1 CR 175/57

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Gross. Sędziowie: K. Lipiński (sprawozdawca), M. Cybulska.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Pawła B. przeciwko Danucie B. o wydanie nieruchomości, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 12 września 1956 r.,rewizję nadzwyczajną oddalił.Uzasadnienie faktycznePaweł B. domagał się wyeksmitowania swej synowej Danuty B. z dwóch działek gruntu o powierzchni 2,16 ha.Sąd Powiatowy, oddalając powództwo, ustalił, co następuje:W 1952 r. pozwana zawarła związek małżeński z synem powoda. Po zawarciu małżeństwa powód przekazał synowi do użytkowania grunt, którego proces dotyczy. Mąż pozwanej zmarł w 1954 r. Z małżeństwa pozwanej z synem powoda pochodzi dziecko, które wychowuje pozwana. Przekazanie ziemi przez powoda synowi, choć dokonane bez zachowania formy aktu notarialnego, w intencji stanowiło zgodną z miejscowymi zwyczajami darowiznę, mającą na celu umożliwienie nowożeńcom założenia własnego gospodarstwa. Powód proponował pozwanej przekazanie jej do użytkowania innej działki w zamian za zwrot spornej działki. Proponowana działka położona jest o 8 km od miejsca zamieszkania pozwanej. Pozwana nie zgodziła się na zamianę wyjaśniając, że działki tak odległej nie będzie w stanie uprawiać. Gospodarstwo powoda jest ekonomicznie silniejsze od gospodarstwa pozwanej. Powód gospodaruje wraz z żoną i dorastającą córką, a pozwana jest sama z dzieckiem (mieszka u swoich rodziców, ale gospodaruje odrębnie).W opisanym stanie rzeczy Sąd Powiatowy uznał, że powód, żądając eksmisji pozwanej, nadużywa prawa i dlatego z powołaniem się na przepis art. 3 p.o p.c. powództwo oddalił.Sąd Wojewódzki oddalił rewizję powoda od powyższego wyroku, podzielając stanowisko Sądu Powiatowego.Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł rewizję nadzwyczajną z wnioskiem o uchylenie obu wyroków i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania. Rewizja nadzwyczajna zarzuca naruszenie art. 3 p.o p.c, i wyraża pogląd, że dokonane przez sądy niższe ustalenia nie dawały podstawy do zastosowania art. 3 p.o p.c.Sąd Najwyższy nie podzielił stanowiska rewizji nadzwyczajnej.Argumentacja rewizji nadzwyczajnej, że przepis art. 3 p.o p.c. może przeciwstawiać się uwzględnieniu powództwa właściciela o eksmisję z gruntu tylko w wypadkach wyjątkowych, jest słuszna, jednakże przytoczone w rewizji nadzwyczajnej przykłady (długoletnie posiadanie w związku z zapłatą ceny nabycia gruntu; pozbawienie pozwanego dachu nad głową) bynajmniej nie wyczerpują sytuacji, które można z rozważanego punktu widzenia uznać za "wyjątkowe".Mimo że, jak to zgodnie ze stanem faktycznym podnosi rewizja nadzwyczajna, pozwana jest osobą młodą, grunt powoda posiada krótko, nie mieszka na tym gruncie i ma własne gospodarstwo, całokształt niewadliwie ustalonych przez Sąd Powiatowy okoliczności sprawy, których zresztą rewizja nadzwyczajna nie kwestionuje - a w szczególności to, że chodzi o stosunki w rodzinie uregulowane zgodnie z powszechnie przyjętymi zwyczajami miejscowymi i że użytkowanie spornego gruntu stanowi dla pozwanej i jej dziecka (wnuka powoda) podstawę egzystencji - dawał dostateczną podstawę do przyjęcia, iż powód, żądając eksmisji pozwanej, narusza zasady współżycia społecznego w Państwie Ludowym.Ponieważ zaskarżone wyroki nie wykazują naruszenia przepisu art. 3 p.o p.c., rewizja nadzwyczajna została oddalona.Strony powinny sobie jednak zdawać sprawę z tego, że treść wyroku oznacza tylko tyle, iż powód nie może żądać eksmisji pozwanej, póki trwa obecny stan rzeczy. Wyrok natomiast nie ma żadnego wpływu na tytuł własności spornego gruntu. Pozwana własności tego gruntu nie nabyła. Gdyby się zmieniły warunki, np. dlatego, że pozwana przez swoje niewłaściwe zachowanie utrudniałaby powodom gospodarowanie na ich pozostałych gruntach położonych obok gruntu spornego, albo gdyby warunki ekonomiczne powodów pogarszały się, a pozwanej poprawiały, albo gdyby powód zaofiarował pozwanej ekwiwalent w postaci możliwej do przyjęcia dla niej - powód będzie miał możność ponownie żądać eksmisji pozwanej na tej podstawie, że w zmienionych warunkach jego żądanie przestało już być sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.