IV SA/Wr 113/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Sędziowie: Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Lidia Serwiniowska ( spr. ) Protokolant:: Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 maja 2010 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda D., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. R. od decyzji Burmistrza Miasta O. z dnia [...] nr [...] orzekającej o wymeldowaniu strony wraz z synem P. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. M. [...] w O., utrzymał kwestionowaną decyzję w mocy. Jak wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji, postępowanie w sprawie wymeldowania A. R. z synem P. i córką K. z miejsca pobytu stałego wszczęto na wniosek R. R., głównego najemcy lokalu. Wnioskodawca podał, iż wymienione osoby nie zamieszkują w spornym lokalu od listopada 2008 r. Obecnie przebywają w B., przy ul. K. [...]. Ponadto wskazał świadków, którzy potwierdzą niezamieszkiwanie wyżej wymienionych w lokalu. W dniu 9 czerwca 2009 r. R.R. złożył zeznania do protokołu. Podał, iż jego była żona A.R. jesienią 2008 r. wyprowadziła się wraz z dziećmi: trzynastoletnim P. oraz dziewiętnastoletnią K. do B., gdzie mieszkają do tej chwili. Wyprowadzając się zabrali wszystkie rzeczy osobiste. Obecnie wnioskodawca nie utrzymuje z byłą żoną żadnych kontaktów. W dniu 25 czerwca do organu I instancji wpłynęły pisemne wyjaśnienia złożone przez A.R. We wskazanym piśmie strona oświadczyła, iż oczekuje na sprawę o podział majątku i ustalenie przez sąd, komu przysługuje prawo do najmu przedmiotowego lokalu. Dodała, iż została pozbawiona prawa korzystania z lokalu przy ul. M. [...] w O. przez byłego męża, który zameldował w nim obcego mężczyznę, a ponadto wymienił zamki w drzwiach, uniemożliwiając jej w ten sposób do niego dostęp. Nadmieniła, iż nie opuściła lokalu przy ul. M. [...] w O. dobrowolnie. Ponadto, znajdują się w nim rzeczy osobiste oraz meble, naczynia kuchenne, pościel jej i dzieci. Podkreśliła również, iż jej córka K.R. jest osobą pełnoletnią. Decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz Miasta O. orzekł o wymeldowaniu K.R. i A.R.z synem P. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. M. [...] w O. Odwołanie od tej decyzji wniosła A.R. Odwołująca się podała, iż R.R. opuścił przedmiotowy lokal w miesiącu lipcu 2008 r., a następnie pod jej nieobecność wprowadził do niego obcego mężczyznę i zameldował go na pobyt czasowy. Wymienił także zamki w drzwiach mieszkania, uniemożliwiając jej i dzieciom dostęp do niego. O tym fakcie odwołująca się dwukrotnie poinformowała policję. Dodała również, że obecnie odzyskała możliwość korzystania ze spornego lokalu, ponieważ mieszkający w nim S. S. udostępnił jej klucze do nowych zamków. Podkreśliła też ponownie, iż K.R. jest osobą pełnoletnią, zamieszkuje w lokalu przy ul. M. [...] w O., więc wszelka korespondencja w przedmiotowej sprawie powinna być kierowana bezpośrednio do niej. Tymczasem, nie otrzymała ani zawiadomienia o toczącym się postępowaniu, ani decyzji Burmistrza Miasta O. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda D. uchylił kwestionowaną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, iż organ I instancji nie wykorzystał wszystkich możliwych środków dowodowych, w celu ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia oraz wskazał czynności, które powinien podjąć organ l instancji w ponownym postępowaniu wyjaśniającym. Organ odwoławczy podkreślił również, iż K.R. jest osobą pełnoletnią, powinna więc być traktowana jako strona postępowania. W dniu 6 października 2009r. organ I instancji przeprowadził oględziny w lokalu przy ul. M. [...] w O. Podczas oględzin obecne były strony postępowania, a także zamieszkujący w tym lokalu S.S. Podczas oględzin A.R. oświadczyła, że zamieszkuje wraz z dziećmi: P. i K. w przedmiotowym lokalu oraz prowadzi w nim gospodarstwo domowe. Ponieważ jednak nie posiada kluczy do spornego lokalu, każdorazowo dostaje się do niego przez okno. R.R. oświadczył, iż jego była żona oraz dzieci nie zamieszkują w spornym lokalu, nie posiadają w nim również żadnych swoich rzeczy. W dniu oględzin przynieśli ze sobą kilka rzeczy osobistych. Dodał również, że była żona nie może prowadzić gospodarstwa domowego w lokalu, ponieważ odłączony jest w nim gaz. Obecny w trakcie oględzin S.S. oświadczył, iż A.R. nie zamieszkuje w spornym lokalu. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji zwrócił się do Komendy Powiatowej Policji w O. z prośbą o przeprowadzenie kontroli meldunkowej w lokalu przy ul. M. [...] w O. oraz w lokalu przy ul. K. [...] w B., celem ustalenia miejsca zamieszkiwania A.R. z synem P. Z odpowiedzi uzyskanej w dniu 28 października 2009 r. wynika, iż wymienieni nie zamieszkują w miejscu pobytu stałego od około trzech lat. Informację tę uzyskano w wyniku rozpytania sąsiadów zamieszkałych przy ul. M. [...] w O. A.R. wraz z dziećmi zastano natomiast w lokalu przy ul. K. [...] w B. Strona poinformowała funkcjonariuszy Policji, iż wraz z dziećmi przebywa pod wskazanym adresem przez kilka dni w tygodniu, gdyż opiekuje się domem i chorą matką. Obecnie jest zameldowana na pobyt czasowy we wskazanym lokalu. Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta O. orzekł o wymeldowaniu strony z synem P. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. M. [...] w O. Odwołanie od tej decyzji wniosła A.R. podnosząc, iż nie opuściła dobrowolnie spornego lokalu, a jej były mąż nie wyraża zgody na sądowy podział ich majątku, w tym przypadku prawa najmu tego lokalu. Jak dalej wskazał Wojewoda D., materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie wymeldowania z lokalu stanowi art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w brzmieniu: organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Definicję pojęcia pobytu stałego zawiera art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest jednocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu od którego zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki (ewentualnie miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), miejsca robienia zakupów i korzystania z usług, opieki medycznej, itd. (wyrok WSA z dnia 22 września 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05). Z wyjaśnień złożonych przez strony postępowania, tj. R.R. oraz A.R , a także przez S.S. wynika, że odwołująca się nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, iż strona podczas oględzin spornego lokalu utrzymywała, że w nim zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe, jednak nie dał im wiary, ponieważ utrzymywała, że do lokalu każdorazowo dostaje się przez okno. Nadto, zeznania te stoją w sprzeczności z jej oświadczeniami z dnia 25 czerwca 2009 r. oraz treścią odwołania, w których utrzymuje, że została pozbawiona dostępu do lokalu przy ul. M. [...] w O. Kwestią sporną w sprawie jest natomiast to, czy opuszczenie mieszkania było zamierzoną przez A.R. zmianą miejsca zamieszkania, czy nastąpiło wbrew jej woli i było następstwem bezprawnych działań R.R. Zauważyć należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał w swoich orzeczeniach, że za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 127/05). Z akt niniejszej sprawy wynika, że A.R. nie zgłaszała faktu utrudniania zamieszkiwania na policji, nie wystąpiła też do sądu z powództwem o przywrócenie utraconego posiadania. Organ odwoławczy podkreślił, iż zamieszkanie jest prawną kwalifikacją określonego stosunku danej osoby do miejsca, na którą składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu. Oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem, przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestawać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, ponieważ sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości, i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. W niniejszej sprawie bezsprzecznie dowiedziono, iż odwołująca się nie zamieszkuje i nie koncentruje swoich interesów życiowych w lokalu przy ul. M. [...] w O. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, iż A.R. w dniu 6 lipca 2009 r. dokonała zgłoszenia pobytu czasowego trwającego ponad trzy miesiące, jednak było to dopiero po upływie około miesiąca od wszczęcia przedmiotowego postępowania wyjaśniającego. Natomiast zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych nie można dopuścić do sytuacji, by osoba, w stosunku do której wszczęte zostało postępowanie w sprawie wymeldowania z jej pobytu stałego niweczyła to postępowanie poprzez fikcyjne czasowe meldowanie się i zmuszała w ten sposób organy administracji do wydawania decyzji o odmowie wymeldowania z pobytu stałego (wyrok WSA z dnia 4 lipca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 772/07). Podkreślić należy, iż ewidencja ludności ma tylko charakter rejestracyjny i dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją, a istniejącym stanem rzeczy (wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 września 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 830/05). Wymeldowanie jest konsekwencją opuszczenia lokalu. Utrzymywanie zameldowania na pobyt stały w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie przebywa byłoby tylko potwierdzeniem fikcji meldunkowej, na co przepisy z zakresu ewidencji ludności i dowodów osobistych nie pozwalają. Przepisy te mają jedynie charakter porządkowy. Osoba winna być zameldowana pod adresem, pod którym faktycznie mieszka. W ustalonym stanie faktycznym, skoro A.R. wraz z synem P. opuściła bez wymeldowania lokal przy ul. M. [...] w O., to utrzymanie w rejestrach ewidencji ludności zapisu o ich stałym zameldowaniu pod tym adresem prowadziłoby do fikcji meldunkowej niedopuszczalnej przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Niezgadzając się z tą decyzją A.R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Podniosła, iż decyzja rażąco narusza dobra osobiste jej i jej syna oraz jej interes prawny. Wskazała również, że mieszkania nie opuściła dobrowolnie i trwale tylko w wyniku zameldowania w nim S.S. Dodała, że podjęła kroki prawne składając w Urzędzie Miasta O. wniosek o wymeldowanie wyżej wymienionego ze spornego lokalu, jednak Burmistrz Miasta O. wydał decyzję odmowną w tej sprawie. Nadto skarżąca dodała, że jej pobyt w B. ma charakter czasowy, co oznacza, że m.in. po "wygaśnięciu zameldowania S. S." chce powrócić do dotychczas zajmowanego lokalu przy ul. M. [...] w O. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.); dalej u.e.l.d.o., który stanowił podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Na tle brzmienia cytowanej normy prawnej należy jednocześnie nadmienić, iż źródłem powinności organu administracji dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Nie ma przy tym znaczenia to czy strona posiadała, czy też nadal posiada uprawnienie do przebywania w tym miejscu (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 października 2004 r., sygn. akt V SA 3089/03, LEX nr 16072; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02, LEX nr 159189). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. jest spełniona w wypadku, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Należy przy tym podkreślić, iż tak rozumianym opuszczeniem lokalu jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Przedstawiony w ten sposób zamiar, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, powinien być jednakże oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności, a nie treści ujętych w oświadczeniach zainteresowanej osoby (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007r., sygn. akt II OSK 133/06, LEX 327831). Biorąc pod uwagę powyższe, rozpoznanie sprawy wymeldowania skarżącej wymagało ustalenia przez organy administracyjne obu instancji, czy opuściła ona miejsce dotychczasowego pobytu i czy opuszczenie to miało w rozumieniu przepisu art. 15 ust 2 u.e.l.d.o., charakter trwały i dobrowolny. Wskazać należy, iż ustalenia powyższe winny były zostać poczynione zgodnie z przepisami prawa procesowego, w tym przede wszystkim zgodnie z wynikającą z art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, w świetle której organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy. W tym też celu, zgodnie z wymogami określonymi w treści art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 107 § 1 i 3 k.p.a., decyzja organu powinna zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Odnosząc wskazane reguły procesowe do rozpatrywanej sprawy Sąd przyjął, że organy meldunkowe wyczerpująco zebrały materiał dowodowy, który następnie oceniony został w granicach prawem przewidzianej swobody, co w efekcie doprowadziło do prawidłowych ustaleń stanu faktycznego przedstawionego w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji. Opierając się na prawidłowo dokonanych ustaleniach uznać należało spełnienie wymaganej prawem przesłanki do wymeldowania skarżącej z miejsca stałego zameldowania - w postaci niewątpliwego ustania jej pobytu w spornym lokalu. Zresztą sama skarżąca, w piśmie, które wpłynęło do Urzędu Miejskiego w O. dnia 25 czerwca 2009 r. oświadczyła m.in., że została pozbawiona przez byłego męża prawa do korzystania z lokalu, gdyż zainstalował nowe zamki w drzwiach wejściowych, czym uniemożliwił jej dostęp do mieszkania. W ocenie Sądu, organy właściwie uznały, że skarżąca opuściła miejsce stałego pobytu w sposób trwały i dobrowolny, w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. W prowadzonym postępowaniu nie zostało potwierdzone, by opuszczenie mieszkania przez skarżącą spowodowane było bezprawnym działaniem innych osób, natomiast ponad wszelką wątpliwość ustalono, iż opuściła ona lokal przy ulicy M. [...] w O. Z relacji Policji oraz sąsiadów wynika, że skarżąca wraz z synem P. od blisko trzech lat nie zamieszkuje pod spornym adresem. Zastano natomiast skarżącą w B., gdzie obecnie mieszka i opiekuje się chorą matką. Z kolei, w ocenie Sądu, twierdzenia skarżącej dotyczące utrudniania jej powrotu do mieszkania, położonego w O. przy ulicy M. [...], nie znajdują potwierdzenia w prawidłowo zebranym i ocenionym przez organy materiale dowodowym, co uznać należy za równoznaczne z dobrowolnym jego opuszczeniem. Sama zaś wymiana zamków, czy zameldowanie przez byłego męża skarżącej w lokalu S.S., bez skorzystania przez nią ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, nie mogą zostać uznane za działanie bezprawne. Przy czym, próbą powrotu do lokalu nie jest złożenie przez skarżącą wniosku o wymeldowanie S.S. Skarżąca twierdzi też, że chociaż nie posiada kluczy do mieszkania, to dostaje się do niego przez okno i prowadzi w nim gospodarstwo domowe jednak wydaje się to być mało wiarygodne, a za brakiem dobrowolnego opuszczenia spornego lokalu przemawiają jedynie jej oświadczenia, nieznajdujące poparcia w aktach sprawy. Wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie nie ma również fakt, iż decyzją Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w O. skarżąca od dnia 1 listopada 2008 r. do dnia 30 kwietnia 2009 r. pobierała dodatek mieszkaniowy, w związku z zamieszkiwaniem w spornym lokalu. Poza tym, jak wynika z oświadczeń skarżącej, w chwili obecnej nie dokonuje żadnych opłat związanych z jego utrzymywaniem. Z podanych wyżej względów - skoro podniesione zarzuty są niezasadne, a zaskarżona decyzja nie uchybia prawu – skarga, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), podlegała oddaleniu o czym orzeczono w sentencji wyroku.