C 1690/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Baziński; Sędziowie: L. Konic (sprawozdawca), S. Juński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Antoniego i Stefanii małżonków B. przeciwko Powiatowemu Związkowi Samopomocy Chłopskiej w Sieradzu i Czesławowi S. o odszkodowanie, po rozpoznaniu skarg kasacyjnych obu stron (powodów i pozwanego Czesława S.) na wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 17 lutego 1950 r., obie skargi kasacyjne oddalił.Uzasadnienie faktyczneAntoni i Stefania małżonkowie B. żądali zasądzenia od Powiatowego Związku Samopomocy Chłopskiej w Sieradzu i od Czesława S. solidarnie 300.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę moralną, której doznali przez śmierć pięcioletniego syna, uderzonego w głowę w dniu 14 czerwca 1947 r. w Sieradzu przez jadący z nadmierną szybkością motocykl pozwanego Związku kierowany przez pozwanego Czesława S.Zaocznym wyrokiem Sąd Okręgowy zasądził od obu pozwanych solidarnie 300.000 zł, lecz na skutek sprzeciwu Powiatowego Związku Samopomocy Chłopskiej w Sieradzu wydanym następnie wyrokiem uchylił wyrok zaoczny i zasądził solidarnie od pozwanych 50.000 zł oddalając powództwo w pozostałej części.Na skutek skarg apelacyjnych stron Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 17 lutego 1950 r. uchylił wyrok sądu I instancji w stosunku do Czesława S., a o ile dotyczył on Powiatowego Związku Samopomocy Chłopskiej, zmienił ten wyrok uchylając w stosunku do tego Związku zaoczny wyrok i oddalając powództwo przeciwko Związkowi w całości. W swym uzasadnieniu Sąd Apelacyjny przytoczył, że między pozwanymi nie zachodzi spółuczestnictwo jednolite, gdyż jeden odpowiada jako właściciel motocykla, a drugi jako sprawca wypadku i odpowiedzialność ich może być ustalona odmiennie. Wskutek tego zaoczny wyrok w stosunku do Czesława S. uprawomocnił się. W stosunku do pozwanego Związku powództwo nie ulega uwzględnieniu. Chociaż pozwany Związek był właścicielem motocykla, ale był on przezeń oddany Rejonowej Spółdzielni Samopomocy Chłopskiej w Sieradzu na jej własny rachunek i niebezpieczeństwo, gdyż znajdował się w jej garażu, Spółdzielnia przeprowadzała przez swego pracownika Czesława S. remont motocykla i wypadek zdarzył się w czasie próbnej jazdy Czesława S. po tym remoncie.Na wyrok ten zostały wniesione skargi kasacyjne przez małżonków B. i Czesława S.Antoni i Stefania małżonkowie B. w skardze kasacyjnej domagają się uchylenia powyższego wyroku, o ile on dotyczy oddalenia roszczeń w stosunku do Powiatowego Związku Samopomocy Chłopskiej, zarzucając Sądowi Apelacyjnemu naruszenie art. 153 § 2 k.z. i art. 351 k.p.c. przez dowolne uznanie, że motocykl był oddany do użytku Spółdzielni na jej własny rachunek i niebezpieczeństwo (...).W związku z zarzutem skargi kasacyjnej małżonków B. należy zaznaczyć, że z mocy art. 153 § 2 k.z. właściciel mechanicznego środka komunikacji nie ponosi odpowiedzialności z § 1 tego art., jeżeli środek komunikacji oddał do użytku innej osobie na jej własny rachunek i niebezpieczeństwo. Zachodzi więc potrzeba rozstrzygnięcia, czy w razie oddania motocykla przez właściciela innej osobie do remontu i nastąpienia wypadku po remoncie, w czasie próbnej jazdy pracownika tej osoby, która go remontowała, motocykl ten został w istocie oddany innej osobie do użytku na jej własny rachunek i niebezpieczeństwo, wskutek czego właściciel zwolniony jest od odpowiedzialności za szkodę.Na powyższe pytanie należy odpowiedzieć twierdząco. Przez cały okres remontu dokonywanego przez inną osobę właściciel nie ma faktycznej władzy rozporządzania motocyklem ani możności używania go; władzę tę i możność użytku uzyskuje ten, kto podjął się jego remontu; do jego też obowiązków należy wszystko, co wchodzi w zakres doprowadzenia motocykla do należytego stanu (art. 481 i 486 k.z.), a więc, zależnie od okoliczności, również wypróbowanie motocykla przed oddaniem go właścicielowi i taka próbna jazda dokonana na zlecenie tego, kto przeprowadza remont, w braku odmiennej umowy odbywa się na jego rachunek i niebezpieczeństwo (por. art. 493 § 2 k.z).Z tych względów należy uznać, że w razie wypadku, który nastąpił w czasie próbnej jazdy po remoncie zarządzonej przez osobę, która przeprowadzała remont motocykla na zlecenie właściciela, wypadek nastąpił w czasie oddania motocykla do użytku innej osobie na jej własny rachunek i niebezpieczeństwo w rozumieniu art. 153 § 2 k.z. i wskutek tego właściciel jest wolny od odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę przewidzianej w art. 153 § 1 k.z.