III SA/Wr 227/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński, Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 lipca 2017 r. sprawy ze skargi M. N. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. – obecnie: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania oddala skargę. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...], odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania przez M. N. Decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w L. wymierzył M. N. karę pieniężną w łącznej wysokości 36.000,00 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Decyzja ta została przesłana za pośrednictwem platformy ePUAP na adres elektroniczny pełnomocnika strony adwokata K. B., podany w formularzu PPS-1 - Pełnomocnictwo szczególne: [...]. Przy piśmie przewodnim z dnia [...] listopada 2016 r. strona za pośrednictwem pełnomocnika złożyła odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W piśmie tym pełnomocnik strony wniósł o doręczanie korespondencji za pośrednictwem poczty tradycyjnej lub na prawidłowy adres ePUAP: [...], z uwagi na błędnie podany adres w formularzu PPS-1. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania strona wskazała, że nie mogła wiedzieć o wydaniu decyzji i nie mogła zapoznać się z jej treścią. Na formularzu PPS-1 w rubryce nr 44 (część D.1) w wyniku oczywistej omyłki wskazany został błędny, niepełny adres skrzynki e- mailowej pełnomocnika strony – [...]. Prawidłowym adresem do doręczeń dla pełnomocnika jest adres: [...]. Decyzja została wysłana na nieistniejący adres skrzynki elektronicznej. Następnie w piśmie z dnia [...] grudnia 2016 r. pełnomocnik strony wniósł o przesyłanie korespondencji na adres skrytki pocztowej na platformie ePUAP: [...]. Pełnomocnik strony wyjaśnił, że adresy: [...] oraz [...] nie stanowią adresów elektronicznych na platformie ePUAP, przeznaczonych do doręczeń w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, lecz są adresami skrzynek poczty elektronicznej na prywatnym serwerze. W rubryce nr 44, zamiast adresu w systemie elektronicznym wykorzystywanym przez organ podatkowy, tj. adresu konta na platformie ePUAP: [...] wskazany został błędny, nieistniejący adres skrzynki e-mailowej pełnomocnika: [...]. Pełnomocnictwo szczególne złożone do sprawy nie zawiera adresu elektronicznego w rozumieniu art. 138c § 1 o.p., stanowi to brak formalny, który powinien być przedmiotem wezwania organu podatkowego do pełnomocnika. Organ nie wykorzystał możliwości doręczania pełnomocnikowi pism w siedzibie organu. Skrzynka pocztowa [...] nie istnieje, a istnieje jedynie skrzynka przypisana do konta ePUAP: [...], na którą pełnomocnik mógł otrzymać informacje o wpływie przesyłki na konto ePUAP: [...]. Skoro skrzynka pocztowa [...] nie istniała i została utworzona dopiero w dniu [...] listopada 2016 r. to nie było możliwości dostępu do przesyłek elektronicznych. Adresat pisma nie miał ani przez jeden dzień dostępu do doręczonej mocą fikcji doręczenia decyzji ani też do informacji o dacie uznania zawiadomień za doręczone. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], Dyrektor Izby Celnej we W. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez M. N. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że decyzja została przesłana do pełnomocnika strony w formie elektronicznej na adres elektroniczny ePUAP: [...], wskazany w polu nr 44 pełnomocnictwa szczególnego, udzielonego na druku PPS – 1 dnia [...] sierpnia 2016 r. Pełnomocnictwo to zostało przesłane do Naczelnika Urzędu Celnego przy piśmie z dnia [...] września 2016 r. Z Urzędowego Poświadczenia Doręczenia wynika, że organ podatkowy przesłał decyzję na adres ePUAP: [...] w dniu [...] października 2016 r. Z powodu nieodebrania decyzji w formie dokumentu elektronicznego organ podatkowy po upływie 7 dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, tj. [...] listopada 2016 r., powtórnie przesłał zawiadomienie o możliwości odebrania pisma. Skoro pełnomocnik strony nie odebrał decyzji, została ona uznana za doręczoną w dniu [...] listopada 2016 r. Termin do złożenia odwołania upłynął w dniu [...] listopada 2016 r. (środa). Natomiast odwołanie strony z dnia [...] listopada 2016 r. zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu [...] listopada 2016 r. Zatem odwołanie zostało złożone po terminie. Natomiast postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], Dyrektor Izby Celnej we W. odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że strona uchybiła terminowi do złożenia odwołania od decyzji. Strona miała świadomość toczącego się postępowania od [...] lipca 2015 r., była informowana o obowiązku powiadamiania o zmianie adresu, w dniu [...] lipca 2016 r. strona odebrała postanowienie z dnia [...] lipca 2016 r. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, a w dniu [...] sierpnia 2016 r. strona odebrała postanowienie z dnia [...] sierpnia 2016 r. wyznaczające stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie wymierzenia kary pieniężnej. Dlatego też w dniu [...] sierpnia 2016 r. strona upoważniła do zastępowania w sprawie adwokata K. B. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi w dniu [...] listopada 2016 r. Organ podatkowy wyjaśnił, że wszelkie zmiany pełnomocnictwa szczególnego winny być zgłaszane na druku OPS-1, jednakże takie zawiadomienie na druku OPS-1 nie wpłynęło do organu podatkowego. Strona postępowania administracyjnego ustanawiając pełnomocnika chroni się przed skutkami nieznajomości prawa oraz dąży do ochrony swych praw i interesów. W odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena, czy dochowali reguł starannego działania, powinna być dokonywana na podstawie odpowiednio wysokich kryteriów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 162 § 1 w związku z art. 152a § 3 i § 5 Ordynacji podatkowej w związku z art. 138c § 1 oraz art. 144 § 5 Ordynacji podatkowej przez nieuprawnione przyjęcie, że pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił braku winy strony w związku z wniesieniem w dniu [...] listopada 2016 r. odwołania od decyzji, a tym samym według organu po terminie. Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że na formularzu PPS – 1 w rubryce nr 44 (część D.1) w wyniku oczywistej pomyłki wskazany został błędnie, zamiast adresu w systemie elektronicznym wykorzystywanym przez organ podatkowy, tj. adresu konta na platformie ePUAP - [...]), błędny i nieistniejący do dnia [...] listopada 2016 r. adres skrzynki e-mailowej pełnomocnika strony – [...]. Pełnomocnik strony nie miał możliwości dostępu i zapoznania się z decyzją oraz powiadomieniami o niej oraz nie były one dla niego dostępne w formie elektronicznej w żadnym czasie. Jakikolwiek adres skrzynki poczty elektronicznej nie stanowi "adresu w systemie elektronicznym wykorzystywanym przez organ podatkowy", którego wymaga formularz pełnomocnictwa. Tym samym pełnomocnictwo szczególne złożone do sprawy nie zawiera "adresu elektronicznego" w rozumieniu art. 138c § 1 Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy winien wezwać pełnomocnika o uzupełnienie braku formalnego pełnomocnictwa przez wskazanie adresu elektronicznego, tj. adresu konta na platformie ePUAP. Organ nie wykorzystał też możliwości doręczania pełnomocnikowi pism w siedzibie organu. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że istnieje jedynie skrzynka przypisana do konta na ePUAP: [...], na którą pełnomocnik mógłby otrzymać informację o wysłaniu decyzji. Skrzynka pocztowa [...] została utworzona dopiero w dniu [...] listopada 2016 r. i pełnomocnik nie miał dostępu do przesyłek elektronicznych kierowanych błędnie przez organ na ten adres. Wszystkie informacje elektroniczne (decyzja, zawiadomienie, zawiadomienie powtórne) nie zapisały się na skrytce [...], lecz na adresie nieistniejącym, do którego brak jest możliwości "zalogowania" się pełnomocnika. Pełnomocnik nie miał możliwości dostępu do treści pism przez okres co najmniej 3 miesięcy od dnia uznania pism za doręczone. Adresat nie ma ani przez jeden dzień dostępu do przesłanej decyzji. Wynika to z niemożliwości uzyskania logowania do nieistniejącego adresu [...] nawet w chwili obecnej, bowiem nie są przesyłane informacje elektroniczne, wygenerowane w czasie nieistnienia skrzynki e-mail. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie z dnia [...] lipca 2017 r. strona podniosła również zarzut naruszenia art. 144 § 3 o.p. przez jego niezastosowanie i nie kierowanie korespondencji za pośrednictwem operatora pocztowego na adres do doręczeń kancelarii pełnomocnika mimo wystąpienia problemów technicznych, uniemożliwiających doręczenie za pomocą komunikacji elektronicznej, jakimi bez wątpienia było nie istnienie adresu elektronicznego, wskazanego w formularzu PPS-1, a także zarzut naruszenia art. 155 § 1 w związku z art. 138c § 1 oraz art. 144 § 5 o.p. przez jego niezastosowanie, podczas gdy wskazany w polu 44 adres skrzynki elektronicznej nie był adresem w systemie elektronicznym wykorzystywanym przez organ podatkowy, co jest dostrzegalne w układzie znaków graficznych adresu skrzynki, a tym samym stanowił brak pełnomocnictwa i winien być przedmiotem wezwania organu celem uzupełnienia braku lub wyjaśnienia i ustalenia prawidłowego adresu w systemie elektronicznym. Według strony adres skrytki ma konstrukcję: [...], nie zawiera zatem znaków typowych dla adresów skrzynek elektronicznych, w tym w szczególności nie ma i nie może mieć konstrukcji [...]. Organ II instancji winien w pierwszej kolejności ustalić ponad wszelką wątpliwość, że wskazany w pełnomocnictwie adres elektroniczny, na który dokonano doręczenia, był adresem istniejącym i czy technicznie możliwe było odebranie z niego przez adresata zawiadomienia, dokonanego w trybie art. 152a § 1 o.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Przedmiotem sporu jest kwestia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], Dyrektor Izby Celnej we W. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego. WSA we Wrocławiu wyrokiem z dnia 6 lipca 2017 r. sygn. akt III SA/Wr 226/17 oddalił skargę skarżącego. Zgodnie z art. 162 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1), przy czym podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi i jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). W rozpoznawanej sprawie istotne jest spełnienie przez skarżącego przesłanki polegającej na "uprawdopodobnieniu braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania". W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w kwestii oceny zasadności przywrócenia terminu należy stosować tzw. obiektywny miernik staranności. Z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu i tylko wówczas, gdy strona wykaże, że dołożyła najwyższej staranności, której obiektywnie można od niej wymagać w prowadzeniu sprawy. Podkreślenia wymaga, że w przypadku, gdy strona korzysta z pomocy prawnej profesjonalnego pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze także działania jej pełnomocnika, przy czym od takiego pełnomocnika, z racji wykonywanego zawodu i posiadanej wiedzy, wymaga się zachowania podwyższonej staranności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest bowiem dopuszczalne, gdy strona (jej pełnomocnik) dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, gdyż brak winy powinien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przepis art. 162 § 1 o.p. nie uzależnia bowiem uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Oznacza to, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zaliczyć można zdarzenia mające charakter siły wyższej, przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 31maja 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 253/17, wyrok NSA z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt II FSK 69/15, LEX nr 2260682; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1119/15, LEX nr 1955581; wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1779/12, LEX nr 1518918; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1083/13, LEX nr 1479667; wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GSK 1407/11, LEX nr 1336171). Przyjąć należy, że kryterium oceny braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej zostało sformułowane surowo, a przyjęcie zaistnienia tej przesłanki w przypadku niedochowania terminu dopełnienia danej czynności procesowej przez profesjonalnego pełnomocnika, winno podlegać ocenie z uwzględnieniem "podwyższonego" miernika staranności jakiej należy wymagać od osoby trudniącej się zawodowo pomocą prawną (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 776/11, LEX nr 1132846). Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, organ prawidłowo przyjął, że brak jest podstaw do stwierdzenia istnienia okoliczności uzasadniających (uprawdopodabniających) brak winy strony (działającej przez pełnomocnika) w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Skarżący nie wskazuje bowiem okoliczności uprawdopodobniających brak winy pełnomocnika strony w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania, a jedynie powołuje się na, jego zdaniem, popełnione przez organ podatkowy uchybienia, tj. brak analizy układu znaków graficznych w adresie skrzynki podanej przez pełnomocnika oraz nie wezwanie pełnomocnika celem uzupełnienia i ustalenia prawidłowego adresu w systemie elektronicznym. Jednakże przy ocenie przesłanki braku zawinienia w dokonaniu przez pełnomocnika skarżącego spóźnionej czynności wniesienia odwołania nie mogło mieć jakiegokolwiek znaczenia postępowanie organu, lecz wyłącznie zachowanie samej strony postępowania. Należy zauważyć, że okoliczność omyłkowego podania adresu elektronicznego w formularzu pełnomocnictwa PPS-1 i przesłania takiego formularza do organu celnego przez pełnomocnika nie świadczy o działaniu z najwyższą starannością, jakiej można wymagać od profesjonalnego pełnomocnika, a także nie stanowi o zaistnieniu trudnej i nieprzewidywalnej przeszkody, niemożliwej do przezwyciężenia w okolicznościach tej sprawy. Osoba należycie dbająca o swoje interesy (czy jest to sama strona, czy tym bardziej działający w jej imieniu profesjonalny pełnomocnik) winna dopełnić wymogów w zakresie rzetelnego i starannego wypełnienia formularza pełnomocnictwa z podaniem prawidłowych danych, celem zadbania o należyty przebieg swoich spraw. Należy też zauważyć, że twierdzenia pełnomocnika o założeniu skrzynki mailowej o adresie [...] dopiero w dniu [...] listopada 2016 r. są gołosłowne. Adres ten podany został w formularzu pełnomocnictwa udzielonego w dniu [...] sierpnia 2016 r., tj. ponad 3 miesiące wcześniej. Pełnomocnik strony dysponował więc znacznym czasem na założenie skrzynki o adresie podanym w formularzu pełnomocnictwa w celu odbioru korespondencji (decyzja wysłana została w dniu [...] października 2016 r.). Jak słusznie zauważył organ podatkowy, w dniu [...] sierpnia 2016 r. strona odebrała postanowienie z dnia [...] sierpnia 2016 r. wyznaczające stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie wymierzenia kary pieniężnej i w konsekwencji w dniu [...] sierpnia 2016 r. upoważniła do zastępowania jej w sprawie adwokata K. B. Strona i jej pełnomocnik świadomi byli zakończenia postępowania wydaniem decyzji w nieodległym czasie. Pełnomocnik strony jako adres elektroniczny na platformie ePUAP podał adres: [...]. Również w piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. pełnomocnik strony potwierdził, że doręczeń należy dokonywać na adres skrzynki e-mailowej pełnomocnika – [...] jako na adres ePUAP. Wbrew zarzutom strony, obowiązkiem organu nie było w tej sytuacji analizowanie układu znaków graficznych i weryfykowanie adresu elektronicznego podanego przez pełnomocnika strony w formularzu PPS-1 jako adresu eP|UAP. Jednocześnie należy podkreślić, organ w niniejszej sprawie nie miał żadnych podstaw do powzięcia jakichkolwiek wątpliwości co do skutecznego przesłania (doręczenia) - na wskazany w pełnomocnictwie adres poczty elektronicznej - zawiadomień odnośnie możliwości odbioru decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2016 r., gdyż z treści znajdującego się w aktach wydruku UPD nie wynika, by wysłana na podany adres poczty elektronicznej wiadomość została odrzucona (zwrócona) ani też, by wystąpiły jakiekolwiek problemy techniczne z doręczeniem decyzji na wskazany adres elektroniczny. Bezpodstawny jest więc zarzut naruszenia art. 155 § 1 o.p. Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 162 § 1 w związku z art. 152a § 3 i § 5 w związku z art. 138c § 1 oraz art. 144 § 3 i 5 Ordynacji podatkowej. Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 31 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 253/17 w sprawie, w której występuje ten sam pełnomocnik strony. Natomiast nie podziela stanowiska wyrażonego w wyrokach WSA w Kielcach z dnia 1 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Ke 152/17 i II SA/Ke 154/17. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.