III SA/Wr 461/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędzia NSA Małgorzata Malinowska- Grakowicz, Anna Moskała (sprawozdawca), , Protokolant starszy asystent sędziego Marcin Kuliś, , po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Z.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. oddala skargę w całości; II. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokat W. L. kwotę [...] zł (słownie: [...]) powiększoną o kwotę 23 % stawki podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconych kosztów zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej "SKO" albo "Kolegium") po rozpatrzeniu odwołania Z. B. (zwanego w dalszej części uzasadnienia "skarżącym") od decyzji z dnia [...] r. działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Zastępcy Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich w przedmiocie skierowania na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] r. do Urzędu Miasta w L. wpłynęło pismo Komendy Miejskiej Policji w L. z dnia [...] r., nr [...] zawierające wniosek o skierowanie skarżącego na badania lekarskie pod kątem sprawdzenia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi w ruchu drogowym. Z treści tego pisma wynikało, że w dniu [...] r. skarżący był sprawcą zdarzenia drogowego, którego przyczyną najprawdopodobniej był obecny stan zdrowia kierowcy. W wymienionym zdarzeniu obrażenia doznała piesza prawidłowo przechodząca przez oznakowane przejście dla pieszych, lecz nie można wykluczyć, że w niedalekiej przyszłości, opisywana przez Policjanta w notatce sytuacja może się powtórzyć ze znacznie tragiczniejszymi w skutkach następstwami. W związku z powyższym, Prezydent Miasta L., pismem z dnia [...] r., (nr [...]) zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie skierowania na badania lekarskie. Zawiadomienie to zawierało pouczenie o możliwości zapoznania się z dowodami i złożenia ewentualnych nowych dowodów w terminie siedmiu dni, od dnia jego otrzymania. Następnie decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Zastępca Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich, na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2015 r., poz. 155, z późn. zm.) skierował skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, z powodu potwierdzenia zastrzeżeń w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Organ poinformował jednocześnie, że na badania należy zgłosić się w terminie miesiąca od dnia otrzymania decyzji. W odwołaniu z dnia [...] r. od tej decyzji, skarżący zarzucił jej nieścisłości. Wyjaśnił, że piesza, którą potrącił nie przechodziła prawidłowo, ponieważ była już przed samochodem na jezdni i nie było możliwości na jej ominięcie. Wskazał, że osoba pokrzywdzona, wbrew temu co było podnoszone, wstała i powiedziała, że nic się nie stało. Zatem, zdaniem skarżącego, Policja przekręciła fakty i poparła silniejszych, a nie sprawiedliwość. Ponadto w odwołaniu skarżący kilkukrotnie przytaczał treści związane z zastraszaniem go przez osoby z korporacji taksówkarskiej, obrażaniem go i grożeniem zrobienia mu krzywdy, czy wręcz zabicia. SKO po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy a następnie wskazało, że z regulacji art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami wynika, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie. Jako że ustawa nie zawiera definicji pojęcia "uzasadnione zastrzeżenia", to przy wykładaniu tego zwrotu należy zastosować wykładnię językową. Pojęcie "uzasadniony" jest rozumiane jako oparty na obiektywnych racjach podstawowych, słusznych, usprawiedliwionych, natomiast zwrot "zastrzeżenie" oznacza - uwaga wyrażająca krytykę, wątpliwość dotycząca jakiegoś szczegółu, słabej strony czegoś lub czyjejś (Słownik języka polskiego PWN 1981 r.; t. III str. 640 i str. 962). Z zestawienia definicji pojęć, użytych przez ustawodawcę, w wyrażeniu "uzasadnione zastrzeżenia" należy uznać, że są to oparte na obiektywnych racjach (wiarygodnych) wątpliwości powzięte z wiarygodnego źródła i nasuwające duże wątpliwości do kierowania pojazdami. Organ podkreślił, że ważne jest nie tylko niedopuszczenie do udziału w ruchu w charakterze kierujących osób niemających wymaganego stanu zdrowia, ale także eliminowanie z ruchu tych, którzy utracili warunki zdrowotne po uzyskaniu uprawnień do prowadzenia pojazdów lub u których przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów nie zostały ujawnione w toku badania przed wydaniem prawa jazdy. W ocenie Kolegium w rozpatrywania sprawie, informacja uzyskana z Komendy Miejskiej Policji w L. o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącego, była na tyle wiarygodna, że już na jej podstawie można było mieć zastrzeżenia co do stanu zdrowia mogące powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Zachowanie skarżącego po zdarzeniu drogowym, które miało miejsce dnia [...] r. dalece bowiem odbiegało od norm zwyczajowo przyjętych tym bardziej, że szczególnie nerwowe reakcje kierowcy na sytuacje stresowe mogą w przyszłości spowodować zagrożenia życia dla niego samego, przewożonych pasażerów czy też innych uczestników dróg. Organ podkreślił jednocześnie, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, że z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym nie jest obojętne, czy kierowca potrafi powściągać emocje w sytuacjach stresowych, z którymi będzie się stykał na drodze. Bez znaczenia natomiast jest to, czy pojawiające się na tym tle dysfunkcje mają postać jednostki chorobowej czy też cechy nieprawidłowej osobowości. Posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami łączy się nierozerwalnie ze sprawnością fizyczną i psychiczną, których ocena może być dokonana tylko przez uprawnionych lekarzy. Dodatkowo, przedłożone przez skarżącego w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r., w którym specjalista medycyny rodzinnej, lekarz chorób wewnętrznych stwierdził, że skarżący leczy się z powodu [...] i [...], potwierdziły konieczność skierowania kierowcy na badania lekarskie. W przypadku powyższych schorzeń, w szczególności [...], nawet krótka chwilowa niedyspozycja może spowodować zagrożenie bezpieczeństwa lub życia chorego i innych osób, co ma duże znaczenie również w kontekście faktu, że kierowca zawodowo trudni się przewozem osób. W konsekwencji, Kolegium uznało, że powzięte informacje należy zweryfikować poprzez skierowanie na badania lekarskie wykonywane przez lekarzy specjalistów. Z tego też powodu zasadnym było skierowanie skarżącego na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Nie zgadzając się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego, skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu sprowadzające się do przekręcania faktów przez Policję i popierania silniejszych, nie zaś sprawiedliwości. Kilkukrotnie przytaczał treści związane z zastraszaniem go przez osoby z korporacji taksówkarskiej, obrażaniem go i grożeniem zrobienia mu krzywdy, czy wręcz zabicia. W odpowiedzi, strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 270, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Dokonując oceny sądy administracyjne nie mogą zatem brać pod uwagę argumentów natury słusznościowej, czy celowościowej. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.) zwanej p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie natomiast braku uchybień wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza on przepisów prawa w jakimkolwiek stopniu skutkującym koniecznością jej wyeliminowania z porządku prawnego, wobec czego uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r., w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r. poz. 155 ze zm.), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym starosta (prezydent) wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Zgodnie z art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. a starosta wydaje decyzję administracyjną, o której mowa w ust. 1 z urzędu na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych - w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. b. Z kolei stosownie do art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4 osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Powołane powyżej regulacje prawne nie wskazują precyzyjnie, jakie zastrzeżenia są wystarczające do skierowania danej osoby na badania lekarskie. Mowa w nich jedynie o tym, że muszą być one "uzasadnione" i "poważne" oraz, że informacja o nich musi być wiarygodna. Są to zatem stwierdzenia dość ogólne, pozostawiające właściwemu organowi administracji możliwość dokonania oceny, czy w konkretnym wypadku zastrzeżenia są właśnie tego rodzaju. Zwrot "uzasadnione zastrzeżenia" należy interpretować zgodnie z celem ustawy, którym jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jedną z istotnych przesłanek bezpieczeństwa ruchu jest stan zdrowia kierowcy. Od dyspozycji zdrowotnej kierowcy w dużym stopniu zależy bowiem bezpieczeństwo ruchu, a niedomagania kierowcy w tym zakresie są czynnikiem wpływającym na zagrożenie bezpieczeństwa ruchu. W piśmiennictwie podkreśla się, że podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić konkretne i uzasadnione okoliczności świadczące o pogarszającym się stanie zdrowia strony. Zachowanie świadczy o możliwości obniżenia sprawności psychofizycznej kierowcy, o ile bezpośrednio wskazuje na objawy chorobowe, upośledzenia, zaburzenia psychiczne czy osobowe – a więc zagrożenia medyczne, psychiczne lub osobowe (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 17 stycznia 2013 r. o sygn. akt II SA/Sz 1195/12, LEX nr 1274652). Zatem zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Sformułowanie "zastrzeżenia uzasadnione" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Zaznaczyć przy tym trzeba, że wydanie decyzji na podstawie tego przepisu nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Nie jest zatem konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarcza wysokie prawdopodobieństwo istnienia takich przeciwwskazań (por. wyrok NSA z dnia 7 września 2016 r. o sygn. akt I OSK 1051/16, dostępny w internetowej bazie orzeczniczej NSA). Jednocześnie ocena przesłanek uzasadniających wydanie danej osobie skierowania musi być dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu. Z powyższego wynika, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ uzyska informacje, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne. W rozpoznawanej sprawie przyczyną, dla której Prezydent Miasta L. skierował skarżącego na badania lekarskie było wniosek Komendy Miejskiej w L. z dnia [...] r. poparty notatką służbową sporządzoną przez policjanta ze zdarzenia drogowego. Wynikało z niej, że skarżący w dniu [...] r. kierując pojazdem [...], jadąc ul. W. w kierunku miejscowości K., na oznakowanym przejściu dla pieszych potrącił prawidłowo przechodzącą pieszą, prowadzącą rower. Interweniujący w związku z tym zdarzeniem funkcjonariusz Policji wskazał, że podczas rozmowy z kierowcą można było stwierdzić, że nie jest on w pełni zdrowy psychicznie, nie potrafił w sposób logiczny wyjaśnić swojego postępowania, zachowywał się impulsywnie, nie odpowiadał na zadawane pytania, a jedynie krzyczał. Wobec tego, bezpośrednią przyczyną zdarzenia drogowego, w którym obrażeń doznała piesza przechodząca przez oznakowane przejście dla pieszych, był stan zdrowia skarżącego. W piśmie Komendy Miejskiej Policji wskazano ponadto, że opisana przez funkcjonariusza sytuacja może się powtórzyć ze znacznie tragiczniejszymi w skutkach następstwami, tym bardziej, że skarżący zawodowo zajmuje się przewożeniem ludzi. W ocenie składu orzekającego oparta na wymienionym wniosku i tej notatce urzędowej informacja o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącego, w której zauważono nietypowe zachowanie, stanowi informację wiarygodną, wskazującą na uzasadnione i poważne wątpliwości i zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy - sprawcy zdarzenia drogowego, a zatem uzasadniającą wydanie decyzji w oparciu o art. 99 ust. 1 pkt 2b ustawy. Dodatkowo, przedłożone przez skarżącego w trakcie postępowania administracyjnego zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r., w którym specjalista medycyny rodzinnej, lekarz chorób wewnętrznych stwierdził, że skarżący leczy się z powodu [...] i [...], potwierdziły konieczność skierowania kierowcy na badania lekarskie. Jak słusznie zauważył organ, w przypadku powyższych schorzeń, w szczególności [...], nawet krótka chwilowa niedyspozycja może spowodować zagrożenie bezpieczeństwa lub życia chorego i innych osób, co ma duże znaczenie również w kontekście faktu, że kierowca zawodowo trudni się przewozem osób. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że podstawą do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie jest wiarygodna, a więc przynajmniej uprawdopodobniona, informacja o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia, nie jest natomiast wymagane ustalenie, czy w istocie rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje stosowne orzeczenie. Przepis art. 99 ust.1 pkt 2b ustawy ma zaś zastosowanie niezależnie od ustalenia, czy powstanie zastrzeżeń nastąpiło w bezpośrednim związku z zachowaniem i sposobem prowadzenia pojazdu podczas wykonywania przez daną osobę uprawnioną zindywidualizowanej czynności faktycznego kierowania pojazdem, czy też uzyskane przez organ wiarygodne informacje, uprawdopodabniające pośrednio wątpliwości co do posiadania przez konkretnego kierowcę wymaganej do prowadzenia pojazdów sprawności, mają źródło w innych okolicznościach (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Bk 624/10 Lex nr 752374). W przedmiotowej sprawie zaistniała pierwsza sytuacja, gdyż zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego zostały ujawnione w związku z przeprowadzoną interwencją Policji wobec zaistniałej kolizji drogowej, której sprawcą był skarżący. W notatce policyjnej wskazano na zachowanie sprawcy tego zdarzenia, które dalece odbiegało od norm zwyczajowo przyjętych tym bardziej, że szczególnie nerwowe reakcje kierowcy na sytuacje stresowe mogące w przyszłości spowodować zagrożenia życia dla niego samego, przewożonych pasażerów czy też innych uczestników dróg. Na tej podstawie Wydział Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej w L. skierował pismo z wnioskiem o ingerencję w tej sprawie, gdyż w jego ocenie zaistniały przesłanki uzasadniające skierowanie sprawcę zdarzenia drogowego na badanie lekarskie. Niewątpliwie zatem opisane zachowanie, zdaniem Sądu, należy kwalifikować do tych, które mogą potencjalnie wpływać na wymaganą od kierującego pojazdem zdolność panowania nad swoim zachowaniem w trakcie uczestniczenia w ruchu drogowym. Wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, że z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym nie jest obojętne, czy kierowca potrafi powściągać emocje w sytuacjach stresowych, z którymi będzie się stykał na drodze. Bez znaczenia natomiast jest to, czy pojawiające się na tym tle dysfunkcje mają postać jednostki chorobowej czy też cechy nieprawidłowej osobowości. Każda bowiem trwała niemożność emocjonalnego poradzenia sobie przez kierowcę z sytuacjami drogowymi będzie elementem dyskwalifikującym. Dlatego też stan psychiczny, emocjonalny kierującego pojazdem nie jest bez znaczenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 126/09, publ. LEX nr 557072). Posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami łączy się nierozerwalnie ze sprawnością fizyczną i psychiczną, których ocena może być dokonana tylko przez uprawnionych lekarzy. Podsumowując, organy obu instancji prawidłowo uznały, że istniała podstawa do wydania decyzji w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Należy przy tym podkreślić, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy. Służy ona tylko do wyjaśnienia istniejących w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń. W wyniku przeprowadzonego badania może się więc okazać, że zastrzeżenia te nie zostaną potwierdzone, a zatem, że nie istnieją żadne przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów. Celem badań jest bowiem jedynie weryfikacja powziętych przez organ wątpliwości (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2014 r. o sygn. akt I OSK 584/13, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 14.05.2014r. o sygn. akt II SA/Rz 285/14, dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). W tym stanie rzeczy, wydanie w niniejszej sprawie decyzji, na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie było w pełni uzasadnione i zgodne z prawem. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U z 2014 r., poz. 949) jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3-5 ustawy, są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. Z uwagi na brak po stronie orzekających w sprawie organów administracji naruszeń prawa materialnego lub przepisów postępowania, skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801). .