III SA/Wr 507/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk Protokolant st. specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek oddala skargę w całości. Pismem z dnia 7 lipca 2020 r. P. sp. z o.o. w C. (dalej: spółka, skarżąca) zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy (dalej: ZUS) o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za miesiące: marzec, kwiecień, maj 2020 r. W uzasadnieniu podniosła, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek miał być skonsultowany (zaopiniowany) z radcą prawnym spółki i zostać wysłany pod koniec czerwca 2020 r. (przed 30 czerwca 2020 r.). W tym jednak okresie radca prawny zmuszony był zajmować się swoim ojcem, który był w bardzo złym stanie zdrowotnym. Sytuacja ta praktycznie wyłączała go z aktywności zawodowej, sytuacja była nadzwyczajna. W dniu 6 lipca 2020 r. ojciec radcy prawnego zmarł, dlatego dopiero 7 lipca 2020 r. zaistniała możliwość dokonania przez niego czynności zaopiniowania wniosku. Strona skarżąca podkreśliła, że wskazane okoliczności miały charakter wyjątkowy i niezawiniony przez spółkę. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona przedłożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Zaskarżoną decyzją z dnia 29 lipca 2020 r. na podstawie art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2020.256) w związku z art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2020.266) ZUS odmówił spółce prawa do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek w trybie przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r., o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.374). W uzasadnieniu organ zwrócił uwagę, że wniosek o zwolnienie z opłacania składek należało złożyć w terminie określonym w art. 31 zp ust. 1 ustawy o covid, tj. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Następnie ZUS podniósł, że okoliczności, które wskazane zostały we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodabniają, w ocenie organu, braku winy strony w uchybieniu terminu do jego złożenia. Organ stwierdził, że pomimo wskazanych przez wnioskodawcę okoliczności, posiadał on obiektywne możliwości do podjęcia określonych czynności - w tym przypadku do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Sama okoliczność wykluczająca uczestnictwo w tych czynnościach radcy prawnego, zatrudnionego przez płatnika składek, nie wystarcza do przyjęcia braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi. Nie jest ono bowiem równoznaczne z niemożnością dokonania czynności procesowej przez stronę. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem pismem z dnia 31 sierpnia 2020 r. spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania od organu według norm przepisanych. Decyzji ZUS zarzuciła naruszenie: - art. 31zp ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - poprzez nieprzywrócenie stronie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za miesiące: marzec, kwiecień, maj 2020 r. (w wysokości 50% należności), w sytuacji gdy zaszły wszystkie przesłanki do przywrócenia tego uchybionego terminu. - art. 7, art. 75, art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W uzasadnieniu wskazanych zarzutów podniosła, że zawinienie w niedochowaniu terminu nie powstało po jej stronie. Wskazała, że radca prawny nie jest pracownikiem spółki – jest osobą/podmiotem świadczącym usługi prawne – we własnym imieniu. Okoliczności zaś wskazane we wniosku o przywrócenie terminu (śmierć ojca radcy) - są naprawdę wyjątkowe, poza wolą każdego człowieka, mają charakter priorytetowy. W konsekwencji strona skarżąca nie miała wpływu na zaistniałą okoliczność w życiu radcy prawnego, ani na działania przez niego podejmowane. Nie można było w sprawie wykonać stosownych czynności związanych z złożeniem wniosku (analiza prawna, ocena prawna, akceptacja prawna - np. czy gminna osoba prawna może taki wniosek złożyć). Dlatego też nie ponosi winy w niedochowaniu terminu. Wskazała, że uprawdopodobniła w/w okoliczności. Ponadto podniosła, że zachodzi także druga przesłanka uzasadniająca przywrócenie terminu do dokonania przedmiotowej czynności - tj. niezawinione uchybienie terminu do złożenia powoduje negatywne skutki. W okolicznościach niniejszej sprawy to brak zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za miesiące: marzec, kwiecień, maj 2020 r. (w wysokości 50% należności). W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2021.137 ) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treścią art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2019.2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Orzekanie - w myśl art.135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. Kontrolując zaskarżoną decyzję w tak zakreślonych granicach Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja ZUS z dnia 29 lipca 2020 r. odmawiająca stronie skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek w trybie przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r., o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.374). Zgodnie z art. 31zp ust. 1 ustawy o covid wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., zwany dalej "wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek", płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. W niniejszej sprawie spółka w określonym ustawą terminie nie złożyła wniosku o zwolnienie z opłacania składek. W dniu 7 lipca 2020 r. zwróciła się do organu o przywrócenie terminu do jego złożenia wskazując na brak możliwości skonsultowania wniosku z radcą prawnym, który zajmował się chorym ojcem. Zgodnie z art. art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do treści art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Organ administracji publicznej jest zatem obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu, uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony. Niespełnienie chociażby jednej ze wskazanych powyżej przesłanek skutkować musi odmową przywrócenia terminu wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie budzi wątpliwości, że został dochowany 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, gdyż spółka złożyła go w dniu 7 lipca 2020 r. Przyznać jednak należy rację ZUS, że podane we wniosku okoliczności nie uprawdopodabniają braku winy strony w uchybieniu terminu. Przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, co do zasady, należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i ocenić winę strony według obiektywnych mierników jej staranności. Wniosek zainteresowanego wskazujący przyczynę uchybienia terminu nie zawsze daje podstawę do przywrócenia terminu, bo może to nastąpić tylko wówczas, gdy zainteresowany uprawdopodobni, że podawana przez niego przyczyna była nie do przewidzenia i nie do przezwyciężenia przy użyciu maksymalnego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z 24 września 2014 r., sygn. akt I FSK 1425/13, postanowienie NSA z 1 października 2013 r., sygn. akt I FZ 322/13). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się w zasadzie jednolicie, że przywrócenie terminu wyklucza każdy rodzaj winy. Usprawiedliwiają je okoliczności nagłe, nieprzewidywalne, takie, których człowiek dbający należycie o swoje interesy nie mógł przewidzieć i im zapobiec (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1779/12). Z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2007 r. II OSK 479/07, LEX nr 344095). Ponadto w judykaturze wskazuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się, np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nie można natomiast przyjąć, by uchybienie terminowi nastąpiło bez winy podmiotu, który miał podjąć czynność procesową, jeżeli przyczyną tego była działalność lub brak działania osób, którymi podmiot się posługuje. Za brak działania przedstawiciela strony odpowiedzialność ponosi bowiem sama strona (por. wyrok NSA z 7 marca 2014 r., sygn. akt II FSK 791/12). Wskazać także należy, że powszechnie i konsekwentnie przyjmuje się w orzecznictwie i doktrynie, że uznanie braku winy jednostki organizacyjnej do wniesienia środka odwoławczego w ustawowym terminie wymaga wykazania braku winy osoby legitymowanej do podejmowania czynności prawnej w jej imieniu. W żadnym razie o braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić nieprawidłowości organizacyjne tej jednostki oraz zaniedbania jej pracowników (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2001 r., sygn. akt IV SA 1340/99, niepubl.). Podmiot gospodarczy powinien tak zorganizować funkcjonowanie przedsiębiorstwa, by nie dochodziło do uchybienia terminu (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 1995 r., sygn. akt SA/Łd 1009/95, Temida (CD), Sopot 2002). Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że podana we wniosku okoliczność związana z wewnętrzną organizacją pracy w spółce, nie jest przesłanką uprawdopodobniającą brak winy strony w uchybieniu terminu do dokonania czynności. Złożenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek obiektywnie nie wymagało zaangażowania radcy prawnego świadczącego pomoc prawną na rzecz spółki. Należy podkreślić, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych nieznajomość prawa, czy oczekiwanie na poradę radcy prawnego nie jest przesłanką uprawdopodobniającą brak winy strony w uchybieniu terminowi dokonania czynności procesowej (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 września 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 530/16). Zgodzić się należy z organem, że pomimo wskazanych przez stronę skarżącą okoliczności, posiadała ona obiektywne możliwości do podjęcia określonych czynności - w tym przypadku do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Sama okoliczność wykluczająca uczestnictwo w tych czynnościach radcy prawnego, zatrudnionego przez płatnika składek, nie wystarcza do przyjęcia braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi. Nie jest ono bowiem równoznaczne z niemożnością dokonania czynności procesowej przez stronę. Ponadto, istniała też możliwość skonsultowania wniosku z innym radcą prawnym. Dodatkowo - na co słusznie zwrócił uwagę ZUS w odpowiedzi na skargę - złożenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek było możliwe od 1 kwietnia 2020 r., a spółka nie uprawdopodobniła, że nie miała możliwości przekazania tego wniosku nie tylko w ostatnich dniach czerwca, ale w całym okresie, w którym wniosek mógł być złożony. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako nieuzasadnioną oddalił.