II SA/Wr 627/18

WyrokWSA we Wrocławiu2018-11-14

Skład orzekający: Halina Filipowicz-Kremis, Władysław Kulon, Gabriel Węgrzyn

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy określająca zasady gospodarowania lokalami użytkowymi, która dopuszcza zawieranie umów najmu na czas nieoznaczony lub dłuższy niż 3 lata w drodze bezprzetargowej, stanowi naruszenie prawa, które uzasadnia stwierdzenie jej nieważności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała rady gminy określająca zasady gospodarowania lokalami użytkowymi, która dopuszcza zawieranie umów najmu na czas nieoznaczony lub dłuższy niż 3 lata w drodze bezprzetargowej, nie narusza prawa w sposób uzasadniający stwierdzenie jej nieważności. Sąd oparł się na wykładni art. 37 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którą rada gminy może wyrazić zgodę na odstąpienie od przetargu w formie aktu prawa miejscowego, udzielając organowi wykonawczemu ogólnej zgody na zawieranie takich umów w przyszłości. Wskazano, że wykładnia tego przepisu nie była jednoznaczna w dacie podejmowania uchwały, co wyklucza uznanie jej za rażąco niezgodną z prawem.
Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Ś. zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w S. dotyczącą zasad gospodarowania lokalami użytkowymi, wnosząc o stwierdzenie nieważności § 1 ust. 4 (umożliwiającego oddanie lokalu w najem w drodze bezprzetargowej w uzasadnionych przypadkach) oraz § 5 zd. pierwsze (stanowiącego, że lokale mogą być oddawane w najem na czas nieoznaczony). Zarzucono naruszenie art. 18 ust. 2 pkt 9a ustawy o samorządzie gminnym i art. 37 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przekroczenie delegacji ustawowej i dopuszczenie generalnej zgody na zawieranie umów najmu na czas dłuższy niż 3 lata bez przetargu i zgody rady. Organ wniósł o oddalenie skargi, argumentując m.in., że lokale użytkowe nie są odrębnymi nieruchomościami w rozumieniu Kodeksu cywilnego, a wykładnia przepisów nie była jednoznaczna.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Protokolant: asystent sędziego Małgorzata Szymańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 listopada 2018 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Ś. na uchwałę Rady Miejskiej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasad gospodarowania lokalami użytkowymi stanowiącymi własność Gminy S. oddala skargę w całości. Uchwałą nr [...] z dnia [...] Rada Miejska w S. ustaliła zasady gospodarowania lokalami użytkowymi, stanowiącymi własność Gminy S., powołując w podstawie prawnej art. 18 ust. 1, art. 40 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 994) oraz art. 37 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 121). Jak stanowi § 1 ust. 4 uchwały "w uzasadnionych przypadkach Burmistrz S. może oddać lokal użytkowy w najem w drodze bezprzetargowej". Z kolei w § 5 uchwały wskazano, że lokale użytkowe, stanowiące własność Gminy S. mogą być oddawane w najem na czas nieoznaczony. W uzasadnionych przypadkach, w szczególności ze względu na przeznaczenie lokalu, umowa może być zawarta na czas oznaczony. W skardze do sądu administracyjnego prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności § 1 ust. 4 uchwały oraz § 5 zd. pierwsze skarżonej uchwały jako istotnie naruszającego art. 18 ust. 2 pkt 9a u.s.g., polegające na przekroczeniu delegacji ustawowej i niedopuszczalnym wyrażeniu w zakwestionowanych unormowaniach generalnej zgody na zawieranie umów najmu lokali użytkowych na czas dłuższy niż 3 lata bez zgody rady miejskiej, wyrażonej w uchwale, każdorazowo odnoszącej się do zidentyfikowanej (skonkretyzowanej) nieruchomości. Naruszenie art. 37 ust. 4 u.g.n. w zakresie § 1 ust. 4 oraz § 5 zd. pierwsze zaskarżonej uchwały, poprzez przekroczenie delegacji ustawowej i niedopuszczalne wyrażenie w tych zapisach generalnej zgody na zawieranie umów najmu lokali użytkowych na czas dłuższy niż 3 lata bez obowiązku przetargowego w sytuacji, gdy każdorazowe odstąpienie od przetargu wymaga zgody rady w drodze uchwały rady dotyczącej konkretnej nieruchomości. W uzasadnieniu skargi skarżący przypomniał, że pojęcie nieruchomości, używane w u.g.n. należy rozumieć tak, jak to definiuje art. 46 § 1 kc., czyli, jak wskazuje ustawodawca nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Ustawodawca upoważnia organy gminy do wydawania aktów prawa miejscowego w zakresie zasad zarządu mieniem gminy, co dotyczy w szczególności uchwały wydanej na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9a u.s.g., zgodnie z którym w sprawach majątkowych przekraczających zakres zwykłego zarządu dotyczących m.in. zasad wydzierżawiania lub najmu nieruchomości gruntowych na okres dłuższy niż trzy lata lub na czas nieoznaczony, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Uchwała rady jest wymagana również w sytuacji, gdy po umowie zawartej na czas oznaczony do 3 lat strony zawierają kolejne umowy, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość. Do czasu określenia tych zasad organ wykonawczy może dokonywać tych czynności wyłącznie za zgodą rady. Z kolei według art. 37 ust. 4 u.g.n. zawarcie umów użytkowania, najem lub dzierżawę nieruchomości na czas dłuższy niż 3 lata lub na czas nieoznaczony, następuje w drodze przetargu. Wojewoda albo odpowiednia rada lub sejmik mogą wyrazić zgodę na odstąpienie od obowiązku przetargowego trybu zawarcia tych umów. Dalej skarżący wskazał, że w judykaturze zgodnie przyjmuje się, że uprawnienia rady, wynikające z art. 37 ust. 4 u.g.n. ograniczają się do wyrażenia zgody na odstąpienie od przetargu w skonkretyzowanym przypadku, wskazanym we wniosku organu wykonawczego. Każdorazowe odstąpienie od drogi przetargowej wymaga zgody organu stanowiącego w drodze uchwały, czyli nie może to być zgoda wyrażona abstrakcyjnie, na przyszłość, w stosunku do nieskonkretyzowanych przypadków. Oznacza to, zdaniem strony skarżącej, że jeśli organ wykonawczy gminy decyduje się odstąpić od trybu przetargowego zawierania umów, obowiązany jest uzyskać zgodę rady. Odmienny pogląd, czyli dopuszczenie uchwalenia zgody w sposób generalny oznacza de facto przeniesienie kompetencji rady na organ wykonawczy. Prokurator podał na zakończenie, że mając na względzie przytoczone przepisy i dotychczasowe (przywołane w skardze orzecznictwo) za niezgodny z prawem należy uznać fragment uchwały w zakresie § 1 ust. 4 oraz § 5 zd. pierwsze, co winno skutkować eliminację tych unormowań, poprzez stwierdzenie ich nieważności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Według organu istotne dla sprawy jest, że przedmiotem skargi jest uchwała rady miejskiej, podjęta w zakresie zasad gospodarowania lokalami użytkowymi, stanowiącymi własność gminy, a niewyodrębnionymi jako odrębne nieruchomości. Wskazanie w podstawie prawnej art. 37 ust. 4 u.g.n. miało wyłącznie cel odpowiedniego stosowania do składników mienia komunalnego, niestanowiących samodzielnych nieruchomości. Organ przywołał orzeczenie sądowe w tym zakresie, t. j. wyrok I OSK 1752/10 i zawarte tam rozważania w zakresie pojęcia nieruchomości na tle kodeksu cywilnego i ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dalej w odpowiedzi na skargę wskazano, że "lokale użytkowe" nie mieszczą się w pojęciu nieruchomości, zdefiniowanym w art. 46 § 1 kc. I podniesiono, że stosownie do treści art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2018 r., poz. 716) samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne. Spełnienie tych wymagań (na wniosek właściciela) potwierdza zaświadczeniem starosta. Dla lokali użytkowych, stanowiących własność gminy nie ma konieczności ubiegania się o taki dokument, aby lokal ten oddać w najem. Gmina o takie zaświadczenie, odnośnie do lokali, które przeznaczała do wynajęcia nie występowała, zatem nie spełniały one wymogów ustawy o własności lokali, a dalej nie mogły stanowić odrębnej nieruchomości. Strona przeciwna podkreśla także, że od czasu podjęcia kwestionowanej uchwały na terenie S. nie doszło do oddania lokalu użytkowego w najem, w trybie bezprzetargowym, z wyjątkiem jednego lokalu, przeznaczonego dla organizacji pożytku publicznego. Zwraca także uwagę na treść uzasadnienia do skarżonej uchwały, które podkreśla prymat wyłaniania najemcy lokalu w trybie przetargu. Następnie autor odpowiedzi na skargę wskazuje na wyrok NSA, zapadły dnia 26 lutego 2016 r. w sprawie o sygnaturze I OSK 2534/15, w którym sąd dokonał podziału rodzaju uchwał wynikających z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a) u.s.g. "na takie uchwały, które określają zasady obrotu nieruchomościami i stanowią zbiór podstawowych reguł postępowania dla organu wykonawczego oraz na takie, które wyrażają zgodę na podjęcie przez wójta działań dotyczących obrotu nieruchomościami w sytuacji, gdy nie ma ustalonych ogólnych zasad (por. wyrok NSA z 17 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 907/10; https://cbois.nsa.gov.pl). Wedle tej granicy będzie przebiegał zatem podział uchwał rady gminy na uchwały stanowiące akty prawa miejscowego i uchwały stanowiące akty o charakterze indywidulanym. Mając powyższe na uwadze, skoro rada gminy może udzielić generalnej zgody na dokonywanie czynności przez wójta w sprawach majątkowych gminy w odniesieniu do umów zawartych na czas oznaczony powyżej 3 lat lub na czas nieoznaczony poprzez uchwalenie zasad obrotu nieruchomościami, nie ma przeszkód, aby taka generalna zgoda dotyczyła także zawierania umów kolejnych po umowie zawartej na czas oznaczony do 3 lat, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość. Nie można przy tym podzielić obaw Sądu I instancji, że rada gminy zostanie pozbawiona kompetencji władczych w zakresie zawierania kolejnych umów w razie objęcia tych sytuacji zakresem aktu generalnego, określającego zasady obrotu nieruchomościami". Na koniec organ wskazał, że zarzut sprzeczności z prawem § 5 zd. pierwsze uchwały w żaden sposób nie wynika z uzasadnienia skargi, a z treści zakwestionowanego unormowania nie wynika także, aby zawarcie umów nastąpiło w trybie przetargowym lub bezprzetargowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszym rzędzie należy wskazać, że stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016, poz. 718; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, a w myśl przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kognicji sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza możliwość stwierdzenia jej nieważności. Trzeba przy tym pamiętać, że wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia przepisu prawa, ustawodawca nie określił precyzyjnie rodzaju tego naruszenia. Przyjmuje się jednak, że podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały stanowią tylko takie naruszenia prawa, które mieszczą się w kategorii naruszeń "istotnych" (argument a contrario z art. 91 ust. 4 us.g.), tj. w szczególności polegające na: podjęciu uchwały przez organ niewłaściwy, braku lub przekroczeniu podstawy prawnej do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwym zastosowaniu przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, tudzież naruszeniu procedury jej uchwalania. Przy tym decydujące znaczenie dla oceny legalności danej uchwały ma stan prawny obowiązujący w dacie jej podjęcia. W rozpoznawanej sprawie wymagało rozstrzygnięcia sporne między stronami zagadnienie prawne, czy ustanowione w art. 37 ust. 4 u.g.n., w wersji obowiązującej w dacie ukształtowania § 1 ust. 4 i § 5 zaskarżonej uchwały upoważnienie ustawowe dla rady gminy do wyrażenia zgody na odstąpienie od przetargowego trybu zawarcia umów użytkowania, najmu lub dzierżawy lokali usługowych na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub na czas nieoznaczony, powinno nastąpić wyłącznie poprzez podjęcie uchwały jednostkowej, poprzedzającej zawarcie jednej z takich umów, czy też mogło nastąpić poprzez wydanie aktu prawa miejscowego, udzielającego organowi wykonawczemu ogólnie zgody na zawieranie takich umów w przyszłości. Art. 37 u.g.n. w ust. 1 stanowił w czasie wydawania kwestionowanej uchwały, że "nieruchomości są sprzedawane lub oddawane w użytkowanie wieczyste w drodze przetargu", czyli odesłanie zawarte w ust. 4 oznaczało powinność przetargowego trybu zawarcia umów użytkowania, najmu lub dzierżawy dla nieruchomości. Jednak art. 37 ust. 1 u.g.n. stanowił jednocześnie, że wymóg przetargu obowiązuje "z zastrzeżeniem ust. 2 i 3". Przepis ust. 2 określał przypadki zbywania nieruchomości w drodze bezprzetargowej, zaś ust. 3 zawierał upoważnienie dla rady gminy do podjęcia uchwały zwalniającej z obowiązku zbycia w drodze przetargu nieruchomości w określonych przypadkach. Przy wykładni art. 37 ust. 4 pojawiło się zagadnienie prawne, czy mamy do czynienia z odesłaniem dalszym, przewidującym stosowanie odpowiednie ponadto ust. 2 i 3, a nie tylko samego ust. 1. Pamiętając o tym, że ważność każdego aktu prawnego uzależniona jest w szczególności od zgodności z prawem obowiązującym w dacie podjęcia aktu, niezbędne będzie rozstrzygnięcie i tego zagadnienia prawnego. Wyrażenie zgody w nin. sprawie nastąpiło w ramach uchwały ustanawiającej zasady gospodarowania gminnymi lokalami użytkowymi, wydanej na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U 2018, poz. 994), stosownie do którego do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej i 40 ustawy o samorządzie gminnym, który z kolei upoważnia gminy do stanowienia aktów prawa miejscowego, obowiązujących na obszarze gminy, w tym stosownie do ust. 2 tego unormowania (między innymi) w zakresie zasad zarządu mieniem gminy. Dodać można, że stosownie do treści art. 18 ust. 2 pkt 9) ustawy samorządowej do wyłącznej właściwości rady gminy należy: podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących: a) zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości oraz ich wydzierżawiania lub wynajmowania na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub na czas nieoznaczony, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej; uchwała rady gminy jest wymagana również w przypadku, gdy po umowie zawartej na czas oznaczony do 3 lat strony zawierają kolejne umowy, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość; do czasu określenia zasad wójt może dokonywać tych czynności wyłącznie za zgodą rady gminy, Zasady te mogły dotyczyć m.in. wydzierżawiania lub najmu nieruchomości na okres dłuższy niż trzy lata lub na czas nieoznaczony, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej, a także przypadku, gdy po umowie zawartej na czas oznaczony do 3 lat strony zawierają kolejne umowy, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość. W kontekście stanowisk stron w toku postępowania za istotne należy uznać domniemanie legalności podjętego aktu i związanej z nim konieczności niewątpliwego wykazania jego niezgodności z prawem oraz domniemania i rozgraniczenia kompetencji organu stanowiącego i organu wykonawczego gminy w zakresie w szczególności gospodarowania mieniem komunalnym. Odnosząc podane przepisy ustawowe do zakwestionowanych unormowań zaskarżonej uchwały należy wskazać, że art. 37 u.g.n. uznawany jest za lex specialis w stosunku do art. 18 ust. 2 pkt 9a u.s.g. Przejawem klarowności przy wykładni art. 37 ust. 4 u.g.n. może być komentarz E. Bończak-Kucharczyk (wyd. 2018 r.), gdzie w części 4 powiedziano, że art. 37 ust. 4 u.g.n. nie zawiera samodzielnej regulacji pozwalającej na odstąpienie od przetargu, zaś w części 5, że błędna jest wykładnia jakoby art. 37 ust. 4 dotyczył wyłącznie sytuacji opisanych w ust. 2 i 3. Jak wskazuje komentarz "tryb bezprzetargowy zawierania umów najmu i dzierżawy na czas nieoznaczony lub na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata mógł być zatem, za zgodą rady, wprowadzany także w przypadkach, o których nie ma mowy w art. 37 ust. 2 i 3 u.g.n.". Ten kierunek wykładni potwierdza nowelizacja art. 37 ust. 4 u.g.n. z dnia 5.11.2009 r. Powołując wyrok II SA/Kr 442/09 komentatorka cytuje pogląd prawny, że "możliwa jest zgoda generalna, dla wszystkich kategorii umów użytkowania, najmu i dzierżawy en bloc". Autorka wskazuje także, iż uchwały w sprawach z art. 37 ust. 4 u.g.n. mają mieć charakter indywidualny. Przytoczenie zatem odmiennych poglądów pozwala na stwierdzenie, że wykładnia art. 37 ust. 4 u.g.n. nie była jednoznaczna w dacie podejmowania zaskarżonej części uchwały. Fakt, że wykładnia tego przepisu była wątpliwa powoduje, że nie sposób uznać, że kwestionowana uchwała wymaga eliminacji z obrotu prawnego. Podstawą do stwierdzenia przez sąd administracyjny nieważności uchwały jednostki samorządu terytorialnego jest przepis art. 147 § 1 p.p.s.a. Przesłanki do uwzględnienia skargi na uchwałę rady gminy określa zaś przepis art. 91 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym uchwała sprzeczna z prawem jest nieważna. Należy bowiem mieć na względzie, że nieważność uchwały rodzi daleko idące skutki, z mocą od daty jej podjęcia. Adekwatne do wagi tych skutków muszą być zatem powody stwierdzenia nieważności aktu. Implikacje orzeczenia stwierdzającego nieważność uchwały rady gminy zostały określone poprzez posłużenie się określeniem nieostrym, niemniej jednak wskazującym na doniosłość uchybienia. Przesłanka sprzeczności z prawem oznacza, że naruszenie prawa powszechnie obowiązującego, niezgodność z nim musi polegać na takim naruszeniu, którego skutki stoją w opozycji do reguł prawa, stanowiąc w konsekwencji stan przeciwny od regulowanego lub dopuszczonego przepisami. Sprzeczność jest stanem stanowiącym zaprzeczenie stanu powinnego, jego odwrotnością. Orzekanie o sprzeczności uwarunkowane jest zatem uprzednim ustaleniem stanu zgodnego z prawem jako stanu modelowego. Sytuacja staje się skomplikowana, gdy stan modelowy nie jest jednoznaczny, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Niezależnie od zasadności każdego opisanych stanowisk odnośnie do wykładni art.37 ust. 4 u.s.g. w brzmieniu z daty podjęcia uchwały i ich oceny przez sąd orzekający, faktem jest istniejąca rozbieżność wykładni przywołanego wcześniej unormowania. Skoro w dacie podejmowania skarżonej uchwały nie doszło do jednoznacznego ujednolicenia wykładni, to stan odpowiadający jednej z dopuszczanych interpretacji nie może zostać uznany za sprzeczny, czyli ewidentnie niezgodny z prawem. Z tych względów w ocenie sądu nie mógł odnieść skutku zarzut skargi polegający na ewidentnym przekroczeniu delegacji ustawowej przez organ stanowiący gminy. Wykładni tej nie przesądzała ponadto uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2009 r. sygn. akt I OPS 1/09, jako z jednej strony podjęta później niż uchwała, ale przede wszystkim jako niewiążąca przy rozstrzyganiu innych spraw (art. 187 § 2 p.p.s.a., tak NSA w wyroku I OSK 464/09). Omawiana uchwała nie rozstrzygała zasadniczego w nin. sprawie zagadnienia (czy zgoda generalna jest dopuszczalna, czy wykluczona), podjęta została w sprawie, w której ocenie podlegała ważność uchwały o indywidualnej zgodzie, wydanej, gdy nie było uchwały rady ustalającej zasady gospodarowania. Sporne było, czy zgoda rady ogranicza się do przypadków wymienionych w art. 37 ust. 3 u.g.n., czy też nie ma odesłania dalszego z ust. 4 poprzez ust. 1 do ust. 2 i 3 przepisu, czyli przypadki te nie wyczerpują możliwości udzielenia zgody na tryb bezprzetargowy. Kwestia ta nie wynikała jednoznacznie z art. 37 ust. 4 u.g.n. (patrz glosa M. Hermana w ZNSA 2007 r. z. 5-6 s. 167-176 oraz uzasadnienie prawne postanowienia składu NSA przedstawiającego zagadnienie prawne). Przyjęty w wyroku pogląd prawny o dopuszczalności wyrażenia przez radę gminy zgody na odstąpienie od przetargowego trybu zawarcia umów użytkowania, najmu lub dzierżawy w formie aktu prawa miejscowego, czyli w sposób generalny, znajduje swoje uzasadnienie w motywach wyroku II SA/Kr 442/09 oraz w Komentarzu G. Bieńka i M. Gdesza do art. 37 u.g.n., w wydaniu z 2012 r. W powołanym wyroku wyrażono pogląd, że wykładnia językowa i systemowa oraz celowościowa art. 37 ust. 4 u.g.n. wskazuje na trafność tezy o dopuszczalności wyrażenia przez radę gminy zgody generalnej na odstąpienie od trybu przetargowego. Z wykładni językowej wynika, że zgoda może dotyczyć "tych umów", zatem wszelkich umów użytkowania, najmu lub dzierżawy. Wykładnia celowościowa uwzględnia cel regulacji, którym było umożliwienie organowi wykonawczemu zawierania tego rodzaju umów, najczęściej w bardzo drobnych sprawach, bez konieczności każdorazowego angażowania rady. Sesje rady miejskiej nie będą wówczas w znaczącej części poświęcane debatowaniu w kwestii oddawania w dzierżawę ogródków przydomowych. Wykładnia systemowa nakazuje uwzględnić, że rada gminy jako organ uchwałodawczy zajmuje się ustaleniem zasad, czyli rozwiązań generalnych w zakresie gospodarowania (art. 18 ust. 2 pkt 9a u.s.g.). Dlaczego więc według art. 37 ust. 4 u.g.n. rada miałaby rozstrzygać podobne kwestie tylko indywidualnie. Ponadto ust. 4 następuje po ust. 3 art. 37 u.g.n., w którym ustawa zawiera upoważnienie do zwolnienia generalnego z obowiązku zbycia w drodze przetargu określonych nieruchomości. Dlaczego zatem w kwestiach mniej doniosłych wykluczać zgodę generalną i wymagać rozstrzygnięć indywidualnych. W omawianym wyroku wskazano ponadto, że podjęcie uchwały generalnej wcale nie pozbawia rady uprawnień kontrolnych. Funkcja kontrolna obejmuje przecież kontrolę sposobu stosowania uchwały generalnej przez prezydenta miasta, więc podjęcie uchwały dopiero umożliwia kontrolę, nie zaś ją wyklucza. Odnośnie do komentarza G. Bieńka warto zauważyć, że autor zmienił dotychczasowe stanowisko w wydaniu z 2012 r. (por. wyrok II SA/Ol 859/15 lub II SA/Wr 379/17). W nowym wydaniu komentarza pisze się (teza 24 przy art. 37 ust. 4 u.g.n.), że "brak jest przeszkód, aby zgoda rady gminy miała charakter generalny i była elementem uchwały o zasadach nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości". Reasumując, zdaniem sądu, nie sposób przyjąć, aby za rażące można było w warunkach tej sprawy uznać, że podjęcie przez radę aktu o charakterze generalnym, stanowiącym akt prawa miejscowego, w którym jednocześnie uregulowano zasadę oraz wyjątki od przetargu, czerpiąc kompetencję do jego uchwalenia z obu powołanych przepisów u.s.g. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie znaczenia, czy w praktyce doszło do zżarcia umów na jej podstawie, ale ta okoliczność pozostaje bez znaczenia dla ostatecznego wyniku postępowania. Na koniec można też dodać, że istotnie sąd podziela także pogląd, zawarty w odpowiedzi na skargę, że nie bardzo można zrozumieć zarzut skargi w zakresie zdania pierwszego do § 5 uchwały, skoro przepis ten brzmi "że lokale użytkowe, stanowiące własność Gminy S. mogą być oddawane w najem na czas nieoznaczony". Z podanych przyczyn skarga postulująca stwierdzenie nieważności zaskarżonych unormowań uchwały okazała się nieuzasadniona, co zgodnie z art. 151 p.p.s.a. (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) wywołało jej oddalenie w całości.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło