III SA/Wr 516/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA – Anna Moskała po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A sp. z o.o. w K., na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W., z dnia [...] r, Nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, wniosku strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Pismem z dnia [...]r. strona skarżąca złożyła skargę na opisane w osnowie niniejszego orzeczenia postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] r. (w przedmiocie obciążenia strony skarżącej kosztami postępowania podatkowego) z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia Spółce znacznej szkody. W uzasadnieniu wniosku Spółka podniosła, że wykonanie postanowienia o obciążeniu strony skarżącej kosztami badania automatu o niskich wygranych wiązałoby się z koniecznością zapłaty dobrowolnie lub w drodze egzekucji spornych kosztów przeprowadzenia badania przez podmiot, który nie posiada zgodnego z prawem upoważnienia Ministra Finansów do badania automatów o niskich wygranych w procedurze cofnięcia rejestracji automatów o niskich wygranych. Podkreślono, że Spółka prowadzi kilkadziesiąt analogicznych postępowań, co w przypadku wykonania kwestionowanych postanowień oznaczałoby znaczną stratę finansową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2000 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a.", wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, stosownie do treści art. 61 § 3 tej samej ustawy, Sąd na wniosek strony może wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, będących przedmiotem zaskarżenia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja ta ma charakter wyjątku od zasady przewidującej, że ostateczne decyzje administracyjne korzystają z domniemania zgodności z prawem i podlegają wykonaniu. Zatem wstrzymanie wykonalności zaskarżonego aktu pozwala na uniknięcie wywołania po stronie skarżącego niekorzystnych skutków aktu w sytuacji, gdy nie zostało w sprawie wydane orzeczenie kończące postępowanie sądowoadministracyjne. Mając na uwadze, że w skardze sformułowano wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] r. (w przedmiocie obciążenia strony skarżącej kosztami postępowania podatkowego) w pierwszej kolejności trzeba zauważyć, że możliwe jest udzielenie ochrony tymczasowej jedynie w stosunku do takich aktów lub czynności, które objęte są zakresem kontroli działalności administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne, przy czym wstrzymanie wykonania dotyczy aktu zaskarżonego lub aktu wydanego w granicach sprawy. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania dotyczy aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Oznacza to, że treścią art. 61 § 3 objęte będą akty wydane w pierwszej instancji, a także akty w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli (zob. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 169). Nadto w orzecznictwie stwierdzono, że w świetle art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymane może być wykonanie tylko takich aktów administracyjnych, które zostały wydane w granicach danej sprawy, rozumianej w kontekście art. 134 § 1 p.p.s.a. jako sprawa w znaczeniu materialnym. O postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy będzie można mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będzie sprawa wykazująca tożsamość podmiotową i przedmiotową, a także identyczność podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 27 czerwca 2000 r., sygn. akt FPS 12/99). Podkreślić także należy, że przedmiotem ochrony tymczasowej mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie (por. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 25 maja 2009 r., II OZ 455/09, LEX nr 564242). Do wykonania nie nadają się więc wszelkie odmowne akty administracyjne, jak również te z konstytutywnych aktów uprawniających, które nie wymagają żadnych działań ze strony uprawnionych podmiotów dla spowodowania określonego w nim stanu faktycznego lub prawnego (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 186 i n.). Przenosząc powyższe uwagi na grunt omawianej sprawy należy stwierdzić, że wnioskiem o wstrzymanie wykonania objęty jest w granicach sprawy akt, który nie podlega wykonaniu (postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia). Natomiast poza granicami niniejszej sprawy znajduje się postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] r. Kwestia wykonalności tego postanowienia nie jest związana z zaskarżonym postanowieniem i nie jest objęta skutkami prawnymi tego postanowienia. Uzasadniając powyższe stanowisko należy podkreślić, że zaskarżone postanowienie nie obliguje strony skarżącej do jakiegokolwiek działania. Nie może być ono również wykonane w trybie przymusowym poprzez wdrożenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Stanowi ono jedynie formalne potwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, a zatem jest rozstrzygnięciem proceduralnym i jako takie nie wywiera skutku w sferze wykonalności postanowienia, od którego zażalenie wniesiono z uchybieniem terminu. Nie powoduje ono powstania żadnych skutków w sferze interesu prawnego strony, nie nakłada na stronę skarżącą nowych praw lub obowiązków, które podlegałyby wykonaniu. Skoro zatem zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a., to nie może do niego mieć zastosowania instytucja wstrzymania wykonania aktu uregulowana w omówionym przepisie. Uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, sprowadzałoby się bowiem do zawieszenia mocy zaskarżonego aktu nie wywołującego skutków materialnoprawnych (zob. postanowienia: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 1710/13, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 1348/14). Odnosząc się natomiast do postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] r. należy wskazać, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia nie jest możliwe wnioskowanie o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego, od którego strona skarżąca nie wniosła zażalenia w ustawowo przewidzianym terminie, bowiem nie zachodzi tożsamość przedmiotowa tych dwóch postępowań, a tym samym są to dwie różne sprawy w znaczeniu materialnym (zob. postanowienia: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt II FZ 819/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 1710/13, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 1348/14, por. także postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 12 czerwca 2006 r., sygn. akt II FZ 441/12, 14 września 2010 r., sygn. akt II GZ 246/10, 16 lutego 2012 r., sygn. akt I FSK 132/12, 3 września 2013 r., sygn. akt I FZ 374/13, 12 grudnia 2013 r., sygn. akt I GZ 551/13 i I GZ 552/13, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 178/15). W tym stanie rzeczy należy jeszcze raz podkreślić, że zaskarżone postanowienie nie posiada przymiotu wykonalności, a postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego zostało wydana poza granicami sprawy. Tym samym nie można orzec o wstrzymaniu ich wykonania. Z wyżej wymienionych względów, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.