C 450/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Kutzner (sprawozdawca); Sędziowie: Zb. Ehrenkreutz, L. Majcherkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Emilii S. o sprostowanie aktu urodzenia, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Prokuratorii Generalnej R.P. na postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 8 lipca 1950 r., zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Grodzkiego z dnia 4 marca 1950 r. uchylił i sprawę Sądowi Powiatowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania odesłał.Uzasadnienie faktyczneEmilia S. zgłosiła w Sądzie Grodzkim w Poznaniu wniosek o sprostowanie jej aktu urodzenia przez umieszczenie w nim prawidłowego nazwiska rodowego jej matki brzmiącego F., a nie jak błędnie wpisano w akcie - N. Ponieważ księga miejscowa aktów stanu cywilnego w czasie działań wojennych zaginęła, na żądanie Sądu wnioskodawczyni nie przedłożyła odpisu swego aktu urodzenia z tej księgi, lecz przedstawiła odpis z księgi wtóropisów. Sąd Grodzki oddalił wniosek z tym uzasadnieniem, że akt urodzenia nie może być sprostowany na podstawie księgi wtóropisów w trybie art. 49 prawa o aktach stanu cywilnego.Sąd Okręgowy po rozpoznaniu zażalenia Prokuratorii Generalnej R. P. zatwierdził postanowienie Sądu Grodzkiego podzielając pogląd tego sądu i zaznaczając, że skoro danego aktu nie można sporządzić na podstawie księgi miejscowej, wnioskodawczyni powinna wnieść o "uwierzytelnienie księgi wtóropisów", która by wtedy zastąpiła księgę miejscową, i dopiero wtenczas wnioskodawczyni mogłaby żądać sprostowania aktu urodzenia.Skarga kasacyjna Prokuratorii Generalnej R. P. na postanowienie Sądu Okręgowego jest zasadna.Wbrew poglądowi sądów I i II instancji zaginięcie księgi miejscowej aktów stanu cywilnego nie może być przeszkodą do załatwienia wniosku o sprostowanie aktu urodzenia, jeżeli, jak w przypadku, zachował się drugi egzemplarz tej księgi, księga wtóropisów. Jak to wynika z art. 33 ustęp (2) i (3) prawa o aktach stanu cywilnego jedynie utrata obydwóch egzemplarzy księgi stanu cywilnego powoduje konieczność założenia tej księgi na nowo w trybie przewidzianym w § § 58 do 62 rozporządzenia wykonawczego z dnia 24.XI 1945 r. (Dz. U. R. P. Nr 54, poz. 304 i Nr 3/48, poz. 19) i tym samym uniemożliwia wpisywanie wzmianek i sprostowanie danego aktu przed rekonstrukcją księgi. Natomiast w razie zniszczenia lub zaginięcia tylko jednego z egzemplarzy nie ma miejsca założenie na nowo danej księgi stanu cywilnego, lecz w przypadku takim następuje w myśl art. 33 ust. (1) pr. o aktach stanu cywilnego sporządzenie odpisu zachowanej księgi na zarządzenie władzy nadzorczej w sposób unormowany w § § 55 do 57 cytowanego rozporządzenia, przy czym sporządzony odpis zastępuje zaginiony egzemplarz księgi. W takim przypadku księga mimo utraty jednego egzemplarza istnieje i w konsekwencji nie można odmówić osobie zainteresowanej prawa do zgłoszenia wniosku o sprostowanie aktu tylko z tej przyczyny, że zaginęła księga miejscowa. Zapatrywanie Sądu Okręgowego, iż wnioskodawczyni powinna wpierw wystąpić z wnioskiem o uwierzytelnienie księgi wtóropisów, która by zastąpiła księgę miejscową, nie ma uzasadnienia w ustawie, zwłaszcza że art. 33 ust. 1 prawa o aktach stanu cywilnego nie wymaga do sporządzenia odpisu pozostałego egzemplarza, który zastąpi utracony egzemplarz, wniosku osoby zainteresowanej, lecz mówi jedynie o zarządzeniu okręgowej władzy nadzorczej. Jeżeli więc Sąd Okręgowy był zdania, że przed sporządzeniem uwierzytelnionego odpisu, mającego zastąpić utracony egzemplarz księgi miejscowej, wniosek o sporządzenie aktu nie może być załatwiony, to nie miał podstaw do odmownego załatwienia wniosku, lecz powinien był zwrócić się do okręgowej władzy nadzorczej o wydanie zarządzenia w przedmiocie sporządzenia odpisu zaginionego egzemplarza, tym bardziej, że inicjatywa do wydania takiego zarządzenia bynajmniej nie musi wyjść od osoby, która domaga się wpisu wniosku i która o utracie księgi miejscowej może nie mieć żadnej wiadomości.Niezależnie od tego należy zauważyć, że księga wtóropisów, aczkolwiek stanowi tylko uwierzytelniony odpis z księgi miejscowej, prowadzona jest równolegle z tą księgą (art. 19 prawa o aktach stanu cywilnego) i wyciągi oraz odpisy z księgi wtóropisów mają moc dowodową, przewidzianą w art. 42 tego prawa (art. 37). Stąd wynika, że również nieuzasadniona była odmowa sprostowania aktu urodzenia z tej przyczyny, iż wnioskodawczyni przedstawiła odpis tego aktu nie z księgi miejscowej, lecz z księgi wtóropisów.W końcu Sąd Najwyższy zaznacza, że okoliczność, iż nie został jeszcze sporządzony uwierzytelniony odpis księgi wtóropisów, który by zastąpił utraconą księgę miejscową, nie może w myśl powyższych wyjaśnień być przeszkodą do załatwienia wniosku o sprostowanie aktu urodzenia, a jedynie wykonanie postanowienia sądu, zarządzające sprostowanie tego aktu, mogłoby ulec opóźnieniu do czasu, w którym sporządzenie pomienionego odpisu umożliwi urzędnikowi stanu cywilnego umieszczenie odpowiedniej wzmianki w egzemplarzu księgi stanu cywilnego, przez niego prowadzonej (art. 31 dekretu o aktach stanu cywilnego i § § 25 i nast. rozporządzenia w sprawie wykonania tego dekretu).Z tych zasad zaskarżone postanowienie ulega w myśl art. 437 k.p.c. łącznie z art. 4 k.p.n. uchyleniu i sprawa zostaje odesłana Sądowi Powiatowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.