III SA/Wr 3/24
WyrokWSA we Wrocławiu2024-09-30
Skład orzekający: Katarzyna Borońska, Anetta Chołuj, Marta Pawłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może skutecznie zawiesić bieg terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości na podstawie wszczęcia postępowania karnego skarbowego, jeśli śledztwo to nie dotyczy bezpośrednio działalności skarżącego w danej lokalizacji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości nie było skuteczne, ponieważ wszczęte postępowanie karne skarbowe nie dotyczyło bezpośrednio działalności skarżącego w B., a zatem nie istniał ścisły związek między podejrzeniem popełnienia przestępstwa a niewykonaniem zobowiązania. W konsekwencji, decyzja nakładająca obowiązek zwrotu dotacji została wydana po upływie terminu przedawnienia i podlega uchyleniu w tej części. Natomiast w zakresie dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, sąd uznał, że postępowanie karne skarbowe obejmowało tę kwestię, a skarżąca została prawidłowo poinformowana, co uzasadniało utrzymanie w mocy decyzji w tej części.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Bolesławieckiego o zwrocie dotacji oświatowej za 2017 rok. Dotacja miała być zwrócona w części wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem (202,95 zł) oraz pobranej w nadmiernej wysokości (9114,78 zł). Skarżąca kwestionowała obie części decyzji, podnosząc m.in. zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym zarzut przedawnienia roszczenia o zwrot dotacji pobranej w nadmiernej wysokości.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Starosty Bolesławieckiego w zakresie pkt 3 i 4 (dotyczące dotacji pobranej w nadmiernej wysokości), a w pozostałej części (dotyczącej dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem) oddalił skargę. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Asesor WSA Anetta Chołuj, Marta Pawłowska, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 30 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 28 września 2023 r. nr SKO.FP/41/10/23 w przedmiocie określenia kwoty dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oraz kwoty dotacji oświatowej pobranej w nadmiernej wysokości do zwrotu wraz z odsetkami za rok 2017 I. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Starosty Bolesławieckiego z dnia 26 czerwca 2023 r., nr EKS.4334.35.3.14.2021 w zakresie pkt 3 i 4; II. dalej idącą skargę oddala; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze na rzecz strony skarżącej kwotę 2.190 (słownie: dwa tysiące sto dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Przedmiotem skargi A. K. (dalej: strona, skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze (dalej: SKO, organ odwoławczy) z dnia 28 września 2023 r. nr SKO/FP/41/10/23 utrzymującą w mocy decyzję Starosty B. (dalej: Starosta, organ pierwszej instancji) z dnia 26 czerwca 2023 r. nr EKS.4331.35.3.14.2021 określającą kwotę dotacji wykorzystanej w 2017 r. niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości 202,95 zł oraz doatcji pobranej w nadmiernej wysokości w 2017 r. w kwocie 9114,78 zł wraz z należnymi odsetkami oraz zobowiązującą stronę do jej zwrotu w terminie 15 dni od dnia doręczenia decyzji.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że w 2017 r. strona była organem prowadzącym Prywatną Szkołę Policealną [...] T. w B. (dalej: "Szkoła") i na podstawie składanych informacji miesięcznych o liczbie uczniów otrzymała dotację z budżetu starostwa powiatowego w łącznej wysokości 52.149,28 zł na realizację zadań ww. placówki.
W wyniku wszczętego następnie postępowania administracyjnego dotyczącego rozliczenia dotacji oraz dwukrotnej analizy sprawy (wskutek uchylenia przez SKO decyzji organu pierwszej instancji; decyzja SKO z 30 marca 2023 r. nr SKO/41/FP-13/2023) Starosta uznał za część dotacji za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem wydatek z tytułu wynajmu pomieszczeń szkolnych łącznej kwocie 202,95 zł (166,42 zł – czynsz, 36,53 zł – opłata eksploatacyjna), udokumentowany fakturą VAT nr [...], wystawioną przez Szkołę Podstawową nr [...] przy ul. [...] w B., na której jako nabywcę wskazano podmiot: E., ul. [...], K. Organ pierwszej instancji nie zakwestionował poniesienia powyższego wydatku przez skarżącą, która udokumentowała fakt opłacenia ww. faktury przelewami bankowymi, jednak uznał, że strona nie wykazała, że wydatek ten służył celom realizacji przez Szkołę kształcenia, wychowania, opieki i profilaktyki społecznej. Wskazał, że strona w toku postępowania zmieniała swoje wyjaśnienia co do powiązania tego wydatku z działalnością Szkoły oraz nie przedstawiła żadnych dowodów pozwalających przyjąć, że takie powiązanie istniało oraz że posłużył on realizacji zadań oświatowych, o których mowa w art. 90 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2016 r., poz. 1943 ze zm.) – dalej: u.o.s.o.
Z kolei kwotę 9114,78 zł Starosta uznał za pobraną w nadmiernej wysokości w związku z niespełnieniem przez skarżącą wymogu frekwencyjnego, o którym mowa w art. 90 ust. 3 u.o.s.o. w wyniku bowiem weryfikacji frekwencji uczniów (na podstawie dzienników lekcyjnych oraz z uwzględnieniem wyjaśnień strony) stwierdził, że w poszczególnych miesiącach w zajęciach edukacyjnych uczestniczyło mniej uczniów niż wskazują dane liczbowe dotyczące frekwencji w informacjach miesięcznych złożonych przez stronę. Powołując teść art. 90 ust. 3 u.o.s.o. wskazał, że dotacja przysługiwała na ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu.
Kierując się tymi ustaleniami Starosta wskazaną na wstępie decyzją z 26 czerwca 2023 r. wydaną na podstawie art. 252 ust. 1 pkt 2, 3, 5 i ust. 6 pkt 2, art. 60 pkt 1, art. 61 ust. 1 pkt 4, ust. 2, ust. 3 pkt 4, art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: u.f.p.) określił kwotę dotacji wykorzystanej w 2017 r. niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości 202,95 zł ( pkt 1 decyzji) oraz kwotę dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2017 r. w wysokości 9114,78 zł.
W rezultacie odwołania SKO zaskarżoną decyzją – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p. oraz art. 90 ust. 3 u.o.s.o. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium w uzasadnieniu podzieliło ustalenia organu pierwszej instancji w sprawie. Zasadnie, zdaniem organu II instancji, Starosta zakwestionował rozliczenie z dotacji wydatku w łącznej kwocie 202,95 zł na wynajem w listopadzie 2017 r. Sali gimnastycznej w Szkole Podstawowej Nr [...] w B. na prowadzenie zajęć rekreacyjnych przez K. F. uznając, że strona nie udowodniła, by wynajem ten miał związek z nauczaniem i wychowaniem uczniów Szkoły. SKO zgodziło się także z oceną, że na podstawie treści dokumentów szkoły o przebiegu nauczania, a w szczególności na podstawie dzienników zajęć edukacyjnych w poszczególnych miesiącach od stycznia do grudnia 2017 r. nie wszyscy uczniowie, na których przekazano dotację uczestniczyli w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych.
Organ odwoławczy wypowiedział się też w zakresie biegu terminu przedawnienia argumentując, że w sprawie termin ten upływał w dniu 31 grudnia 2022 r., lecz uległ zawieszeniu od 17 marca 2022 r. do dnia 14 kwietnia 2023 r., ze względu na postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w G. z dnia 17 marca 2022 r. dotyczące wszczęcia śledztwa w sprawie;
1.narażenia w okresie od stycznia 2017 r. do grudnia 2017 r. w S, O., P., Z., W., C.1, W.1, T.1, M., R. i R.1 przez podmiot C. finansów publicznych na uszczuplenie poprzez nienależne pobranie w nadmiernej wysokości dotacji oświatowych dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych w kwocie łącznej 996.839,70 zł poprzez nieprawidłowe ustalenie liczby słuchaczy i nieprawidłowe ewidencjonowanie obecności uczniów oraz przedłożenia nierzetelnych dokumentów dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wsparcia finansowego dysponentom środków publicznych poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego tj. o czyn z art. 82 § 1 k.k.s. i po zastosowaniu art. 8 § 1 k.k. o czyn z art. 297 § 1 k.k.;
2.narażenia w okresie od stycznia 2017 r. do grudnia 2017 r. w B.., B.1., B.2, C.1, C.2, E., I., J., Ł., M., O.1, O.2, P.1, R., R.1, S., S.1, T.2, T.1, W.2, W.3, W.1, W., Z.1, Z., i Z.2. przez podmiot C. jako organ prowadzący prywatne szkoły, finansów publicznych na uszczuplenie poprzez niezgodne z przeznaczeniem wykorzystanie środków publicznych w kwocie łącznej 1.264.092,23 zł stanowiącym dużą wartość, w tym na wypłatę wynagrodzenia dyrektora, na reklamę i reprezentację szkół oraz nieudokumentowanie środków na cele oświatowe, przyznanych przez jednostki samorządu terytorialnego dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, tj. o czyn z art. 82 § 1 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.k.s.
Śledztwo to następnie zostało umorzone postanowieniem z dnia 31 marca 2023 r., gdyż objęte nim czyny nie zawierają znamion czynu zabronionego (prawomocne 14 kwietnia 2023 r.). O początkowym terminie zawieszenia przedawnienia skarżąca została powiadomiona pismem organu pierwszej instancji 22 czerwca 2022 r., co oznacza, że termin na wydanie i doręczenie decyzji w przedmiotowej sprawie zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości upłynie z dniem 27 stycznia 2024 r.
W skardze wniesionej do WSA we Wrocławiu strona wniosła o uchylenie decyzji obu organów i umorzenie w całości postępowania administracyjnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania.Zarzuciła:
I. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, gdy brakowało w niej prawidłowego oznaczenia organu;
2. art. 7, art. 11, art. 75 § 1, art. 77§ 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez niedołączenie do akt sprawy administracyjnej kopii akt sprawy karnoskarbowej i zaniechanie ustalenia czy śledztwo nie zostało zainicjowane wyłącznie w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia, co więcej, pozwoliłoby to ustalić czy organ dotujący miał prawo wydać zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia również w stosunku do dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, czy jedynie do wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem;
3. art. 8, art.11,art. 13, art. 77 § 1, art. 96a, art. 107 § 3 art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, gdy ten w sposób niewyczerpujący ocenił materiał dowodowy i nie wyjaśnił w jaki sposób liczona była frekwencja obecności słuchaczy na zajęciach lekcyjnych oraz którzy z nich jej nie spełnili, co więcej organ w listopadzie 2017 r. nie wypłacił skarżącej należnej dotacji, ponieważ zaniżył stawkę dotacji na jednego słuchacza do kwoty 22,66 zł, gdy w tym czasie mogła zostać obniżona maksymalnie do kwoty 65,22 zł, nie przeprowadził mediacji, co nie wzbudziło zaufania skarżącej do władzy publicznej;
4. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. - przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, gdy ten błędnie ocenił materiał dowodowy i zażądał zwrotu dotacji za najem pomieszczeń, a w aktach sprawy znajduje się dowód zapłaty za ten wydatek;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
1. art. 70 § 1 i § 6 pkt 1, art. 70c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.; dalej: O.p.) i art. 67 u.f.p. przez błędną wykładnię i stwierdzenie, że zobowiązanie do zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2017 r. nie przedawniło się, gdy zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia z dnia 22 czerwca 2022 r. nie mogło wstrzymać biegu terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji nadmiernie pobranej, ponieważ nie miało ścisłego związku z prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w G. śledztwem, ponieważ te dotyczyło uszczuplenia finansów publicznych przez nienależnie pobranie w nadmiernej wysokości dotacji oświatowych dla szkół prowadzonych przez skarżącą w innych miastach niż B., w konsekwencji ww. zawiadomienie nie wywołuje skutków prawnych, a termin przedawnienia minął z końcem 2022 r.;
2. art. 70 § 1, § 6, art. 70c O.p. i art. 67 u.f.p. i art. 5 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks postępowania karnego w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. kodeks karny skarbowy przez błędną wykładnię i stwierdzenie, że postępowanie karnoskarbowe nie zostało wszczęte instrumentalnie, ponieważ nie zostało zainicjowane przez organ I instancji, gdy badanie tej okoliczności polega na ustaleniu bliskości daty wszczęcia śledztwa i upływu terminu przedawnienia, a także czynności podejmowanych przez organy ścigania, ponadto nie uwzględniono okoliczności umorzenia postępowania karnoskarbowego, która to powoduje uchylenie skutków jakie to postępowanie wywołało.
W uzasadnieniu skargi strona szczegółowo i przywołując orzecznictwo sądowe i poglądy doktryny prawa uargumentowała zarzuty i wnioski.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492; dalej: "p.u.s.a.") sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na treść art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - z zastrzeżeniem art. 57a, który w tej sprawie nie ma zastosowania.
Przedmiotem sporu jest zwrot do budżetu Powiatu kwoty dotacji oświatowej pobranej w nadmiernej wysokości oraz wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2017 r. w odniesieniu do szkoły niepublicznej, której skarżąca była w 2017 r. organem prowadzącym.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji doprowadziła Sąd do wniosku, że narusza ona prawo w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, wobec czego decyzja ta podlega w tej części uchyleniu.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do idącego najdalej zarzutu wydania decyzji po upływie terminu przedawnienia Sąd uznał, że istotnie w sprawie mogło dojść do przedawnienia zwrotu dotacji, którą organ odwoławczy nakazał w związku ze stwierdzeniem pobrania jej w nadmiernej wysokości.
Zgodnie z art. 60 pkt 1) u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, są w szczególności dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego – kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w u.f.p. Należą do nich dotacje oświatowe, których sprawa dotyczy.
Zasady i tryb zwrotu dotacji oświatowej określają przepisy art. 251 i art. 252 u.f.p.
Zgodnie z art. 251 ust. 1 u.f.p dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego podlegają zwrotowi do budżetu tej jednostki w terminie do dnia 31 stycznia następnego roku, z zastrzeżeniem terminów wynikających z przepisów wydanych na podstawie art. 189 ust. 4. Wykorzystanie dotacji następuje w szczególności przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona, albo, w przypadku gdy odrębne przepisy stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, wykorzystanie następuje przez realizację celów wskazanych w tych przepisach (ust. 4). Od kwot dotacji zwróconych po terminach określonych w ust. 1-3 nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, począwszy od dnia następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1-3 (ust. 5).
Zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p., dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 i 2. A stosownie do art. 252 ust. 5 u.f.p., zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta cześć dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości. Według art. 252 ust. 6 pkt 1 i 2 u.f.p. - odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem oraz następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości.
Przytoczone uregulowania określają przypadki dotacji, podlegających zwrotowi: 1) niewykorzystanych do końca roku budżetowego, 2) wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem; 3) pobranej nienależnie, 4) pobranej w nadmiernej wysokości. Przepis art. 61 ust. 1 pkt 4) u.f.p. w powiązaniu z art. 251 i/lub art. 252 u.f.p. stanowi podstawę prawną do wydania decyzji w odniesieniu do tych należności.
W przypadku zatem, gdy beneficjent dobrowolnie nie zwróci dotacji (niewykorzystanej do końca roku budżetowego, wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości) właściwy organ ma obowiązek wydać decyzję, w której określi obowiązki beneficjenta. Obowiązek zwrotu dotacji, o którym mowa w przywołanych art. 251 i art. 252 u.f.p., wynika z mocy prawa (ex lege), co oznacza że decyzja w przedmiocie zwrotu dotacji ma charakter deklaratoryjny.
Podsumowując, zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 i 2. A stosownie do art. 252 ust. 5 u.f.p., zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta cześć dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości. Obowiązek zwrotu dotacji, o którym mowa w przywołanych art. 251 i art. 252 u.f.p., wynika z mocy prawa (ex lege), co oznacza że decyzja w przedmiocie zwrotu dotacji ma charakter deklaratoryjny.
Z treści art. 67 u.f.p. wynika, że do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy k.p.a. i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Przepisy u.f.p nie regulują przedawnienia należności określonych w art. 60 pkt 1, tj. kwot dotacji podlegających zwrotowi. Oznacza to, że odpowiednie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.; dalej: O.p.) dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych, zawarte w rozdziale 8 Działu III O.p. Wynika z nich, że sposób liczenia terminu przedawnienia jest uzależniony zasadniczo od sposobu powstania zobowiązań podatkowych, które mogą powstać albo na skutek zaistnienia zdarzenia, z którym ustawy podatkowe wiążą powstanie zobowiązań podatkowych (art. 21 § 1 pkt 1), albo na skutek doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 § 1 pkt 2).
Trzeba też podkreślić, że "stosowanie przepisów odpowiednio" oznacza, że niektóre z nich znajdują zastosowanie wprost, bez żadnych modyfikacji i zabiegów adaptacyjnych, inne tylko pośrednio, a więc z uwzględnieniem konstrukcji, istoty i odrębności postępowania, w którym znajdują zastosowanie, a jeszcze inne w ogóle nie będą mogły być wykorzystane. Stosowanie "odpowiednie" oznacza w szczególności niezbędną adaptację (i ewentualnie zmianę niektórych elementów) normy do zasadniczych celów i form danego postępowania, jak również pełne uwzględnienie charakteru i celu danego postępowania oraz wynikających stąd różnic w stosunku do uregulowań, które mają być zastosowane (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt IV CZ 153/11 i powołane w nim orzeczenia, dostępne w Bazie Orzeczeń; sn.pl/orzecznictwo). Konkludując, stosowanie przepisów "odpowiednio" oznacza stosowanie wprost przepisów, których dotyczy odesłanie, ich stosowanie z pewnymi modyfikacjami, aż do całkowitego wyłączenia stosowania regulacji objętych odesłaniem.
W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, co Sąd już wskazał, że decyzja orzekająca o zwrocie dotacji ma charakter deklaratoryjny, ale także, że w związku z tym do obliczenia terminu przedawnienia, podobnie jak w przypadku zobowiązań powstających z mocy prawa, powinien mieć zastosowanie art. 70 § 1 O.p., w myśl którego – zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Mając na uwadze treść mającego zastosowanie w sprawie przepisu art. 252 u.f.p. w związku z odpowiednim stosowaniem art. 70 § 1 O.p. termin przedawnienia rozpoczyna swój bieg niezależnie od wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia obowiązku zwrotu i jedynie przed jego upływem możliwe jest jej skuteczne prawnie doręczenie beneficjentowi. Sąd w składzie orzekającym podziela ocenę prawną wyrażoną m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2020 r. o sygn. akt I GSK 1649/19, z dnia 14 stycznia 2019 r. o sygn. akt II GSK 2656/18, z dnia 18 maja 2017 r. o sygn. akt II GSK 4503/16, z dnia 5 września 2018 r. o sygn. akt I GSK 2583/18 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA), zgodnie z którą bieg terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji pobranych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości rozpoczyna się z końcem roku, w którym beneficjent otrzymał i miał wykorzystać dotację.
Przenosząc te rozważania na grunt sprawy, to dotacja została przyznana i powinna być wykorzystana w 2017 r. Zatem termin przedawnienia zwrotu takiej dotacji upływa z dniem 31 grudnia 2022 r., co słusznie wywiódł organ odwoławczy. Zaskarżona decyzja została wydana, w dniu 28 września 2023 r. (doręczona 28 listopada 2023 r.), a zatem po upływie ustawowego terminu przedawnienia, liczonego zgodnie z art. 70 § 1 O.p-.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO dowodziło, że na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. doszło w niniejszej sprawie do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Wyjaśnić należy, że zgodnie z tym przepisem bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Z tym przepisem związany jest art. 70c O.p., który stanowi, że organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego niewykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1, oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia.
Tym samym, aby z mocy prawa nastąpił skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia muszą łącznie wystąpić trzy przesłanki:
- nastąpić wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe postanowieniem właściwego organu prowadzącego postępowanie karne skarbowe;
- powinien istnieć związek podejrzenia popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, objętego w/w postanowieniem, z niewykonaniem zobowiązania, którego dotyczy przedawnienie;
- zawiadomienie podatnika o tych okolicznościach w sposób wskazany w art. 70c O.p. powinno nastąpić przez upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, objętego postępowaniem podatkowym.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia, konieczne jest wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe (wykroczenie skarbowe) związane ze zobowiązaniem podatkowym. Istotne jest, aby objęty postępowaniem karnoskarbowym czyn podatnika, pozostawał w związku z danym zobowiązaniem, tj. aby działanie podatnika mogło wpływać na niewykonanie zobowiązania.
Na konieczność ustalenia związku popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, objętego postanowieniem o wszczęciu postępowania w sprawie o takie przestępstwo lub wykroczenie, z niewykonaniem zobowiązania, którego dotyczy przedawnienie wskazuje także aktualne orzecznictwo NSA, który w uchwale z 24 maja 2021 r. sygn. akt I FPS 1/21 (dostępna w CBOSA) stwierdził, że aby doszło do nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie wystarczy w świetle obowiązującej regulacji, w przeciwieństwie do pierwotnego brzmienia analizowanego przepisu wprowadzonego do Ordynacji podatkowej 1 stycznia 2003 r., wszczęcie postępowania o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Konieczne jest także istnienie związku pomiędzy podejrzeniem popełnienia takiego przestępstwa lub wykroczenia, a niewykonaniem tego zobowiązania, a także zawiadomienie podatnika, spełniające warunki określone w art. 70c O.p. W szczególności ustalenie czy podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego wiąże się z niewykonaniem zobowiązania wymaga merytorycznej analizy działań podejmowanych zarówno na gruncie prawa karnego/karnego skarbowego, jak i prawa dotyczącego dotacji oświatowej.
W rozpoznawanej sprawie Kolegium powołuje się właśnie na instytucję zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania z przyczyny określonej w art. 70 § 6 pkt 1 O.p. i tym uzasadnia możliwość merytorycznego orzekania w sprawie w dniu wydania zaskarżonej decyzji (28 września 2023 r.). Zdaniem organu odwoławczego, do zawieszenie postępowania doszło w związku z postanowieniem z 17 marca 2022 r. Prokuratora Prokuratury Rejonowej w G., którym wszczęto śledztwo w sprawie:
1.narażenia w okresie od stycznia 2017 r. do grudnia 2017 r. w S, O., P., Z., W., C.1, W.1, T.1, M., R. i R.1 przez podmiot C. finansów publicznych na uszczuplenie poprzez nienależne pobranie w nadmiernej wysokości dotacji oświatowych dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych w kwocie łącznej 996.839,70 zł poprzez nieprawidłowe ustalenie liczby słuchaczy i nieprawidłowe ewidencjonowanie obecności uczniów oraz przedłożenia nierzetelnych dokumentów dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wsparcia finansowego dysponentom środków publicznych poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego tj. o czyn z art. 82 § 1 k.k.s. i po zastosowaniu art. 8 § 1 k.k. o czyn z art. 297 § 1 k.k.;
2.narażenia w okresie od stycznia 2017 r. do grudnia 2017 r. w B.., B.1., B.2, C.1, C.2, E., I., J., Ł., M., O.1, O.2, P.1, R., R.1, S., S.1, T.2, T.1, W.2, W.3, W.1, ., W., Z.1, Z., i Z.2. przez podmiot C. jako organ prowadzący prywatne szkoły, finansów publicznych na uszczuplenie poprzez niezgodne z przeznaczeniem wykorzystanie środków publicznych w kwocie łącznej 1.264.092,23 zł stanowiącym dużą wartość, w tym na wypłatę wynagrodzenia dyrektora, na reklamę i reprezentację szkół oraz nieudokumentowanie środków na cele oświatowe, przyznanych przez jednostki samorządu terytorialnego dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, tj. o czyn z art. 82 § 1 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.k.s.
Organ wskazał ponadto, że o początkowym terminie zawieszenia przedawnienia skarżąca został powiadomiona pismem organu pierwszej instancji 22 czerwca 2022 r., co oznacza, że termin na wydanie i doręczenie decyzji w przedmiotowej sprawie zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości upłynie z dniem 27 stycznia 2024 r.
Mając na uwadze zakres śledztwa przedstawiony przez organ w zaskarżonej decyzji i znajdujący potwierdzenie w dokumentach znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy (zawiadomienie o wszczęciu śledztwa o sygn.. [...] z 13 czerwca 2022 r.), kierowane do skarżącej zawiadomienie Starosty B. z dnia 22 czerwca 2022 r. o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia nie mogło obejmować dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w na działalność Szkoły prowadzonej przez nią w B. Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w G. o wszczęciu śledztwa w sprawie narażenia przez skarżącą finansów publicznych na uszczuplenie poprzez nienależne pobranie w nadmiernej wysokości dotacji oświatowych dotyczy innych miast. Nie wymieniono szkół prowadzonych przez skarżącą ( poprzedni: A. C., obecnie: A. K.) w B.
Jak wynika z akt sprawy jest to także zgodne z ustaleniami audytu przeprowadzonego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy, w wyniku którego organ nie stwierdził aby w szkołach w B. doszło do pobrania dotacji w nadmiernej wysokości. Skoro zaś śledztwo nie dotyczyło pobrania dotacji w nadmiernej wysokości w szkołach prowadzonych w B., to zawiadomienie Starosty B. o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia nie mogło wywołać skutku w tym zakresie. Podstawą zawieszenia biegu terminu przedawnienia jest istnienie ścisłego związku podejrzenia popełnienia przestępstwa skarbowego z niewykonaniem zobowiązania, którego dotyczy przedawnienie.
Zatem analiza postanowienia o wszczęciu śledztwa nie uprawnia do twierdzenia, iż w rozpoznanej sprawie – w doniesieniu do dotacji pobranej w nadmiernej wysokości - zaistniał związek pomiędzy podejrzeniem popełnienia przestępstwa objętego śledztwem z niewykonaniem zobowiązania, które jest przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie.
Odmiennie natomiast Sąd ocenił zawieszenie upływu biegu terminu przedawnienia w odniesieniu do dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
Przywołane wyże postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w G. o wszczęciu śledztwa obejmowało bowiem w pkt 2 narażenie przez skarżącą jako organ prowadzący wymienione w tym punkcie szkoły, finansów publicznych na uszczuplenie poprzez niezgodne z przeznaczeniem wykorzystanie środków publicznych w kwocie łącznej 1.264.092,23. Wśród szkół wymienionych w tej części postanowienia Prokurator wymienił również szkoły w B., a zatem nie można w tym przypadku – jak miało to miejsce w odniesieniu do dotacji pobranej w nadmiernej wysokości – mówić o braku związku śledztwa z wykorzystaniem zgodnie z przeznaczeniem dotacji pobranej przez skarżącą na działalność Szkoły. Skarżąca została także prawidłowo poinformowana przez organ prowadzący postępowanie pismem z 22 czerwca 2022 r. zarówno o podstawie zawieszenia biegu terminu przedawnienia tj. o wszczęciu postepowania karnoskarbowego, o dacie wszczęcia i zakresie tego postępowania (który obejmował również badanie wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem dotacji pobranych przez nią w 2017 t. na działalność szkół prowadzonych w B., a więc także Szkoły, której dotyczyło postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją) oraz o skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia z datą wszczęcia postepowania karnoskarbowego.
Jednocześnie Sąd nie podziela podniesionych przez skarżącą zarzutów co do tego, że wszczęcie przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w G. śledztwa o czyn z art. 82 § 1 kks w zw. z art. 37 § 1 kks miało w niniejszej sprawie charakter instrumentalny. W powołanej wyżej uchwale z 24 maja 2021 r. sygn. akt I FPS 1/21 NSA zwrócił uwagę, że analiza dokonywana w ramach rozpatrywania sprawy sądowoadministracyjnej powinna w pierwszym rzędzie koncentrować się na zbadaniu kwestii formalnych związanych z wydaniem we właściwym czasie przez odpowiedni organ postępowania przygotowawczego postanowienia na podstawie art. 303 k.p.k w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. o treści, z której wynika związek podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia z niewykonaniem zobowiązania podatkowego. Nie można jednak w jej ramach pomijać zagadnienia merytorycznego - czy na tle okoliczności danej sprawy podatkowej, związanych z bytem zobowiązania podatkowego, wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie miało pozorowanego charakteru i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Dokonanie takiej oceny powinno być wcześniej przeprowadzone przez organ podatkowy, stosujący art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c O.p. przy rozpatrywaniu sprawy podatkowej. W przypadkach wątpliwych, w szczególności wówczas gdy moment wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jest bliski dacie przedawnienia zobowiązania podatkowego, wyjaśnienie tej kwestii powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji podatkowej, stosownie do art. 210 § 4 O.p. (...) Sądy administracyjne pierwszej instancji w ramach zakreślonych przez art. 134 § 1 p.p.s.a. mają obowiązek badać czy proceduralna czynność wszczęcia postępowania karnego skarbowego w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie została wykorzystana tylko w celu nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Przeprowadzenie takiego badania jest w istocie możliwe na gruncie sprawy podatkowej. Dopiero bowiem w świetle wszechstronnej analizy okoliczności konkretnej sprawy podatkowej, związanych najczęściej ze zbliżającym się upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, podejmowanymi wcześniej w postępowaniu podatkowym czynnościami dowodowymi i aktywnością prowadzącego je organu podatkowego, można ustalić czy instytucji wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie wykorzystano jedynie do instrumentalnego wywołania skutku w postaci nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Taki wniosek może potwierdzić fakt wszczęcia tego postępowania w sytuacji gdy z oczywistego braku przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych (por. art. 1 k.k.s.) lub istnienia negatywnych przesłanek procesowych, wymienionych w art. 17 § 1 k.p.k., jasne jest już w momencie wydania postanowienia, że cele postępowania karnego skarbowego nie będą mogły być zrealizowane. O braku woli realizowania celów postępowania karnego skarbowego, a tym samym sztucznym wykorzystaniu instrumentu z tego postępowania do przedłużenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, może świadczyć również brak realnej aktywności organów postępowania przygotowawczego po wszczęciu takiego postępowania.
Dodatkowo, jak wskazano w uchwale, w przypadku pogłębionej oceny stosowania art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c O.p. sąd administracyjny badałby tylko czy nie doszło do instrumentalnego zastosowania prawa z punktu widzenia nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Nie oceniałby wprost ani czasu, ani zasadności wszczęcia postępowania karnego skarbowego z punktu widzenia sprawy karnej skarbowej. Opowiedzenie się za odmiennym poglądem braku kognicji sądu administracyjnego w tym zakresie i przyjęcie, że skutek w postaci nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia wystąpi w każdej sytuacji wydania postanowienia na podstawie art. 303 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s., nawet przy ewidentnym braku jakichkolwiek podstaw materialnoprawnych czy procesowych do wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, czyniłoby iluzoryczną gwarancyjną funkcję instytucji przedawnienia zobowiązań podatkowych.
Jak trafnie zauważył NSA w wyroku z 19 lipca 2024r. Sygn. akt I FSK 1171/22 (dostępny w internetowej bazie CBOSA), z powyższego wynika więc po pierwsze, że uchwała dotyczy tego, czy w postępowaniu sądowoadministracyjnym w ogóle można oceniać przesłanki zastosowania przez organy podatkowe przy wydaniu decyzji art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c O.p. zaś odpowiedź na to pytanie jest pozytywna. Jak wprost wskazano, brak możliwości tej oceny czyniłby "iluzoryczną gwarancyjną funkcję instytucji przedawnienia zobowiązań podatkowych".
Po drugie, ocena instrumentalności wszczęcia postępowania karnoskarbowego, powinna się odbywać z punktu widzenia zobowiązania podatkowego tj. ewentualnego nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, nie zaś z punktu widzenia prawidłowości czynności podejmowanych w sprawie karnoskarbowej.
Po trzecie, w uchwale nie założono, że zasadą jest instrumentalne wszczynanie postępowań karnoskarbowych lub że istnieje domniemanie tej instrumentalności, które to organ powinien w decyzji obalić. Wręcz przeciwnie, w uchwale wprost wskazano, że wyjaśnienie kwestii instrumentalności postępowania karnoskarbowego powinno się odbyć w przypadkach wątpliwych.
Po czwarte, o instrumentalności wszczęcia postępowania karnoskarbowego nie świadczą pojedyncze przesłanki a ogół okoliczności danej sprawy podatkowej, związanych z bytem zobowiązania podatkowego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy się zgodzić zawartym w zaskarżonej decyzji stanowiskiem Kolegium, iż okoliczności sprawy nie dawały podstaw do uzasadnionych wątpliwości co do charakteru wszczęcia śledztwa w sprawie karno-skarbowej, a w szczególności tego, czy nie zostało ono wszczęte jedynie w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Po pierwsze, śledztwo to zostało wszczęte w marcu 2022 r. , a więc na 9 miesięcy przed upływem terminu przedawnienia, co trudno uznać za instrumentalne wszczęcie go tuż przed upływem tego terminu w celu jego zawieszenia, skoro organ wciąż miał na zakończenie postepowania czas znacznie przekraczający ustawowe terminy wydania decyzji. Po drugie, śledztwo obejmowało badanie prawidłowości pobrania i wydatkowania w 2017 r. dotacji w szeregu szkół prowadzonych przez skarżącą w różnych miejscowościach – co również nie potwierdza tezy o jego instrumentalnym wszczęciu celem uniknięcia przedawnienia w konkretnym postepowaniu, zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji. Co najistotniejsze, trudno dopatrzeć się celowego działania Prokuratora w celu uniknięcia przedawnienia zobowiązania w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy śledztwo – co podkreślał organ – nie zostało wszczęte w wyniku inicjatywy organu, ale Starosta powziął dopiero wiadomość o jego wszczęciu gdy dowiedział się o doręczeniu 28 marca zawiadomienia Prokuratora Prezydentowi Miasta B., a następnie bezpośrednio ( po skierowaniu pytania do Prokuratury Rejonowej w G.) wskutek powiadomienia go o tym fakcie przez Prokuratora pismem z 13 czerwca 2022 r. Wobec powyższego prawidłowo, zdaniem Sądu, organ I instancji a za nim SKO uznały, że nie było konieczności badania, jakie konkretnie czynności były podejmowane w toku postępowania karnoskarbowego i czy nie świadczą one o instrumentalnym wszczęciu tego postępowania, bowiem data postanowienia o wszczęciu śledztwa, jego zakres oraz okoliczności, w jakich powziął o nim wiedzę Starosta nie nasuwają co do tego uzasadnionych wątpliwości.
Przechodząc w tym stanie rzeczy do merytorycznej oceny stanowiska SKO w kwestii dotacji wykorzystanej przez skarżąca w 2017 r. , jako organ prowadzący Szkołę, niezgodnie z przeznaczeniem, Sąd zgadza się z organem odwoławczym, że prawidłowo Starosta uznał, iż skarżąca nie wykazała, by wydatek w kwocie łącznej 202,95 zł, obejmujący czynsz i opłatę eksploatacyjną w związku z wynajmem pomieszczeń w Szkole Podstawowej nr [...] w B., spełniał warunki pozwalające na sfinansowanie go środkami pochodzącymi z otrzymanej dotacji oświatowej.
Przypomnieć należy, że w myśl art. 90 ust. 3d u.s.o. w brzmieniu obowiązującym w 2017 r. dotacje są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki. Naczelny Sąd Administracyjny, dokonując wykładni art. 90 ust. 3d u.s.o. w wielu wyrokach wskazywał, że dotacja oświatowa nie służy finansowaniu działalności organu prowadzącego szkołę (tj. szeroko rozumianej działalności placówki oświatowej), a więc wszystkich ponoszonych przez ten organ wydatków związanych z działalnością szkoły, choćby pośrednio były one związane z działalnością dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą (por. np. wyroki NSA: z 9 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1616/14; z 25 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1769/14 czy z 3 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 1782/15 oraz z dnia 10 września 2020 r., sygn. akt I GSK 209/18, a także z dnia 15 września 2020 r., sygn. akt I GSK 301/18, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle brzmienia art. 90 ust. 3d u.s.o. oraz biorąc pod uwagę utrwalone w tej kwestii orzecznictwo, dotacja może zatem stanowić źródło pokrycia określonych wydatków pod warunkiem, że mieści się to w ramach realizacji zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej.
Sporny wydatek w rozpoznawanej sprawie wynikał z faktury VAT nr [...], na której jako nabywca wskazany była firma E. – a więc podmiot inny niż skarżąca. Jakkolwiek poniesienie tego wydatku faktycznie zostało udokumentowane przez stronę (co nie było kwestionowane przez organy), to słusznie wskazywał Starosta w utrzymanej w mocy przez Kolegium decyzji (str. 25-26), że skarżąca nie wykazała powiązania tego wydatku z realizacją przez Szkołę zadań w zakresie kształcenia i wychowania, czego wymaga przytoczony na wstępie art. 90 ust.3d u.o.s.o. Pomimo wystosowanego do niej wezwania o wyjaśnienie powyższego powiązania oraz przedstawienie umowy, o której mowa na ww. fakturze, skarżąca początkowo utrzymywała, że faktura ta została przez wystawcę pomyłkowo do niej przesłana. Następnie zmieniła to stanowisko i twierdziła, że wydatek miał związek z realizacją kształcenia, wychowania, opieki i profilaktyki społecznej przez Szkołę. Z kolei z wyjaśnień przesłanych organowi I instancji przez Dyrektora SP nr [...] w B. wynikał, że wynajął on salę gimnastyczną podmiotowi E. na cele działalności gospodarczej o charakterze rekreacyjnym [...], bez możliwości oddania w dalszy najem lub użyczenie, co udokumentowano umową najmu nr [...] z 12 października 2017 r. Tym niemniej strona w postępowaniu nie przedstawiła żadnych dokumentów, które potwierdzałyby, że ww. podmiot realizował na rzecz Szkoły usługi mieszczące się w zakresie zadań objętych dyspozycją art. 90 ust.3d u.o.s.o., że uczestniczyli w prowadzonych przez ten podmiot zajęciach uczniowie Szkoły, jak również nie uzasadniła, w jaki sposób zajęcia rekreacyjne wpisywały się w ramowy plan nauczania policealnej szkoły [...]. To na skarżącej tymczasem, jako beneficjentce dotacji zobowiązanej do jej wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem, ciążył obowiązek udowodnienia, że środki wydatkowane z otrzymanej dotacji rzeczywiście służyły pokryciu wydatków na cele wskazane w art. 90 ust. 3d, a więc m.in. wydatków bieżących placówki oświatowej. W tych okolicznościach nie można zarzucić organom ani naruszenia obowiązków w zakresie poszukiwania dowodów i prowadzenia postępowania wyjaśniającego (art. 7, art. 8, art. 77 k.p.a.), ani przekroczenia granic swobodnej oceny zebranych dowodów (art. 80 k.p.a.). Decyzja Kolegium, w zakresie w jakim utrzymywała w mocy decyzję Starosty z 26 czerwca 2023 r. orzekającą o obowiązku zwrotu przez skarżącą części dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem (pkt 1 i 2 decyzji organu I instancji) nie naruszała zatem prawa.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznając iż organ nie zastosował zbyt rozszerzającą wykładnię art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w zw. z art. 70c O.p. i nie wykazał w związku z tym, że doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, które umożliwiałoby kontrolę prawidłowości pobrania przez skarżąca dotacji w 2017 r. na działalność Szkoły, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie Starosty w zakresie dotacji pobranej w nadmiernej wysokości (pkt 3 i 4 decyzji organu I instancji). Organ ponownie rozpoznając sprawę zobowiązany będzie uwzględnić stanowisko zaprezentowane w w tej kwestii w niniejszym wyroku. Sąd nie umorzył zarazem postępowania administracyjnego w tym zakresie, bowiem na podstawie posiadanych akt nie przesądza, iż w rozpoznanej sprawie doszło do przedawnienia zobowiązania objętego zaskarżoną decyzją. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ wyjaśni również, czy w rozpoznanej sprawie nie zaszły inne niż wskazana w art. 70 § 6 pkt 1 O.p. okoliczności stanowiące podstawę do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Natomiast co do pozostałej części zaskarżonej decyzji, tj. dotyczącej rozstrzygnięcia w zakresie dotacji wykorzystanej w 2017 r. niezgodnie z przeznaczeniem (pkt 1 i 2 decyzji organu I instancji), na podstawie art. 151 p.p.s.a Sąd skargę oddalił.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zwi. Z art. 205 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło