2 CR 117/54

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w W. przeciwko Janinie C. o 18.396 zł 30 gr, po rozpoznaniu rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 3 września 1953 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePozwana pracowała u strony powodowej od dnia 12 lutego do dnia 30 czerwca 1952 r. w charakterze kierowniczki gospody, zaś od dnia 1 lipca do dnia 8 sierpnia 1952 r. jako kierowniczka sklepu tekstylnego i wyrobów monopolowych w B. Wyliczenie gospody i sklepu dokonane w dniu 27 sierpnia 1952 r. w oparciu o sporządzone przedtem remanenty ujawniło niedozwolone manko w gospodzie na kwotę 13.912 zł 41 gr, w sklepie zaś na 4.483 zł 89 gr. Przeciw pozwanej i innym osobom z zarządu spółdzielni toczyło się postępowanie karne, w wyniku którego zostali skazani:1)pozwana za przestępstwo z art. 286 § 2 k.k. popełnione przez to, że w okresie od dnia 12 lutego do dnia 30 czerwca 1952 r. w B. jako odpowiedzialna bufetowa gospody Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" przekraczając swe uprawnienia i działając w celu osiągnięcia dla siebie i dla innych korzyści majątkowej wydawała prezesowi i kontrolerowi tejże spółdzielni wódkę i potrawy bez pobrania należności oraz sama piła wódkę, czym spowodowała manko towarowe w kwocie 13.912 zł 41 gr.2)członkowie zarządu spółdzielni Henryk D. i Ludwik S. za takie samo przestępstwo popełnione w tym samym okresie czasu w ten sposób, że pierwszy jako kontroler, drugi zaś jako prezes zarządu Spółdzielni, przekraczając swe uprawnienia i nie dopełniając obowiązków, dla osiągnięcia korzyści majątkowej, systematycznie brali z gospody wódkę, potrawy i inne artykuły bez zapłaty, czym przyczynili się do powstania niedoboru w kwocie 13.912 zł 41 gr.Opierając się na tym stanie faktycznym domaga się strona powodowa zasądzenia od pozwanej całej kwoty braku, tj. 18.396 zł 30 gr.Pozwana wniosła o oddalenie powództwa zarzucając, że brak w gospodzie powstał z winy wymienionych członków zarządu Spółdzielni Henryka D. i Ludwika S., którzy wyzyskali niedoświadczenie pozwanej, jeżeli zaś chodzi o manko w sklepie tekstylnym, to niczym nie przyczyniła się do jego powstania, o czym świadczy uniewinniający ją z tego zarzutu wyrok w postępowaniu karnym. Manko to powstało według pozwanej przed objęciem przez nią sklepu, a remanent, na zasadzie którego objęła sklep, nie obrazował istotnego stanu sklepu.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 3 września 1953 r. zasądził od pozwanej 11.440 zł 09 gr, w czym mieści się cały niedobór sklepowy i połowa niedoboru ujawnionego w gospodzie. Niedoborem sklepowym obciążył Sąd w całości pozwaną z mocy postanowień art. 239 i 448 k.z., bowiem nie wykazała ona, by brak powstał w okolicznościach, za które nie odpowiada. Co do remanentu zdawczo-odbiorczego, kwestionowanego przez pozwaną, Sąd ustalił na podstawie dowodów przeprowadzonych w postępowaniu karnym, że był on sporządzony prawidłowo.Odpowiedzialność za niedobór w gospodzie opiera się, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, na art. 134 k.z., wobec prawomocnego skazania pozwanej w postępowaniu karnym za przestępstwo z art. 286 § 2 k.k. w związku z tym niedoborem. Do powstania szkody przyczyniła się jednak i sama strona powodowa przez swe organa, w szczególności przez karygodne postępowanie prezesa zarządu Ludwika S. i kontrolera Henryka D. Mając to na uwadze Sąd Wojewódzki zmniejszył z macy art. 158 § 2 k.z. odszkodowanie do połowy.Wyrok zaskarża jedynie strona powodowa zarzucając naruszenie prawa materialnego. Widzi je strona powodowa w tym, że zachowanie się pozwanej, wyczerpujące znamiona przestępstwa z art. 286 § 2 k.k., odnosi się do całego niedoboru, koliduje z jej obowiązkami wynikającymi z art. 448 k.z. i uzasadnia jej odpowiedzialność za całość szkody, a współprzyczynienie się innych jeszcze osób uzasadnia jedynie solidarną odpowiedzialność wszystkich z mocy art. 137 k.z.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje:Skazanie pozwanej z art. 286 k.k. nie wyklucza zastosowania art. 158 § 2 k.z. w zakresie, w jakim skazana nie odniosła sama korzyści z karygodnego zachowania się, o ile istnieją przesłanki przewidziane w tym przepisie prawnym, a mianowicie przyczynienie się poszkodowanego do powstania szkody.Dalsi skazani w postępowaniu karnym, w tym w szczególności przewodniczący zarządu Ludwik S., byli statutowymi organami spółdzielni i ich zachowanie się w stosunku do podwładnej pracownicy, jaką była pozwana, obciąża również bezpośrednio stronę powodową, albowiem Ludwik S. i Henryk D. nie tylko dopuszczali się czynów karygodnych, sprzecznych z ich obowiązkami wobec spółdzielni, w czym pomocną im była pozwana, ale z uwagi na swój charakter i funkcję wywierali wpływ na pozwaną, którą swoim postępowaniem demoralizowali. Pozwana mogła nawet obawiać się niekorzystnych następstw nieuwzględnienia ich życzeń. Wobec pozwanej jako pracownicy ponosi zresztą odpowiedzialność strona powodowa za warunki pracy, a wszystko to, co dotyczy stosunku przewodniczącego zarządu spółdzielni i kontrolera do pozwanej, właśnie te warunki charakteryzuje i określa.Nie stoi na przeszkodzie zastosowaniu art. 158 § 2 k.z. w stosunku do jednego z kilku sprawców szkody ich solidarność, jeżeli okoliczności sprawy są co do nich różne (art. 10 k.z.).Ponieważ, jak wynika z przedstawionych rozważań, nie zachodzi naruszenie art. 158 § 2 k.z., a brak również podstaw, które z urzędu należy brać pod rozwagę, Sąd Najwyższy rewizję z mocy art. 383 k.p.c. oddalił.