III SA/Wr 708/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Łoboda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Protokolant Ewa Bogulak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 października 2012 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2007 oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...].11.2011 r. (nr [...]), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...].08.2011 r. (nr [...]) w przedmiocie przyznania T. G. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za 2007 rok. W dniu [...].04.2007 r. T. G. złożył organowi pierwszej instancji wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2007. Wniosek producenta obejmował: (1) pakiet rolnictwo ekologiczne realizowany w wariantach: S02b01 trwałe użytki zielone (bez certyfikatu zgodności) na obszarze 131,98 ha, wnioskowana kwota [...] zł, S02d01 uprawy sadownicze, w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) na obszarze 16,26 ha, wnioskowana kwota płatności [...] zł; (2) pakiet utrzymanie łąk ekstensywnych - wariant P01b półnaturalne łąki dwukośne na obszarze 131,98 ha, wnioskowana kwota płatności [...] zł. Producent zadeklarował również, że wnioskuje o podwyższoną płatność z tytułu realizacji pakietów na obszarze NATURA 2000. Powyższy wniosek był przedmiotem korekt w dniach [...].06.2007 r. oraz [...].07.2007 r. Z kolei w dniach [...].04.2007 r. oraz [...].08.2007 r. zostały zgłoszone przez producenta zmiany dotyczące zadeklarowanych powierzchni w ramach zobowiązań rolnośrodowiskowych. Pierwsza zmiana (z dnia [...].04.2007 r.) polegała na dodaniu nowych działek ewidencyjnych i rolnych przejętych na podstawie "umowy przekazania prawa użytkowania gruntów rolnych" z dnia [...].04.2007 r. od małoletniej córki T. G. – K. G. Umowa ta dotyczyła gruntów rolnych położonych na działkach nr [...],[...]i [...] (obręb T., gmina D.), nr [...] (obręb S., gmina Z.), nr [...] (obręb R., gmina Z.), nr [...] i nr [...] (obręb L., gmina D.), nr [...] (obręb T., gmina S.) oraz część działki nr [...] i działki nr [...] i [...] (obręb G., gmina D.). Druga zmiana (z dnia [...].08.2007 r.) związana była z kolejną umową, na podstawie, której działka nr [...] (obręb R., gmina Z.) znajdującą się dotychczas w posiadaniu K. G.j została przekazana T. G. W dniu [...].01.2008 r. T. G. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w O. zmianę do wniosku deklarując ostatecznie realizację w roku 2007 następujących wariantów: (1) pakiet rolnictwo ekologiczne realizowany w wariantach: S02b01 trwałe użytki zielone (bez certyfikatu zgodności) na obszarze 53,36 ha, wnioskowana kwota [...] zł, S02b02 trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na obszarze 29,64 ha, wnioskowana kwota [...] zł oraz S02d01 uprawy sadownicze, w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) na obszarze 16,26 ha, wnioskowana kwota płatności [...] zł; (2) pakiet utrzymanie łąk ekstensywnych – P01b wariant półnaturalne łąki dwukośne na obszarze 83 ha, wnioskowana kwota płatności [...] zł. I tym razem producent zadeklarował, że wnioskuje o podwyższoną płatność z tytułu realizacji pakietów na obszarze NATURA 2000. Decyzją z dnia [...].02.2008 r. (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. przyznał T. G. płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2007 w łącznej wysokości [...] zł, zgodnie z deklaracją strony zawartą w zmianie do wniosku złożoną przez w dniu [...].01.2008 r. W złożonym odwołaniu T. G. zgłosił wątpliwość co do przyjęcia, iż na działce nr [...], położonej w obrębie S., realizował wariant S02b02, gdyż certyfikat ekologiczny uzyskał dopiero z końcem września 2007 r., a zatem co do tej działki powinna być przyznana płatność według stawki dla upraw bez certyfikatu. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. decyzją z dnia [...].03.2008 r. (nr [...]) utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. W wyniku wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia [...].07.2008 r. uchylił zaskarżoną decyzję, dopatrując się naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 7 i art. 77 oraz art. 80, art. 15 i art. 107 § 3 K.p.a. Ponownie rozpatrując odwołanie, kierując się wytycznymi zawartymi w orzeczeniu sądowym, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. uchylił (decyzją z dnia [...].12.2008 r., nr [...]) rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z dnia [...].02.2008 i sprawę przekazał temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Kolejną decyzją z dnia [...].03.2009 r. (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. przyznał T. G. płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2007 w łącznej wysokości [...] zł. W motywach decyzji organ podniósł, że z uwagi na objęcie spornej działki nr [...] w programem rolnośrodowiskowym - pakiet rolnictwo ekologiczne od dnia [...].03.2005 r., a także ze względu na fakt, iż płatność udzielana przez ARiMR przyznawana jest do powierzchni działek, a nie do plonu, w oparciu o zapisy zawarte w ppkt 1.1 i 1.3 załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady nr 2092/91/EWG z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych (Dz. Urz. WE L 1991.198.1 ze zm.), przysługuje do niej płatność według stawki jak dla łąk trwałych z certyfikatem zgodności. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, w ramach czego uzupełniono materiał dowodowy, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. decyzją z dnia [...].05.2009 r. decyzję (nr [...]) orzekł o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji (to jest powołanej wyżej decyzji z dnia [...].03.2009 r.) Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu T. G. podnosząc w szczególności, że organ powinien zbadać jaki pakiet był zrealizowany na spornej działce w 2007 r. - pakiet S02b01 (bez certyfikatu - w okresie przestawienia), czy pakiet S02b02 (z certyfikatem). Wyrokiem z dnia [...].11.2009 r. (sygn. akt III SA/Wr [...]) WSA we Wrocławiu uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu wyroku Sąd za wadliwe uznał ustalenie organu, iż T. G. w roku 2007 realizował na pow. 29,64 ha pakiet rolnictwo ekologiczne w wariancie trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności (S02b02). Tymczasem w dacie złożenia wniosku tj. w dniu [...].04.2007 r. skarżący nie posiadał certyfikatu zgodności. Certyfikat ten skarżący uzyskał dopiero na początku października 2007 r., z okresem ważności od dnia [...] września 2007 r. do [...] września 2008 r., a zatem prawidłowo zadeklarował na spornej działce [...] o powierzchni 29,64 ha realizację pakietu rolnictwo ekologiczne - trwałe użytki zielone bez certyfikatu zgodności. Sąd podniósł także, że skoro produkcja rolna zakończyła się zbiorem plonów i wprowadzeniem produktów do obrotu przed przyznaniem certyfikatu (skarżący skosił łąkę na początku lipca 2007 r.), to skarżący nie mógł sygnować tych plonów jako produkty ekologiczne, co potwierdzało prawidłowość przyjęcia, że produkcja dokonana była w warunkach uprawniających do zastosowania stawek płatności dla wariantu bez certyfikatu zgodności. Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1.02.2011 r. (sygn. akt II GSK 135/10) skargę kasacyjną oddalił. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. decyzją z dnia [...].05.2011 r. wydał decyzję o uchyleniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...].03.2009 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Organ odwoławczy podniósł, ze ponownym załatwieniu sprawy należy uwzględnić stanowisko WSA we Wrocławiu odnośnie uprawnienia rolnika do uzyskania podwyższonej płatności w przypadku otrzymania certyfikatu po sezonie wegetacyjnym w danym roku kalendarzowym. Poza tym, zdaniem organu drugiej instancji, konieczne było wyjaśnienie kwestii, czy T. G. przysługuje płatność z tytułu kontynuacji realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych do działek, które przejął w roku 2007 na podstawie umowy zawartej z niepełnoletnią osobą, jednocześnie w imieniu, której występował jako przedstawiciel ustawowy. W szczególności organ powinien przeanalizować przedmiotowe umowy w kontekście przepisów dotyczących przekazania zobowiązań rolnośrodowiskowych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O., decyzją z dnia [...].08.2011 r. (nr [...]) przyznał T. G. płatność za rok 2007 z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości [...] zł. Na powyższą kwotę złożyły się: (1) płatność z tytułu utrzymania łąk ekstensywnych: w wariancie (P01b) półnaturalne łąki dwukośne za powierzchnię 7,51 ha – [...] zł oraz z uwzględnieniem położenia na obszarze NATURA 2000 - za powierzchnię 74,49 ha – [...] zł; (2) płatność z tytułu rolnictwo ekologiczne: w wariancie (S02b01) trwałe użytki zielone (bez certyfikatu zgodności) za powierzchnię 7,51 ha – [...] zł oraz z uwzględnieniem położenia na obszarze NATURA 2000 (bez certyfikatu zgodności) - za powierzchnię 74,49 ha – [...] zł, w wariancie (S02d01) uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) za powierzchnię 3,57 ha – [...] zł oraz z uwzględnieniem położenia na obszarze NATURA 2000 (bez certyfikatu zgodności) - za powierzchnię 12,69 ha – [...] zł. Organ pierwszej instancji stwierdził, że wobec związania oceną prawną wyrażoną w prawomocnym orzeczeniu sądowym, przy obliczeniu płatności należało uwzględnić, że na działce [...] (obręb S., gmina Z.) realizowany był pakiet rolnictwo ekologiczne w wariancie trwałe użytki zielone bez certyfikatu zgodności (S02b01). Organ podniósł dalej, że w roku 2007 T. G. zadeklarował do programu rolnośrodowiskowego nowe działki, które przejął na podstawie "umowy przekazania prawa użytkowania gruntów rolnych" (z dnia [...].04.2007 r.), zawartych z niepełnoletnią córką K. G. Jednakże umowa ta zawarta pomiędzy rodzicem a dzieckiem reprezentowanym przez rodziców nie odpowiadała przepisom art. 98 § 2 oraz art. 101 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Tak więc przekazanie gruntów przez K. G. nie odpowiadało również warunkom, o których mowa w § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.), gdzie do przyznania płatności na zasadzie przejęcia zobowiązań rolnośrodowiskowych wymaga się przedstawienia umowy. Kierownik Biura Powiatowego zauważył, że również przekazanie w analogicznych warunkach działek przez T. G. na rzecz córki K., nastąpiło z naruszeniem wymienionych zasad K.r.o. Jako, że działki przejęte od K. G. zostały zadeklarowane w terminie przewidzianym dla składania wniosków rolnośrodowiskowych, to w związku ze skorzystaniem przez stronę z możliwości zwiększenia powierzchni realizacji programu rolnośrodowiskowego i wydłużenia uczestnictwa w programie (§ 5 ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego) – do działek wymienionych w "umowie" z dnia [...].04.2007 r. należało przyznać płatność, uznając je za nowe powierzchnie w programie rolnośrodowiskowym. Jednakże należało odmówić płatności rolnośrodowiskowej do działki nr [...] o powierzchni 1 ha (obręb R., gmina Z.) przekazanej przez K. G. na podstawie umowy z dnia [...].07.2007 r. o nazwie "częściowe rozwiązanie umowy użyczenia", gdyż niezależnie od tego, że również została sporządzona z naruszeniem art. 98 § 2 K.r.o. (pomiędzy rodzicem i dzieckiem reprezentowanym przez rodzica), to wpłynęła do organu w dniu [...].08.2007 r. (wraz ze zmianą do wniosku rolnośrodowiskowego), czyli po terminie w którym można było składać wnioski rolnośrodowiskowe bądź zmiany do tych wniosków, między innymi zwiększające powierzchnię na której realizowany jest program (§ 11 ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). W złożonym odwołaniu T. G. podniósł, że decyzja organu pierwszej instancji jest niezgodna z oceną okoliczności sprawy dokonaną przez WSA oraz NSA, a także kwalifikuje się do stwierdzenia nieważności stosownie do art. 156 § 1 pkt 1- 4 oraz pkt 7 K.p.a. Strona podniosła, że właściwość organu do orzekania w niniejszej sprawie wygasła w dniu [...].06.2008 r., a ponadto organ wydał orzeczenie co do kwestii zastrzeżonych do właściwości sądu powszechnego (co do ważności umów z K. G.). Rażąco naruszono miały być przepisy Konstytucji (art. 31 i art. 42), art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 75, art. 77, art. 80, art. 97 § 1 pkt 4, art. 101, oraz art. 110 K.p.a., jak również art. 8, art. 24, art. 44, art. 53 § 2, art. 140 i art. 710 Kodeksu cywilnego oraz art. 101 K.r.o., a obok tego § 14 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Organ nie miał prawa a nadto wadliwie uznał, że wymienione umowy są nieskuteczne. W zakresie przesłanki określonej w punkcie 3 art. 156 § 1 k.p.a. strona wskazała, iż decyzja za rok 2007 została wydana po tym jak zostały podjęte decyzje dotyczące płatności za rok 2009 i za rok 2010. Co do przesłanki z pkt 4 art. 156 § 1 k.p.a. T. G. wskazał, iż decyzja rozstrzyga o prawach i obowiązkach K. G., a decyzję organ skierował do T. G. W zakresie natomiast pkt 7 art. 156 § 1 k.p.a. strona wskazała, iż decyzja zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa, bowiem w sprawie zaistniały wyżej opisane przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności ww. decyzji. We wniosku tym T. G. zawarł dodatkowo wniosek o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem K. G. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...].11.2011 r., Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ omówił regulację prawną dotyczącą przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, po czym stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż działki które w deklaracjach T. G. pojawiły się pierwszy raz jako przejęte od K. G. należało uznać jako nowe grunty i rozpatrzyć sprawę w tym zakresie zgodnie z zasadami zwiększania powierzchni zobowiązań rolnośrodowiskowych i dokonywania zmian w pojedynczym wniosku. Dalej podniesiono, że organy Agencji nie mają podstaw do badania tytułu prawnego do działek deklarowanych we wniosku, bowiem przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie wymagają weryfikacji wniosku pod tym względem, tym niemniej sytuacja ulega zmianie gdy jeden podmiot przejmuje grunty od innego producenta rolnego, który podjął na nie wcześniej zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Do zbadania czy nastąpiło przeniesienie posiadania gruntów obliguje organ omawiany § 14 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, wymagający od producenta przejmującego zobowiązanie i prawo do płatności przedstawiania kierownikowi biura powiatowego Agencji umowy, na podstawie której doszło do zmiany posiadacza. Tak więc analizując przedłożone przez stronę umowy należało uwzględnić, że przekazanie w imieniu niepełnoletniej wówczas K. G. gruntów rolnych na rzecz swojego ojca T. G. gruntów rolnych nie stanowiło ani bezpłatnego przysporzenia na rzecz dziecka, ani też nie dotyczył należnych od drugiego rodzica środków utrzymania, a więc w świetle art. 98 § 2 pkt 2 K.r.o. żadne z rodziców nie mogło reprezentować dziecka przy umowie. Ponadto zwrócił organ uwagę na przepis art. 101 § 3 K.r.o., wymagający zgodny sądu na dokonanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na wykonywanie takich czynności przez dziecko. Tymczasem T. G. nie dostarczył wymaganej przepisami K.r.o. zgody sądu. Dyrektor OR ARiMR we W. odnosząc się do zarzutów odwołania, nie stwierdził, ażeby zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu T. G. zarzucił, że decyzja Dyrektora D. Oddziału Regionalnego ARiMR jest z mocy prawa nieważna, gdyż wydana została w oparciu o niekonstytucyjne rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r., odwołujące się do rozporządzeń WE, które nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej. Dalej strona podniosła, że organ podważył ustalenia przesądzone już w prawomocnym orzeczeniu sądowym, a związane z prawidłowością przejęcia działek od K. G. Samo zaś badanie skuteczności umów z K. G. było wkroczeniem w kompetencję sądów powszechnych. Kwestionowanie umowy cywilnoprawnej przez organ w niniejszej sprawie nie było możliwe, gdyż nie przewidywał tego żaden przepis. Poza tym do samego tylko przeniesienia posiadania gruntów nie była potrzebna zgoda sądu powszechnego. Wadliwe było ustalenie, że T. G. nie był posiadaczem spornych działek w 2007 roku, a niezależnie od tego organ nie wskazał na podstawie jakich dowodów wyprowadził tego rodzaju wniosek, przez co uniemożliwił stronie ustosunkowanie się. Z tego też powodu wadliwe jest uzasadnienie obecnie zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł też, że okoliczność posiadania przez niego działek przez skarżącego w roku 2007 potwierdzona została odpowiednim postanowieniem Prokuratora Rejonowego w O., umarzającym sprawę o wyłudzenie płatności na skutek deklaracji stanu posiadania gruntów niezgodnego z rzeczywistością. Wskazano w skardze, że Dyrektor sam sobie przeczy (jego stanowisko jest niezrozumiałe), gdyż stwierdza, że organy rolne nie mają podstaw do badania tytułu prawnego do deklarowanych przez rolnika działek, a z drugiej strony zakwestionował skuteczność przedmiotowych umów. Umowa dla prawa do płatności nie miała żadnego znaczenia, gdyż istotny był rzeczywisty stan posiadania, a nie tytułu prawny do gruntu. Strona zwróciła uwagę, że w innych sprawach, dotyczących przyznania płatności obszarowych do spornych gruntów, zakończonych ostatecznymi decyzjami, posiadanie działek przez T. G. nie było kwestionowane przez organ. Podniesiono, że w postępowaniu nie zbadano, czy strona posiada status producenta rolnego, a przez to czy uprawniona jest do uzyskania płatności. Skarżący zarzucił także, że decyzja nie wskazywała, kto i w jakim terminie zobowiązany jest wypłacić stronie przyznaną jej płatność. Dalej skarżący stwierdził, że organ rolny pozbawił go czynnego udziału w postępowaniu, gdyż nie ujawnił przed wydaniem decyzji, które dokumenty uznaje za dowody na istnienie określonych okoliczności sprawy. Nadto nie zapoznał strony z jedną teczką akt. Naruszeniem prawa było tez odstąpienie od przesłuchania K. G. (jako świadka), która obecnie jest pełnoletnia i mogłaby złożyć zeznania na okoliczność przekazania działek, a także innych wniosków formalnych. Organ podważając skutki umów z K. G. rozstrzygał o jej prawach i obowiązkach, a zatem powinien ją uwzględnić jako stronę w niniejszym postępowaniu. Wniosła strona o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR we W. wniósł o jej oddalenie. T. G. podtrzymał zarzuty w piśmie procesowym z dnia [...].03.2012 r. podnosząc nadto, że w sprawie doszło do naruszenia art. 139 K.p.a., gdyż orzeczono na niekorzyść strony, w sytuacji gdy pierwotna decyzja Kierownika Biura Powiatowego nie podważała przejęcia działek na podstawie umowy, a przy tym nie można byłoby uznać, że wydano ją z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei w piśmie z dnia [...].07.2012 r. skarżący podniósł, że skoro odmówiono K. G. udziału w postępowaniu na prawach strony, to wobec tego, że kwestia ważności umowy cywilnoprawnej dotyka jej praw – ani organy ani Sąd nie mogą w niniejszej sprawie badać i oceniać praw K. G. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Skarga nie była uzasadniona. W pierwszej kolejności należało odnieść się do eksponowanej w skardze kwestii podporządkowania się przez organ ocenie zawartej w prawomocnym wyroku sądowym. Z przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a.") wynika, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że przez ocenę prawną rozumieć trzeba wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w konkretnej sprawie administracyjnej. Ocena powyższa, jak i wskazania co do dalszego postępowania powinny być sformułowane w uzasadnieniu orzeczenia, które w tym zakresie wykazuje moc wiążącą (wyrok NSA z dnia 4.06.2009 r., sygn. akt I OSK 426/08, publ. LEX nr 561267). W innym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że związanie oceną prawną powinno być rozumiane jako wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpatrywanej sprawie, co oznacza zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie danej normy przez organ, który wydał ten akt, zostało uznane za błędne. Przy tym przedmiotem takiej oceny mogą być zarówno przepisy prawa materialnego, jak i postępowania (postanowienie z dnia 12.12.2007 r., sygn. akt II FZ 630/07, niepubl.). Wynika z powyższego, że ocena prawna dotyczyć może w szczególności zarówno stanu faktycznego sprawy, jaki i wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego. Oceną prawną wyrażoną w wyroku sądu administracyjnego związany jest zarówno organ prowadzący dalej postępowanie, jak i sąd administracyjny rozpatrujący ponownie sprawę (ze skargi na nowa decyzję wydaną w tej samej sprawie). Związanie sądu oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku oznacza, że sąd ten nie może formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z tą oceną (wyrażoną uprzednio w wyroku), lecz musi się jej bezwzględnie podporządkować. Związanie oceną prawną występuje bez względu na to, jaki pogląd na temat prawidłowości tej oceny mógłby być formułowany. Jednakże jak należy przyjąć, wiążąca organ i Sąd ocenia prawna, musi być wyrażona w uprzednio wydanym wyroku sądowym. Oceny tej nie można domniemywać, ani tez przypuszczać jej treści. Dlatego też o wiążącej ocenie prawnej (i wskazaniach co do dalszego postępowania) można mówić jedynie w zakresie, w jakim zostały rzeczywiście w wyroku sformułowane. Poza tym w orzecznictwie akcentuje się, że ocena prawna (o której mowa w art. art. 153 p.p.s.a.) jest wiążąca tylko o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. Oznacza to, że traci ona moc wiążącą (między innymi) w wypadku zmiany (już po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych sprawy (wyrok NSA z dnia 1.09.2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX nr 745376). Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 8.01.2010 r. stwierdzając, że w sytuacji, gdy w ramach ponownego rozpoznawania sprawy okaże się, że stan faktyczny sprawy, na tle której sąd dokonywał oceny prawnej jest zasadniczo inny, od tego który powinien być prawidłowo ustalony - sąd I instancji nie jest skrępowany normą art. 153 p.p.s.a. w zakresie, w jakim stwierdza nieprawidłowość zastosowania w tymże stanie faktycznym sprawy przepisów prawa materialnego, których wykładni dokonywał sąd w poprzednim postępowaniu. Dokonana przez sąd wykładnia prawa wiąże jedynie na tle stanu faktycznego sprawy uznanego przez ten sąd za niewadliwy (sygn. akt II FSK 1245/08, publ. LEX nr 558872). Tak więc mając na uwadze zapadły poprzednio wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (z dnia [...].11.2009 r., sygn. akt III SA/Wr [...]), to trzeba stwierdzić, że wydając obecnie zaskarżoną decyzję Dyrektor OR ARiMR we W. dostosował się do wyrażonej tam oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania. Jak bowiem wynika z treści zaskarżonej decyzji, do gruntu rolnego objętego działką ewidencyjnej nr [...] będącej w poprzednio prowadzonym postępowaniu przedmiotem sporu, przyznano płatność wg stawki określonej dla wariantu S02b01 (bez certyfikatu zgodności - 330 zł/ha). Równocześnie należy wskazać, że na skutek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego ustalono nowe okoliczności faktyczne, które nie były analizowane przez orzekający poprzednio Sąd (w sprawie III SA/Wr [...]), a przeto nie mogły być przedmiotem jego oceny, która obecnie byłaby wiążąca. Tymi nowymi okolicznościami były ustalenia, z których wynikało, że umowy z K. G. zawarte przez skarżącego, nie odpowiadały wymogom, o których mowa w art. 98 § 2 oraz 101 § 3 K.r.o., a przeto nie mogły wywołać skutków, określonych w § 14 rozporządzenia rolno środowiskowego. Gdy zaś chodzi o zasadność tego ostatniego stanowiska organu, zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji, to przywołać tutaj trzeba zbieżne z nim zapatrywanie WSA we Wrocławiu, a mianowicie w wyroku z dnia [...].12.2010 r. (sygn. akt III SA/Wr [...]), wydanym w innej sprawie skarżącego. Odnosząc się do istotnych także w niniejszej sprawie (spornych) umów zawartych przez skarżącego z małoletnią wówczas córką K. G. Sąd zwrócił uwagę, że przepisy ustawy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, regulujące stosunki majątkowe pomiędzy rodzicami i dziećmi, jednoznacznie przesądzają w art. 98 § 2 i art. 101 § 3 K.r.o., że żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka przy czynnościach prawnych między dziećmi pozostającymi pod ich władzą rodzicielską przy czynnościach prawnych między dzieckiem a jednym z rodziców lub jego małżonkiem, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz dziecka albo że dotyczy należnych dziecku od drugiego z rodziców środków utrzymania i wychowania, precyzując dodatkowo we wspomnianym przepisie art. 101 § 3 k.r.o., że rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko. Dalej WSA skonstatował, że miernikiem czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu jest ciężar gatunkowy dokonywanej czynności, jej skutki w sferze majątku małoletniego, wartości przedmiotu danej czynności oraz szeroko pojęte dobro dziecka i ochrona jego interesów życiowych. Konsekwencją braku zezwolenia sądu opiekuńczego z art. 101 § 3 K.r.o. jest nieważność dokonanej czynności (uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z dnia 30 kwietnia 1977 r., III CZP 73/76 – publ. OSNCP z 1978 r., nr 2, poz. 19). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd zawarty w omawianym tu wyroku (z dnia [...].12.2010 r. sygn. akt III SA/Wr [...]), iż rozporządzenie znacznym majątkiem dziecka (tak jak to wynika z przedmiotowych umów) i to bez powstania przysporzenia majątkowego po stronie dziecka, jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd. W myśl zatem powołanych wyżej przepisów, skarżący, chcąc przejąć w sposób prawidłowy od K. G. grunty w użytkowanie, musiał uzyskać na to zgodę sądu rodzinnego. W niniejszej sprawie, bazując na oświadczeniu skarżącego w piśmie z dnia [...].02.2011 r. (złożonym w sprawie rolnośrodowiskowej za 2008 rok) organy miały podstawę do uznania, że sąd rodzinny nie udzielił takiego zezwolenia. Należy jeszcze tylko dodać, że zaprezentowane powyżej stanowisko, wyrażone pierwotnie w wyroku z dnia [...].12.2010 r. (sygn. akt III SA/Wr [...]), podzielone zostało w wyroku NSA z dnia 26.04.2012 r. (sygn. akt II GSK 471/11), podjętym na skutek skargi kasacyjnej T. G., a którą to skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny oddalił. Odnosząc się do argumentacji skarżącego, który wywodził, iż faktycznie posiadał sporne grunty, to trzeba przypomnieć, że zbieżne z tym twierdzeniem stanowisko zawarł w zaskarżonej decyzji organ rolny. W konsekwencji tego, T. G. została przyznana płatność do działek wymienionych w umowie z dnia [...].04.2007 r. Z kolei odmowa przyznania płatności do działki wymienionej w umowie z dnia [...].07.2007 r. nie była podyktowana ustaleniem, że działki tej skarżący nie posiadał, ile stanowiskiem, że za późno zgłosił ją w ramach zwiększenia powierzchni, na której realizowany jest program rolnośrodowiskowy (zmiany wniosku). Dlatego też należało za nieuzasadnione uznać te zarzuty skargi, które wskazywały na błędne ustalenia organów w niniejszej sprawie odnośnie posiadania spornych gruntów. Jeżeli zatem skarżący podnosił, że w wyniku postępowania prokuratorskiego zostało potwierdzone, że był posiadaczem spornych gruntów, to nie inaczej uznały organy w niniejszej sprawie. Niecelowe zatem było poszerzanie materiału dowodowego o akta sprawy karnej. Gdy zaś chodzi o potraktowanie przez organ zwiększenia powierzchni w ramach zmiany wniosku na podstawie § 5 ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, to działanie to – zdaniem Sądu – było zasadne, gdyż wynikało z prawidłowego ustalenia, że płatność nie przysługiwała na zasadzie kontynuacji zobowiązań rolnośrodowiskowych, czyli z uwzględnieniem regulacji § 14 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W tym zakresie jako nieprawidłowe trzeba było ocenić zapatrywanie skargi, że z perspektywy § 14 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, nie były istotne prawne uwarunkowania ważności i skuteczności umowy, o której mowa w ust. 1 i ust. 2 (§ 14). Skoro bowiem normodawca zastosowanie § 14 odnosi jedynie do przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części albo stada zwierząt na podstawie umowy sprzedaży lub innej umowy (którą nadto należy przedłożyć organowi rolnemu – kopię), to oznacza to, że warunkiem uczynił zawarcie ważnej i skutecznej umowy cywilnoprawnej. Przypomnieć należy, że przedstawiona tu ocena koniecznej przesłanki zastosowania § 14 rozporządzenia odpowiada stanowisku tutejszego Sądu wyrażonym w przywołanym już powyżej wyroku z dnia [...].12.2010 r. (sygn. akt III SA/Wr [...]). Równocześnie należało przyjąć, że skoro przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego składające się na podstawę prawną przyznania płatności przez organy Agencji wymagają istnienia umowy i jej przedłożenia organowi (zgodnie z § 14), to organ ten posiada samodzielną kompetencję do stwierdzenia, czy umowa ta została ważnie zawarta i czy może wywierać skutki w zakresie prawa do płatności na zasadzie kontynuacji zobowiązań rolnośrodowiskowych. Jak to bowiem wynika z art. 80 K.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Oczywiste jest przy tym, że organ nie może formułować oceny odnośnie wywoływania skutków przez umowę w innym zakresie aniżeli dla określenia przejęcia zobowiązań rolnośrodowiskowych i związanych z tym płatności, jak to też uczyniły organy w niniejszej sprawie. Niesłuszne zatem było stanowisko skargi, że organy Agencji weszły w kompetencję sądów powszechnych. Reasumując, prawidłowe było stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji, że działki zgłoszone przez T. G., "przejęte" od K. G. na podstawie wskazanych powyżej umów, mogły być uwzględnione jedynie w zakresie zwiększenia powierzchni użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy na podstawie § 5 ust. 4 i 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Według przepisu § 5 ust. 4, w przypadku zwiększenia powierzchni użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy w zakresie pakietów innych niż wymieniony w § 1 ust. 2 pkt 5 (innych niż ochrona gleb i wód), w trzecim roku i dalszych latach realizacji programu rolnośrodowiskowego, opracowuje się nowy plan działalności rolno środowiskowej. Z kolei na podstawie ust. 5 § 5 zd. 1, zwiększenia, o którym mowa w ust. 4, można dokonać nie później niż w dniu 15 marca 2007 r. Słuszne było również postępowanie organu, który nie uwzględnił przy ustaleniu płatności gruntu objętego działką ewidencyjną nr [...] o pow. 1 ha z powodu, iż skarżący wniosek obejmujący tą działkę złożył w dniu [...].08.2007 r., a więc po upływie ostatecznego materialnoprawnego terminu na dokonywanie zmian polegających na dodaniu nowej działki. Jak właściwie zwracał uwagę Dyrektor OR ARiMR, zgodnie z art. 15 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE. L 04.141.18) – zmiany tego rodzaju można było dokonać do dnia 31 maja roku, w którym został złożony wniosek bez konsekwencji, natomiast zgodnie z art. 21 ust. 2 tego rozporządzenia zgłoszenie poprawki do pojedynczego wniosku dokonane po ostatecznym terminie przewidzianym w art. 15 ust. 2 lecz nie później niż 25 dni kalendarzowych od wyznaczonego terminu na złożenie wniosku/ powodowało zmniejszenie o 1 % na każdy dzień roboczy kwoty płatności odnoszącej się do faktycznego wykorzystania rozpatrywanych działek rolnych. To, że T. G. jest producentem rolnym uprawnionym do otrzymania płatności rolnośrodowiskowych w zakresie realizacji programów wskazanych powyżej przesądził już wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w powołanym wyroku z dnia [...].11.2009 r., sygn. akt III SA/Wr [...]. Jak wynika z akt sprawy organ rolny nie poczynił w tej kwestii nowych i odmiennych ustaleń faktycznych, stąd sugestia skargi poddająca w wątpliwość status skarżącego jako producenta rolnego jest niezrozumiała zwłaszcza jeżeli mieć na względzie, iż całościowy wydźwięk skargi jest tego rodzaju, iż stronie należały się płatności rolnośrodowiskowe, a w tym na zasadzie kontynuacji zobowiązań rolnośrodowiskowych podjętych przez poprzednika. Tymczasem według § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i podejmie określone zobowiązania (wymienione w pkt 1 – 3). Nie było usprawiedliwionych podstaw do sformułowania zarzutu naruszenia art. 139 K.p.a. Według tego przepisu, organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Zwrot "organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się", użyty w art. 139 k.p.a. wskazuje, że sformułowany w tej normie zakaz reformationis in peius dotyczy decyzji organu odwoławczego. Nie można przeto przyjąć, że sformułowany tu zakaz dotyczy decyzji organu pierwszej instancji w stosunku do uprzedniej decyzji tego organu uchylonej w trybie kontroli instancyjnej. Gdy chodzi o zarzuty skargi, że pominięta została w sprawie administracyjnej strona tego postępowania K. G., to wbrew przekonaniu T. G. zaskarżona decyzja Dyrektora OR ARiMR z dnia [...].11.2011 r. (nr [...]) nie rozstrzygała o prawach i obowiązkach (art. 28 K.p.a.) K. G., lecz T. G. Trzeba tu przypomnieć, że taką też ocenę potwierdza w istocie postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.06.2012 r. (sygn. akt II GZ 196/12) zapadłe w niniejszym postępowaniu sądowym, a którym oddalono zażalenie K. G. na postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia [...].04.2012 r. odmawiające dopuszczenia do udziału w sprawie. W przedmiotowej sprawie administracyjnej organ orzekał jedynie o prawie do płatności rolnośrodowiskowej T. G., na skutek złożonego przez niego wniosku. To, że organy odnosiły się do umów zawartych z K. G., nie było podyktowane potwierdzeniem bądź ukształtowaniem (niniejszą decyzją) jej praw i obowiązków, natomiast wynikało z potrzeby oceny skuteczności przejęcia zobowiązań rolnośrodowiskowych i prawa do płatności w trybie § 14 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Nie doszło do naruszenia prawa na skutek nieprzeprowadzenia rozprawy z udziałem K. G., który to wniosek skarżący sformułował w toku postępowania odwoławczego (pismo z dnia [...].08.2011 r.). Według art. 89 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej przeprowadzi, z urzędu lub na wniosek strony, w toku postępowania rozprawę, w każdym przypadku gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania lub gdy wymaga tego przepis prawa. Na podstawie § 2 (art. 89), organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. Skarżący w wymienionym piśmie oczekiwał przeprowadzenia rozprawy ze względu na to, że – w jego mniemaniu – decyzja wydana w sprawie rozstrzygała o prawach i obowiązkach K. G. Tymczasem powyżej wywiedziono, że to przekonanie skarżącego było błędne. Z kolei nie widać powodów dla których organ miałby przesłuchać K. G. jako świadka w niniejszej sprawie, skoro pominięcie trybu zastosowania § 14 (rozporządzenia rolnośrodowiskowego) przy ustalaniu kwoty płatności wynikało z niewłaściwej reprezentacji przy umowach, a zwłaszcza braku zezwolenia sądu na dokonanie czynności w imieniu małoletniej. Odnosząc się do zarzutu niezamieszczenia w decyzji informacji, kto i kiedy ma przekazać stronie przyznane środki, to należy podzielić stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę, że nie jest to element, którego brak wpływa na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia, ani też nie jest to element wymaganym jakimikolwiek przepisami prawa. Sąd nie stwierdził, ażeby organy rolne w niniejszej sprawie, jako podstawę prawną decyzji faktycznie przyjęły przepisy niemające zastosowania do załatwienia wniosków o przyznanie płatności za 2007 rok. T. G. formułując zarzut ukrycia przed nim akt, czy nawet całej teczki aktowej nie wskazał, o jakie konkretnie dokumenty chodzi, stąd pretensja ta musiała być oceniona jako gołosłowna. Podobnie należało krytycznie odnieść się do zarzutu skargi pozbawienia prawa czynnego udziału w postępowaniu ze względu na nieujawnienie listy dowodów, które zostały uwzględnione na poszczególne okoliczności stanu faktycznego. Organ administracyjny omawia ustalenia faktyczne i dokonuje oceny dowodów w treści (uzasadnieniu) decyzji. Nie istnieje wymóg przedstawienia takiej oceny odrębnie, przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie. Zdaniem Sądu nie można było prowadzić oceny zgodności z prawem zaskarżonej obecnie decyzji (dotyczącej płatności rolnośrodowiskowych) poprzez pryzmat rozstrzygnięć organu w innych sprawach T. G., a w tym mających za przedmiot inne płatności (obszarowe). Stan faktyczny w każdej sprawie ustalany jest odrębnie na podstawie zgromadzonych dowodów, które oceniane są według reguł oceny swobodnej. Brak konkretnych ustaleń w jednej sprawie, nie kreuje zakazu takich ustaleń w innej sprawie. Poza tym w każdej sprawie organ ustala tylko te okoliczności faktyczne i w takim zakresie jakie są niezbędne (istotne) dla podjęcia rozstrzygnięcia. Nieuzasadnione były twierdzenia skargi odnośnie tego, że zaskarżona decyzja zawierała wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa, poprzez to, że oparta była o przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 20 lipca 2004 r. odwołującego się do rozporządzeń instytucji wspólnotowych. Przesłanka stwierdzenia nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a. zachodzi wówczas, gdy istnieje przepis szczególny przewidujący wprost sankcję nieważności ("nieważności z mocy prawa"). Tymczasem nie ma takiego przepisu, który po myśli skarżącego i z powodu przez niego przedstawionego, stwierdzałby nieważność decyzji. Poza tym odnotować tu trzeba, że o zgodności z Konstytucją rozporządzeń Rady Ministrów orzeka jedynie Trybunał Konstytucyjny (art. 188 pkt 3 Konstytucji). Dopiero orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją (także umową międzynarodową lub z ustawą) aktu normatywnego, na podstawie którego została wydane ostateczna decyzja administracyjna, stanowić może podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania (art. 190 ust. 4). Widać z tego, że nie ma tu miejsca na "nieważność z mocy prawa", która odpowiadałoby przesłance z art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a. Mając na uwadze przedstawione powody, skarga T. G. podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.