IV SAB/Wr 137/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca), Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 maja 2025 r. sprawy ze skargi T. K. na bezczynność Starosty Powiatu Wrocławskiego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 4 grudnia 2024 r. I. stwierdza, że Starosta Powiatu Wrocławskiego dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 4 grudnia 2024 r.; II. stwierdza, że bezczynność Starosty Powiatu Wrocławskiego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Starosty Powiatu Wrocławskiego do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 4 grudnia 2024 r.; IV. dalej idącą skargę oddala; V. zasądza od Starosty Powiatu Wrocławskiego rzecz skarżącego T. K. kwotę 100,00 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. T. K. (dalej: Strona, Skarżący) w dniu 4 grudnia 2024 r., za pośrednictwem poczty elektronicznej, działając na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej; u.d.i.p.) wystąpił do Starostwa Powiatu Wrocławskiego z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej w postaci trzech dowolnie wybranych decyzji Starosty Wrocławskiego wydanych w 2024 r. na podstawie art. 11 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 82), tj. w przedmiocie wyłączenia użytków rolnych lub gruntów rolnych z produkcji. Wniósł o udostępnienie decyzji w formie skanów i przesłanie ich na adres e-mail, z którego wniosek jest kierowany. Wskazał, że przesłane decyzje mają posłużyć na cele dydaktyczne dla studentów kierunku [...] prowadzonego w Akademii Tarnowskiej. Udostępnienie decyzji jest więc szczególnie istotne dla interesu publicznego. Organ w odpowiedzi na wniosek Strony udostępnił wnioskowaną informację w dniu 17 stycznia 2024 r. przekazując (na podany przez Stronę adres e-mail) - jak wskazał - na cele dydaktyczne dla studentów kierunku [...], prowadzonego w Akademii Tarnowskiej, trzy dowolnie wybrane przez tutejszy organ decyzje zezwalające na wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej, które zostały wydane w oparciu o art. 11 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 82). Wskazał, że z uwagi na brak sprecyzowania zakresu, jaki miałby obejmować, wybrano takie, które odzwierciedlają różnorodność tematyczną w zakresie wyłączania gruntów rolnych z produkcji rolniczej, tj. jedna decyzja bez opłat - na cele mieszkaniowe, oraz dwie z opłatami - na cele rekreacyjne i infrastrukturę. Równocześnie organ przeprosił za wszelkie niedogodności związane z nieterminowym przesłaniem odpowiedzi. Skarżący w dniu 15 stycznia 2025 r. za pośrednictwem organu złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej zarzucając naruszenie art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - poprzez nierozpoznanie wniosku w terminie 14 dni. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do udostępnienia informacji publicznej, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania oraz rozpoznanie skargi w postępowaniu uproszczonym bez rozprawy. W uzasadnieniu skargi w pierwszej kolejności wskazał, że w dniu 4 grudnia 2024 r., za pośrednictwem poczty elektronicznej, złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Skorzystał z oficjalnego adresu e-mail podanego na stronie Starostwa Powiatowego we Wrocławiu. Wniosek ten pomimo upływu 14-dniowego terminu nie został rozpoznany. W dniu 7 stycznia 2025 r. wysłał mailowe ponaglenie, na które organ nie zareagował. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie został zrealizowany, co powoduje, że organ pozostaje w bezczynności. Bezczynność ta nie ma żadnego uzasadnienia. Podkreślił, że do skutecznego wniesienia skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej nie jest wymagane wcześniejsze wniesienie ponaglenia. Starosta Powiatu Wrocławskiego w odpowiedzi na skargę wniósł o umorzenie postępowania w sprawie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z dnia 4 grudnia 2024 r., stwierdzenie, że nie miała miejsca bezczynność z rażącym naruszeniem prawa, oddalenie skargi w pozostałym zakresie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wniosek Strony z dnia 4 grudnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej zrealizowano dnia 17 stycznia 2025 r. poprzez przesłanie zanonimizowanych decyzji administracyjnych w formie skanów na adres mailowy, z którego pochodził wniosek. Zatem wniosek sformułowany w punkcie pierwszym skargi na bezczynność należy uznać jako bezprzedmiotowy, zaś postępowania w tym zakresie umorzyć. Organ wskazał, że przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek Strony w przewidzianej przepisami u.d.i.p. w formie. Wobec tego postępowanie sądowe dotyczące zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 1685, dalej; p.p.s.a.). Stosownie bowiem do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt. I OPS 6/08, przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zatem mimo tego, że w czasie wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec dokonania ww. czynności przed rozpoznaniem skargi, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Następnie organ, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, podniósł, że wbrew twierdzeniom Strony, przewlekłość postępowania, pomimo, że obiektywnie wystąpiła nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. W dotychczasowej praktyce orzeczniczej podkreśla się, że bezczynność w przedmiocie udostępniania informacji publicznej należy ocenić jako rażące naruszenie prawa w sytuacji, gdy jest ono znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie, czy nie udzielenie odpowiedzi musi być pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia lub gdy adresat wniosku pozostawia go bez odpowiedzi w jakiejkolwiek formie, bądź przewleka ustosunkowanie się do wniosku. W orzecznictwie dostrzegalne są również stwierdzenia w tej materii, w przypadku gdy udostępnienie żądanej informacji publicznej następuje po upływie 3 lat od złożenia wniosku. Wskazał, że celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenie, lecz także uwarunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć adresat wniosku do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie terminu załatwienia sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołuje dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiste i pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Organ wskazał, że opóźnienie odpowiedzi na wniosek Skarżącego nie było przejawem złej woli czy próby uchylania się od obowiązku. Brak udostępnienia skanów trzech decyzji w ustawowym terminie, w kontekście powyżej przedstawionych okoliczności, nie spełnia przesłanek rażącego naruszenia prawa. Wniosek nie zawierał precyzyjnego wskazania, jakie decyzje są przedmiotem zainteresowania Strony. Brak szczegółowych informacji, takich jak np. decyzje ostateczne czy nieostateczne, dotyczące wyłączenia gruntów na cele mieszkaniowe, usługowe, przemysłowe, komunikacyjne lub obejmujące dany obszar, których decyzje te dotyczą, powodował, że organ musiał arbitralnie wybrać dokumenty, które mogą nie odpowiadać rzeczywistym potrzebom wnioskodawcy. Niemniej mając na uwadze cele dydaktyczne jakim miałyby służyć decyzje Starosty Powiatu Wrocławskiego wydane na podstawie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych z dnia 3 lutego 1995 r. (t. j. Dz. U. z 2024r., poz. 82) wybrano te, które odzwierciedlają różnorodność tematyczną w zakresie wyłączania gruntów rolnych z produkcji rolniczej tj. jedną decyzję bez opłat na cele mieszkaniowe, dwie z opłatami na cele rekreacyjne i infrastrukturę. Organ jedynie wskutek przeoczenia pracownika merytorycznego, zobowiązanego do załatwienia sprawy, który zajmując się licznymi wnioskami z zakresu wyłączania gruntów rolnych z produkcji rolniczej, przeoczył obowiązujący termin załatwienia sprawy z wniosku Skarżącego. Nie uchylając się od faktu, że wniosek o udzielenie informacji publicznej w istocie rozpoznano z przekroczeniem terminu ustawowego, organ podkreślił że wynikało to z omyłki pracowników referatu, wobec których zastosowano środki dyscyplinujące. Organ podkreślił, że w zakresie powyższych okoliczności zasądzenie grzywny na rzecz Strony jest nieuzasadnione. Zauważył, że grzywna opisana w art. 149 § 2 p.p.s.a. jest dodatkowym środkiem dyscyplinująco-represyjnym, który, powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Co więcej, zgodnie z orzecznictwem NSA, wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym Skarżący powinien nawiązać wprost do uszczerbku wywołanego bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Suma pieniężna stanowi bowiem również swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Przyznanie tej sumy powinno być zatem uzależnione od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla Strony oraz ewentualnego zachowania Strony skarżącej, jeżeli przyczyniłaby się ona do wydłużenia postępowania. W ocenie organu, jak wynika z już zrekonstruowanego stanu faktycznego, postać zwłoki nie miała charakteru rażącego, gdyż termin załatwienia sprawy przekroczono nieznacznie, zaś informacja publiczna została ostatecznie udzielona Skarżącemu. Cel edukacyjny jaki przyświecał w udzieleniu informacji publicznej może zostać zrealizowany bez żadnego uszczerbku. Jak wynika bowiem z Zarządzenie Nr 41/2024 Rektora Akademii Tarnowskiej z dnia 21 maja 2024 r. w sprawie organizacji roku akademickiego 2024/2025, wydanego na podstawie § 7 ust. 2 Regulaminu Studiów Akademii Nauk Stosowanych w Tarnowie, przyjętego Uchwałą Senatu nr 25/2023 z dnia 28 kwietnia 2023 r., Zajęcia dydaktyczne w semestrze zimowym i w roku akademickim 2024/2025 trwają od 1 października 2024r. do 27 stycznia 2025 r. (źródło: https://anstar.edu.pl/uczelnia/organizacja-roku-akademickiego/). Wobec tego udzielenie informacji 17 stycznia 2025 r. umożliwiało przeprowadzenie zajęć dydaktycznych ze studentami. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, w składzie trzech sędziów, stosownie do art. 119 pkt 4 oraz art. 120 p.p.s.a,, jako że jej przedmiotem jest bezczynność organu. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez nie nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W tym przypadku przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działania w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Przepis art. 149 § 1a p.p.s.a. stanowi zaś, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej wystąpi wówczas gdy ustawowo zobowiązany organ nie podejmie prawem przewidzianych działań w przewidzianym terminie, co istotne działania te muszą dotyczyć informacji publicznej. Stan bezczynności w sprawie załatwienia wniosku w przedmiocie informacji publicznej oznacza zatem sytuację, w której mimo upływu ustawowych terminów organ, będąc zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, wbrew przepisom prawa nie udostępnia żądanej informacji, nie wydaje decyzji gdy zachodzą podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej z przyczyn wskazanych w art. 3 ust. 1 pkt 1 lub art. 5 u.d.i.p. albo umorzenia postępowania w przypadku przewidzianym w art. 14 ust. 2 tej ustawy. Względnie, gdy nie informuje wnioskodawcy o tym, że objęta wnioskiem informacja nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów powołanej ustawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 lipca 2021 r., sygn. akt II SAB/Po 139/20, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Milczenie organu przez całe 14 dni jest dowodem na to, że organ ten dopuścił si bezczynności. Jest to bowiem stan obiektywny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. akt II SAB/Rz 44/21, dostępny w CBOSA). Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane. W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej u.d.i.p.), jeżeli tak, to czy zachowanie organu, tak co do formy, treści i terminu wypełnia wymogi stawiane przez ustawę o dostępie do informacji publicznej. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy nie ma sporu, że Starosta Powiatu Wrocławskiego jest organem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Nie ma również sporu, że żądane przez Skarżącego informacje stanowią informację publiczną. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Pojęcie "informacji publicznej" zawarte w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej jest bardzo szerokie, o czym przekonuje otwarty katalog przedmiotowy podany w art. 6 u.d.i.p. Powyższe prowadzi do konkluzji, że w istocie wszystko, co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.i.d.p., stanowi informację publiczną (por. T. Aleksandrowicz, Komentarz do ustawy o dostępie do informacji publicznej, Wyd. LexisNexis, 2002 r., str. 136 i nast., M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznej, Toruń 2002, str. 25 i nast.). Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). W rozpoznawanej sprawie wniosek Skarżącego złożony w dniu 4 grudnia 2024 r. został przez organ rozpoznany poprzez udostępnienie informacji publicznej w dniu 17 stycznia 2025 r. Zatem po upływie terminu wynikającego z powołanego przepisu art. 13 ust. 1 u.d.i.p., który upływał z dniem 18 grudnia 2024 r., jak też po otrzymaniu przez organ skargi Strony na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia wnioskowanej informacji. Nie jest sporne, że w tym czasie organ nie poinformował i nie wykazał, że w tym terminie informacja nie może być udostępniona, słowem nie skorzystał z trybu przewidzianego w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Powyższe nakazuje stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu złożonego przez Stronę wniosku, o czym, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Przy czym, mając na uwadze obiektywny stan bezczynności, pozbawione znaczenia dla jej stwierdzenia są argumenty organu odnoszące się do przyczyny nieudostępnienia informacji w terminie prawem przewidzianym. Okoliczność ta ma natomiast znaczenie przy kwalifikacji naruszenia prawa, co Sąd obligowany jest uczynić zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. W świetle tego zapisu Sąd winien ocenić, czy zaistniała bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dokonując oceny charakteru stwierdzonej bezczynności Sąd uznał, że naruszenie prawa w tym zakresie, nie miało rażącego charakteru (pkt II sentencji wyroku). Sąd miał bowiem na względzie, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw strony. W orzecznictwie przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Dla uznania, rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające zaś samo przekroczenie ustawowych obowiązków, w tym terminu do załatwienia sprawy, ale musi być ono znaczne bądź też przejawiać się w całkowitym braku reakcji na wniosek strony (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13). W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się złej woli w działaniu organu, który w odpowiedzi na skargę wyjaśnił co legło u podstaw naruszenia terminu udostępnienia informacji publicznej. W opinii Sądu działanie organu administracji publicznej jakkolwiek naruszało terminy zastrzeżone dla rozpoznania sprawy, to fakt udostepnienia żądanej informacji, jak i okres zwłoki w rozpoznawaniu wniosku Strony nie daje podstaw do wywodzenia rażącego naruszenia prawa. Zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd nie znalazł podstaw do przyznania Stronie sumy pieniężnej i oddalił skargę w tym zakresie na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. pkt IV sentencji wyroku . Jak wynika z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może z urzędu lub na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz strony sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Wypada zauważyć, że z art. 149 § 2 p.p.s.a. jasno wynika, iż suma pieniężna, której przyznania domaga się skarżący, jest jednym z dwóch (obok grzywny) środków o charakterze finansowym, które mogą być orzeczone w razie uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Przy tym decyzja o ich zastosowaniu, w tym wybór konkretnego środka (grzywna, suma pieniężna albo oba te środki łącznie) należy do sądu (por. wyroki NSA: z 8 lutego 2017 r., I OSK 1314/16; z 11 kwietnia 2017 r., I OSK 1506/16; z 11 lipca 2017r., II OSK 879/17; dostępne w CBOSA). Zatem zasądzenie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej od organu – podobnie zresztą, jak i nałożenie na organ grzywny – jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu (por. wyroki NSA: z 3 lutego 2017 r., II GSK 1695/16; z 19 grudnia 2017 r., I OSK 1685/17; dostępne w CBOSA). O ile jednak grzywna pełni przede wszystkim funkcję represyjną i prewencyjną (dyscyplinującą), o tyle w przypadku sumy pieniężnej, choć wskazane funkcje też zachowują pewne znaczenie, to na plan pierwszy wysuwa się funkcja kompensacyjna. Chodzi mianowicie o zrekompensowanie, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbku (straty, krzywdy, itp.), jakiego doznał skarżący na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji. W postanowieniu z 19 lipca 2016 r. o sygn. akt I OZ 705/16 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie stwierdził, że suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., stanowi "szczególnego rodzaju zadośćuczynienie za stan bezczynności organu". W związku z tym nie ulega wątpliwości, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do określonego uszczerbku (o charakterze majątkowym lub niemajątkowym) wywołanego bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana, w istotnej mierze, wskazaną argumentacją. Oceny tej nie zmienia przewidziana w art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwość przyznania przez sąd sumy pieniężnej z urzędu. W kontrolowanej sprawie Skarżący swego wniosku o przyznanie sumy pieniężnej nie uzasadnił. Z uwagi na rozpoznanie wniosku Strony Sąd umorzył postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku). Wskazać należy, że w obecnym stanie prawnym, załatwienie sprawy przez organ po wniesieniu skargi na bezczynność nie skutkuje już umorzeniem całego postępowania sądowoadministracyjnego, lecz umorzeniem postępowania jedynie w odniesieniu do żądania skargi zobowiązania organu do załatwienia sprawy w określonym terminie. W orzecznictwie podkreśla się, że przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest stan faktyczny z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności. Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, został przez organ termin przewidziany do jej wykonania. Umorzenie postępowania sądowego w takiej sytuacji w zakresie zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia oznacza jednocześnie uznanie przez sąd administracyjny, że organ administracji dopuścił się bezczynności (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt III OSK 1161/21, z dnia 13 października 2021 r., sygn. akt III OSK 3812/21 oraz z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 470/18). O kosztach w postaci uiszczonego przez Stronę wpisu w wysokości 100,00 zł orzeczono w pkt V sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.