III CR 875/61

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wojewódzkiego Związku Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w K. przeciwko A. B., o zapłatę na skutek rewizji strony powodowej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 28 czerwca 1961 r., zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 28 czerwca 1961 r. Sąd Wojewódzki w Krakowie oddalił powództwo Związku Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w K. przeciwko A. B. o kwotę 32.090 zł, ustaliwszy następujący stan faktyczny:W związku z powołaniem magazyniera magazynu papierniczo-gospodarczo-chemicznego, którym był F. na ćwiczenia wojskowe, magazyn ten powierzono zastępczo na czas od 4.VII. do 20.X.1958 r. pozwanemu. Pozwany był zatrudniony początkowo jako pracownik fizyczny, a od 1.V.1958 r. jako pracownik umysłowy na stanowisku ekspedytora wysyłkowego w wymienionym magazynie. Na polecenie przełożonego E. N., pozwany przejął magazyn bez formalnej inwentaryzacji, lecz jedynie po sporządzeniu "remanentu wewnętrznego", to znaczy po przekazaniu towarów pozwanemu przez odjeżdżającego do wojska magazyniera bez udziału komisji inwentaryzacyjnej. Jednakże to przekazanie nastąpiło bez dokładnego przeliczenia towarów, a jedynie w oparciu o wyrywkowe sprawdzenie ich ilości. Tak samo odbyło się przyjęcie magazynu przez F. po jego powrocie z wojska. Ponieważ prowizoryczne wyliczenie wykazało niedobór, zarządzono normalną inwentaryzację w wyniku której niedobór ten ustalono na kwotę 32.090 zł (...).Mając powyższe ustalenia na uwadze Sąd Wojewódzki uznał, że pozwany nie odpowiada za niedobór, gdyż magazynu nie powierzono mu w sposób prawidłowy.Wymieniony na wstępie wyrok zaskarżyła strona powodowa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje:(...). Jeśli chodzi o nieprawidłowość w powierzeniu pozwanemu towarów, to należało przede wszystkim zbadać jak wyglądał "wewnętrzny" spis towarów z natury, dokonany przed dniem 4 sierpnia 1958 r. przez magazyniera i pozwanego. W szczególności wobec twierdzenia magazyniera, zbadanego jako świadka, że przy przekazaniu kontrolowali oni ilość towarów droższych oraz wobec tego, że niedobór powstał w przeważającej części właśnie na takich towarach (aparatach fotograficznych i butach narciarskich), wymagało zbadania czy pozwany i magazynier te towary z natury przeliczyli. Gdyby tak było, powierzenie tych towarów pozwanemu byłoby w pełni skuteczne i dlatego nie mógłby on powoływać się na to, że nie ponosi w tej części odpowiedzialności za niedobór ze względu na brak powierzenia. Przy ocenie tych okoliczności Sąd skorzysta ewentualnie z pomocy biegłych.Jeśli chodzi o niedobór w pozostałych towarach (oraz ewentualnie także w wymienionych towarach droższych, jeśliby się okazało, że pozwany i ustępujący magazynier i tych towarów nie przeliczali z natury), to także wniosek Sądu Wojewódzkiego, że pozwany w całości za niedobór nie odpowiada jest nieusprawiedliwiony. Przede wszystkim podkreślić należy, że przełożony pozwanego E. N. dopuścił się uchybienia polegającego na tym, że nie zarządził przeprowadzenia formalnej inwentaryzacji, ale - jak można sądzić z dotychczasowego materiału dowodowego - nie wydał polecenia, aby pozwany przejmował magazyn bez remanentu, lecz zlecił mu i ustępującemu magazynierowi przeprowadzenie inwentaryzacji we własnym zakresie. Jeżeli pozwany oraz F. tego nie uczynili, to oczywiście ponoszą winę za to, że pozwany przejął magazyn bez powierzenia towarów.Trafnie też podkreśla strona skarżąca, że zgodnie z ustalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego pracownik przejmujący magazyn lub sklep bez inwentaryzacji nie może być zwolniony od odpowiedzialności za niedobór, jeżeli zdawał sobie sprawę z tego, że takie przejęcie jest nieprawidłowe i temu się nie sprzeciwiał. Pracownik przejmujący towar w takich okolicznościach nie może wprawdzie odpowiadać za niedobór z tytułu niewyliczenia się z powierzonego mu mienia, bo takiego powierzenia nie było, odpowiada jednak za to, że uniemożliwił ustalenie kiedy niedobór powstał. Jak to trafnie zarzuca strona skarżąca pozwany był należycie zorientowany w organizacji pracy w magazynie, skoro pracował od roku 1956 i już poprzednio przejmował magazyn na czas nieobecności magazyniera; wiedział więc, że przejęcie powinno być poprzedzone prawidłową inwentaryzacją.Oczywiście w opisanych okolicznościach pracownik, przejmujący nieprawidłowo towary, odpowiada jedynie za część szkody. W związku z tym Sąd Wojewódzki rozważy, czy nie należy dopozwać - w trybie przewidzianym w art. 13 ustawy o współodpowiedzialności majątkowej pracowników za niedobory w przedsiębiorstwach obrotu towarowego - także innych osób winnych, a w szczególności E. N. i F., zwłaszcza, że udział ich w sprawie może się przyczynić do wyjaśnienia okoliczności, od których zależy zakres odpowiedzialności pozwanego (...).