C 1270/51
PostanowienieIzba Cywilna1952-09-01
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żądanie przez osobę fizyczną od jednostki gospodarki uspołecznionej czynszu za lokal użytkowy, znacznie wyższego od stawek stosowanych wewnątrz sektora socjalistycznego, narusza zasady współżycia społecznego w rozumieniu przepisów ogólnych prawa cywilnego?Ratio decidendi
Żądanie przez osobę fizyczną od jednostki gospodarki uspołecznionej czynszu za lokal użytkowy, znacznie wyższego od stawek określonych w przepisach normujących stosunki wewnątrz sektora socjalistycznego, z reguły narusza zasady współżycia w Państwie Ludowym. Ludowy porządek prawny nie może dawać ograniczanemu sektorowi kapitalistycznemu dalej idącej ochrony niż jednostkom sektora socjalistycznego. Znaczniejsze przekroczenie stawek stosowanych w sektorze socjalistycznym mogłoby być uzasadnione jedynie zupełnie szczególnymi okolicznościami, a w szczególności wyjątkowym walorem lokalu.Stan faktyczny
Powódka (osoba fizyczna) domagała się od pozwanej (jednostki gospodarki uspołecznionej) czynszu za lokal użytkowy. Pozwana powołała się na uchwałę Rady Ministrów normującą wysokość czynszu za lokale użytkowe, gdy obie strony należą do jednostek administracji państwowej lub przedsiębiorstw uspołecznionych. Powódka nie należała do tej grupy, jednak Sąd Najwyższy rozważał zastosowanie zasad współżycia społecznego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność oceny żądania powódki z punktu widzenia zasad współżycia społecznego.Pełny tekst orzeczenia
Uzasadnienie faktyczne...Uchwała Rady Ministrów z 21.VI. 1950 r. (Monitor Polski z 4.VII 1950 r. nr A-77, poz., 889) normuje - jak stanowi jej § I - wysokość czynszu za lokale użytkowe "w przypadkach, kiedy zarówno wynajmujący jak i najemca należą do jednostek administracji państwowej lub instytucji lub przedsiębiorstw uspołecznionych". W niniejszej sprawie tylko pozwana jest jednym z podmiotów wyliczonych w § 1 tej uchwały, nie jest nim zaś powódka. Przepisy powyższej uchwały nie mają przeto zastosowania w niniejszym przypadku.Nie wynika stąd jednak, by nie miały one w ogóle znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Szczególna pozycja prawna sektora socjalistycznego w Państwie Ludowym jest zagwarantowana przez ludowy porządek prawny, stanowiąc jego zasadniczą podstawę. Dlatego też nawet te przepisy, które normują stosunki cywilne wyłącznie wewnątrz sektora socjalistycznego, mimo że bezpośrednio, nie obowiązują jako normy prawa poza nim, mogą jednak decydować o treści zasad współżycia, jakie w danej dziedzinie stosunków społecznych obowiązują w Państwie Ludowym.Jeżeli więc wewnątrz sektora socjalistycznego obowiązują przepisy określające wysokość czynszu należnego jednostce gospodarki uspołecznionej, stwierdzić należy, że domaganie się przez osobę fizyczną od jednostki gospodarki uspołecznionej czynszu znacznie wyższego od tego, jaki należałoby się takiej jednostce od innej jednostki gospodarki uspołecznionej, z reguły narusza zasady współżycia w Państwie Ludowym. Niepodobieństwem byłoby przypuszczenie, iż ludowy porządek prawny daje ograniczanemu sektorowi kapitalistycznemu dalej idącą ochronę niż jednostkom sektora socjalistycznego (art. 2 u. s p.). Aczkolwiek w tych przypadkach nie można by traktować stawek określonych w powyższej u chwale Rady Ministrów, jako bezwarunkowo sztywnych, to jednak znaczniejsze ich przekroczenie mogłoby być uzasadnione jedynie zupełnie szczególnymi okolicznościami konkretnej sytuacji, a w szczególności wyjątkowym walorami danego lokalu użytkowego.Żądanie powódki, wynikające z art. 393 k z., powinno być przeto ocenione z punktu widzenia art. 3 przep. og. pr. cyw., o ile chodzi o żądanie kwoty przekraczającej stawki określone w powołanej uchwale Rady Ministrów. Sąd Powiatowy nie rozważył stanu rzeczy z powyższego punktu widzenia. W konsekwencji w zaskarżonym wyroku brak danych faktycznych niezbędnych do stwierdzenia, jaka byłaby wysokość czynszu przy zastosowaniu powyższych stawek. Nie wiadomo również, czy i jakie istnieją okoliczności, które ewentualnie mogłyby - bez naruszenia zasad współżycia społecznego - uzasadnić tak znaczne przekroczenie tych stawek, jakie wydaje się wynikać z liczb podanych przez pozwaną...
Powiązane orzeczenia
- IV CO 65/55 1956-01-24Jakie przesłanki określają dopuszczalną w myśl zasad współżycia społecznego wysokość czynszu za lokale zajmowane w domkach jednorodzinnych wyłączonych spod dekretu o najmie lokali?
- I CR 550/60 1960-10-04Czy sąd cywilny jest właściwy do samodzielnego ustalania wysokości czynszu najmu lokalu, czy też spory w tym zakresie należą do wyłącznej kompetencji organów administracyjnych?
- III CRN 498/69 1970-01-16Czy strony umowy najmu lokalu użytkowego, gdzie wynajmującym jest osoba fizyczna, mogą umówić się na czynsz niższy niż wynikający z bezwzględnie obowiązujących stawek określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów, a jeśli…
- I CR 291/64 1964-05-23Czy sąd powszechny jest właściwy do rozstrzygania sporów o wysokość czynszu za lokale użytkowe, w tym o prawo do obniżki czynszu?
- IV CR 323/57 1959-02-14Czy spór o wysokość opłaty za korzystanie z dodatkowych urządzeń technicznych w lokalu użytkowym, stanowiących odrębną od czynszu należność, podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny, czy też właściwe są do tego organy cz…
Powołane przepisy
art. 2art. 393art. 3§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026.