II SAB/Wr 65/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. i B.D. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt II SAB/Wr 18/11 postanawia I. odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego; II. zwrócić stronie skarżącej uiszczony wpis w kwocie 100 zł (sto złotych). Pismem z dnia 28 października 2011 r. Z. i B.D. wnieśli skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt II SAB/Wr 18/11. Zarządzeniem z dnia 12 stycznia 2012 r. skarżący zostali wezwani do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a.) przez: wskazanie podstawy wznowienia i jej uzasadnienie oraz okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz wskazanie żądania czy strona skarżąca domaga się uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia, i pouczeni o treści art. 271, art. 272, art. 273, art. 274, art. 277, art. 278 u.p.p.s.a.. W odpowiedzi na powyższe zarządzenie – pismem z dnia 24 stycznia 2012 r. skarżący wskazali, że o wydaniu wyroku z dnia 21 lipca 2011 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 18/11 dowiedzieli się w dniu 3 sierpnia 2011 r., bowiem w tym dniu zostało im doręczone postanowienie z dnia 18 lipca 2011 r., w którym była informacja, że "wyrok w sprawie zapadł dopiero 21 lipca 2011 r.". A zatem skoro o wyroku dowiedzieli się 3 sierpnia 2011 r., a skargę – jak wskazali skarżący - wnieśli w dniu 28 października 2011 r., to termin 3-miesięczny został dochowany. Ponadto w powyższym piśmie wskazano jako podstawę wznowienia: 1. art. 271 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem wyrok został wydany przez sędziów Wydziału II, którego Przewodniczącym jest Sędzia Z.W. będący rodzinnie powiązanym z W.W., stroną w przedmiotowej sprawie. W takim wypadku skarżący mają uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności zarówno Przewodniczącego jak i Sędziów Wydziału II. 2. art. 271 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem wyrok został wydany przez sędziów Wydziału II (osoby nieuprawnione), albowiem – jak wynika z pisma Sędziego Z.W. z dnia 28 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Wr 298/10 – Wydział II "jest właściwy do rozpoznania spraw z zakresu prawa budowlanego (symbol 601)". Z powyższego wynika, że zarówno Sędzia Z.W., jak również podlegli mu Sędziowie Wydziału II byli wyłączeni z mocy prawa, a w takim przypadku zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r. (sygn. akt SK 19/02) "udział sędziego wyłączonego z mocy ustawy stanowi zatem bezwzględną przyczynę wznowienia postępowania". 3. art. 271 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem WSA we Wrocławiu pozbawił skarżących możności działania, ponieważ mimo obowiązku wynikającego z art. 91 § 2 i art. 6 w/w ustawy sąd nie poinformował ich o odroczeniu terminu ogłoszenia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżący wskazali dwie podstawy wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt II SAB/Wr 18/11, tj. w wydaniu w/w wyroku brały udział osoby nieuprawnione i jednocześnie podlegający wyłączeniu z mocy ustawy (art. 271 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "u.p.p.s.a.") oraz zostali oni pozbawieni możności działania (art. 271 pkt 2 u.p.p.s.a.). W przypadku zaś zaistnienia kilku podstaw wznowienia postępowania, termin ten biegnie odrębnie dla każdej z nich. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania po upływie terminu związanego z konkretną podstawą faktyczną powoduje jej odrzucenie w części opartej na tej podstawie wznowienia, nie stoi natomiast na przeszkodzie rozpatrzeniu jej w zakresie tych podstaw wznowienia, które zostały zgłoszone z zachowaniem terminu, co wymaga odrębnie zbadania i rozstrzygnięcia (zob. postanowienie NSA z dnia 12 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1432/08, publ. LEX nr 575358). Stąd też koniecznym stało się zbadanie, czy skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w terminie odrębnie co do każdej z powołanych przez skarżących podstaw wznowienia. Zgodnie z art. 271 u.p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. W myśl zaś art. 277 u.p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Przenosząc powyższe uregulowania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że skarżący w dniu 3 sierpnia 2011 r. (w dniu doręczenia postanowienia z dnia 18 lipca 2011 r. o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku zapadłego w sprawie II SAB/Wr 18/11) dowiedzieli się, że w sprawie II SAB/Wr 18/11 w dniu 21 lipca 2011 r. zapadnie wyrok. Należy tutaj zauważyć, że postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2011 r. WSA we Wrocławiu sprostował w/w postanowienie w ten sposób, że w wierszu czwartym od góry w miejsce czasownika "zapadł" wpisał "zapadnie". Zatem skarżący w dniu 3 sierpnia 2011 r. dowiedzieli się jedynie o wyroku nie wiedząc przy tym jakiej jest on treści i w jakim składzie zapadł. Tym samym nie wskazali o jakiej podstawie wznowienia dowiedzieli się w tym dniu. Uwzględniając powyższe, należy stwierdzić, że skarżący w ogóle nie wskazali dnia, w którym dowiedzieli się o podstawie wznowienia z art. 271 pkt 1 u.p.p.s.a., mimo pouczenia ich o treści art. 277 u.p.p.s.a.. Zgodnie z powołanym wyżej art. 277 u.p.p.s.a. jedynie, gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możności działania (a na taką skarżący również wskazali) trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienia postępowania liczy się od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona. Stąd też skargę o wznowienie postępowania, której podstawę stanowi przepis art. 271 pkt 1 u.p.p.s.a., uznać należy za niedopuszczalną i odrzucić ją na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 276 u.p.p.s.a.. W odniesieniu zaś do drugiej podstawy wznowienia, tj. z art. 271 pkt 2 u.p.p.s.a., należy wskazać, że art. 280 § 1 u.p.p.s.a. stanowi, że sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Istotne jest przy tym, że powołując się na brak możliwości działania, wnoszący skargę o wznowienie postępowania nie tylko winien uprawdopodobnić ten zarzut, ale przede wszystkim wskazać konkretne przepisy prawa wskutek naruszenia których strona została pozbawiona możności działania (zob. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2637/11, publ. LEX nr 1104204). W niniejszej sprawie skarżący w skardze o wznowienie podnieśli, że nie byli obecni na rozprawie i nie zostali poinformowani przez Sąd o nowym terminie ogłoszenia wyroku, chociaż taki obowiązek wynika zarówno z art. 91 § 2 i art. 6 u.p.p.s.a.. Należy tutaj wskazać, że niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy (art. 107 u.p.p.s.a.), o czym skarżący zostali poinformowani w zawiadomieniu o rozprawie. Ponadto skarżący z tego zawiadomienia dowiedzieli się również, że sentencji wyroku ogłoszonego na rozprawie nie doręcza się stronom nieobecnym na rozprawie oraz że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku. Art. 139 § 1 u.p.p.s.a. stanowi zaś, że ogłoszenie wyroku powinno nastąpić na posiedzeniu, na którym zamknięto rozprawę. Jednakże w sprawie zawiłej sąd może odroczyć ogłoszenie wyroku na czas do czternastu dni. W postanowieniu o odroczeniu sąd powinien wyznaczyć termin ogłoszenia wyroku i ogłosić go niezwłocznie po zamknięciu rozprawy. Taka sytuacja zaistniała w sprawie II SAB/Wr 18/11, tj. w dniu 7 lipca 2011 r. po zamknięciu rozprawy Sąd postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia i wyznaczyć na dzień 21 lipca 2011 r.. O terminie ogłoszenia orzeczenia strona obecna została poinformowana. Uwzględniając powyższe, należało stwierdzić, że skarżący nie zostali pozbawieni możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych, co oznacza, że nie można uznać, ze byli oni pozbawiani wskutek naruszenia przepisów prawa możności działania. Skarżący byli w sposób prawidłowy zawiadamiani o czynność sadowych, w tym m.in. o terminie rozprawy, a dbając zaś należycie o swoje interesy skarżący winni byli przynajmniej skontaktować się z Sądem w dniu rozprawy (zwłaszcza, gdy weźmie się pod uwagę treść pouczenia o doręczaniu wyroku oddalającego skargę na wniosek złożony w terminie 7 dni) celem ustalenia czy wyrok zapadł w dniu rozprawy, tj. w dniu 7 lipca 2011 r.. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że niemożność działania, o której mowa w przepisie art. 271 pkt 2 u.p.p.s.a., a więc niemożność obrony swoich praw, jest pozbawieniem strony możliwości podejmowania w postępowaniu czynności procesowych. Nadto o pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania - w innych przypadkach zachodzi tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia już wznowienia postępowania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2866/05; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt III SA/Wr 412/05; uchwała SN z dnia 14 kwietnia 1980 r., sygn. akt III CZP 19/80, publ. OSNCP 1980/11/205; wyrok SN z dnia 21 czerwca 1961 r., sygn. akt III CR 953/60, publ. OSPiKA 1963/6/137). Zatem uznać można, że w postępowaniu przed sądem kasacyjnym zapewnienie możności działania strony rozumieć należy przede wszystkim jako umożliwienie stronie dokonywania czynności procesowych poprzez, np. prawidłowe zawiadamianie o rozprawach i umożliwienie stronie w nich uczestniczenia (w tym np. ich odraczanie w przypadkach przewidzianych w ustawie), a także umożliwienie składania pism procesowych. "Generalnie powiedzieć można, że jeśli strona nie została pozbawiona możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych, to nie sposób uznać, że była ona pozbawiona wskutek naruszenia przepisów prawa możności działania (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.)." (zob. postanowienie NSA z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt I FSK 1051/09, publ. Lex nr 740439). W niniejszej sprawie skarżącym zapewniono w postępowaniu toczącym się w sprawie II SAB/Wr 18/11 możność brania czynnego udziału w postępowaniu, z której to możliwości skarżący korzystali, składając pisma procesowe. W ramach omawianej podstawy wznowienia w rozpatrywanej skardze o wznowienie postępowania skarżący wskazali w istocie na zaniedbanie ze swojej strony, a nie na uniemożliwienie działania. W świetle powyższych rozważań tak sformułowana podstawa wznowieniowa nie odpowiada w rzeczywistości przesłance z art. 271 pkt 2 u.p.p.s.a., na którą powołują się skarżący. Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w toku postępowania w sprawie II SAB/Wr 18/11 nie pozbawił skarżących możności działania w rozumieniu wskazanego przepisu, to bezpośrednio niezwiązana z jego brzmieniem argumentacja skargi o wznowienie postępowania skutkuje uznaniem, bez konieczności merytorycznego badania jej zasadności, że nie może ona doprowadzić do skutecznego wznowienia postępowania w sprawie. W rezultacie niedopuszczalne jest wznowienie postępowania na podstawie powołanej przez skarżących przesłanki z art. 271 pkt 2 u.p.p.s.a., już z uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania wynika bowiem, że strona nie wskazuje w istocie na wystąpienie tej przesłanki w sprawie. Jak podkreśla się natomiast w orzecznictwie sądowoadministracyjnym samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi; taka skarga jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu (por. postanowienia NSA z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I FSK 607/06, publ. Lex nr 341337; z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 257/11, publ. Lex nr 1071226; z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt I FSK 1051/09). Stąd należało uznać skargę o wznowienie postępowania, której podstawę stanowi przepis art. 271 pkt 2 u.p.p.s.a. za niespełniającą warunków formalnych i na podstawie art. 280 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucić. Z powyższych względów orzeczono jak w punkcie I sentencji postanowienia. Ponadto należy zwrócić uwagę na przepis art. 270 u.p.p.s.a., zgodnie z którym w przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym można żądać, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. W niniejszej sprawie wyrok z dnia 21 lipca 2011 r. stał się prawomocny z dniem 23 sierpnia 2011 r.. Skarżący w piśmie z dnia 24 stycznia 2012 r. wskazali jedynie na dzień, w którym dowiedzieli się o nieprawomocnym orzeczeniu. Należy tutaj jeszcze zauważyć, że postanowienie o prawomocności wyroku z dnia 21 lipca 2011 r. zostało wydane w dopiero w dniu 28 grudnia 2011 r.. Zatem w dniu wniesienia skargi o wznowienie postępowania skarżący nie mogli mieć wiedzy, o prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie II SAB/Wr 18/11. Jak wskazał zaś Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 kwietnia 2008 r. (sygn. akt I OSK 443/08, publ. LEX nr 466170) termin trzymiesięczny do złożenia skargi o wznowienie postępowania nie może zacząć swojego biegu wcześniej jak od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, gdyż dopiero po tym zdarzeniu złożenie takiej skargi jest dopuszczalne. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania przed uzyskaniem przez orzeczenie przymiotu prawomocności skutkuje bowiem jej odrzuceniem. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela zatem pogląd, że w przypadku, gdy podstawą wznowienia postępowania jest pozbawienie możności działania, to termin do wniesienia skargi o wznowienie biegnie od dnia, w którym sama strona dowiedziała się o orzeczeniu sądu administracyjnego. Przy czym chodzi tu o prawomocne orzeczenie sądu. Tylko takie bowiem orzeczenie może być kwestionowane w drodze tego środka zaskarżenia (art. 270 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie w dniu 3 sierpnia 2011 r., tj. w dniu dowiedzenia się przez skarżących o wydaniu wyroku, nie był on jeszcze prawomocny, podobnie jak w dniu wniesienia skargi o wznowienie postępowania, o czym była już mowa wyżej. O kosztach orzeczono zaś na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w związku z art. 276 u.p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego.