IV SA/Wr 716/14

WyrokWSA we Wrocławiu2015-04-02

Skład orzekający: Julia Szczygielska, Lidia Serwiniowska, Alojzy Wyszkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rada gminy może przekazać Prezydentowi Wrocławia kompetencję do zmiany ustalonej obniżki godzin lub zwolnienia nauczyciela od obowiązku realizacji tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin, mimo że ustawa Karta Nauczyciela przyznaje tę kompetencję radzie gminy?
Ratio decidendi
Rada gminy, jako organ stanowiący, nie może przekazać swoich kompetencji do określenia zasad udzielania i rozmiaru obniżek tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć oraz przyznawania zwolnień od tego obowiązku organowi wykonawczemu gminy (Prezydentowi Wrocławia), jeśli ustawa Karta Nauczyciela przyznaje te kompetencje wyłącznie radzie gminy. Takie przekazanie kompetencji stanowi istotne naruszenie prawa i uzasadnia stwierdzenie nieważności uchwały w tej części.
Stan faktyczny
Wojewoda Dolnośląski zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej Wrocławia dotyczącą zasad rozliczania godzin pracy nauczycieli, zarzucając istotne naruszenie Karty Nauczyciela w § 2 ust. 3. Przepis ten pozwalał Prezydentowi Wrocławia na zmianę ustalonej obniżki godzin lub zwolnienie nauczyciela od obowiązku realizacji tygodniowego wymiaru godzin w uzasadnionych przypadkach. Wojewoda argumentował, że kompetencja ta należy do Rady Miejskiej, a jej przekazanie Prezydentowi stanowi naruszenie przepisów.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 2 ust. 3 zaskarżonej uchwały. Nie orzekł w przedmiocie wykonania uchwały w części, w której stwierdzono jej nieważność. Zasądził od Gminy Wrocław na rzecz Wojewody Dolnośląskiego zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant Paulina Szpakowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi Wojewody Dolnośląskiego na uchwałę Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 14 kwietnia 2011 r. nr VIII/137/11 w przedmiocie określenia zasad rozliczenia tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycieli dla których ustalony plan zajęć jest różny w poszczególnych okresach roku szkolnego, określenia zasad udzielania i rozmiaru obniżek tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć oraz przyznawania zwolnień od obowiązku realizacji tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin, określenia tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dla nauczycieli realizujących obowiązki określone dla stanowisk o różnym tygodniowym obowiązkowym wymiarze godzin i nauczycieli, dla których nie ustalono obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych oraz określenia zasad zaliczania do wymiaru godzin poszczególnych zajęć w formie zaocznej i w kształceniu na odległość, obowiązujących w szkołach i placówkach prowadzonych przez miasto Wrocław. I. stwierdza nieważność § 2 ust. 3 zaskarżonej uchwały; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej uchwały w części, w której w pkt. I stwierdzono jej nieważność; III. zasądza od Gminy Wrocław na rzecz Wojewody Dolnośląskiego kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Wojewoda Dolnośląski, na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2013 r. nr 594 ze zm.), dalej: ustawa o samorządzie gminnym, zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu uchwałę Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 14 kwietnia 2011 r., nr VIII/137/11 w sprawie określenia zasad rozliczenia tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycieli dla których ustalony plan zajęć jest różny w poszczególnych okresach roku szkolnego, określenia zasad udzielania i rozmiaru obniżek tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć oraz przyznawania zwolnień od obowiązku realizacji tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin, określenia tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dla nauczycieli realizujących obowiązki określone dla stanowisk o różnym tygodniowym obowiązkowym wymiarze godzin i nauczycieli, dla których nie ustalono obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych oraz określenia zasad zaliczania do wymiaru godzin poszczególnych zajęć w formie zaocznej i w kształceniu na odległość, obowiązujących w szkołach i placówkach prowadzonych przez miasto Wrocław, zarzucając Radzie Miejskiej Wrocławia podjęcie § 2 ust. 3 uchwały z istotnym naruszeniem art. 42 ust. 7 pkt 2 w zw. z art. 91d pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 z zm.) ustawy, dalej: Karta Nauczyciela. Organ nadzoru wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały we wskazanym zakresie. W uzasadnieniu skargi Wojewoda Dolnośląski wskazał, że na sesji w dniu 14 kwietnia 2011 r., działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym, art. 12 pkt 11, art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym ( Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.) w związku z art. 5 ust. 5 i ust. 5a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( Dz. U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2572 ze zm.), art. 42 ust. 7, art. 91 d pkt 1 Karty Nauczyciela oraz § 23 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawie placówek doskonalenia nauczycieli (Dz. U. Nr 200, poz. 1537), Rada Miejska Wrocławia podjęła zaskarżoną uchwałę nr VIII/137/11. W trakcie postępowania nadzorczego dotyczącego przedmiotowej uchwały organ nadzoru stwierdził podjęcie § 2 ust. 3 uchwały z istotnym naruszeniem art. 42 ust. 7 pkt 2 w zw. z art. 91d pkt 1 Karty Nauczyciela. Jednakże ze względu na upływ terminu, o którym mowa w art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, organ nadzoru utracił uprawnienie do stwierdzenia nieważności kwestionowanych zapisów uchwały we własnym zakresie (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym). Z kolei stwierdzenie wystąpienia przesłanki istotnego naruszenia prawa w uchwale obligowało Wojewodę jako organu nadzoru do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego w celu stwierdzenia nieważności wskazanych regulacji uchwały. Uchwała została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Dolnośląskiego. Dalej organ nadzoru wskazał, że podejmując przedmiotową uchwałę Rada zrealizowała upoważnienie zawarte w art. 42 ust. 7 pkt 1 - 3 Karty Nauczyciela. I tak w § 2 ust. 3 przedmiotowej uchwały Rada Miejska Wrocławia postanowiła, że w uzasadnionych przypadkach Prezydent Wrocławia może zmienić ustaloną w ust. 1 obniżkę godzin lub zwolnić nauczyciela od obowiązku realizacji tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin. Możliwość obniżenia dyrektorowi szkoły tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć w zależności od wielkości i typu szkoły oraz warunków pracy lub zwolnienia go od obowiązku realizacji zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych przewidział ustawodawca w przepisie art. 42 ust. 6 Karty Nauczyciela, który stanowi, że dyrektorowi i wicedyrektorowi szkoły oraz nauczycielowi pełniącemu inne stanowisko kierownicze w szkole, a także nauczycielowi, który obowiązki kierownicze pełni w zastępstwie nauczyciela, któremu powierzono stanowisko kierownicze, obniża się tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć w zależności od wielkości i typu szkoły oraz warunków pracy lub zwalnia się ich od obowiązku realizacji zajęć, o których mowa w ust. 3. Dodano przy tym, że brzmienie przepisu nie uległo zmianie od dnia podjęcia kwestionowanej uchwały. Zdaniem organu nadzoru, powierzenie nauczycielowi funkcji kierowniczej wiąże się niewątpliwie ze zwiększeniem zakresu jego obowiązków. W celu umożliwienia nauczycielowi realizacji dodatkowych zadań wynikających z zajmowanego stanowiska kierowniczego konieczne jest ograniczenie wobec niego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. Kompetencję do ustalenia zasad udzielania i rozmiaru takich obniżek, a także przyznania zwolnienia od obowiązku realizacji zajęć przewidziano w przepisie art. 42 ust. 7 pkt 2 Karty Nauczyciela. Zgodnie z przywołanym przepisem w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania uchwały, organ prowadzący szkołę lub placówkę określa (...) zasady udzielania i rozmiar obniżek, o których mowa w ust. 6, oraz przyznaje zwolnienia od obowiązku realizacji zająć, o których mowa w ust. 3. Organem prowadzącym szkołę jest w tym przypadku rada gminy. Zgodnie bowiem z art. 91d pkt 1 Karty Nauczyciela, w przypadku szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego, zadania i kompetencje organu prowadzącego określone w (...) art. 42 ust. 7 (...) wykonuje odpowiednio: rada gminy, rada powiatu, sejmik województwa. Ustawodawca przyznał zatem radzie gminy upoważnienie do określenia zasad udzielania i rozmiaru obniżek, a także przyznawania zwolnienia od obowiązku realizacji zajęć. W ramach określania zasad udzielania oraz rozmiaru obniżek tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć, organ stanowiący zobowiązany jest uregulować te elementy w sposób wyczerpujący, mając na uwadze konieczność pełnej realizacji kompetencji prawotwórczej przyznanej w przepisie ustawy. Oznacza to, że w uchwale należy unormować przede wszystkim okoliczności, których wystąpienie powoduje obniżenie wymiaru pensum, a także powiązany z nimi rozmiar obniżek. Niedopuszczalne jest zatem, tak jak to przewidziano w § 2 ust. 3 przedmiotowej uchwały, przekazanie kompetencji do określenia rozmiaru obniżek organowi wykonawczemu gminy w bliżej nieokreślonych okolicznościach - "uzasadnione przypadki". Nadto, zgodnie z brzmieniem art. 47 ust. 2 in fine ustawodawca przewidział możliwość zwolnienia dyrektora od realizacji zajęć. Zwolnienie takie może nastąpić z różnych przyczyn, zgodnie z wolą organu uprawnionego do dokonania zwolnienia. Upoważnienie do dokonania zwolnienia przyznano także organowi prowadzącemu szkołę, którym w myśl art. 91 d pkt 1 ustawy jest również rada gminy. W ustawie wyraźnie zatem określono podmiot uprawniony do dokonania zwolnienia z obowiązku realizacji zajęć. W § 2 ust. 3 badanej uchwały przekazano natomiast kompetencję w tym zakresie Prezydentowi Wrocławia, a więc organowi wykonawczemu gminy, co z uwagi na powyższe ustalenia stanowi istotne naruszenie przepisów ustawy. Trzeba także mieć na uwadze, że przekazanie kompetencji innemu podmiotowi prowadzi do sui generis subdelegacji kompetencji prawotwórczych, co w demokratycznym państwie prawnym nie jest dopuszczalne i stanowi naruszenie konstytucyjnego zakazu subdelegacji kompetencji prawotwórczych wyrażonego w art. 92 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przedstawione wyżej stanowisko organu nadzoru, potwierdza – w ocenie tegoż organu orzecznictwo sądów administracyjnych ( por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 7 marca 2012 r., sygn.akt IV SA/Wr 671/11; z dnia 20 kwietnia 2011r. , sygn. akt IV SA/Wr 782/10; wyrok WSA w Opolu z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Op 82/11; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt IV SA/G1 868/11). Mając na uwadze powyższe, czyni zdaniem organu zasadnym wniosek o stwierdzenie nieważności § 2 ust. 3 przedmiotowej uchwały z uwagi na istotne naruszenie art. 42 ust. 7 pkt 2 w zw. z art. 91 d pkt 1 Karty Nauczyciela. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska Wrocławia wniosła o umorzenie postępowania w niniejszej sprawie, przyznając, że to wyłącznie Rada Miasta Wrocławia jako organ stanowiący Gminy Wrocław jest właściwa do ustalania obniżki godzin i zwalniania nauczyciela od obowiązku realizacji tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin. Zasadnym zatem jest wyłączenie postanowienia § 2 ust.3 przedmiotowej uchwały z obrotu prawnego. Strona przeciwna podjęła w tym kierunku działania i na sesji Rady Miejskiej Wrocławia w dniu 4 września 2014 r. zmieniła zaskarżoną uchwałę w tym zakresie uchwałą nr LXII/1592/14. Pismem z dnia 2 października 2014r. Sąd zwrócił się do Wojewody Dolnośląskiego, czy w związku z podjęciem w dniu 4 września 2014r. przez Radę Miejską uchwały nr LXII/1592/14 ,zmieniającej zaskarżoną uchwałę nr VIII/137/14 Rady Miejskiej Wrocławia, organ nadzoru nadal podtrzymuje złożoną skargę w niniejszej sprawie, czy też skargę cofa. W piśmie procesowym z dnia 14 października 2014 r. Wojewoda Dolnośląski podtrzymał skargę na uchwałę nr VIII/137/11 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 14 kwietnia 2011 r. wskazując m.innymi, że zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego oraz reguluje istotne kwestie związane z kształtowaniem wymiaru tygodniowego obowiązkowego czasu pracy nauczycieli. Uchwała wywiera zatem bezpośrednie skutki wobec podmiotów zewnętrznych zarówno w sferze obowiązków jak też uprawnień. W kontekście powyższego ewentualne stwierdzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nieważności § 2 ust. 3 uchwały będzie wywoływało skutki ex tunc, od chwili jej podjęcia (z mocą wsteczną) eliminując wstecz wszelkie skutki prawne, jakie wywołała zakwestionowana uchwała. Z kolei uchylenie wadliwego zapisu uchwały przez Radę Miejską Wrocławia powoduje, że przestaje on obowiązywać z chwilą wejścia w życie uchwały uchylającej zaskarżony przepis uchwały nr VIII/137/11, a więc będzie wywoływało skutki ex nunc, zgodnie z czym nie zostaną usunięte wszystkie skutki prawne, które uchwała ta wywołała. Natomiast, z uwagi na fakt stosowania zaskarżonego zapisu uchwały przy ustalaniu wymiaru tygodniowego obowiązkowego czasu pracy nauczycieli, istotnym jest aby wszystkie skutki prawne zostały wyeliminowane ex tunc, od chwili podjęcia uchwały. W związku z powyższym organ nadzoru stwierdził, że podtrzymywanie skargi jest nadal celowe i zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Niezasadny jest natomiast wniosek Rady Miejskiej Wrocławia o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie jako bezprzedmiotowego, gdyż do czasu wejścia w życie uchwały uwzględniającej skargę zaskarżona uchwała była wykonywana i wywoływała określone skutki prawne. Do ewentualnego zniesienia tych skutków niezbędne jest stwierdzenie nieważności uchwały w części, w jakiej jej stosowanie wywołało określone następstwa. Przechodząc do rozważań dotyczących legalności przedmiotowej uchwały w części zaskarżonej, stwierdzić należy, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz.1647), sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na innym kryterium. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne zostały powołane do orzekania w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Uchwała organu jednostki samorządu terytorialnego jest prawidłowa, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa, które zawierają upoważnienie do wydania takiego aktu oraz określają tryb postępowania prawodawczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny może zakwestionować zaskarżony akt tylko wtedy, gdy jest on niezgodny z prawem, przy czym z zasady legalności wynika, że sąd ocenia wydany akt z prawem obowiązującym w dacie jego wydania . W świetle art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny uwzględniając skargę na uchwałę lub akt stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania takiej sankcji. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednak, że podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały stanowią takie naruszenia prawa, które mieszczą się w kategorii ciężkich, rażących naruszeń. Przykładowo - w razie podjęcia uchwały przez organ niewłaściwy, braku podstawy prawnej do podjęcia uchwały o określonej treści, niewłaściwego zastosowania przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały określonej treści, naruszenia procedury podejmowania uchwał. W każdej sprawie musi więc zostać ustalone w sposób niebudzący wątpliwości istnienie sprzeczności kontrolowanej uchwały z przepisami obowiązującego prawa. Za naruszenia skutkujące stwierdzeniem nieważności uchwały uznaje się naruszenia prowadzące do skutków, które nie mogą być zaakceptowane w demokratycznym państwie prawnym, które wpływają na treść uchwały lub zarządzenia (por. wyrok NSA z 11 lutego 1998 r. sygn. II SA/Wr 1459/97, OSS 1998, nr 3, poz. 79, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 czerwca 2011 r. sygn. III SA/Wr 221/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Stosownie do art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. Organ nadzoru ma zatem obowiązek stwierdzenia nieważności uchwały, która w sposób istotny narusza prawo. W przypadku, gdy upłynął już 30-dniowy termin do podjęcia rozstrzygnięcia nadzorczego, organ nadzoru stosownie do art. 93 ust. 1 tej ustawy, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego i w niniejszej sprawie z tego uprawnienia skorzystał Wojewoda Dolnośląski. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia Wojewody Dolnośląskiego jest uchwała nr VIII/137/11 Rady Miejskiej Wrocławia podjęta w dniu 14 kwietnia 2011 r. w sprawie określenia zasad rozliczenia tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycieli dla których ustalony plan zajęć jest różny w poszczególnych okresach roku szkolnego, określenia zasad udzielania i rozmiaru obniżek tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć oraz przyznawania zwolnień od obowiązku realizacji tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin, określenia tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dla nauczycieli realizujących obowiązki określone dla stanowisk o różnym tygodniowym obowiązkowym wymiarze godzin i nauczycieli, dla których nie ustalono obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych oraz określenia zasad zaliczania do wymiaru godzin poszczególnych zajęć w formie zaocznej i w kształceniu na odległość, obowiązujących w szkołach i placówkach prowadzonych przez miasto Wrocław, w części dot. § 2 ust. 3, a który to przepis - zdaniem organu nadzoru, jest sprzeczny z delegacją ustawową wynikającą z art. 42 ust. 7 pkt 2 w związku z art. 91d pkt 1 Karty Nauczyciela, poprzez przekroczenie wskazanego upoważnienia. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy, należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, że zasadnie organ nadzoru zakwalifikował zaskarżoną uchwałę jak akt prawa miejscowego. Jak trafnie wskazano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, każdy akt prawny zawierający normy o charakterze generalnym (czyli nie odnoszące się do indywidualnie oznaczonego podmiotu, lecz do pewnej kategorii potencjalnych adresatów) i abstrakcyjnym (czyli nie "konsumowane" poprzez jednokrotne zastosowanie, lecz mogące zostać wykorzystane w nieograniczonej liczbie przypadków w przyszłości) wydany przez ustawowo wskazany organ administracji staje się aktem normatywnym należącym do prawa miejscowego (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2001r., sygn. akt SA/Bk 1532/00, opubl. OSP 2002 z. 11, poz. 138). Nie ulega wątpliwości, że celem zaskarżonej uchwały, podjętej w oparciu o przepisy wskazane w jej podstawie prawnej, było określenie zasad udzielania i rozmiaru obniżek i zwalniania od obowiązku realizacji tygodniowego wymiaru zajęć dla nauczycieli, którym powierzono stanowiska kierownicze w szkołach i placówkach, dla których organem prowadzącym jest Gmina Wrocław. Uchwała ta zawiera uregulowania o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, gdyż nie wyczerpują się one w jednostkowym stosowaniu. Zakres podmiotowy uchwały dotyczy bowiem wszystkich szkół i placówek, dla których organem założycielskim jest Gmina Wrocław i jest zaadresowana do nieoznaczonego bliżej kręgu osób, którymi są nauczyciele, którym powierzono stanowiska kierownicze w tych szkołach i placówkach. Jest zatem aktem normatywnym powszechnie obowiązującym na terenie gminy. W ocenie Sądu, upoważnienie do podjęcia uchwały, zawarte w art. 42 ust. 7 Karty Nauczyciela, odpowiada dyspozycji przepisu art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Z tego względu należy ona do aktów, które Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej zalicza do źródeł prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów, które je ustanowiły (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). Takie zaliczenie pociąga za sobą konsekwencje w postaci konieczności odnoszenia do nich (i spełniania przez nie) wszystkich zasad charakteryzujących tworzenie i obowiązywanie systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, przede wszystkim zaś zasady prymatu ustawy w hierarchii aktów prawnych i zasady, że wszelkie inne akty prawotwórcze mogą być stanowione wyłącznie na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie (por. D. Dąbek: "Prawo miejscowe samorządu terytorialnego", Oficyna Wydawnicza Branta, Bydgoszcz -Kraków 2003, s. 58). W stosunku do aktów prawa miejscowego zasady te wyraża art. 94 Konstytucji RP, który stanowi, że organy samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Dla zupełności rozważań dodać jeszcze można, że w dotychczasowym orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wielokrotnie przypominano, że w myśl art. 94 Konstytucji RP ustawa stanowi zarówno podstawę wydania aktu prawa miejscowego, jak i określa jego granice przedmiotowe. Konsekwentnie też akcentowano, iż upoważnienie nie może opierać się na domniemaniu objęcia swym zakresem materii w nim niewymienionych, nie podlega wykładni rozszerzającej ani celowościowej. Oczywiste jest także, że akt prawa miejscowego nie może być sprzeczny z aktem ustawodawczym, z którego wynika delegacja i na podstawie którego został wydany. Kierując się powyższą normą konstytucyjną oraz wskazaniami Trybunału Konstytucyjnego w zakresie prawidłowego wykonania delegacji ustawowej, należy dojść do wniosku, że zakwestionowane przez organ nadzoru postanowienie uchwały nie tylko zostało wydane poza zakresem upoważnienia ustawowego, a tym samym jest niezgodne z art. 94 Konstytucji RP, lecz także jest niespójne z treścią ustawy. Tego rodzaju wadliwości stanowią o istotnym naruszeniu prawa i powodują konieczność stwierdzenia nieważności tych regulacji. Dla oceny kwestionowanego przez organ nadzoru postanowienia zaskarżonej uchwały istotne jest, że zgodnie z art. 169 Konstytucji RP jednostki samorządu terytorialnego wykonują swoje zadania za pośrednictwem organów stanowiących i wykonawczych (ust. 1), natomiast ustrój wewnętrzny jednostek samorządu terytorialnego określają, w granicach ustaw, ich organy stanowiące (ust. 4). Jak słusznie wskazano w orzecznictwie, jeżeli ustawa zasadnicza wyodrębnia stanowiące i wykonawcze organy jednostek samorządu terytorialnego, to jako zasadę można przyjąć, że kompetencje, jakie zostały przyznane ustawowo jednemu z organów, nie mogą być realizowane przez drugi z tych organów. Rozróżniając organy wykonawcze i stanowiące jednostek samorządu terytorialnego Konstytucja pozostawiła tym jednostkom kompetencje do kształtowania ich ustroju wewnętrznego w granicach określonych przez ustawy. Przedstawiony podział został uszczegółowiony w przepisach wszystkich ustaw samorządowych, w tym również w ustawie o samorządzie gminnym. (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2009 r. I OSK 284/09, http://www.nsa. orzeczenia.gov.pl ). Zdaniem Sądu, należało zgodzić się ze wszystkimi zarzutami skierowanymi przez organ nadzoru pod adresem zaskarżonej uchwały, które nie były kwestionowane również przez stronę przeciwną, a dotyczącymi naruszenia norm kompetencyjnych i przekroczenia delegacji ustawowej w zakresie objętym wskazanym w skardze zapisem. Podzielić trzeba również w pełni stanowisko Wojewody Dolnośląskiego, że naruszenia te należy ocenić jako istotne i w konsekwencji uniemożliwiające funkcjonowanie tego zapisu w porządku prawnym. Jako podstawę prawną zaskarżonej uchwały Rada Miasta Wrocławia wskazała art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym, art. 42 ust. 7 oraz art. 91d pkt 1 Karty Nauczyciela. Zgodnie z powołanym unormowaniem ustawy samorządowej, do wyłącznej właściwości rady gminy należy stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy. Taką właśnie inną sprawą, zastrzeżoną do właściwości rady gminy ustawą Karta Nauczyciela, jest zakres objęty regulacją zaskarżonej uchwały, dotyczącej określenia zasad udzielania i rozmiaru obniżek tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć oraz przyznawania zwolnień od obowiązku realizacji tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. Przepis art. 42 ust. 7 pkt 2 Karty Nauczyciela stanowi bowiem, iż organ prowadzący szkołę lub placówkę określa zasady udzielania i rozmiar obniżek, o których mowa w ust. 6, oraz przyznaje zwolnienia od obowiązku realizacji zajęć, o których mowa w ust. 3. Ponadto, stosownie do art. 91d pkt 1 powyższej ustawy, w przypadku szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego, zadania i kompetencje organu prowadzącego określone m.in. w art. 42 ust. 7 - wykonuje odpowiednio: rada gminy, rada powiatu, sejmik województwa. Zgodnie natomiast z art. 42 ust. 6 tej ustawy, dyrektorowi i wicedyrektorowi szkoły oraz nauczycielowi pełniącemu inne stanowisko kierownicze w szkole, a także nauczycielowi, który obowiązki kierownicze pełni w zastępstwie nauczyciela, któremu powierzono stanowisko kierownicze, obniża się tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć w zależności od wielkości i typu szkoły oraz warunków pracy lub zwalnia się ich od obowiązku realizacji zajęć, o których mowa w ust. 3. W świetle przywołanych przepisów, zawierających uregulowania o charakterze kompetencyjnym, kompetencja do określenia zasad udzielania i rozmiaru obniżek oraz zwolnień od obowiązku realizacji zajęć przez osoby pełniące funkcje kierownicze w szkołach i placówkach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego została z woli ustawodawcy przyznana radzie gminy, jako organowi prowadzącemu. Zatem tylko ten organ jest uprawniony ex lege do działania w opisanym wyżej zakresie. Dodać należy, że w unormowaniach zawartych w Karcie Nauczyciela nie można doszukać się przepisów, które zawierałyby upoważnienie dla rady gminy do dalszego przekazania tej kompetencji (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 10 maja 2011, sygn. akt II SA/Op 82/11, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 868/11 http://www.nsa. orzeczenia.gov.pl ). W tych okolicznościach skonstatować należy, że zapis § 2 ust. 3 zaskarżonej uchwały, w którym postanowiono, iż w uzasadnionych przypadkach Prezydent Wrocławia może zmienić ustaloną w ust. 1 obniżkę godzin lub zwolnić nauczyciela od obowiązku realizacji tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin, został podjęty z przekroczeniem kompetencji, gdyż Rada – będąca organem stanowiącym gminy – w sposób nieuprawniony, sprzeczny z normą kompetencyjną wynikającą z art. 42 ust. 7 pkt 2 ustawy Karta Nauczyciela, przekazała swe uprawnienie Prezydentowi Wrocławia. W świetle zapisu § 2 ust. 3 w brzmieniu przyjętym w zaskarżonej uchwale, to właśnie organ wykonawczy gminy samodzielnie, bez jakiejkolwiek ingerencji Rady, miałby decydować o zmianie ustalonej obniżki godzin lub zwolnić nauczyciela od obowiązku realizacji tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin. W tych okolicznościach, uregulowanie zamieszczone w § 2 ust. 3 zaskarżonej uchwały, jako naruszające normę kompetencyjną określoną w ustawie poprzez nieuprawnione przekazanie własnych kompetencji organowi wykonawczemu, stanowi istotne naruszenie prawa. Na gruncie dotychczasowych wywodów skonkludować należy, że kwestionowana uchwała, stanowiąca akt prawa powszechnie obowiązujący na obszarze gminy, w części objętej postanowieniem § 2 ust. 3 nie odpowiada wymogom stawianym przepisom prawa powszechnie obowiązującego. Wykracza bowiem poza delegację ustawową i pozostaje w sprzeczności z aktem wyższego rzędu, jakim jest ustawa, co stanowi istotne naruszenie prawa i uzasadnia stwierdzenie nieważności wskazanego zapisu. Z tego powodu na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd orzekł jak w pkt I wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś orzeczenie zawarte w pkt III wyroku znajduje uzasadnienie w art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło