C 1283/52

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Grudziński (sprawozdawca). Sędziowie: K. Kwapiszewski, A. Walas.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Karola M. przeciwko Marii M. o rozwód, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 14 lutego 1952 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneKarol M., urodzony w 1896 r., ślusarz kolejowy, domagał się rozwodu małżeństwa zawartego dnia 7 października 1922 r. z urodzoną w 1899 r. Marią K. Powód przyznaje, że on ponosi winę rozkładu małżeństwa, ponieważ utrzymywał i utrzymuje stosunki z innymi kobietami. Do rozkładu jednak przyczyniła się także nieuleczalna choroba żony, przebywającej od 1948 r. w zakładzie dla nieuleczalnie chorych. Strony nie utrzymują ze sobą stosunków małżeńskich od 1940 r. Pochodzące z małżeństwa dzieci są pełnoletnie.Na rozprawie w dniu 14 lutego 1952 r. pełnomocnik pozwanej (która z powodu bezwładu nóg do sądu stawić się nie mogła) sprzeciwił się rozwiązaniu małżeństwa, argumentując to obawą przed ujemnymi dla pozwanej skutkami materialnymi rozwodu, orzeczenie takie bowiem spowodowałoby cofnięcie zasiłków chorobowych P.K.P. w postaci trzymiesięcznej (w ciągu roku) opłaty za szpital oraz dostarczania zastrzyków i innych środków leczniczych.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 14 lutego 1952 r. powództwo oddalił. Rozstrzygając sprawę w płaszczyźnie art. 30 § 2 kod. rodz. Sąd Wojewódzki przyjął, że w małżeństwie stron nastąpił trwały i zupełny rozkład, że istnieje także długotrwałe rozłączenie małżonków, interes społeczny przeciwstawia się jednak rozwodowi. Powód bowiem powinien wykonywać swój obowiązek udzielania pomocy chorej żonie (art. 14 kod. rodz.), a orzeczenie rozwodu utrudniłoby sytuację materialną pozwanej.Rewizja powoda zarzuca wyrokowi Sądu Wojewódzkiego naruszenie prawa materialnego: art. 29 i 30 § 1 i § 2 kod. rodz. Art. 30 § 1 kod. rodz. dotyczy, zdaniem rewizji, takiej sytuacji, gdy przyczyna rozkładu leży jedynie po stronie powoda i jest przezeń zawiniona. W okolicznościach sprawy niniejszej wobec tego, że na rozkład pożycia wpłynęła w sposób istotny także i nieuleczalna choroba pozwanej, powinien znaleźć zastosowanie art. 29 § 1 kod. rodz. Zresztą także i w ramach art. 30 § 2 kod. rodz. rozstrzygnięcie Sądu Wojewódzkiego jest błędne, interes społeczny bowiem nie może być identyfikowany z osobistym interesem pozwanej rozumianym jako pewna dotkliwość natury majątkowej, w istocie zresztą wadliwie przewidywana wobec stanu majątkowego powoda i jego zobowiązania do płacenia alimentów.Oceniając zagadnienie interesu społecznego Sąd Wojewódzki nie bierze, zdaniem rewizji, pod uwagę konieczności uregulowania stosunków rodzinnych powoda, a zwłaszcza tego, że brak osoby, która by zajęła się jego gospodarstwem, wpływa ujemnie na jego pracę wykonywaną w interesie gospodarki państwowej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafnie rewizja podnosi, że w przypadkach, gdy zupełny i trwały rozkład pożycia wywołały przyczyny występujące po stronie obojga małżonków, podstawę prawną rozwodu stanowi art. 29 kod. rodz. Dotyczy to również sytuacji, gdy małżonka - powoda obciąża wina rozkładu, a pozwany przyczynił się doń w sposób niezawiniony (por. orzecz. S.N. z dnia 10 marca 1951 r. w sprawie C. 48/51 P. i Pr. nr XII z 1951 r.). Błędny jest jednak pogląd skarżącego, że zastosowanie tej zasady do sprawy niniejszej powinno było pociągnąć za sobą orzeczenie rozwodu. Przyczyny rozkładu muszą być "ważne", a o takim ich charakterze decyduje nie tylko subiektywna reakcja małżonków, ale przede wszystkim kryteria obiektywne, których poszukiwać należy w zasadach moralnych. "Ważny" jest więc powód rozkładu tylko wtedy, gdy za taki uznaje go socjalistyczna moralność.Powód przytacza jako niezawinioną przez pozwaną przyczynę rozkładu jej chorobę, która od 1948 r. przykuła ją do łóżka. Stan ten nie rokuje nadziei poprawy i zmusza pozwaną do stałego przebywania w szpitalu. W sprawie niniejszej należy przeto wyjaśnić, czy tragiczne położenie pozwanej, które niewątpliwie przyczyniło się do rozkładu małżeństwa, usprawiedliwia, w świetle przytoczonych wyżej założeń, żądanie rozwodu.Strony pozostają w związku małżeńskim od trzydziestu lat. Z małżeństwa tego urodziło się czworo dzieci. Dwoje z nich zmarło, pozostałe założyły już własne rodziny. Osobiste starania o wychowanie dzieci i praca w gospodarstwie domowym były treścią życia pozwanej. Nie byłoby zgodne z poczuciem moralnym by po tylu latach współżycia uznać, że choroba pozwanej, nawet nieuleczalna, usprawiedliwia rozwód małżeństwa. Sytuacja pozwanej wymaga od męża, aby w miarę swoich możliwości przyczyniał się do ulżenia jej losowi, okazywał jej wszelką pomoc i to nie tylko materialną, do której w formie alimentów się zaofiarował, ale także by był dla niej podporą psychiczną w jej cierpieniach.W okolicznościach więc sprawy niniejszej choroba pozwanej nie może być uznana za "ważny powód" rozkładu (...).