I CZ 36/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Bryl. Sędziowie: F. Wesely (sprawozdawca), D. Trojnar.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Jerzego H. przeciwko Instytutowi Organizacji i Mechanizacji Budownictwa w W. o 9.174 zł na skutek zażaleń powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 20 grudnia 1972 r.,uchylił zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktycznePowód twierdził w pozwie, że wraz z pismem z dnia 12.X.1970 r. przesłał pod adresem Działu Wydawniczego Instytutu Organizacji i Mechanizacji Budownictwa 78 sztuk fotografii wykonanych z negatywów własnych powoda, z zastrzeżeniem prawa autorskiego w treści pisma i w sposób wyraźny pieczątką na każdej fotografii, do opracowań:1)inż. A. Sanojca i S. Mazurkiewicz: "Wybrane zagadnienia ochrony pracujących na wysokości przed upadkiem",2)inż. J. Wittek i S. Mazurkiewicz: "Warunki zabezpieczenia na stanowisku roboczym przed spadkiem przedmiotów z wysokości".Następnie, w związku z pismem powoda z dnia 13.IV.1971 r., podpisane zostało dla powoda zlecenie nr SP 2412/916/71 z dnia 16.VII.1971 r. dotyczące wykonania wymienionych wyżej 78 powiększeń fotograficznych, według stawki 7,50 zł za sztukę, z negatywów własnych bez prawa reprodukcji, na zasadzie cennika Polskiego Związku Fotografików za prace fotograficzne z dnia 20 listopada 1949 r. (zaakceptowanego przez Ministerstwo Kultury i Sztuki pismem z dnia 10 maja 1950 r. nr T-V-58/65/50).Niezależnie od tego zlecenia powód otrzymał przesyłką pocztową zlecenie nr SP 2412/119972 z dnia 1.VIII.1972 r., symbol pracy SW/1/72, dotyczące wykonania 52 sztuk reprodukcji do pracy inż. Mazurkiewicz i Sanojcy pt. "Wybrane zagadnienia ochrony pracy pracujących na wysokości", za wynagrodzeniem 385 zł, tj. po 7,50 zł za 1 reprodukcję. Ponieważ powód nie rozumiał treści tego zlecenia, wystąpił z pismem z dnia 25.VIII.1972 r. do zleceniodawcy, tj. Instytutu Organizacji i Mechanizacji Budownictwa, o udzielenie wyjaśnień, na co nie uzyskał odpowiedzi i dotychczas nie wie, jakie reprodukcje miał wykonać. Oczywiście, wobec nieotrzymania wyjaśnień zlecenie to nie mogło być przez powoda zrealizowane.Na powyższe pismo powód nie otrzymał odpowiedzi, niemniej jednak Instytut Organizacji i Mechanizacji Budownictwa zamieścił fotografie powoda w wyżej wymienionej książce z wyraźnym wymienieniem jego nazwiska, uznając prawa autorskie powoda wynikające z art. 2 ustawy z dnia 10 lipca 1952 r. o prawie autorskim (Dz. U. Nr 34, poz. 234). Zdaniem powoda, w konsekwencji zamieszczenia zdjęć powoda w książce, pomimo niepodpisania wcześniej z nim umowy, Instytut siłą rzeczy zobowiązał się do wykonania obowiązków wydawcy, wynikających z prawa autorskiego i innych przepisów oraz jest zobowiązany wypłacić powodowi honorarium według podanego wyżej obliczenia.Ponadto powód wystąpił o zapłacenie przez stronę pozwaną wynagrodzenia w kwocie 594 zł wraz z odsetkami za rozpowszechnienie drukiem w wyżej wymienionej książce 36 reprodukcji nr 12 Prezesa Centralnego Urzędu Wydawnictw, Przemysłu Graficznego i Księgarstwa z dnia 9 sierpnia 1955 r. w sprawie wynagrodzenia za rozpowszechnianie reprodukcji fotograficznych. W myśl § 3 wymienionego pisma ("Prawo autorskie", Warszawa 1965, s. 252) za rozpowszechnianie drukiem lub inną techniką powielania reprodukcji fotograficznych, ilustracji i rysunków wynagrodzenie wynosi 10% odpowiedniej stawki cennika Stowarzyszenia Autorów, Kompozytorów i Wydawców z dnia 19 października 1950 r. za reprodukowanie fotografii, zaakceptowanego przez Ministerstwo Kultury i Sztuki pismem nr T-V-58/96/50/K, co czyni kwotę 16,50 zł za 1 wykonaną przez powoda reprodukcję.Książka ta została wydana i skierowana do sprzedaży.Wreszcie powód domagał się 5 egz. autorskich wymienionej książki - na podstawie § 58 instrukcji Prezesa Centralnego Urzędu Wydawnictw, Przemysłu Graficznego i Księgarstwa z dnia 11 października 1955 r. (M.P. Nr 100, poz. 1399).Sąd Wojewódzki stwierdził swą niewłaściwość rzeczową, przyjmując, że w sprawie chodzi o roszczenia majątkowe związane z łączącą strony umową zlecenia, a nie o ochronę praw autorskich i dlatego do sprawy nie może mieć zastosowania art. 17 pkt 2 k.p.c. ani też pkt 4 tego artykułu, ponieważ wartość przedmiotu sporu nie przekracza 100.000 zł; tym samym właściwy rzeczowo jest sąd powiatowy.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek zażalenia powoda, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Przede wszystkim należy podkreślić, że w sprawie nie chodzi jedynie o rozliczenie stron wynikające z umowy zlecenia dotyczącej wykonania reprodukcji fotograficznych, lecz o roszczenie wynikające - jak to powód podał w pozwie - z zamieszczenia w książce, bez zawarcia z powodem umowy, jego fotografii w liczbie 52 sztuk, co do których zastrzegł on swe prawa autorskie w sposób przewidziany w prawie autorskim (art. 2 § 1 prawa autorskiego).Okoliczność, że strona pozwana nie kwestionuje praw autorskich powoda oraz że powód określa wysokość swych roszczeń majątkowych w taki sposób, jakby zostało mu udzielone zlecenie, nie może w żadnym wypadku rzutować na ocenę roszczenia powoda jako wynikającego z prawa autorskiego i zmierzającego do ochrony jego praw podmiotowych na tym prawie opartych.Niezależnie od tego należy stwierdzić, że gdyby nawet było tak, jak to Sąd Wojewódzki przyjął, iż powód dochodzi roszczeń z umowy, w której zobowiązał się dostarczyć wydawcy swoje fotografie, do których przysługuje mu prawo autorskie, to również wówczas sprawa miałaby charakter sprawy o ochronę praw autorskich w rozumieniu art. 17 pkt 2 k.p.c.Należy bowiem zwrócić uwagę na przepisy ustawy o prawie autorskim, a w szczególności na treść przepisu art. 15 pkt 3 tej ustawy, według którego twórcy przysługuje prawo do wynagrodzenia za korzystanie z jego dzieła.Prawo do wynagrodzenia więc należy do treści prawa autorskiego i stąd dochodzenie jego jest sprawą o ochronę praw autorskich, bez względu na to, czy korzystający z dzieła autorskiego kwestionuje autorstwo twórcy, czy też nie.Wprawdzie prawo autorskie (Dz. U. z 1952 r. Nr 34, poz. 234) w rozdziale 7 o ochronie majątkowych praw autorskich (art. 56 i nast.) nie wymienia expressis verbis spraw o wynagrodzenie za korzystanie z dzieła twórcy, jednak skoro prawo do wynagrodzenia za korzystanie z dzieła, w tym również dzieła fotograficznego, jest nieodłączną częścią prawa autorskiego zarówno w znaczeniu przedmiotowym, jak i podmiotowym, do rozstrzygnięcia w tym zakresie konieczne jest stosowanie prawa autorskiego w zakresie dotyczącym świadczeń pieniężnych przysługujących twórcy. Przepisy więc rozdziału 7 prawa autorskiego, dotyczące ochrony majątkowych praw autorskich, są tylko przepisami szczególnymi, rozszerzającymi ochronę tych praw, a nie przepisami wyłącznymi chroniącymi autorskie prawa majątkowe.Dlatego sprawa, jako dotycząca ochrony praw autorskich, należy do właściwości Sądu Wojewódzkiego z mocy art. 17 pkt 2 k.p.c.Z tych względów z mocy art. 397 w zw. z art. 390 § 1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.