III SA/Wr 149/19
WyrokWSA we Wrocławiu2019-07-04
Skład orzekający: Annetta Chołuj, Katarzyna Borońska, Tomasz Świetlikowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może przyznać wynagrodzenie za dozór pojazdu usuniętego z drogi i zwrot kosztów związanych z tym dozorem na podstawie art. 102 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeśli pojazd nie stał się własnością powiatu na podstawie prawomocnego orzeczenia o przepadku?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny (starosta) jest zobowiązany przyznać na żądanie dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór na podstawie art. 102 § 2 PPSA. Brak prawomocnego orzeczenia o przepadku pojazdu na rzecz powiatu nie wyklucza możliwości przyznania tych należności, ponieważ przepis ten nie uzależnia tej możliwości od przejścia własności pojazdu na powiat. Stosowanie przepisów PPSA w zakresie dozoru jest dopuszczalne, nawet jeśli pojazd nie stał się własnością powiatu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku T. H. o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdu i zwrot wydatków związanych z jego usunięciem. Starosta przyznał część żądanej kwoty, odmawiając zwrotu reszty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) uchyliło postanowienie Starosty i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że zastosowanie przepisów PPSA wymagało przejścia własności pojazdu na powiat na podstawie prawomocnego orzeczenia o przepadku. Skarżący zarzucił SKO naruszenie prawa, w tym art. 102 § 2 PPSA i art. 153 p.p.s.a., wskazując na sprzeczne z wcześniejszym orzecznictwem NSA stanowisko SKO.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca) Protokolant specjalista Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 lipca 2019 r. sprawy ze skargi T. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu oraz wydatków związanych z usunięciem pojazdu na parking, jego załadunkiem i rozładunkiem uchyla zaskarżone postanowienie w całości.
Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n.
Wydając w tym zakresie postanowienie, Starosta Powiatu W. (dalej: Starosta) przyznał T. H. - prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą: "A" (dalej: strona, dozorca, skarżący) - kwotę 2.094,57 zł brutto tytułem wynagrodzenia za dozór pojazdu marki Skoda Octavia, sprawowany w okresie od 22 stycznia 2012 r. do 18 lutego 2013 r. oraz koniecznych wydatków związanych z jego usunięciem na parking, załadunkiem i rozładunkiem. Z uwagi na fakt, że dozorca domagał się kwoty 7.874,46 zł, Starosta odmówił zwrotu kosztów w pozostałej części.
Na postanowienie Starosty, strona wniosła zażalenie w części odmawiającej jej zwrotu kosztów w zakresie przekraczającym kwotę 2.094,57 zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: SKO, Kolegium) - po rozpatrzeniu sprawy w trybie instancyjnym i wydając skarżone postanowienie - uchyliło postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
SKO przypomniało, że 22 stycznia 2012 r. pojazd został usunięty z drogi przez dozorcę w trybie art. 130a ust. 5c i 5f ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo
o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 ze zm. - dalej: u.P.r.d.)
i przetransportowany na prowadzony przez niego parking strzeżony. Wskazało, że zgodnie z powołanymi przepisami, pojazd usunięty z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 lub 2, umieszcza się na parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłat za jego usunięcie i przechowywanie. Usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o których mowa w ust. 1 lub 2, należy do zadań własnych powiatu. Starosta realizuje te zadania przy pomocy powiatowych jednostek organizacyjnych lub powierza ich wykonywanie zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych. SKO podało, że - stosownie do art. 130a ust. 10 u.P.r.d. - starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi,
w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu.
Kolegium podniosło, że pojazd usunięto z prowadzonego przez dozorcę parkingu [...] lutego 2013 r. i przetransportowano na inny parking strzeżony. Postanowieniem
z [...] czerwca 2016 r., Sąd Rejonowy oddalił wniosek Starosty o orzeczenie przepadku tego pojazdu na rzecz Powiatu W. Z kolei - postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. - Sąd Okręgowy oddalił apelację od tego postanowienia.
SKO dowodziło, że z treści § 3 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 265 ze zm. - dalej: rozporządzenie), który był podstawą wydania skarżonego zażaleniem postanowienia, wynika, że przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji (art. 97-109 u.p.e.a.), dotyczące przechowywania, oszacowania
i sprzedaży ruchomości, stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa lub powiatu na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów, wydanego w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, w postępowaniu administracyjnym, w postępowaniu cywilnym oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia. Zauważyło, że w ocenie organu I instancji - z opisanych wyżej względów - w sprawie znajdują zastosowanie przepisy u.p.e.a. dotyczące dozoru nad ruchomością. Kolegium dostrzegło, że - jak wynika z art. 100 § 4 u.p.e.a. - osoba lub instytucja, pod której dozorem pozostają zajęte ruchomości, sprawuje obowiązki dozorcy. Zgodnie z art. 102 § 1 u.p.e.a., dozorca obowiązany jest przechowywać zajętą ruchomość z taką starannością, aby nie straciła na wartości, oraz wydać ją na wezwanie organu egzekucyjnego lub poborcy skarbowego; dozorca obowiązany jest zawiadomić organ egzekucyjny o zamierzonej zmianie miejsca przechowania ruchomości. W myśl art. 102 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1 u.p.e.a. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór służy wierzycielowi, zobowiązanemu oraz dozorcy zażalenie (art. 102 § 4 u.p.e.a.). Dalej, SKO zaakcentowało, że w sprawie pojazd nie stał się własnością Powiatu W. na podstawie orzeczenia przepadku w postępowaniu cywilnym, ani żadnym innym wymienionym w § 3 pkt 1 lit. a) rozporządzenia. Uznało zatem, że zastosowana przez Starostę podstawa prawna prowadzenia postępowania jest oczywiście błędna. Stwierdziło, że dopóki brak będzie orzeczenia, o którym mowa w § 3 pkt 1 lit. a) rozporządzenia, dopóty nie będzie możliwości prowadzenia postępowania
w sprawie przyznania wynagrodzenia z tytułu dozoru nad usuniętym z drogi pojazdem na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 pkt 1 lit. a) rozporządzenia.
Analizując regulacje rozporządzenia, mając na uwadze zapadłe już w sprawie wcześniej wyroki (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego /dalej: WSA/ we Wrocławiu z 24 lutego 2017 r., III SA/Wr 1195/16 i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej: NSA/ z 5 grudnia 2017 r., I OSK 1147/17) oraz uwzględniając uchwałę składu 7 sędziów NSA (z 29 listopada 2010 r., I OPS 1/10), Kolegium przyjęło, że jedyną przesłanką dopuszczającą stosowanie przepisów u.p.e.a. w tej sprawie może być przesłanka określona w § 3 pkt 1 lit. c) rozporządzenia. Wskazało, że zgodnie z tym przepisem, przepisy działu II rozdziału 6 ustawy dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa albo powiatu na podstawie darowizny, zrzeczenia się, dziedziczenia ustawowego i objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. Uznało, że konieczne jest przeprowadzenie wyczerpującego postępowania wyjaśniającego dotyczącego tego, czy Powiat stał się właścicielem pojazdu na podstawie objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. Zauważyło, że okoliczność ta nie była przedmiotem jakiegokolwiek badania przez organ I instancji. Wyraziło stanowisko, że tylko w przypadku zaistnienia przesłanki określonej w § 3 pkt 1 lit. c) rozporządzenia w sprawie dopuszczalne będzie stosowanie przepisów u.p.e.a. Dodało, że - jak wynika z akt - współwłaścicielem pojazdu jest bank, który wyrażał wolę odzyskania władztwa nad rzeczą i niezwłocznego odbioru pojazdu.
W konsekwencji - uwzględniając zasadę dwuinstancyjności postępowania - Kolegium postanowiło uchylić w całości postanowienie organu I instancji i sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia temu organowi.
W skardze, skarżący zarzucił - mające istotny wpływ na wynik sprawy - naruszenie prawa, tj.:
I. art. 102 § 2 u.p.e.a., poprzez wadliwe przyjęcie, że dla orzeczenia o zwrocie kosztów
i wynagrodzeniu za dozór, na podstawie w/w przepisu, niezbędne jest przejście własności dozorowanego pojazdu na Powiat W., w sytuacji, gdy powyższe nie wynika z powołanego przepisu a przeciwny pogląd w sprawie wyraził NSA w wyroku
z 5 grudnia 2017 r. (I OSK 1147/17);
II. art. 153 p.p.s.a., poprzez wydanie przez organ II instancji skarżonego postanowienia wbrew ocenie prawnej wyrażonej w sprawie przez NSA w w/w wyroku, w przedmiocie braku znaczenia - dla orzeczenia o zwrocie kosztów i wynagrodzeniu za dozór na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. - przejścia własności pojazdu na Powiat;
III. art. 138 § 2 K.p.a., poprzez jego wadliwe zastosowanie i uchylenie postanowienia wraz z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie tego, czy Powiat W. stał się właścicielem pojazdu, co jest bezprzedmiotowe dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Ramy kognicji Sądu orzekającego obecnie w sprawie ogranicza regulacja art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą: "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie". Określone przez w/w przepis obligatoryjne związanie oceną prawną (wskazaniami co do dalszego postępowania) wyrażoną w wydanym w tej sprawie wcześniej wyroku, wobec nie zaistnienia zmiany przepisów, obejmuje zatem organ administracji (w sprawie SKO i Starostę) i WSA. Komentowany przepis dotyczy zasadniczo "oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania" formułowanych w orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jednakże, art. 153 p.p.s.a. może stanowić podstawę do wyrażenia takiej oceny w orzeczeniu NSA, wydanym w postępowaniu kasacyjnym (tak: Bogusław Dauter /.../, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018, str. 497). Sformułowanie takiej oceny, odmiennej od oceny zawartej
w zaskarżonym kasacyjnie orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego, możliwe jest w wypadku oddalenia skargi kasacyjnej, jeżeli orzeczenie to - mimo błędnego uzasadnienia - odpowiada prawu. Tym samym, w przypadku, gdy NSA oddala skargę kasacyjną w trybie art. 184 p.p.s.a., ale wyraża w uzasadnieniu wyroku inną ocenę prawną niż Sąd I instancji, to ocena ta jest wiążąca dla organów oraz wojewódzkiego sądu administracyjnego (tak: NSA w wyroku z 18 sierpnia 2004 r., FSK 207/04; dostępny: CBOSA). Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Mianowicie, NSA
- wyrokiem z 5 grudnia 2017 r. (I OSK 1147/17) - oddalił skargę kasacyjną SKO od wyroku tut. Sądu z 24 lutego 2017 r. (III SA/Wr 1195/16), mocą którego uchylono postanowienie Kolegium i poprzedzające je postanowienie Starosty. Sąd kasacyjny stwierdził, że pierwszoplanowym zagadnieniem, jakie wyłoniło się w związku z koniecznością rozpoznania skargi kasacyjnej organu, jest ocena charakteru prawnego czynności wykonywania przez skarżącego dozoru nad pojazdem, w sytuacji powierzenia tego dozoru przez organ administracji publicznej. Dostrzegł, że na konieczność wyjaśnienia tego problemu zwrócił uwagę NSA w uchwale z 29 listopada 2010 r. (I OPS 1/10; ONSAiWSA z 2011 r., nr 1, poz. 3). Zauważył, że
w jej uzasadnieniu NSA przyjął, że: "Istota regulacji dotyczącej usuwania pojazdów
z drogi i dalszego postępowania z tymi pojazdami wynika z tego, że jest to wykonywanie zadania publicznego o charakterze administracyjnoprawnym. Jest ono wykonywane przez organy administracji publicznej, ale w części także przy pomocy
(z udziałem) podmiotów spoza administracji publicznej, którymi są jednostki wyznaczone do usunięcia pojazdów z drogi lub prowadzenia parkingów dla takich pojazdów. Skoro zatem zadanie to jest wykonywane przez jednostki wyznaczone przez organy administracji publicznej, to również te jednostki wykonują zadanie z zakresu administracji publicznej, a wobec tego łączy te jednostki także z organami administracji publicznej stosunek prawny o charakterze administracyjnym, oparty na założeniu, że otrzymają one wynagrodzenie i zwrot kosztów za wykonywanie nałożonych na nie obowiązków". Sąd kasacyjny dowodził, że pogląd ten, wyrażony na tle poprzednio obowiązującego stanu prawnego, w składzie rozpoznającym sprawę w pełni podziela. NSA argumentował, że do tego samego wniosku prowadzi analiza art. 130a u.P.r.d., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018 ze zm.). Zaznaczył, że zmiana stanowiła wyraz realizacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego
z 3 czerwca 2008 r. (P 4/06), w którym stwierdzono niezgodność art. 130a ust. 1o u.P.r.d. z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu. Dostrzegł, że Trybunał zajmował się zatem relacjami pomiędzy właścicielem pojazdu a jednostką, na rzecz której następuje przepadek, nie wnikając w relację pomiędzy taką jednostką (organem) a podmiotem dozorującym na jej zlecenie pojazd. Zważył, że znowelizowany przepis - w ust. 10, 10a, 10d - wskazuje tryb postępowania mający na celu orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu; w ust. 10f traktuje, że do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu jest obowiązany starosta a wykonanie orzeczenia następuje w trybie i na zasadach określonych
w u.p.e.a.; w ust. 10h stwierdza, że "Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu,
z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta". Prawidłowa wykładnia tego ostatniego przepisu - zdaniem NSA - nie może ograniczać się tylko do jego literalnego brzmienia i pomocna w tym względzie musi być wykładnia systemowa, uwzględniająca zasadę, że żadnego z przepisów ustawy nie można interpretować w oderwaniu od jej pozostałych przepisów. Podobnie - ustalając znaczenie poszczególnych elementów (ustępów) określonej jednostki redakcyjnej
(w rozpatrywanej sprawie artykułu 130a u.P.r.d.) - nie można tracić z pola widzenia tego, że istnieje pewna wewnętrzna systematyka interpretowanego unormowania, która powoduje, że element ten jest składnikiem określonej zharmonizowanej całości. Według NSA, skoro zatem omawiany przepis w całości reguluje zasady usuwania pojazdu z drogi przez organ administracyjny oraz zasady postępowania związane z orzekaniem przepadku takiego pojazdu, w czym nie uczestniczy podmiot następczo przechowujący i dozorujący taki pojazd, to również przepis art. 130a ust. 10h u.P.r.d. nie może mieć w stosunku do takiego podmiotu bezpośredniego przełożenia, stanowiąc regulację dotyczącą ogólnie obowiązku ponoszenia tych kosztów przez byłego właściciela. W ocenie NSA, najistotniejszą konstatacją - jaka z omawianego unormowania wynika - jest to, że podmiotu usuwającego pojazd z drogi i wykonującego dozór usuniętego z drogi pojazdu, które to działania wykonywane są na zlecenie i w imieniu organu administracji publicznej, nie łączy z właścicielem tego pojazdu żaden stosunek prawny, tj. ani administracyjnoprawny, ani cywilnoprawny (obligacyjny), gdyż nie istnieje żadna norma prawa administracyjnego statuująca powstanie takiego stosunku administracyjnoprawnego, czy umowa dotycząca powstania pomiędzy tymi podmiotami (osobami) zobowiązania cywilnoprawnego. W opinii NSA, błędny jest tym samym pogląd organu odwoławczego, wyrażony
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że dochodzenie zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru za okres od usunięcia pojazdu do czasu ukończenia postępowania w sprawie przepadku pojazdu możliwe jest jedynie "w trybie postępowania cywilnego". NSA, w składzie rozpoznającym sprawę, nie podzielił także poglądu wyrażonego w wyroku NSA z 23 marca 2017 r. (I OSK 1665/15; dostępny: CBOSA), zgodnie
z którym, brak orzeczenia o przepadku pojazdu wyklucza możliwość wszczęcia postępowania w sprawie przyznania wynagrodzenia z tytułu dozoru nad usuniętym pojazdem, gdyż pogląd ten opierał się na założeniu, że przepis art. 130a ust. 10h u.P.r.d. kreuje określone obowiązki właściciela pojazdu względem przechowawcy. Z tych samych względów - w opinii NSA - błędne jest stanowisko zajęte
w uzasadnieniu zaskarżonego kasacyjnie wyroku tut. Sądu (III SA/Wr 1195/16), że na czas postępowania w sprawie przepadku pojazdu organ winien zawiesić postępowanie administracyjne. Dalej NSA dostrzegł, że w przywołanej wyżej uchwale z 29 listopada 2010 r. zwrócono uwagę, że chociaż - co do zasady - należne wynagrodzenie i zwrot kosztów obciąża właściciela pojazdu, to w sytuacji, gdy właściciel nie odbierze pojazdu i nie uiści tych należności, nie można pozbawić jednostki wykonującej zlecone jej zadanie publiczne należnego wynagrodzenia i zwrotu poniesionych kosztów. Zaznaczył przy tym, że nie jest prawidłowe stanowisko, że podmiot wykonujący dozór, w razie sporu
o wynagrodzenie za okres poprzedzający przejście pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, może - występując na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. do naczelnika właściwego urzędu skarbowego o przyznanie wynagrodzenia - powoływać się na § 1 i 3 pkt 2b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ przepis ten rozciąga się na ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie przepisów o likwidacji niepodjętych depozytów i nieodebranych rzeczy oraz na ruchomości niestanowiące własności Skarbu Państwa, jeżeli podlegają likwidacji na podstawie przepisów dotyczących nieodebranych rzeczy. Zauważył, że wprawdzie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. - w § 3 pkt 1a - w sposób nieco odmienny uregulowało zakres stosowania przepisów działu II rozdziału 6 u.p.e.a., wprowadzając możliwość stosowania przepisów dotyczących przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości w stosunku do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa albo powiatu "na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów, wydanego w postępowaniu karnym, w postępowaniu
w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, w postępowaniu administracyjnym, w postępowaniu cywilnym oraz w postępowaniu w sprawach
o wykroczenia", ale nadal uzależnia możliwość stosowania tej regulacji od uprzedniego przepadku pojazdu, czyli od zdarzenia prawnego, do którego dochodzi w relacji: właściciel pojazdu - organ administracyjny, bez jakiegokolwiek udziału podmiotu dozorującego. Stwierdził, że powyższy przepis może mieć zatem bezpośrednie zastosowanie dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia o przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa albo powiatu, do czego w rozpatrywanej sprawie nie doszło oraz w relacji pomiędzy byłym właścicielem pojazdu a organem egzekucyjnym (starostą). Niemożność zastosowania regulacji art. 130 ust. 10h u.p.r.d., czy przepisów rozporządzenia z 28 lutego 2011 r. w omawianym przypadku, gdy z żądaniem przyznania kosztów związanych ogólnie rzecz biorąc z dozorowaniem pojazdu wystąpił podmiot dozorujący, nie oznacza jednak - zdaniem NSA - że koszty takie temu podmiotowi się nie należą, przynajmniej do czasu orzeczenia przepadku pojazdu na rzecz powiatu. W tym zakresie zauważył, że § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 23 kwietnia 2002 r. stanowił nie tylko o możliwości stosowania art. 102 § 2 u.p.e.a.
w sytuacjach określonych w art. 130a u.p.r.d., ale również wyznaczał właściwość naczelników urzędów skarbowych - jako organów egzekucyjnych w takich sytuacjach. Natomiast rozporządzenie z 28 lutego 2011 r. również stanowi o możliwości stosowania przepisów u.p.e.a. w stosunku do ruchomości, które zostały przejęte na rzecz powiatu na podstawie przepisów u.p.r.d., ale w § 4 ust. 1 pkt 2a wskazuje na starostów, jako organy właściwe w tych sprawach. W orzecznictwie jednolicie wskazuje się, że
w przypadku, gdy wniosek o zapłatę wynagrodzenia za dozór pojazdu został złożony już po wejściu w życie tego ostatniego rozporządzenia, to - niezależnie jaki okres czasu obejmuje - organem właściwym jest starosta, a to ze względu na utratę kompetencji naczelników urzędów skarbowych (postanowienia NSA: z 25 maja 2016 r., I OW 23/16, z 21 lipca 2017 r., I OW 83/17; dostępne: CBOSA). NSA dowodził, że w orzecznictwie zwracano już też ponadto uwagę na to, że organ egzekucyjny (a więc obecnie starosta), zgodnie z art. 102 § 2 u.p.e.a., ma obowiązek przyznania, na żądanie dozorcy, zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Przepis ten odczytywać należy wespół z ogólnym przepisem - art. 64b § 1 u.p.e.a., który stanowi, że "Wydatkami egzekucyjnymi są koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku
z prowadzeniem egzekucji, a w szczególności na opłacenie (...) przewozu, załadowania, rozładowania, przechowania, utrzymania (...) ruchomości odebranych albo usuniętych z opróżnionych budynków, lokali i pomieszczeń" oraz z art. 64c § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym "Opłaty (...) wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne (...) obciążają zobowiązanego". Z powyższego - w opinii NSA - wynika, że - wedle modelowego schematu stosowania art. 102 § 2 u.p.e.a. - wydatki dozorcy stanowią wydatki egzekucyjne, a te
z kolei stanowią wydatki, które zasadniczo ponosi organ egzekucyjny (art. 64b § 1 u.p.e.a.), które dopiero wtórnie obciążają zobowiązanego (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 18 stycznia 2017 r., IV SA/Po 524/16, dostępny: CBOSA). NSA kontynuował, że
w tym samym wyroku trafnie zauważono, że starosta uprawniony jest tylko i wyłącznie do przyznania temu przedsiębiorcy (dozorcy) usprawiedliwionych okolicznościami sprawy kwot. Nie może natomiast orzekać, od jakiego podmiotu te koszty będą pochodzić, czyniąc tym samym podmiot trzeci podmiotem zobowiązanym. Przepis art. 102 § 2 u.p.e.a. nie zawiera bowiem upoważnienia do tego rodzaju rozstrzygnięcia. Reguluje on jedynie stosunek administracyjnoprawny między organem egzekucyjnym
a dozorcą. Sąd kasacyjny dowodził, że w orzecznictwie NSA również dominuje pogląd, że wskazany przepis stanowi kompletną i wystarczającą podstawę do prowadzenia określonego w nim postępowania (zob. przywoływane już postanowienia w sprawach
I OW 23/16 i I OW 83/17 oraz wskazane w ich uzasadnieniach dalsze orzecznictwo). Art. 102 § 2 u.p.e.a. nie uzależnia przy tym możliwości przyznania wynagrodzenia nie tylko od uprzedniego orzeczenia o przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa
(w stanie prawnym obowiązującym do nowelizacji u.p.r.d. z 2010 r.), ani od przepadku pojazdu na rzecz powiatu (w aktualnym stanie prawnym), ale też nie wskazuje żadnej daty, od której dozorca z żądaniem przyznania kosztów może wystąpić. Oznacza to, że dozorujący może wystąpić z tego rodzaju żądaniem w każdym czasie, także w trakcie trwającego dozoru, pod warunkiem ścisłego określenia okresu, za jaki chce takie wynagrodzenie i zwrot kosztów uzyskać. Mając na uwadze powyższe, NSA - na podstawie art. 184 p.p.s.a. - oddalił skargę kasacyjną, uznając, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżony wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Wskazał, że
- zgodnie z art. 184 p.p.s.a. - skarga kasacyjna jest bezzasadna także wówczas, gdy samo orzeczenie jest zgodne z prawem, a błędne jest jedynie jego uzasadnienie. Dotyczy to również przypadku, kiedy uzasadnienie prawidłowego orzeczenia jest błędne tylko w części. Orzeczenie odpowiada prawu mimo błędnego uzasadnienia, gdy nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu sentencja nie uległaby zmianie (zob. wyrok NSA z 10 maja 2017 r., I OSK 2059/15; dostępny: CBOSA). Powyższe stanowi, że SKO naruszyło art. 102 § 2 u.p.e.a. przez wadliwe przyjęcie, że dla orzeczenia o zwrocie kosztów i wynagrodzeniu za dozór, na podstawie w/w przepisu, niezbędne jest wejście przez Powiat w posiadanie dozorowanego pojazdu (przejście jego własności na rzecz Powiatu), jako rzeczy niczyjej, o czym traktuje § 3 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia, w sytuacji, gdy powyższe nie wynika
z powołanego przepisu u.p.e.a., a przeciwny pogląd w sprawie wyraził NSA w wyroku
z 5 grudnia 2017 r. (I OSK 1147/17). Sąd podziela również zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a., poprzez wydanie przez SKO zaskarżonego postanowienia wbrew ocenie prawnej wyrażonej w sprawie przez NSA w w/w wyroku, w przedmiocie braku znaczenia przejścia własności pojazdu na Powiat (niezależnie od formy tego przejścia) dla orzeczenia o zwrocie kosztów
i wynagrodzeniu za dozór na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. Powyższego nie przekreśla zmiana, jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia, przepisu § 3 pkt 1 lit. a/ na § 3 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia. W konsekwencji, trafny jest zarzut naruszenia art. 138 § 2 K.p.a., przez jego wadliwe zastosowanie i uchylenie zaskarżonego zażaleniem postanowienia wraz
z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w zakresie tego, czy Powiat stał się właścicielem pojazdu, co jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Mając na uwadze powyższe, Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. - uchylił zaskarżone postanowienie SKO w całości. Ponownie rozpoznając sprawę, należy uwzględnić stanowisko NSA wyrażone
w wyroku z 5 grudnia 2017 r. (I OSK 1147/17).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło