I CR 331/64
WyrokIzba Cywilna1965-01-06
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy fotografie, nawet zawierające elementy artystyczne, stanowią przedmiot prawa autorskiego, jeśli nie umieszczono na nich wyraźnego zastrzeżenia prawa autorskiego?Ratio decidendi
Fotografie, nawet jeśli posiadają cechy utworu artystycznego, stają się przedmiotem prawa autorskiego dopiero w sytuacji, gdy na utworze zostanie wyraźnie uwidocznione zastrzeżenie prawa autorskiego. Brak takiego zastrzeżenia uniemożliwia powstanie prawa autorskiego do fotografii i tym samym wyłącza możliwość dochodzenia wynagrodzenia na podstawie przepisów o prawie autorskim.Stan faktyczny
Powód wykonał 22 fotografie dla pozwanej, za które otrzymał wynagrodzenie. Następnie pozwana wykorzystała 12 z tych fotografii w swoim prospekcie. Powód, mimo braku stosunku umownego, domagał się wynagrodzenia za wykorzystanie fotografii, powołując się na swoje prawa autorskie jako twórcy. Na fotografiach widniała jego pieczęć z danymi i oznaczeniem "artysta fotografik, członek Z.P.A.P.", jednak brak było wyraźnego zastrzeżenia prawa autorskiego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo, zasądzając od powoda na rzecz pozwanej zwrot kosztów procesu za obydwie instancje.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 1965 r. sprawy z powództwa Jana K. przeciwko Filharmonii P. o zapłatę na skutej rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w B. z dnia 28 lipca 1964 r. (sygn. akt II C. 43/64) zmienia zaskarżony wyrok i oddala powództwo; zasądza od powoda na rzecz pozwanej tytułem zwrotu kosztów procesu za obydwie instancje kwotę 375 zł.Uzasadnienie faktycznePowód utrzymywał, że na zlecenie Pracowni Sztuk Plastycznych wykonał dla pozwanej 22 fotografie i otrzymał za nie wynagrodzenie. Fotografie zaopatrzył pieczęcią zawierającą jego imię, nazwisko, adres, a także sformułowanie "artysta fotografik, członek Z.P.A.P.". 12 z tych fotografii pozwana reprodukowała w następnie wydanym prospekcie. Powód przyznaje, że nie pozostaje z pozwaną w stosunku umownym, lecz jako twórca domaga się wynagrodzenia w związku z wykorzystaniem przez pozwaną 12 fotografii.Sąd Wojewódzki uznał, iż okoliczność, że powód nie umieścił na fotografiach wyraźnego zastrzeżenia prawa autorskiego jest bezprzedmiotowa, zgodnie bowiem z art. 7 § 2 prawa autorskiego za twórcę uważa się osobę, której nazwisko jako twórcy zostało uwidocznione na utworze. Uwzględnił więc powództwo.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji pozwanej, Sąd Najwyższy zważył co następuje:Według art. 1 Prawa autorskiego każdy utwór artystyczny, ustalony w jakiejkolwiek postaci, jest przedmiotem prawa autorskiego. Utworem artystycznym może być również utwór wykonany sposobem fotograficznym. Jednakże w myśl art. 2 § 1 Prawa autorskiego, utwór wykonany sposobem fotograficznym jest przedmiotem prawa autorskiego, jeżeli na utworze uwidoczniono wyraźne zastrzeżenie prawa autorskiego.Na gruncie powołanych przepisów, utwory wykonane sposobem fotograficznym, m.in. fotografie, choćby zawierały w sobie artystyczne elementy twórcze, same przez się nie stanowią przedmiotu prawa autorskiego. Fotografie będące utworami artystycznymi stają się przedmiotem wspomnianego prawa dopiero w razie spełnienia przesłanki dodatkowej, mianowicie wyraźnego uwidocznienia na fotografiach zastrzeżenia prawa autorskiego. Art. 7 § 2 Prawa autorskiego nie określa inaczej przedmiotu tego prawa, lecz normuje wypadek, w którym utwór jest już przedmiotem prawa autorskiego i jedynie w odniesieniu do takiego wypadku głosi kogo uważa za twórcę.Zastrzeżenie prawa autorskiego stanowi zatem przesłankę powstania wspomnianego prawa do fotografii, a w konsekwencji i do ochrony na podstawie prawa autorskiego.Ponieważ na fotografiach nie ma zastrzeżenia o którym mowa, nie powstało prawo autorskie powoda do tych fotografii. Powodowi nie przysługuje więc wynagrodzenie w związku z reprodukcją przez pozwaną 12 fotografii.Sąd Wojewódzki naruszył przeto prawo materialne. Toteż orzeczono jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- I CR 163/64 1964-10-11Czy fotosy wykonane w ramach stosunku pracy, bez uwidocznionego zastrzeżenia prawa autorskiego, stanowią przedmiot prawa autorskiego i uzasadniają roszczenie o wynagrodzenie za ich wykorzystanie?
- IV CR 127/76 1976-10-05Czy fotografie dokumentacyjne eksponatów muzealnych, pozbawione cech twórczej samodzielności i inwencji artystycznej, podlegają ochronie prawa autorskiego?
- II CR 242/78 1978-08-08Czy fotografie wykonane przez pracownika w ramach stosunku pracy, które mają cechy utworu artystycznego, podlegają ochronie prawa autorskiego, nawet jeśli pracownik nie zawarł odrębnej umowy na wykonanie tych zdjęć do pu…
- III CR 984/60 1961-11-20Czy fotografie wysłane na konkurs fotograficzny, na których nie uwidoczniono wyraźnie zastrzeżenia prawa autorskiego, mogą być przedmiotem ochrony prawa autorskiego i uzasadniać roszczenia odszkodowawcze?
- I CZ 36/73 1973-11-04Czy sprawa o zapłatę wynagrodzenia za korzystanie z dzieła fotograficznego, do którego przysługuje prawo autorskie, stanowi sprawę o ochronę praw autorskich w rozumieniu art. 17 pkt 2 k.p.c.?
Powołane przepisy
art. 7 § 2art. 1art. 2 § 1§ 2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026.