C 1631/52

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Tadeusza W. przeciwko Irenie Halinie W. o rozwód, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 11 stycznia 1952 r.,zaskarżony wyrok zmienił i związek małżeński stron zawarty w dniu 16 grudnia 1950 r. przed urzędem Stanu Cywilnego w Poznaniu - Poznań Grodzki rozwiązał przez rozwód z winy żony.Uzasadnienie faktyczneTadeusz i Irena Halina W. zawarli związek małżeński dnia 16 grudnia 1950 r. W powództwie wytoczonym dnia 30 sierpnia 1951 r. Tadeusz W. domagał się orzeczenia rozwodu małżeństwa z winy żony, przytaczając następujące uzasadnienie swego żądania. Do zawarcia małżeństwa doszło wskutek oświadczenia pozwanej, że ze stosunków z powodem jest ona w ciąży. Dziecko, które przyszło na świat dnia 3 czerwca 1951 r., wkrótce po urodzeniu się zachorowało i zaszła konieczność transfuzji krwi. W związku z tym w klinice chorób dziecięcych w Poznaniu pobrano krew stron i dziecka do analizy, przy czym dokonane w dniu 24 czerwca 1951 r. badanie grup krwi wykluczyło ojcostwo powoda. Pozwana przyznała wobec męża fakt utrzymywania w okresie koncepcyjnym stosunków cielesnych z innym mężczyzną. Przytoczony przebieg wydarzeń wywołał, wedle twierdzeń pozwu, zupełny i trwały rozkład pożycia stron, które od chwili otrzymania wiadomości o wynikach analizy krwi rozłączyły się ze sobą.W piśmie z dnia 24 czerwca 1951 r., skierowanym do Sądu, Irena W. wyraziła zgodę na rozwód. Na posiedzeniu pojednawczym w dniu 11 stycznia 1952 r. strony wyjaśniły, że dziecko zmarło w dniu 27 września 1951 r., i wnosiły o rozwiązanie małżeństwa. Na rozprawie tegoż dnia powód złożył list żony z dnia 25 stycznia 1951 r. adresowany do obcego mężczyzny i zawierający wyznanie miłosne. Fakt napisania tego listu pozwana przyznała oraz uznała żądanie pozwu. Sąd Wojewódzki z mocy art. 430 k.p.c. ograniczył postępowanie dowodowe do przesłuchania stron i po zamknięciu rozprawy powództwo oddalił. Rewizja powoda wnosi o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego i odesłanie sprawy do ponownego rozpoznania lub też o zmianę tego wyroku i uwzględnienie powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jako przyczynę rozkładu pożycia małżeńskiego stron powód przytoczył uzyskanie wiadomości, że dziecko, które przyszło na świat, nie pochodzi ze stosunków cielesnych stron. Jednocześnie powód wyjaśnił, że na jego decyzję o zawarciu małżeństwa wpłynęło oświadczenie pozwanej o poczęciu dziecka. Z tych oświadczeń Sąd Wojewódzki wysnuł wniosek, że powód powołuje się "na odpadnięcie przyczyny zawarcia małżeństwa", na "niespełnienie się warunku", małżeństwa zaś warunkowe, jako niezgodne z istotą małżeństwa, są niedopuszczalne. Rozumowanie Sądu Wojewódzkiego wskazuje na pomieszanie pojęć. Małżeństwo powoda bynajmniej nie zostało przezeń zawarte "pod warunkiem", jak to przyjął Sąd Wojewódzki, natomiast powód wskazał jedynie pobudki, którymi kierował się wstępując w związek małżeński. Pobudek tych Sąd Wojewódzki nie powinien był pomijać, w całokształcie bowiem okoliczności dotyczących pożycia stron stanowiły one istotny element dla oceny, czy rozkład tego pożycia jest zupełny i trwały oraz czy nastąpił on z ważnych powodów.Osoby, które łączy ze sobą wzajemna skłonność i które zamierzają zawrzeć ze sobą małżeństwo, powinny poczuwać się do obowiązku wierności i szczerości. Dlatego też utrzymywanie stosunków cielesnych z osobą trzecią przez jednego z przyszłych małżonków w okresie, gdy łączyły ich już więzy uczuciowe, poprzedzającym bezpośrednio zawarcie przez nich małżeństwa, nie jest zgodne z moralnością socjalistyczną.Ujemną ocenę takiego właśnie postępowania pozwanej pogłębia okoliczność jej powołania się na ciążę w celu przyspieszenia zawarcia małżeństwa. Ujawnienie takiego zachowania się pozwanej usprawiedliwiało reakcję powoda i w konsekwencji mogło wywołać zupełny i trwały rozkład pożycia. Dla oceny, czy rozkład posiadał taki charakter, nie jest bez znaczenia upływ czasu, od którego rozpoczęły się rozdźwięki między małżonkami. Konieczną przesłanką "trwałości" nie jest jednak bynajmniej upływ czasu dłuższego. Można bowiem wyobrazić sobie powstanie okoliczności o takiej wadze i znaczeniu dla pożycia małżonków i tak dalece naruszające harmonijność tego pożycia, że zgodnie z doświadczeniem życiowym nie można oczekiwać powrotu małżonków do pożycia, mimo iż rozłam w małżeństwie nastąpił w ciągu, obiektywnie rzecz biorąc, krótkiego czasu, jaki upłynął od konkretnego zdarzenia. Za taką okoliczność niewątpliwie można było uznać ujawnienie zachowania się pozwanej przed zawarciem małżeństwa. Jeśli się nadto zważy, że powód opuściwszy żonę niezwłocznie po uzyskaniu informacji o wynikach grupowego badania krwi, wystąpił o zaprzeczenie swego ojcostwa, że pozwana uznała w sprawie niniejszej powództwo oraz że w momencie wyrokowania przez Sąd Wojewódzki (11 stycznia 1952 r.) upłynęło półtora roku od chwili, gdy między małżonkami zerwane zostały wszelkie łączące ich więzy, to nie można uznać za uzasadniony wniosek zaskarżonego wyroku o braku zupełnego i trwałego rozkładu pożycia stron.Z tych względów wobec naruszenia przez Sąd Wojewódzki prawa materialnego (art. 29 kod. rodz.) i braku uchybień procesowych, między innymi na odcinku ustalenia okoliczności świadczących o winie pozwanej w spowodowaniu trwałego i zupełnego rozkładu małżeństwa stron, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku (art. 386 k.p.c.).