I CR 195/56

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Hurtu Spożywczego w Warszawie przeciwko Zdzisławowi D. po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla woj. warszawskiego w Warszawie z dnia 19.IX.1955 r. uchylił zaskarżony wyrok oraz Sądu Powiatowego i przekazał sprawę temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePozwany, pełniący funkcje magazyniera w hurtowni powoda, korzystał w okresie od dnia 8.VIII. do 8.IX.1954 r. z urlopu wypoczynkowego, w czasie którego zastępował go inny magazynier Bernard L. Przekazanie a następnie ponowne przejęcie magazynu odbyło się między nimi protokolarnie. Przy przejęciu magazynu po powrocie z urlopu pozwany stwierdził niedobór 13 kg czekolady, o czym zawiadomił dyrekcję powodowego przedsiębiorstwa. Przeprowadzony w dniu 26.IX.1954 r. remanent kontrolny potwierdził istnienie niedoboru w podanej przez pozwanego wysokości, którą obciążono pozwanego.Sąd Powiatowy wyrokiem z dnia 23.IV.1955 r. zasądził od pozwanego na rzecz powoda równowartość czekolady a Sąd Wojewódzki rewizję pozwanego od tego wyroku oddalił.Oba Sądy przyjęły, że remanenty sporządzone przez tych pracowników, były "nieformalne", ponieważ nie zostały dokonane przez specjalną komisję inwentaryzacyjną. Sąd Wojewódzki wyraził pogląd, że protokoły zdawczo-odbiorcze magazynu stanowią tylko dowód w stosunkach między magazynierami, nie zaś między nimi a przedsiębiorstwem.W rewizji nadzwyczajnej, wniesionej w dniu 9.III.1956 r. Minister Sprawiedliwości domaga się zmiany wyroków sądów obu instancji i oddalenia powództwa, bądź uchylenia tychże wyroków i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje:Przesłanką odpowiedzialności pracownika handlu uspołecznionego za niedobór jest przede wszystkim fakt powierzenia temuż pracownikowi mienia. Ponadto o odpowiedzialności tej może być mowa tylko w przypadku, gdy niedobór powstał w okresie, kiedy pracownik był w stanie sprawować pieczę nad powierzonym mu mieniem. Z braku obu tych przesłanek, z reguły nie ma odpowiedzialności pracownika za niedobór.Słusznie zarzuca rewizja nadzwyczajna, że okoliczności tych nie miały na uwadze sądy obu instancji, które błędnie uznały, że samo tylko nieformalne sporządzenie remanentów przed odejściem pozwanego na urlop i po powrocie jego z urlopu dawało podstawę do zasądzenia od niego dochodzonej w pozwie kwoty.Błędny jest w szczególności pogląd Sądu Wojewódzkiego, że protokoły zdawczo-odbiorcze sporządzone bez udziału komisji remanentowych, stanowią dowód tylko w stosunkach między magazynierami a nie między nimi a przedsiębiorstwem. Ani orzecznictwo sądowe, ani odpowiednie akty normatywne (np. Instrukcja Min. Handlu Wewn. nr 534) nie uzależniają odpowiedzialności pracownika za niedobór od zachowania formalności przy sporządzeniu remanentu. Zawarte we wspomnianej instrukcji postanowienia co do składu komisji inwentaryzacyjnych mają na celu zapewnienie możliwie najlepszej pod względem fachowym i bezstronnej ewidencji powierzonych pracownikowi towarów. Powierzenie natomiast towarów oraz prawidłowość ich spisu (remanentu) mogło być udowadniane za pomocą wszelkich przewidzianych prawem środków dowodowych.Na pozwanym spoczywałby przeto obowiązek udowodnienia, że pomimo "nieformalnego" przekazania magazynu, sporządzone przez niego wraz z magazynierem L. remanenty zdawczo-odbiorcze były dokładne i że niedobór powstał w okresie przebywania pozwanego na urlopie.Pogląd Sądu Wojewódzkiego mógłby być uznany za słuszny w tym przypadku, gdyby przekazanie przez pozwanego magazynu magazynierowi L. nastąpiło bez wiedzy lub zgody powodowego przedsiębiorstwa.Pozwany jednakże zarówno w postępowaniu przed Sądem I instancji jak i w rewizji zarzucał, że jego odejście na urlop i przekazanie na ten czas magazynu innemu pracownikowi uzgodnione było z dyrektorem powodowego przedsiębiorstwa, który wskazał jako zastępcę na czas urlopu Bernarda L. i polecił pozwanemu przekazanie mu magazynu.Sąd Powiatowy, uwzględniając powództwo bez badania tego zarzutu, uchybił przepisom o postępowaniu, a w szczególności art. 326 k.p.c. Uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdyby stwierdzenia pozwanego okazały się prawdziwe a prawidłowość spisu towarów nie nasuwała zastrzeżeń, brak byłoby podstaw do zasądzenia od pozwanego odszkodowania za niedobór, skoro na czas jego urlopu ani nie powierzono mu towaru ani też pozwany nie był w stanie sprawować nad nim pieczy.