II SAB/Wr 10/14
WyrokWSA we Wrocławiu2014-04-09
Skład orzekający: Ireneusz Dukiel, Halina Kremis, Anna Siedlecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda D. przewlekle prowadził postępowanie w sprawie ponownego rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta K. z dnia 21 maja 1983 r. orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że w postępowaniu Wojewody D. wystąpiły okresy przewlekłości, które spowodowały, że sprawa trwała dłużej niż było to konieczne. Niemniej jednak, sąd uznał, że przewlekłość ta nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, a podejmowane przez organ czynności dowodowe były w miarę terminowe i uzasadnione. W związku z tym, sąd zobowiązał Wojewodę do wydania orzeczenia w określonym terminie, ale nie orzekł o wymierzeniu grzywny.Stan faktyczny
Skarżący wnieśli skargę na przewlekłość postępowania Wojewody D. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1983 r. orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości. Postępowanie to było wielokrotnie przedłużane przez Wojewodę, który wskazywał na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego i dużą liczbę spraw. Sąd analizował czynności Wojewody od momentu doręczenia decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 7 września 2012 r. do dnia rozprawy.Rozstrzygnięcie
Zobowiązano Wojewodę D. do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta K. z dnia 21 maja 1983 r. w terminie 30 dni od doręczenia prawomocnego wyroku; stwierdzono, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; zasądzono od Wojewody D. solidarnie na rzecz skarżących kwotę 374 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Halina Kremis Sędzia WSA Anna Siedlecka Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Biłous po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2014r. sprawy ze skargi W. P. i A.D. na przewlekłość Wojewody D. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości I. zobowiązuje Wojewodę D. do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta K. z dnia 21 maja 1983r. orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K., oznaczonej geodezyjnie jako działki nr [...] i nr [...], [...] w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Wojewody D. solidarnie na rzecz skarżących kwotę 374 ( słownie: trzysta siedemdziesiąt cztery) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W. P. oraz A. D., zwane również skarżącymi, pismem z dnia 9 stycznia 2014 r. wniosły bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na przewlekłość postępowania Wojewody D. w przedmiocie ponownego rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości. Zarządzeniem z dnia 14 stycznia 2014 r. niniejszą skargę przekazano Wojewodzie D..
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym sprawy.
Naczelnik Miasta K. decyzją z dnia 21 maja 1983 r. orzekł o wywłaszczeniu pod budownictwo mieszkaniowe terenu niezabudowanego położonego w K. obręb J. oznaczonego numerami ewidencji geodezyjnej: [...] i [...] AM 13, stanowiącego własność P. D..
Pismem z dnia 7 kwietnia 2008 r. A. D. - spadkobierczyni właściciela wywłaszczonej nieruchomości, wystąpiła do Wojewody D. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Naczelnika Miasta K. z dnia 21 maja 1983 r. wskazując, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ skierowano ją do nieżyjącego od 1965 r. P. D..
Wojewoda D. decyzją z dnia 4 lutego 2011 r., znak [...], stwierdził w pkt I nieważność decyzji Naczelnika Miasta K. z dnia 21 maja 1983 r. w części odpowiadającej aktualnie działkom nr [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz w pkt II stwierdził jej wydanie z naruszeniem prawa w części odpowiadającej aktualnie działkom nr [...],[...],[...], [...],[...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz część działki nr [...].
Odwołanie od decyzji Wojewody D. złożył Burmistrz Miasta K. wskazując, że w stosunku do działki nr [...] zaistniały nieodwracalne skutki prawne, ponieważ przedmiotowa działka stanowi drogę publiczną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. jedn. Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115, dalej w skrócie u.d.p.).
Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej, zwany organem odwoławczym lub w skrócie Ministrem TBiGM, decyzją z dnia 7 września 2012 r., nr [...], uchylił decyzję Wojewody D. z dnia 4 lutego 2011r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Podstawą podjętego rozstrzygnięcia było stwierdzenie konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego celem ustalenia spełnienia przesłanek dopuszczalności wywłaszczenia. W tym zakresie stwierdzono, że zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t. jedn. Dz. U. z 1974 r. Nr 10 poz. 64 ze zm., dalej w skrócie u.z.t.w.n.), wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Natomiast zgodnie z ust. 2 na obszarze miasta mogła być również wywłaszczona nieruchomość lub kompleks nieruchomości niezbędny dla planowej realizacji na ich terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. O wywłaszczenie dla tych celów mógł ubiegać się tylko terenowy organ administracji państwowej danego miasta. Na mocy decyzji Naczelnika Miasta K. z dnia 21 maja 1983 r. nieruchomość stanowiąca własność P. D. oznaczona jako działka nr [...] i [...] AM 13 została przeznaczona pod indywidualne budownictwo mieszkaniowe dla osób fizycznych i prawnych zgodnie z zatwierdzonym planem realizacyjnym. W ocenie organu II instancji, w sprawie nie dokonano oceny, czy wywłaszczenie na wskazany cel było zgodne z art. 3 u.z.t.w.n. Wskazano na istotne znaczenie, dla oceny celu wywłaszczenia oraz ustalenia niezbędności nieruchomości na ten cel, odnalezienia szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla L. , który został zatwierdzony przez Wojewódzki Zarząd Rozbudowy Miast i Osiedli w W. decyzją nr [...]z dnia 27 czerwca 1977 r. Ponadto zauważono, że w świetle przepisów ustawy z 1953 r. nie można za budownictwo zorganizowane uznać budownictwa domów jednorodzinnych lub małych domów realizowanego przez indywidualne osoby lub zrzeszenia osób, nie zorganizowane w formie spółdzielni. Do nabywania nieruchomości dla celów budowy takich domów przez tego rodzaju podmioty miała zastosowanie ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1972r., Nr 27, poz. 192). Wobec powyższego organ odwoławczy uznał za konieczne ustalenie tego, kto był wnioskodawcą niniejszego postępowania wywłaszczeniowego oraz inwestorem. W tym zakresie wskazał, że z aktów notarialnych potwierdzających nabycie przez osoby fizyczne prawa własności i użytkowania wieczystego do części wywłaszczonej nieruchomości wynika, że zbywcą tych praw była Spółdzielnia Mieszkaniowa Budowy Domów Jednorodzinnych "[...]" reprezentowana w 1985 r. i 1987 r. przez członków zarządu, a w 1992 r. przez likwidatora. Wskazał, że organ nadzorczy nie podjął próby wystąpienia do archiwów w celu sprawdzenia czy w zarchiwizowanych aktach spółdzielni mieszkaniowej (ewentualnego podmiotu na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie), występują dokumenty wskazujące na to, kto był inwestorem inwestycji. Wobec powyższego organ wojewódzki powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające na okoliczność zbadania czy cel wywłaszczenia, tj. indywidualne budownictwo mieszkaniowe przewidziane było na nieruchomości w szczegółowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz ustalenia inwestora realizującego inwestycję.
Minister TBiGM za prawidłową uznał ocenę Wojewody w zakresie rażącego naruszenia art. 8 k.c. przez decyzję wywłaszczeniową z dnia 21 maja 1983 r. poprzez skierowanie jej do osoby zmarłej. Ponadto zwrócił uwagę, że uzasadnienie decyzji Wojewody wskazuje, że nieodwracalne skutki prawne zaistniały w stosunku do działek nr [...] i [...], ponieważ zajęte są pod drogi publiczne w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych, natomiast sentencja decyzji stwierdza ich zaistnienie tylko w stosunku do działki nr [...]. Wobec tego Minister TBiGM zobowiązał Wojewodę przy ponownym rozstrzyganiu sprawy jednoznacznie i konsekwentnie określić w stosunku do których działek oceniana decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a do których zostanie stwierdzona nieważność. Organ odwoławczy zauważył również, że w zaskarżonej decyzji stwierdzono wydanie decyzji Naczelnika Miasta K. z dnia 21 maja 1983 r. z naruszeniem prawa w części odnoszącej się do działki nr [...]. Tymczasem w ocenie organu odwoławczego, z dokumentów dotyczących aktualnego stanu prawnego wywłaszczonej nieruchomości nie wynika, czy działka ta powstała z nieruchomości objętej wywłaszczeniem. W aktach brakuje m.in. mapy z zaznaczeniem granic wywłaszczonej nieruchomości potwierdzającej jakie działki wchodzą w jej skład. Z księgi wieczystej prowadzonej dla działki nr [...] wynika, że stanowi ona własność osób trzecich, którym Wojewoda nie zapewnił czynnego udziału w postępowaniu nadzorczym.
Wojewoda D., po doręczeniu ostatecznej decyzji organu odwoławczego, postanowieniem z dnia 18 października 2012 r. ustali nowy termin rozpatrzenia wniosku na dzień 31 grudnia 2012 r. jednocześnie wskazując, że sprawa nie została załatwiona w terminie z uwagi na brak kompletnych akt, a także bardzo dużą ilość wpływających nowych wniosków i konieczność załatwienia ich według daty wpływu.
Wojewoda D. pismem z dnia 3 stycznia 2013 r. zwrócił się do Ministra TBiGM o zwrot akt. Ponadto postanowieniem z tego samego dnia Wojewoda poinformował, że z powodu braku przekazania przez organ odwoławczy akt przedmiotowej sprawy, wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji zostanie rozpatrzony do dnia 29 marca 2013 r.
Minister TBiGM, przy piśmie z dnia 11 stycznia 2013 r., zwrócił akt, jednocześnie informując o braku skargi do sądu administracyjnego na swoją decyzję z dnia 7 września 2012 r.
Wiktoria Pasiut pismem z dnia 29 stycznia 2013 r. wniosła skargę na bezczynność Wojewody D., którą Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Wr 21/13, odrzucił z uwagi na niewyczerpanie przysługujących środków zaskarżenia.
Skarżące pismem z dnia 7 lutego 2013 r. (doręczonym w dniu 11 lutego 2013r.) wystąpiły do Ministra TBiGM z zażaleniem na opieszałość Wojewody D. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta K. z dnia 21 maja 1983 r.
Minister TBiGM postanowieniem z dnia 12 marca 2013 r. uznał zażalenie za nieuzasadnione.
Wojewoda D. postanowieniem z dnia 26 marca 2013 r. wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2013 r. z uwagi na konieczność uzupełnienia zgromadzonego materiału dowodowego o dokumenty mające znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Dodatkowo jako przyczyny przedłużenia terminu zakończenia sprawy podano dużą ilość wpływających spraw i konieczność załatwienia ich według daty wpływu, a także szczególnie skomplikowany ich charakter.
Wojewoda D. pismem z dnia 12 kwietnia 2013 r. zwrócił się do J. D. – likwidatora Spółdzielni Budowy Domów Jednorodzinnych "[...]" z siedzibą w K. o udzielnie informacji o dacie likwidacji i miejscu przechowywania zarchiwizowanych akt spółdzielni. Ponadto zwrócił się do Archiwum Państwowego we Wrocławiu o odnalezienie i przesłanie szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla L. , zatwierdzonego przez Wojewódzki Zarząd Rozbudowy Miasta i Osiedli w W. decyzją nr [...] z dnia 27 czerwca 1977 r. Zwrócono się również o udzielnie informacji, czy w zasobach Archiwum przechowywane są zarchiwizowane akta zlikwidowanej spółdzielni. Również pismem z tego samego dnia wystąpiono do Starosty K. o odnalezienie i przesłanie szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla L. . Wojewoda zwrócił także uwagę na brak w aktach sprawy mapy z zaznaczeniem granic wywłaszczanej nieruchomości potwierdzającej jakie obecnie działki wchodzą w jej skład. W związku z tym zwrócił się o przesłanie dwóch kopii mapy ewidencyjnej w tej samej skali, na których zaznaczone będą granice geodezyjne nieruchomości przed jej wywłaszczeniem oraz granice działek wchodzących w skład wywłaszczonego terenu według aktualnego stanu istniejącego w ewidencji gruntów i budynków. Wojewoda wystąpił także o przesłanie zarządzenia nr [...] Naczelnika Miasta K. z dnia 5 października 1982 r.
Wojewoda D. pismem z dnia 25 kwietnia 2013 r. zwrócił się do Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców D. Urzędu Wojewódzkiego o ustalenie aktualnego adresu zamieszkania J. D. (żądanej informacji udzielono w piśmie z dnia 26 kwietnia 2013 r.).
Starosta K. przy piśmie z dnia 9 maja 2013 r. przesłał odpowiedź Urzędu Miasta w K. wskazującą na przekazanie szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla Leśnie do Archiwum Państwowego. Do pisma tego dołączono decyzję z dnia 2 maja 1983 r. o zatwierdzeniu podziału działki [...] wraz załącznikami.
J. D. pismem z dnia 18 maja 2013 r. poinformował, że decyzja o realizacji indywidualnej zabudowy na terenie nieruchomości położonej w K., oznaczonej geodezyjnie jako działki nr [...] i nr [...], AM-13, obręb J. została wydana przez Wojewodę W.. Wskazał, że jedynym dokumentem potwierdzającym powyższe, a znajdującym się w Spółdzielni Budowy Domów Jednorodzinnych "[...]" była kserokopia "odpisu Decyzji z Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego, Architektury i Nadzoru Budowlanego ul. W. [...] W. z dnia 25 listopad 1983 r. Nr [...]". Nie było również żadnych innych dokumentów, o których mowa w "odpisie" decyzji: między innymi wniosku Spółdzielni Budowy Domów Jednorodzinnych "[...]" w K. z dnia 21 listopada 1983 r. nr [...] w sprawie wydania pozwolenia na budowę 18 domków jednorodzinnych na osiedlu "[...]" w K.. Były likwidator spółdzielni przesłał zachowaną kserokopię odpisu decyzji.
Wojewoda w odrębnych pismach z dnia 6 czerwca 2013 r. zwrócił się: do Starosty K. o uzupełnienie we wskazanym w tym piśmie zakresie materiału dowodowego; do Sądu Rejonowego w W. i J. D. o udzielenie informacji o dacie likwidacji i miejscu przechowywania zarchiwizowanych akt Spółdzielni Budowy Domów Jednorodzinnych "[...]" z siedzibą w K.; do Archiwum Państwowego we Wrocławiu Oddział w K. Z. o odnalezienie i przesłanie zarządzenia nr [...] Naczelnika Miasta K. z dnia 5 października 1982 r., w którym zawarta jest informacja o przeznaczeniu nieruchomości będącej w posiadaniu A. D. pod budownictwo mieszkaniowe; do Burmistrza K. o odnalezienie i przesłanie szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla L., zatwierdzonego przez Wojewódzki Zarząd Rozbudowy Miast i Osiedli w W. decyzją z dnia 27 czerwca 1977r.; do pełnomocnika skarżących o nadesłanie wszelkich dokumentów dotyczących wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości (pozwalających na ustalenie danych inwestora), w tym także dokumentów związanych ze szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego osiedla L. (np. zaświadczenia, informacje, wypisy itp.).
Archiwum Państwowe we Wrocławiu Oddział w K. Z., przy udzielonej w dniu 15 maja 2013 r. odpowiedzi, przesłało uwierzytelnione kopie dokumentów dotyczących nieruchomości położonej w K., której właścicielem był P. D.. Przy kolejnym piśmie tego podmiotu z dnia 20 czerwca 2013 r. przesłano uwierzytelnioną kopię zarządzenia nr [...] Naczelnika Miasta K. z dnia 5 października 198 2r.
Skarżące pismem z dnia 22 maja 2013 r. wniosły skargę "na działalność Wojewody D." zarzucając w niej, że organ ten nie podejmuje działań zmierzających do szybkiego zakończenia postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta K. z dnia 21 maja 1983 r. orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K., oznaczonej geodezyjnie jako działki nr [...] i nr [...], AM-13, obręb J., stanowiącej własność P. D., po wydaniu przez Ministra TBiGM decyzji z dnia 7 września 2012 r.
Wojewoda D. na powyższe pismo odpowiedział skarżącym w dniu 6 czerwca 2013 r., zaś postanowieniem z dnia 28 czerwca 2013 r. wyznaczył kolejny termin załatwienia sprawy na dzień 31 sierpnia 2013 r. uzasadniając to koniecznością uzupełnienia zgromadzonego materiału dowodowego.
Sąd Rejonowy dla W. IX Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, w odpowiedzi na pismo z dnia 6 czerwca 2013 r. przesłał w dniu 24 czerwca 2013 r. kserokopie dokumentów na okoliczność likwidacji Spółdzielni "[...]" w K., a ponadto poinformował, że do akt rejestrowych w/w podmiotu nie została dołączona informacja dotycząca miejsca przekazania dokumentacji likwidowanej spółdzielni.
Przy piśmie z dnia 25 czerwca 2013 r. Starostwo Powiatowe w K. przesłało dokumentację otrzymaną z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K.. Ponadto poinformowano, że w sprawie ewentualnego wydania planu zagospodarowania przestrzennego osiedla L. , zatwierdzonego przez Wojewódzki Zarząd Rozbudowy Miast i Osiedli w W. decyzją z dnia 27 czerwca 1977 r. organem właściwym jest Burmistrz Miasta K..
Wojewoda D. pismem z dnia 22 lipca 2013 r. zwrócił się do Burmistrza K. o odnalezienie i przesłanie organowi szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla L. , zatwierdzonego przez Wojewódzki Zarząd Rozbudowy Miast i Osiedli w W. decyzją z dnia 27 czerwca 1977 r. bądź innych dokumentów określających przeznaczenie opisanej w tym piśmie nieruchomości na dzień 21 maja 1983 r. (np. zaświadczenia, informacje, wypisy itp.).
Wojewoda przy piśmie z dnia 23 lipca 2013 r. ponownie zwrócił się do pełnomocnika skarżących o udzielenie informacji dotyczącej dokumentów związanych ze sprawą.
Pismem z dnia 30 lipca 2013 r. Wojewoda wystąpił do Starostwa Powiatowego w K. o przesłanie aktualnych wypisów z rejestru gruntów działek położonych na terenie nieruchomości wywłaszczonej decyzją z dnia 21 maja 1983 r.
Burmistrz Miasta K., w sporządzonym w tym samym dniu piśmie, poinformował o braku odnalezienia jakichkolwiek pism, planów czy protokołów związanych z zatwierdzeniem szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla L. . Wskazał również, że w piśmie z dnia 6 maja 2013 r. skierowanym do Starosty K. poinformowano, iż zarządzenie nr 54/82 Naczelnika Miasta K. z dnia 5 października 1982 r. zostało przekazane do Archiwum Państwowego w K. Z. w 1994 r. (i jest to jedyny dokument w tej sprawie, którego ślad istnienia pozostał w archiwum zakładowym urzędu).
Wojewoda D. pismem z dnia 16 sierpnia 2013 r. ponowił skierowane do Jerzego Dzięgieli wezwanie o udzielnie informacji na temat miejsca przechowywania zarchiwizowanych akt Spółdzielni Budowy Domów Jednorodzinnych "[...]" z siedzibą w K.. Ponadto pismem z tego samego dnia zwrócono się do Archiwum Państwowego we Wrocławiu Oddział w K. Z. o odszukanie i przekazanie wszelkiej dokumentacji związanej z przedmiotowym zarządzeniem, a w szczególności szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego, który stanowił podstawę wydania tego aktu. Jednocześnie, zwrócono się o wskazanie, czy w zasobach Archiwum przechowywany jest Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w W., w którym opublikowane zostało ww. zarządzenie.
W dniu 20 sierpnia 2013 r. Wojewoda wystąpił do Urzędu Miasta w K. o wyjaśnienie, czy teren objęty zarządzeniem Naczelnika Miasta K. nr [...] z dnia 5 października 1982 r. obejmował granice nieruchomości wymienionej w decyzji Naczelnika Miasta K. z dnia 21 maja 1983 r. W dalszej kolejności wskazano na niezbędność ustalenia, czy powyższe zarządzenie Naczelnika Miasta K. dnia 5 października 1982 r. zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w W.. Ponadto zwrócono się o zbadanie, czy wśród przekazanych do Archiwum Państwowego we Wrocławiu Oddziału w K. Z. zarządzeń Naczelnika Miasta K. wydanych w 1982 r., znajduje się zarządzenie odnoszące się wprost do nieruchomości objętej wskazanym postępowaniem wywłaszczeniowym, tj. działek nr [...] i nr [...] oraz wskazanie, czy w zasobach archiwalnych Urzędu Miejskiego w K. znajduje się decyzja Nr [...]wydana w dniu 25 listopada 1983 r. przez Głównego Architekta Województwa, działającego z upoważnienia Wojewody W., udzielająca Spółdzielni Budowy Domów Jednorodzinnych "[...]" w K. pozwolenia na budowę 18 budynków oznaczonych Nr [...]-[...] i Nr [...]-[...] wraz z podłączeniami do sieci uzbrojenia na terenach położonych w K..
Wojewoda D. postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2013 r. wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia 31 października 2013 r. wskazując, że sprawa nie została załatwiona w terminie z uwagi na konieczność uzupełnienia zgromadzonego materiału dowodowego.
Pełnomocnik skarżących, w odpowiedzi na pismo Wojewody z dnia 23 lipca 2013 r., poinformował w piśmie z dnia 20 sierpnia 2013 r., że skarżące nie posiadają nowych dokumentów, w tym także dokumentów dotyczących szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla L. , związanych z wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa nieruchomością położoną w K.. Podniesiono, iż wszelkie dokumenty dotyczące opisanej nieruchomości zostały przekazane Wojewodzie, który winien niezwłocznie zwrócić się do Starosty K. o przekazanie dokumentów związanych ze szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego osiedla L. .
Archiwum Państwowe we W. Oddział w K. Z. w odpowiedzi z dnia 2 sierpnia 2013 r. poinformowało, że w przechowywanym zasobie archiwalnym nie ma dokumentów będących podstawą wydania zarządzenia nr [...] Naczelnika Miasta K. z dnia 5 października 1982 r. (w tym szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego) oraz nie ma zarządzenia Naczelnika Miasta K. wydanego w 1982 r. dotyczącego nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działki nr [...] i [...], AM-13, obręb J..
J. D. w piśmie z dnia 29 sierpnia 2013 r. udzielił informacji, że akta Spółdzielni Budowy Domów Jednorodzinnych "[...]" znajdują się w Zakładzie Usług Archiwalnych [...] Sp. z o.o. w B. K..
Starostwo Powiatowe w K., w odpowiedzi na wezwanie Wojewody, pismem z dnia 29 sierpnia 2013 r. przesłało aktualne wypisy z rejestru gruntów dla działek położonych na terenie nieruchomości wywłaszczonej decyzją Naczelnika Miasta K. z dnia 21 maja 1983 r.
Wydział Mienia, Planowania Przestrzennego i Architektury Urzędu Miasta K. wraz z pismem z dnia 10 września 2013 r. przesłał kserokopię mapy geodezyjnej przedstawiającej projekt podziału działek przeznaczonych pod budownictwo jednorodzinne w obrębie J., AM-13 na "[...]" pn. Osiedle "L. ", które oprócz geodezyjnych numerów poszczególnych projektowanych działek posiada numerację "roboczą" (numery w kółeczkach, które powołane zostały w załączniku do zarządzenia Naczelnika Miasta K. nr [...]).
Wojewoda pismem z dna 23 września 2013 r. wystąpił do Starostwa Powiatowego w K. o uzupełnienie przesłanej dokumentacji o aktualny wypis z rejestru gruntów dla działki nr [...] znajdującej się w granicach nieruchomości wywłaszczonej decyzją z dnia 21 maja 1983 r. Ponadto pismem z tego samego dnia zwrócono się do Zakładu Usług Archiwalnych [...] Sp. z o.o. w B. K. o odszukanie w przechowywanych aktach Spółdzielni Budowy Domów Jednorodzinnych "[...]" dokumentacji dotyczącej ww. nieruchomości, w szczególności w zakresie odnoszącym się do realizacji inwestycji dotyczącej osiedla "L. ", osiedla "[...]" bądź indywidualnego budownictwa mieszkaniowego.
Starostwo Powiatowe w K. wraz z pismem z dnia 9 października 2013 r. przesłało w załączeniu aktualny wypis z rejestru gruntów dla działki nr [...], AM-13, obręb J..
W związku z koniecznością zbadania, czy zarządzenie Naczelnika Miasta K. nr [...] zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w W., Inspektor Wojewódzki N. C. w dniu 5 października 2013 r. przeprowadziła badanie zasobów bibliotecznych w siedzibie Biblioteki "Na Piasku" przy ul. Św. Jadwigi 3/4 we Wrocławiu. Po analizie roczników 1980 - 1987 odnaleziony został Dziennik Urzędowy WRN w W. nr 5 poz. 68, w którym opublikowano ww. zarządzenie. W tym samym dniu uzyskano kserokopię ww. Dziennika, którą załączono do akt sprawy.
Zakład Usług Archiwalnych [...] Sp. z o.o. w B. K., w odpowiedzi na wezwanie Wojewody, pismem z dnia 15 października 2013 r. przesłał dokumentację Spółdzielni Mieszkaniowej Budowy Domów Jednorodzinnych "[...]", jednocześnie wskazując, że istnieje możliwość ich wypożyczenia.
Wojewoda D. postanowieniem z dnia 31 października 2013 r. wyznaczył kolejny termin załatwienia sprawy na dzień 31 grudnia 2013 r. z uwagi na konieczność uzupełnienia zgromadzonego materiału dowodowego.
Wojewoda pismem z dnia 4 grudnia 2013 r. zwrócił się do Zakładu Usług Archiwalnych [...] Sp. z o.o. w B. K. o wypożyczenie całości zarchiwizowanych dokumentów spółdzielni. Wraz z odpowiedzią z dnia 17 grudnia 2013 r. przesyłany został spis zdawczo-odbiorczy nr l wraz z dokumentacją w ilości 9 tomów.
Wojewoda D. postanowieniem z dnia 31 grudnia 2013 r. wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia 28 lutego 2014 r. wskazując, że sprawa nie została załatwiona w terminie z uwagi na konieczność zweryfikowania obszernej dokumentacji przesłanej przez Zakład Usług Archiwalnych [...] Sp. z o.o. w B. K. i ustalenia, czy przekazane akta zawierają dokumenty niezbędne do rozpatrzenia sprawy.
Zawiadomieniem z dnia 5 lutego 2014 r. Wojewoda poinformował strony postępowania o zakończeniu zbierania dowodów oraz materiałów koniecznych do wydania decyzji administracyjnej, natomiast postanowieniem z dnia 4 marca 2014 r. wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia 30 kwietnia 2014 r. wskazując, że sprawa nie została załatwiona w terminie z uwagi na konieczność zweryfikowania obszernej dokumentacji przesłanej przez Zakład Usług Archiwalnych [...] Sp. z o.o. w B. K., a następnie zawiadomienia stron o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie z zapewnieniem stosownego terminu na realizację przysługującego stronom uprawnienia.
Skarżące pismem z dnia 9 stycznia 2014 r. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na przewlekłość postępowania Wojewody D. w przedmiocie ponownego rozpoznania przez organ I instancji wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta K. z dnia 21 maja 1983 r. Reprezentujący skarżące pełnomocnik zarzucając Wojewodzie naruszenie art. 12 § 1 i 2 k.p.a., poprzez jego nie zastosowanie, w sytuacji gdy dotychczasowy okres rozpoznania sprawy pozwalał organowi na zebranie wszelkich niezbędnych dowodów, informacji lub wyjaśnień i niezwłoczne załatwienie sprawy, zwrócił się o:
1) stwierdzenie przewlekłości postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie ponownego rozpoznania przez organ I instancji wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta K. z dnia 21 maja 1983 r. orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K., oznaczonej geodezyjnie jako działki nr [...] i nr [...], AM-13, obręb J., stanowiącej własność P. D.;
2) zobowiązanie Wojewody, na podstawie art. 149 u.p.p.s.a., do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz ze stwierdzeniem prawomocności wyroku;
3) wymierzenie Wojewodzie grzywny w wysokości wg norm obowiązujących,
4) zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wyjaśnił, że Wojewoda D. kilkukrotnie wyznaczał termin załatwienia sprawy wydając stosowne postanowienie. Przy czym argumentacja wskazywana jako przyczyna przesunięcia terminu była lakoniczna, ogólna i nieprzekonywująca.
Wojewoda D. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie szczegółowo przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez ochronę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U z 2012 r., Nr 270 ze zm., zwanej dalej u.p.p.s.a.) kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a u.p.p.s.a, a więc między innymi w sprawach, w których wydawane są decyzje administracyjne.
W rozpoznawanej sprawie skarżące zarzuciły Wojewodzie D. przewlekle prowadzenie postępowania w sprawie ponownego rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta K. z dnia 21 maja 1983 r. orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K..
W pierwszym rzędzie konieczne było zbadanie czy spełniona została formalna przesłanka dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, jaką jest wyczerpanie środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi jeżeli służyły one stronie przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 u.p.p.s.a).
W niniejszej sprawie przesłanka ta została spełniona, gdyż przed wniesieniem rozpoznawanej skargi skarżące wystąpił do Ministra TBiGM z zażaleniem z dnia 7 lutego 2013 r. na niezałatwienie w terminie sprawy przez Wojewodę D. w przedmiocie ponownego rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 21 maja 1983 r. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych postanowienia z dnia 12 marca 2013 . wynika, że rozpoznając w/w zażalenie Minister TBiGM uznał zażalenie za nieuzasadnione.
W drugiej kolejności zasadnym jest przybliżenie pojęcia przewlekłości postępowania. Powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie i w doktrynie, iż przez przewlekłe prowadzenie postępowania rozumieć należy sytuację gdy postępowanie prowadzone jest w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużych odstępach czasu, lub poprzez wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J.P. Tarno Prawo o postępowanie przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2012 str. 44), ewentualnie przez mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2011, s. 238). Przewlekłość obejmuje zatem opieszałe, niesprawne, nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak też nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Sąd dokonuje oceny skargi na przewlekłe postępowanie na dzień zamknięcia rozprawy, biorąc pod uwagę czynności procesowe dokonane w toku postępowania, analizując fakty i okoliczności zależne od działania organu i jego pracowników oraz przerwy w postępowaniu wynikające z zaniechania organu lub innych uczestników postępowania.
W orzecznictwie wskazuje się, że o przewlekłości postępowania przed organem administracji publicznej można mówić wówczas, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice, aczkolwiek obok przewidzianych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego terminów zobowiązujących do wydania w sprawie rozstrzygnięć co do jej istoty (art. 35 § 1– § 3 k.p.a.) uwzględnić należy także stopień jej zawiłości oraz postawę stron tego postępowania (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt IV SAB/Po 125/13, WSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2013 r. sygn. akt VII SAB/Wa 88/13). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt II GPP 5/10 wskazał, że z przewlekłością postępowania, która narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie trwało dłużej niż to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, będących istotnymi dla rozstrzygnięcia sprawy. W wyroku z dnia 26 października 2012 r. w sprawie II OSK 1956/12 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził iż: "Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 czerwca 2013 r. sygn. akt II SAB/Bk 17/13 sąd stwierdził, iż pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. W innym wyroku z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12 Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. W orzecznictwie wskazuje się także, iż przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a. ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SAB/Po 42/11). Natomiast w tezie wyroku WSA we Wrocławiu sygn. II SAB/Wr 71/11 został zaprezentowany pogląd, że przez pojęcie "przewlekłego postępowania" należy rozumieć sytuacje prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy, czy też jako stan, w którym organ w sposób nieuzasadniony "przedłuża" w trybie art. 36 § 2 k.p.a. termin załatwienia sprawy, powołując się na niezależne od niego przyczyny uniemożliwiające dotrzymanie terminu podstawowego. Ocena, czy postępowanie przed organem administracji publicznej trwa lub trwało dłużej niż to jest konieczne, zawsze winna być dokonywana na podstawie akt administracyjnych po zbadaniu sprawy pod kątem dokonywanych przez organ czynności w aspekcie potrzeby ich przeprowadzania dla załatwienia danej sprawy administracyjnej w świetle regulacji prawnych stanowiących podstawę procedowania.
Przepis art. 35 § 1 k.p.a. stanowi, że organy administracji zobowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art.35 § 3 k.p.a.). Należy jednak zauważyć, że do terminów wskazanych w art. 35 k.p.a. i w przepisach szczególnych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji obowiązany jest zawiadomić strony, wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Obowiązek ten obciąża organ również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.)
W trzeciej i ostatniej kolejności zadaniem Sądu było ustalenie czy rzeczywiście, zgodnie ze stanowiskiem skarżących, w przedmiotowym nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym doszło do przewlekłości tego postępowania w ponownym rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 21 maja 1983 r.
Przed przystąpieniem do szczegółowego badania tej kwestii trzeba jeszcze zauważyć, że postępowanie toczące się przed organem I instancji można podzielić na dwa etapy. Pierwszy, od daty wszczęcia w sprawie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, co nastąpiło w związku z pismem skarżących z dnia 7 kwietnia 2008 r. do wydania przez Ministra TBiGM decyzji z dnia 7 września 2012 r., którą uchylono decyzję Wojewody D. z dnia 4 lutego 2011r. oraz drugi etap, od daty doręczania organowi I instancji ostatecznej decyzji z dnia 7 września 2012 r. do dnia wyrokowania w niniejszej sprawie.
Jak wynika z treści skargi kwestionowany w niej sposób procedowania przez Wojewodę D. zawężony został do tego drugiego okresu.
Analizując czynności procesowe podejmowane w tym okresie nie ulega wątpliwości, że miały one cechy przewlekłości. Wojewoda, co prawda wielokrotnie przedłużał termin rozpoznania sprawy - o czym informował strony jednocześnie podając przyczyny zwłoki, jednakże nie zawsze były to przyczyny uzasadnione okolicznościami postępowania.
Wskazując przesłanki świadczące o przewlekłości postępowania administracyjnego przed organem I instancji w zaskarżonym przedziale czasu, tj. od chwili doręczenia decyzji Ministra TBiGM z dnia 7 września 2012 r. przede wszystkim nie ulega wątpliwości, iż od dnia, w którym organ I instancji mógł zapoznać się z treścią wzmiankowanej decyzji, co jak wynika z adnotacji znajdującej się na doręczonym organowi egzemplarzu decyzji nastąpiło w dniu 18 września 2012 r., nie było przeszkód prawnych do przeprowadzenia niezbędnych czynności procesowych, których celem byłoby uzupełnienie we wskazanym przez organ odwoławczym zakresie zgromadzonego materiału dowodowego. Organ I instancji mógł więc zapoznać się z pisemnym uzasadnieniem decyzji, w tym szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi okoliczności, jakie należało wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Nic nie stało zatem na przeszkodzie by podjąć już wówczas niezbędne czynności dowodowe. Ponadto z przekazanych wraz ze skargą akt administracyjnych wyraźnie widać, że nie było również przeszkód co do zwrócenia się do Ministra TBiGM o wcześniejszy zwrot akt lub nawet ich wypożyczenie w okresie, w którym organ odwoławczy wyczekiwał na ewentualną skargę do sądu administracyjnego.
Tym czasem, czekając na zwrot przez Ministra TBiGM akt sprawy, Wojewoda nie podejmował wynikających z decyzji tego organu czynności procesowych. Co więcej, Wojewoda zwrócił się do Ministra TBiGM o zwrot akt dopiero w dniu 3 stycznia 2013 r., a więc ponad trzy miesiące po doręczeniu decyzji z dnia 7 września 2012 r. Podejmowane przez organ w tym czasie czynności procesowe ograniczyły się do wydania w dniu 18 października 2012 r. postanowienia wyznaczającego dodatkowy termin rozpatrzenia wniosku skarżących na dzień 31 grudnia 2012 r., z uwagi na oczekiwanie na kompletne akt, a także bardzo dużą ilość wpływających spraw i konieczność załatwienia ich według daty wpływu.
W tym miejscu wymaga wobec tego wyjaśnienia, że ani duża ilość spraw rozpatrywanych przez Wojewodę D., ani konieczność ich załatwienia według daty wpływu, nie usprawiedliwiają należytej sprawności postępowania oraz konieczności ustalania nowego terminu załatwienia sprawy. Jak podniósł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Gl 10/13, wskazanie przez organ w postanowieniu o przesunięciu terminu rozpoznania sprawy, że ze względu na dużą liczbę prowadzonych postępowań wniosek strony nie może zostać rozpoznany w terminie, nie tylko nie wskazuje na to, że zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu ale wręcz jednoznacznie dowodzi naruszenia zasad rozpoznawania spraw administracyjnych. Zabezpieczenie należytej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych należy do obowiązków organu. Samo li tylko powiadomienie o przesunięciu terminu rozpoznania sprawy nie powoduje, że zwłoka w stosunku do terminów kodeksowych przestaje istnieć i samo przez się nie wyłącza zarzutu bezczynności organu bądź przewlekłości prowadzonego przezeń postępowania. Wskazane przez organ przyczyny zwłoki, jak i poprawność ustalenia nowego terminu rozpoznania sprawy podlegają ocenie zarówno organu wyższego stopnia (w razie zażalenia na bezczynność), jak i sądu. Ponadto wymaga podkreślenia, że również ewentualne wywiedzenie skargi do sądu administracyjnego nie jest przeszkodą do zwrócenia się najpierw do organu II instancji, a następnie do sądu administracyjnego o wypożyczenie akt administracyjnych celem sporządzenia z nich stosownych odpisów. Na pełną aprobatę w tym przypadku zasługuje pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II SAB/Ke 35/09, iż "bierne (...) oczekiwanie na załatwienie sprawy przez sąd administracyjny i zwrot akt może być oceniane tylko jako bezczynność organu".
Dalej przyjdzie zauważyć, że nawet po dacie zwrotu akt, co miało miejsce w dniu 16 stycznia 2013 r. - organ I instancji nie od razu podjął konieczne do terminowego załatwienia sprawy czynności procesowe. Tymczasem organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 641/12).
O negatywnej ocenie sprawności w tym okresie postępowania świadczy okoliczność, że przez blisko trzy miesiące od daty zwrotu akt ,tj. od dnia 16 stycznia 2013 r. Wojewoda nie podjął żadnych czynności procesowych związanych z uzupełnieniem w wymaganym przez organ odwoławczy zakresie zgromadzonego materiału dowodowego. Na ocenę dotyczącą stanu bezczynności w takim przypadku wpływ ma także okoliczność, że wyznaczając w dniu 26 marca 2013 r. po raz kolejny już termin załatwienia sprawy organ administracji powołał się właśnie na konieczność uzupełnienia zgromadzonego materiału dowodowego. W tym zakresie pierwsze czynności procesowe podjęto natomiast dopiero w dniu 12 kwietnia 2013 r.
Z analizy akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że w dalszej części przedmiotowego postępowania organ terminowo podejmował czynności procesowe, które pozwoliły zgromadzić materiał dowodowy potrzebny do załatwienia sprawy zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z decyzji z dnia 7 września 2012 r. Ostatnie dokumenty, niezbędne dla wnikliwego ustalenia staniu faktycznego, w postaci akt Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" organ administracji otrzymał w dniu 17 grudnia 2013 r. Nic zatem nie stało na przeszkodzie aby zakończyć sprawę do dnia 28 lutego 2014 r., a tym samym zmieścić się w terminie wyznaczonym w postanowieniu z dnia 31 grudnia 2013 r., a tymczasem został on ponownie przedłużony, tym razem do dnia 30 kwietnia 2014 r.
Podsumowując rozważania wskazać trzeba, iż w badanej sprawie "przeplatały się" okresy aktywności organu z okresami przewlekłości. Zwrócić należy jednak uwagę, że przewlekłość jest takim wadliwym stanem sprawy, którego zaistnienie Sąd ocenia bez względu na to, czy organ podjął dalsze czynności w sprawie czy też nie. Stąd też stwierdzić trzeba, że pomimo widocznych etapów wzmożonej aktywności w podejmowaniu czynności procesowych organu zmierzających do uzupełnienia materiału dowodowego, zaistniały w sprawie kilkumiesięczne okresy przewlekłości, co bezsprzecznie spowodowało, że ponownie prowadzone postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 21 maja 1983 r. trwało dłużej niż to było konieczne. Fakt podejmowania przez organ równocześnie wielu czynności procesowych, nie może w przypadku przewlekłości postępowania prowadzić do usprawiedliwienia braku ogólnej sprawności postępowania, tym bardziej, że do chwili zamknięcia rozprawy przed tut. Sądem nie został przez organ wydany akt kończący postępowanie. Co więcej, w okresie po zakończeniu postępowania wyjaśniającego, a więc tuż przed wniesieniem skargi, jak i po jej wniesieniu do sądu administracyjnego, organ administracji wydał dwa kolejne postanowienia (z dnia 31 grudnia 2013 r. i z dnia 4 marca 2014 r.), w których jako przyczynę zwłoki w załatwieniu sprawy wskazał konieczność analizy zgromadzonej dokumentacji. W takim przypadku brak rozstrzygnięcia świadczy o tym, że organ ponownie w sposób nieuzasadniony przedłużał termin załatwienia sprawy i nie dążył do jej załatwienia w rozsądnym terminie.
W myśl art. 149 u.p.p.s.a. w sytuacji zaistnienia przewlekłości sąd zobligowany jest do zobowiązania organu do załatwienia sprawy w określonym terminie oraz do ustalenia, czy przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Odnosząc się do tej okoliczności Sąd stwierdził, że ustalona przewlekłość nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzonego postępowania przy braku jakiejkolwiek aktywności organu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 grudnia 2012 r. sygn. akt II SAB/Wr 9/12 i przywołane tam orzeczenia).
W przedmiotowej sprawie, jak wynika to z akt administracyjnych, istotnie przewlekłość postępowania wystąpiła w okresie po wydaniu przez Ministra TBiGM decyzji z dnia 7 września 2012 r. oraz bezpośrednio przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego. Pomiędzy tymi okresami organ prowadził natomiast w miarę terminowo postępowanie oraz podejmował czynności niezbędne dla uzupełnienia materiału dowodowego zgodnie ze wskazaniami zawartymi w decyzji organu II instancji z dnia 7 września 2012 r. W tym też czasie kilkukrotne przedłużenie terminu załatwienia sprawy było obiektywnie uzasadnione obowiązkiem uzupełnienia materiału dowodowego. Uznać wypada, że przeprowadzone czynności dowodowe nie miały charakteru pozorowanych czynności, czy też nie zostały podjęte z nieuzasadnionym i nadmiernym opóźnieniem. Organ wypełniał regularnie również obowiązek wynikający z art. 36 k.p.a. Powyższa aktywność rzutuje na ocenę stopnia przewlekłości postępowania, która nie pozwala na przyjęcie twierdzenia, iż istnieją podstawy do przypisania postępowaniu prowadzonemu przez Wojewodę D.ego cechy rażącego naruszania prawa, a tym bardziej wymierzenia organowi w trybie art. 149 § 2 u.p.p.s.a. grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 u.p.p.s.a.
Z tych względów, na podstawie art. 149 § 1 u.p.p.s.a., orzeczono jak w pkt I i II sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 u.p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło