes prawny jako strona postępowania. Zgodnie z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego przez "obszar oddziaływania obiektu" należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu.
W tak kształtującym się stanie prawnym Wojewoda D. zauważył, że w sytuacji gdy stroną postępowania jest wspólnota mieszkaniowa, poszczególnym właścicielom lokali, będących członkami tej wspólnoty, prawa stron przysługują jedynie wówczas, gdy posiadają indywidualny interes prawny, który nie jest tożsamy z interesem wspólnoty. Zgodnie bowiem z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 września 2008 r. sygn. akt II SA/Gl 238/08 stroną w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę nieruchomości sąsiedniej, jest wyłącznie wspólnota, którą w postępowaniu reprezentuje zarząd. Właściciel lokalu nie ma zatem przymiotu strony w rozumieniu art. 28 ust. 2p.b., mimo że przysługuje mu współwłasność nieruchomości.
Zdaniem organu odwoławczego w badanej sprawie istotnym jest fakt, że skarżący jest członkiem Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko - Własnościowej J., podmiotu, który brał udział w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego, organ pierwszej instancji, prawidłowo wezwał J. K., pismem z dnia 2 czerwca 2009 r. do wykazania indywidualnego interesu prawnego upoważniającego go do wystąpienia w charakterze strony w przedmiotowym postępowaniu. W odpowiedzi na wyżej opisane pismo skarżący powołał się na Uchwałę Nr [...] Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko - Własnościowej w J., która, w jego opinii, potwierdza posiadane przez niego prawo współwłasności nieruchomości nr [...][...], przy ul. B. [...] w J.. Organ odwoławczy w uzasadnieniu przyjętego stanowiska podkreślił, że z pisma Spółdzielni z dnia 24 sierpnia 2009 r. wynika, iż J.K. nie posiada prawa odrębnej własności lokalu mieszkalnego przy ul. B. [...] (...) i tym samym nie jest współwłaścicielem działki nr [...] [...]. Wskazano również, że znajdująca się w materiale dowodowym, powołana przez skarżącego uchwała Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko - Własnościowej w J.- L. Nr [...] z dnia 23 listopada 2004 r. wyraźnie stwierdza, iż J.K. posiada jedynie spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu nr [...] w klatce schodowej nr [...]. Wobec tego organ odwoławczy zwrócił uwagę na tezę zawarta w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 października 2008 r. sygn. akt II SA/Ke 231/081, zgodnie z którą członkowie spółdzielni nie mają legitymacji do kwestionowania zamierzenia inwestycyjnego w prowadzonym na wniosek spółdzielni postępowaniu o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na budowę. W zdaniu drugim powyższego orzeczenia zauważono, iż przedmiotem spółdzielczego prawa do lokalu jest sam lokal mieszkalny, a nie budynek z gruntem. W świetle dokonanych ustaleń organ odwoławczy stwierdził, iż odwołujący się - J.K. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty O. z dnia 27 listopada 2008 r. Nr [...] . Tym samym nie może skutecznie żądać weryfikacji powyższego rozstrzygnięcia w trybie wznowienia postępowania.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący J.K. zarzucił: 1) naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji; 2) naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 7, art. 10 § 1 i art. 35 § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie ich postanowień, a także poprzez brak pouczenia o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia w wyznaczonym terminie i przez przekroczenie terminu do załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym. Wobec wskazanych zarzutów, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Odnosząc się do stanowiska przyjętego w zaskarżonym do sądu rozstrzygnięciu skarżący wskazał, że osoba fizyczna dotknięta hałasem i wibracjami ma interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. w żądaniu podjęcia przez organ administracji publicznej, decyzji zmierzającej do ochrony jej interesów. Dlatego też pismem z dnia 06 maja 2009r. zwrócił się do Starosty O. o wznowienie postępowania w sprawie [...], bowiem lokalizowanie na szczycie budynku ul. B. [...] w J. oraz na terenach zielonych i na terenach wysokiej zabudowy mieszkalnej o symbolu B55MW - "Pijalni piwa" jest dla niego uciążliwe. O statusie nieruchomości przesądza wpis w ewidencji gruntów i budynków. Tereny zielone i tereny wysokiej zabudowy mieszkalnej o symbolu [...] nie są miejscem na stawianie "Pijalni piwa". O charakterze podlegających podziałowi nieruchomości nr [...][...] obręb L. o pow. 4.369 mkw. jako wykorzystywanych na cele budowlane rozstrzyga treść wpisu w ewidencji gruntów i budynków oraz umowa użytkowania wieczystego z dnia 4.05.1984r. określona w par. 6 tej umowy. Natomiast teren o symbolu [...] to teren wysokiej zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej (M5) o pow. 7.00 ha.
Ponadto skarżący podniósł, że z decyzji Starosty O. z dnia 27 listopada 2008r. Nr [...] jasno wynika, iż w postępowaniu administracyjnym w tej sprawie stronami postępowania nie było 38 członków wspólnoty. Wskazuje to, na możliwość występowania zjawisk korupcyjnych w tej sprawie. Skarżący wyjaśnił, że Spółdzielnia Mieszkaniowa w J. jest 39 członkiem wspólnoty nieruchomości [...][...] obręb L.
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda Dolnośląski podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uchylenie decyzji administracyjnej przez Sąd następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) i naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Badając pod tym kątem podjęte w niniejszej sprawie decyzje, Sąd uznał, że skarga J.K. zasługiwała na uwzględnienie, bowiem doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, dającego podstawę do uchylenia tych decyzji. Należy podkreślić, że do uchylenia decyzji administracyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania koniecznym jest stwierdzenie, iż naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie składu orzekającego taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie.
Należy wskazać, że kwestionowane w niniejszej sprawie decyzje zostały podjęte w postępowaniu nadzwyczajnym, tj. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty O. z dnia 27 listopada 2008 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielono na rzecz R. K. oraz K., R. i W. K., pozwolenia na rozbudowę pawilonu handlowego o część usługową oraz nadbudowę piętra nad częścią istniejącą i rozbudowywaną pawilonu, z przeznaczeniem na część usługowo-mieszkalną wraz z infrastrukturą towarzyszącą przy ul. B. w J. dz. Nr [...][...] , obręb L.. Podstawą zaś ich wydania jest przepis art. 149 § 3 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania zakwestionowanej decyzji), zgodnie z którym odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji.
Stosownie do art. 149 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Oznacza to, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów wymienionych w art. 148 k.p.a.. Natomiast, jeśli przekroczono termin do jego złożenia lub wniosek nie wskazuje przesłanek do wznowienia postępowania, organ administracji wyda, na podstawie § 3 art. 149 k.p.a., decyzję odmawiającą wznowienia postępowania.
Należy przy tym wskazać na stanowisko prezentowane w doktrynie, a które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest nadzwyczajnym trybem postępowania, w toku którego można wyróżnić trzy stadia: 1) stadium wszczęcia postępowania, 2) stadium rozpoznania, 3) stadium rozstrzygnięcia. "Przedmiotem stadium wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest ustalenie dopuszczalności tego nadzwyczajnego trybu postępowania oraz spełnienie wymagań formalnych. (...) Niedopuszczalność postępowania w sprawie wznowienia postępowania może wynikać zarówno z przyczyn przedmiotowych, jak i przyczyn podmiotowych. (...) Niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych wystąpi, gdy żądanie wszczęcia postępowania złoży jednostka, która w sprawie nie ma interesu prawnego. Przepisy prawa procesowego zasadę skargowości opierają na prawie strony do żądania wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania, jako prawie domagania się ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną, ale wydaną w postępowaniu dotkniętym ciężkim kwalifikowanym, naruszeniem przepisów procesowych. Ustalenie legitymacji do złożenia tego żądania, w przypadku gdy jednostka powołuje się na naruszenie jej interesu prawnego, w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, jest przedmiotem ustalenia w toku rozpoznania (w drugim stadium postępowania w sprawie wznowienia postępowania).
W stadium wstępnym niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych była wyprowadzana w przypadku, gdy jednostka wnosząca żądanie nie powoływała się na własny interes prawny, a na obiektywne naruszenie porządku prawnego. (...) W stadium wszczęcia postępowania organ bada spełnienie wymogów formalnych podania, stosując przepisy o podaniach i konsekwencjach braków oraz bada zachowanie terminu do złożenia żądania wszczęcia postępowania (art. 148 § 1 i 2 k.p.a.). Dokonane ustalenia w stadium wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania (w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji) były podstawą do wydania: 1) postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do podstaw wznowienia postępowania, a następnie w razie ustalenia wystąpienia jednej z podstaw, do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną (art. 149 § 2 k.p.a.); 2) decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania, co ma podstawy w ustaleniu niedopuszczalności wznowienia postępowania lub uchybienia terminu do złożenia żądania wszczęcia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.)." (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, A. Skoczylas, System prawa administracyjnego. Prawo procesowe administracyjne, t. 9, Warszawa 2010, s. 258-259).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że J.K. pismem z dnia 6 maja 2009 r. (data wpływu do organu) wystąpił do Starosty O. z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty O. z dnia 27 listopada 2008 r. nr [...], podnosząc, że legitymuje się własnościowym prawem do lokalu mieszkalnego nr [...] m [...] w budynku wielorodzinnym przy ul. J. B. [...] w J. L. oraz wskazując, że z tym lokalem związany jest udział wynoszący 0,010957 części we wspólnych częściach budynku i własności działki gruntu.
Jak wynika z uzasadnień badanych decyzji, podstawą odmowy wznowienia postępowania jest brak przymiotu strony J. K. w postępowaniu o ustalenie na rzecz R. K. oraz K., R. i W. K., pozwolenia na rozbudowę pawilonu handlowego o część usługową oraz nadbudowę piętra nad częścią istniejącą i rozbudowywaną pawilonu, z przeznaczeniem na część usługowo-mieszkalną wraz z infrastrukturą towarzyszącą przy ul. B. w J.-L. dz. Nr [...] [...], obręb L.. Trzeba przy tym zauważyć, że w dniu 25 sierpnia 2009 r. została wydana decyzja w pierwszej instancji, bez wydania jednak postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, a do którego podstawę daje - zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. – postanowienie o wszczęciu postępowania. To zaś stanowi naruszenie wymienionych przepisów procedury administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wprawdzie odmowa wznowienia postępowania, a więc wydanie decyzji na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., mogło mieć miejsce w wypadku, gdy wznowienie postępowania było niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych, tzn. gdy z podaniem wystąpiła osoba nie będąca stroną postępowania zakończonego decyzją, co do której wznowienia postępowania żąda, jednakże inna jest sytuacja, gdy z wnioskiem o wznowienie postępowania występuje osoba na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., która twierdzi że ma (i miała) interes prawny w postępowaniu zwyczajnym zakończonym decyzją z dnia 27 listopada 2008 r. nr [...] Starosty O.. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Należy dodać, że organ I instancji przeprowadził wadliwie postępowanie wyjaśniające w zakresie badania czy skarżący posiada przymiot strony i zrobił to bez wszczęcia postępowania wznowieniowego, co należy uznać za istotne naruszenie procedury administracyjnej.
Sąd podziela w pełni stanowisko, że "w wypadku gdy wznowienie ma nastąpić z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ rozpatrując dopuszczalność wznowienia nie bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta staje się przedmiotem oceny i ustaleń w postępowaniu prowadzonym dopiero po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 2 k.p.a." (zob. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1981/06, publ. LEX nr 510752). "W przypadku gdy podanie o wznowienie postępowania administracyjnego oparte jest na podstawie wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., decyzja o odmowie wznowienia postępowania wydana na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. nie może opierać się na ocenie czy wnoszący podanie był stroną postępowania zakończonego decyzją ostateczną." (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 339/08, publ. LEX nr 526510).
Tylko gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot, który nie uważa się za stronę albo termin do jego złożenia nie został zachowany, organ wydaje decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W przeciwnym wypadku musi wznowić postępowanie (art. 149 § 1 k.p.a.) i przeprowadzić je zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia a także co do istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Stwierdzenie, w tej kolejnej fazie postępowania, że z wnioskiem wystąpił podmiot niebędący w rzeczywistości stroną albo że nie zaistniały przesłanki wznowienia lub termin z art. 148 k.p.a. nie został zachowany skutkuje - zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. - odmową uchylenia decyzji dotychczasowej (wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1747/07, publ. LEX nr 484887).
Biorąc powyższe pod uwagę, należało stwierdzić, że w przypadku wskazania w podaniu o wznowienie, jako podstawy wznowienia, przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. badanie, czy podmiot występujący z podaniem ma przymiot strony winno było nastąpić łącznie z badaniem zaistnienia określonej w wymienionym przepisie przesłanki, zgodnie z regułami prawa procesowego, a więc w toku wznowionego postępowania. Odmawiając, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., wznowienia postępowania z powodu braku przymiotu strony - w sytuacji kiedy wskazano jako podstawę wznowienia przesłankę z pkt 4 art. 145 § 1 k.p.a. - organy naruszyły dyspozycję art. 149 § 3, a także § 1 i 2 tego artykułu oraz art. 151 k.p.a.. Naruszenie to zaś mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co czyni koniecznym uchylenie kontrolowanych przez Sąd decyzji (zob. także wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 218/06; wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2008 r., sygn. II OSK 1778/06; wyrok NSA z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 1753/08; wyrok NSA z dnia 12 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 1214/08).
Podzielając pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 9 marca 2010 r. (sygn. akt II GSK 441/09), skład orzekający w niniejszej sprawie zauważa, że "we wstępnej fazie postępowania obejmującej badanie dopuszczalności wznowienia, powinnością organu było zbadanie wyłącznie, czy podanie o wznowienie opiera się na którejś z ustawowych przyczyn wznowienia określonych w art. 145 lub 145a k.p.a. oraz czy w świetle twierdzeń zawartych w podaniu jest oczywiste, że osoba wnosząca podanie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją, a także czy został zachowany termin do wniesienia podania określony w art. 148 § 1 i 145a § 2 k.p.a. Tylko gdy z twierdzeń zawartych w podaniu o wznowienie wynika, że brak jest ustawowej przyczyny wznowienia lub gdy oczywiste jest, że osoba wnosząca podanie nie ma przymiotu strony albo termin do złożenia podania nie został zachowany, organ wydaje decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W przeciwnym przypadku organ musi wznowić postępowanie w drodze postanowienia (art. 149 § 1 k.p.a.) i przeprowadzić je co do przyczyn wznowienia oraz wyjaśnić i ocenić czy podmiot wnoszący podanie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, a także przeprowadzić postępowanie co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Stwierdzenie w tym kolejnym etapie, że z podaniem wystąpił podmiot nieposiadający przymiotu strony albo że nie zachodzi ustawowa przyczyna wznowienia lub nie został zachowany termin do wniesienia podania o wznowienie skutkuje, zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., odmową uchylenia decyzji dotychczasowej".
W przypadku wskazania w podaniu o wznowienie, jako podstawy wznowienia przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. badanie, czy podmiot występujący z podaniem ma przymiot strony, winno nastąpić łącznie z badaniem zaistnienia określonej w tym przepisie przyczyny wznowienia zgodnie z regułami prawa procesowego, a więc w toku wznowionego postępowania (wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2007 r., II OSK 218/06, LEX nr 341257).
We wniosku o wznowienie postępowania skarżący wywiódł swój przymiot strony z faktu, że postępowanie dotyczy inwestycji, która oddziałuje na działkę skarżącego. W związku z tak sformułowanym wnioskiem zachodziła potrzeba zbadania przymiotu strony i legitymacji do żądania wznowienia postępowania na podstawie akt sprawy, a to wymagało wznowienia postępowania w celu dokonania oceny, czy wskazywana podstawa występuje. Zbadanie zaś, czy J.K. ma przymiot strony i legitymację do żądania wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 27 listopada 2008 r. nr 1105/2008 zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę, wymagało ustalenia, czy planowana inwestycja rzeczywiście będzie oddziaływać na nieruchomość skarżącego. Zbadanie powyższych okoliczności powinno być dokonane po wznowieniu postępowania, a więc w toku wznowionego postępowania, zgodnie z regułami prawa procesowego.
Mając na względzie powyższe – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło