I CR 121/78

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 1978 r. sprawy z powództwa Józefa Leszka F. przeciwko Przedsiębiorstwu “P." w W. o 261 000 zł na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 5 października 1977 r., sygn. akt I C 1183/76 rewizję oddala i zasądza od pozwanego Przedsiębiorstwa na rzecz powoda kwotę 1 500 (tysiąc pięćset) zł tytułem kosztów procesu za II instancję. Uzasadnienie faktycznePo rozpoznaniu sprawy po raz trzeci Sąd Wojewódzki w W. wyrokiem z dnia 5 października 1977 r. zasądził na rzecz powoda od pozwanego Przedsiębiorstwa, jako resztę należności za wykucie w kamieniu pomnika pt. “Braterstwo Broni" w G. sumę 175 479 zł. Dokonując uzupełniającego postępowania dowodowego Sąd Wojewódzki miał na uwadze wskazanie zawarte w poprzednim wyroku Sądu Najwyższego, w myśl którego należy wyjaśnić, czy z punktu widzenia zasad wynagrodzenia pomnik należy traktować jako jedno dzieło, czy też jako dwa dzieła, gdyż przyjęcie tej drugiej koncepcji powoduje podwyższenie honorarium. Po zasięgnięciu opinii dwu biegłych Sąd Wojewódzki ustalił i zważył, co następuje: Pomnik, o który chodzi w sprawie, stanowi w istocie rzeczy grupę figuralną. Stanowi on bowiem rozwiązanie plastyczne dwu symboli - symbolu Wojska Polskiego i symbolu Armii Radzieckiej. Symbolami tymi, wg projektu, stały się dwa sztandary - polski i radziecki, które uniesione zostały w górę przez zarzeźbioną bryłę. Powstała w ten sposób kompozycja rzeźbiarska złożona z trzech elementów, z których każdy - po ustawieniu na cokole - mógłby stanowić osobny pomnik. Natomiast po połączeniu w jedną kompozycję elementy stają się grupą trzech brył, czyli grupą figuralną, co stanowi koncepcję pośrednią w stosunku do dotychczas branych pod uwagę. Stosownie do tabel RS, stanowiących załącznik do zarządzenia Ministra Kultury i Sztuki z 1951 r., a przytoczonych w opinii biegłych, wynagrodzenie za gipsowy projekt pomnika w skali 1:1 o wymiarach jak przedmiotowy w sprawie i przy przyjęciu, że jest to grupa figuralna, powinno wynosić 390 000 zł, a wynagrodzenie za jego przekucie w piaskowcu - również nie mniej niż 390 000 zł, już bez żadnego współczynnika zwiększającego stosownie do twardości kamienia. Zauważyć tu należy, że biegły M. w swej opinii również przyjmuje za pomnik należność w kwocie 390 000 zł, z tym jednak, że nie traktuje go jako grupę figuralną, lecz jako dwie rzeźby sztandarów i uważa, że przy przyjęciu grupy figuralnej wynagrodzenie byłoby jeszcze wyższe cennikowo. Kwestia, czy wynagrodzenie cennikowe za grupę figuralną jest w rzeczywistości wyższe niż przyjęta kwota 390 000 zł, jest tu bez znaczenia, gdyż powód za pomnik dochodzi tylko kwoty 361 500 zł, a jest rzeczą bezsporną, że przy przyjęciu bądź istnienia dwu rzeźb sztandarów, bądź grupy figuralnej należne cennikowe wynagrodzenie powoda byłoby nie niższe niż kwota dochodzona, jeżeli nie wyższe. Pozostałe bowiem składniki wynagrodzenia powoda (za wykonanie płaskorzeźb) były bądź od początku, bądź stały się w toku procesu bezsporne. Z powyższego wynika, że w każdym razie powodowi, stosownie do przytoczonych stawek cennikowych, za całość wykonanej pracy należało się wynagrodzenie nie niższe niż w kwocie 507 tys. zł. Ponieważ bezspornie otrzymał on 245 436 zł i dochodził pozostałości w kwocie 261 000 zł, z czego prawomocnym w tej części wyrokiem z dnia 28 kwietnia 1975 r. zasądzono mu 85 521 zł - do pełnego wynagrodzenia brak jest kwoty 175 470 zł. Wymieniony na wstępie wyrok zaskarżyła strona pozwana. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: Poprzedni wyrok Sądu I instancji został uchylony w celu wydania w sprawie opinii przez odpowiedni zakład. Jak się jednak okazało, takiego zakładu, który mógłby w sprawie wydać opinię kolektywną, w Polsce nie ma. Z konieczności więc Sąd Wojewódzki uciekł się do pomocy dwu dalszych biegłych, którzy wydali wspólną opinię, Sąd Wojewódzki trafnie uznał, że ta opinia jest wewnętrznie spójna i logicznie uzasadniona; miał także na uwadze, że biegli ją wydający ustosunkowali się - i swoje stanowisko przekonująco uzasadnili - do opinii poprzednio wydanych w sprawie. W tych warunkach mógł więc Sąd Wojewódzki - bez przekroczenia uprawnień, jakie sądowi I instancji służą w zakresie oceny dowodów, uznać ostatnio wydaną w sprawie opinię za miarodajną. Wbrew zaś zarzutowi rewizji, okoliczność, że biegli o niższych stopniach naukowych ocenili częściowo krytycznie opinię wydaną przez specjalistów o stopniach wyższych, nie może dyskwalifikować opinii tych pierwszych. Pomijając bowiem okoliczność, że osoby bez stopni naukowych, ale mające doświadczenie i wiedzę, jak uczy doświadczenie, mogą wydać opinię nie gorszą aniżeli osoby o najwyższych stopniach naukowych, rozstrzygające dla oceny opinii znaczenie mają nie stopnie czy tytuł wydających ją specjalistów, lecz jej wewnętrzna logika, ta zaś charakteryzuje - jak już zaznaczono - opinię, na której ostatecznie oparł się Sąd Wojewódzki. W związku z powyższym rewizja nie może skutecznie podważać należycie uzasadnionej oceny biegłych, że pomnik, o który chodzi w sprawie, składa się z trzech elementów, w tym z bogato rzeźbionego cokołu. Nie jest też zasadne twierdzenie, że za cokół przyznano powodowi wynagrodzenie podwójnie (raz jako za trzeci element, a raz za płaskorzeźby), biegli bowiem przy ustalaniu wynagrodzenia tę okoliczność mieli na uwadze. Z tych zasad należało z mocy art. 387 kpc orzec jak w sentencji.