IV SA/Wr 443/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 13 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku O. B. o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji uznającej świadczenia wypłacane z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. O. B. (zwany dalej: strona , skarżący) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji uznającej świadczenia wypłacane z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami. Jednocześnie w skardze skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, z tym uzasadnieniem , że jest on osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, a jej wykonanie mogłoby zagrozić jego egzystencji , zaś olbrzymia kwota do jakiej zwrotu skarżący został zobowiązany, jest dla niego całkowicie niemożliwa do udźwignięcia. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu odmówiło wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, z tym uzasadnieniem , że niepełnosprawność skarżącego oraz brak możliwości majątkowych realizacji zwrotu wskazanej kwoty, mogą stanowić jedynie podstawę dla złożenia wniosku o udzielenie ulgi w spłacie należności. Pismem procesowym z dnia 1 września 2017r. skarżący ponowił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji , podnosząc ,że organ wszczął już postępowanie egzekucyjne , które może doprowadzić do nieodwracalnych konsekwencji dla skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej – p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania . Odmowa wstrzymania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do Sądu , o czym stanowi art.61 § 3 p.p.s.a. Wymaga podkreślenia ,że rozstrzygając na podstawie cytowanego wyżej przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Powołana na wstępie ustawa procesowa regulująca postępowanie przed sądami administracyjnymi wymienia w tym przepisie wyłącznie dwie przesłanki stanowiące podstawę do wstrzymania zaskarżonego aktu administracyjnego, a mianowicie: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazać w tym miejscu należy ,że próbę zdefiniowania przesłanki wyrządzenia znacznej szkody podjął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r. sygn. akt GZ 138/04 stwierdzając, że chodzi o taką szkodę, zarówno majątkową jak i niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (podobnie postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt II OZ 942/14, LEX nr 1530896). Z kolei użyte przez ustawodawcę w cytowanym wyżej przepisie sformułowanie "trudne do odwrócenia skutki" to skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę w rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego, o ile jest możliwy, może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W szczególności trudnym do odwrócenia skutkiem będzie utrata rzeczy, która ze względu na swoje właściwości nie może być zastąpiona, bądź konieczność ogłoszenia upadłości przedsiębiorstwa połączonej z likwidacją jego majątku. Nadto jak wynika z ugruntowanego już orzecznictwa sądowo-administracyjnego warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005 s. 166 -168). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt II GSK 2045/14 (LEX nr 1519096) "Dla wskazania spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie jest wystarczającym sam wywód strony, dotyczący okoliczności uzasadniających wstrzymanie, gdyż uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności, a twierdzenia wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej strony. Lakoniczne uzasadnienie wniosku skarżącego o udzielenie ochrony tymczasowej uniemożliwia zatem jego merytoryczną ocenę." Podkreślenia jednak wymaga ,że przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a. ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem , których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi .Chodzi więc o sytuację, w której szkoda wyrządzona wykonaniem konkretnej decyzji , nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia , ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu rzeczy ( por. postanowienie NSA z 16 kwietnia 2012r. sygn. II FZ 304/12) . Należy przy tym zaznaczyć, że na tym etapie postępowania Sąd nie dokonuje oceny zaskarżonej decyzji. Zostanie bowiem ona poddana odrębnemu badaniu pod kątem zgodności z obowiązującym porządkiem prawnym, zaś rozpoznawanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie może odbywać się na gruncie przesłanek mogących zaważyć o skasowaniu stanowiącego przedmiot skargi aktu organu. Analizując pod takim kątem przedmiotowy wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Jedynym bowiem miernikiem decyzji sądu o wstrzymaniu wykonania może być niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub spowodowania skutków trudnych do odwrócenia dla wnoszącego skargę (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Wykazanie prawdopodobieństwa zaistnienia tych okoliczności w całości obciąża stronę skarżącą, co wyklucza ewentualność czynienia przez sąd samodzielnych poszukiwań argumentów przekonujących za wstrzymaniem wykonania. Za tym podejściem przemawia kontradyktoryjność postępowania sądowoadministracyjnego, jak również zasada trwałości aktów organów administracji publicznej. Wskazać bowiem należy , że uprawnienie do uzyskania ochrony tymczasowej wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji ( por. postanowienie NSA z 1 października 2009 r., sygn. I FSK 1312/08, LexPolonica nr 2134927). Przechodząc zatem do merytorycznej oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zauważyć należy, że pełnomocnik skarżącego uzasadniając wniosek, poprzestał jedynie na ogólnym stwierdzeniu, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym oraz, że wskazana w decyzji kwota jest dla skarżącego niemożliwa do udźwignięcia. Na poparcie swoich twierdzeń skarżący nie przedstawił jednak żadnych dokumentów , obrazujących jej aktualną sytuację finansową i majątkową. Tymczasem, w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczający sam wywód strony. Uzasadnienie wniosku powinno się bowiem odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej (por. post. NSA z 30 listopada 2004 r. sygn. akt GZ 120/04, post. NSA z dnia 18 maja 2004 r. sygn. akt FZ 65/04). Tymczasem skarżący nie wykazał, aby na skutek ewentualnej egzekucji – groziła mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności. Natomiast podmiot występujący o ochronę tymczasową nie może oczekiwać od sądu, aby ten wyręczając go, niejako z urzędu, poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego i wyczerpującego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 498/12; z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11; z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11; z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11; z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanym przypadku . Dlatego też, nie można stwierdzić, że strona wykazała konieczność przyznania jej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji . Z kolei z samego faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z decyzji, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt I OZ 737/14, LEX nr 1529107). Wobec tego , zważywszy na treść obowiązku ustalonego zaskarżoną decyzją, przyjąć należy, że wykonanie obowiązku o charakterze pieniężnym z natury rzeczy nie wywołuje nieodwracalnych skutków. W tej sytuacji mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że brak jest w sprawie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w związku z czym wniosek ten oddalił na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a