2 CR 504/61

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Edwarda J. przeciwko Skarbowi Państwa (Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Zdrowia w O.) o 35 000 zł, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie z dnia 28 stycznia 1961 r., uchylił zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneEdward J. w pozwie z dnia 1 października 1960 r. wnosił o zasądzenie od Skarbu Państwa, Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, Wydział Zdrowia, sumy 35 000 zł z odsetkami zwłoki tytułem odszkodowania za niepomyślne dla zdrowia skutki wypadku, jakiemu uległ w dniu 10 listopada 1958 r. w czasie jazdy samochodem służby zdrowia w drodze na miejsce, gdzie miały być przeprowadzone przezeń, jako lekarza, szczepienia ochronne dzieci.Strona pozwana wyjaśniła, że wypadek nastąpił nie z winy kierowcy, lecz z przyczyn obiektywnych i na skutek wad technicznych wozu, że powód nie doznał ujemnych skutków wypadku w stopniu, mogącym wpłynąć na możność wykonywania przezeń zawodu lekarza, oraz wniosła o oddalenie powództwa, zarzucając z ostrożności procesowej nadmierność żądania zadośćuczynienia.Sąd Wojewódzki w Olsztynie wyrokiem z dnia 28 stycznia 1961 r. oddalił powództwo. Sąd Wojewódzki ustalił min., że w dniu 10 listopada 1958 r. w czasie jazdy służbowej pracowników służby zdrowia nastąpił wypadek samochodowy, w którym także i powód doznał uszkodzeń ciała, mianowicie rany tłuczonej czoła po stronie prawej, dwu ran ciętych powiek prawego oka, dwu ran ciętych nosa. Lekarz biegły sądowy stwierdził w dni 27 grudnia 1960 r. u powoda na skórze czoła po stronie prawej bliznę wygojoną 4 cm długą, wykazującą odbarwienie, a na granicy skóry owłosionej głowy i czoła trzy blizny równoległe linijne 1 cm długie odbarwione, otoczenie blizn nieznacznie przebarwione, tudzież skrzywianie przegrody nosowej, co zdaniem biegłego spowodowało rozstrój zdrowia przez okres ponad 21 dni. Blizny stanowią trwałe oszpecenie nieznacznego stopnia, a skrzywienie przegrody nosowej powoduje trudności w oddychaniu oraz osłabia aparat oddechowy, co jednak można usunąć przez zastosowanie małego zabiegu.Na podstawie dokonanych ustaleń Sąd Wojewódzki uznał, że pozwany, jako właściciel samochodu odpowiada w zasadzie w myśl art. 153 § 1 k.z. za powstałą szkodę, że jednak roszczenie powoda z tytułu cierpień fizycznych i krzywdy moralnej jest nieusprawiedliwione, gdyż cierpienia te i krzywda były minimalne i krótkotrwałe. Uszczerbek zdrowia był nieznaczny, nie stanowił dla powoda większego zaburzenia i nie przysporzył mu żadnych strat majątkowych ani nie wywołał pogorszenia się jego sytuacji życiowej.W rewizji od tego wyroku powód wnosi bądź o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, bądź o zmianę i uwzględnienie powództwa, zarzucając naruszenie art. 165 § 1 k.z. oraz nierozważenie w sposób należyty całokształtu okoliczności sprawy wbrew art. 236 i 242 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Sąd Wojewódzki wyraził w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pogląd, że strona pozwana, jako właściciel samochodu, w zasadzie ponosi odpowiedzialność za powstałą szkodę z tytułu ryzyka w myśl art. 153 § 1 k.z. W związku jednak z okolicznościami, w jakich nastąpił wypadek stanowiący podstawę dochodzonych w niniejszej sprawie roszczeń odszkodowawczych, pogląd taki budzi poważne wątpliwości.W toku postępowania - w braku odmiennych twierdzeń w tym względzie - wydawało się niesporne, co zresztą przyjął Sąd Wojewódzki jako niewątpliwe, że strona pozwana była właścicielem samochodu, którym jechał służbowo powód, delegowany do przeprowadzenia w terenie szczepień ochronnych lekarz przychodni Wydziału Zdrowia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. Jeżeli zatem wypadek drogowy, w którym powód doznał obrażeń, nastąpił w czasie przewożenia przez pracodawcę pojazdem stanowiącym własność państwową, lecz pozostającym w dyspozycji służby zdrowia, pracownika tej służby w związku z dojazdem do miejsca pracy, odpowiedzialność strony pozwanej może się kształtować jedynie w ramach wskazanych w art. 24 dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. z 1958 r. Nr 23, poz. 97).Ponieważ strona pozwana wskazała, że wypadek nastąpił na skutek technicznych wad pojazdu, istnieją przesłanki do przyjęcia zasady odpowiedzialności tej strony za poniesione przez powoda szkody, skoro zgodnie z ustalonym orzecznictwem naruszenie przepisów o ruchu pojazdów mechanicznych na drogach publicznych, a więc i przepisów o należytym stanie technicznym używanego pojazdu, stanowi zarazem naruszenie przez dysponujący samochodem zakład pracy jego obowiązków dotyczących ochrony życia i zdrowia przewożonych pracowników. Odpowiedzialność ta jednak nie jest odpowiedzialnością z tytułu ryzyka, lecz odpowiedzialnością deliktową (art. 134 i nast. kod. zob. w związku z art. 24 dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r.).Przechodząc do zarzutów skargi rewizyjnej, nie można im odmówić słuszności. Z naruszeniem bowiem wskazań art. 242 § 1 i 336 § 2 k.p.c. Sąd Wojewódzki, oceniając przesłanki roszczenia powoda, częściowo dowolnie, a po części niezgodnie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, przyjął, że cierpienia fizyczne powoda były minimalne i krótkotrwałe, a poniesiony uszczerbek zdrowia nie stanowił dlań większego zaburzenia życiowego ani nie wywołał żadnych strat materialnych. Jest oczywiste, że zdarzają się wypadki samochodowe o znacznie poważniejszych skutkach; jeżeli powód uniknął takich ciężkich obrażeń, które by mogły prowadzić do poważniejszego kalectwa, nie znaczy to jeszcze, że doznane przez niego cierpienia bezpośrednie oraz trwałe skutki wypadku mogą być w świetle okoliczności sprawy tak dalece bagatelizowane. Sąd Wojewódzki pominął przede wszystkim w tym względzie, że sam wypadek wywołał szok psychiczny oraz wstrząs mózgu, a odniesione rany wymagały leczenia chirurgicznego (karta szpitalna stwierdza uzyskanie pisemnej zgody na zabieg operacyjny), przy czym sam pobyt w szpitalu trwał ponad 20 dni, co upoważniło biegłego lekarza do zakwalifikowania odniesionych obrażeń, jako ciężkich uszkodzeń ciała (odpowiednio zresztą do kryterium przyjętego przez art. 236 k.k.). Skrzywienie zaś przegrody nosowej powoduje trudności w oddychaniu oraz osłabia aparat oddechowy - co, według opinii tegoż biegłego, powoduje 5% utraty zdrowia.Oceniając poza tym skutki skrzywienia przegrody nosowej, Sąd Wojewódzki nie wyjaśnia, a więc i nie bierze pod uwagę, czy i ewentualnie w jakiej mierze wywołane tym trudności w oddychaniu wpływają niepomyślnie na wykonywanie przez powoda zawodu lekarza. Wprawdzie Sąd Wojewódzki przyjmuje, iż skutki wypadku nie wpłynęły na aktualną wysokość zarobków powoda, tym niemniej nieistnienie w tym zakresie szkody majątkowej nie jest bynajmniej równoznaczne ze stwierdzeniem, iż nie pogarsza to w niczym jego sytuacji życiowej czy szans powodzenia w przyszłości. Z drugiej zaś strony usunąć przez zastosowanie odpowiedniego nieuciążliwe-sugestia, jakoby skrzywienie przegrody nosowej dało się go zabiegu, nie może posiadać jakiegokolwiek znaczenia dla oceny obowiązku czy wysokości odszkodowania, albowiem zgodnie z przyjętą zasadą poszkodowany nie jest obowiązany poddawać się zabiegom chirurgicznym, nawet rokującym pomyślny wynik.W tych warunkach momenty, podkreślone przez Sąd Wojewódzki dla uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, nie mogą być uznane za miarodajne dla całkowitego zdyskwalifikowania roszczeń dochodzonych w powództwie Edwarda J. Natomiast mogą one nie być bez znaczenia przy ustaleniu odpowiedniej wysokości sumy, mającej stanowić zadośćuczynienie, które zgodnie z ustalonym orzecznictwem w ogóle nie powinno być wygórowane.Wobec naruszenia wskazanych przepisów postępowania, a w związku z tym i obrazy art. 163 § 1 k.p.c. zaskarżony wyrok oddalający powództwo nie może być utrzymany w mocy i ulega uchyleniu. Stosownie do art. 384 k.p.c. oraz art. 1 pkt 2 i art. 4 § 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o zmianie przepisów postępowania w sprawach cywilnych (Dz. U. z 1962 r. Nr 10, poz. 46) sprawa podlega dalszemu rozpoznaniu przez właściwy miejscowo sąd powiatowy, jako sąd pierwszej instancji.