I CR 332/81

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 1981 r. sprawy z powództwa Andrzeja P. przeciwko Instytutowi Wydawniczemu w W. o odszkodowanie na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 3 sierpnia 1981 r., sygn. akt I C 333/81 oddala rewizję. Uzasadnienie faktyczneW dniu 12 marca 1979 r. powód nadał na poczcie za adres pozwanego Instytutu rękopis nie zamówionej pracy pt. “Krótki zarys historii papiestwa od początków Kościoła do Leona Wielkiego". Wobec zaginięcia tej pracy powód wystąpił o zasądzenie od pozwanego tytułem odszkodowania kwoty 850 000 zł. Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo do wysokości 7 200 zł z 8% od daty pozwu (19 stycznia 1980 r.), w pozostałej części oddalił i zniósł wzajemnie koszty procesu. Według dokonanych ustaleń, rękopis pracy powoda (ok. 70 stron) został doręczony pozwanemu (jako przesyłka nadana listem poleconym) w dn. 14 marca 1979 r., następnie jednak zaginął, co uzasadnia odpowiedzialność pozwanego za szkodę, jeżeli nawet pracy tej - w celu jej wydania - nie przyjął (art. 417 kc). Wysokość szkody określa kwota w wyroku zasądzona, ustalona przy zastosowaniu art. 322 kpc na podstawie stawek wydawniczych przewidzianych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dn. 19 stycznia 1979 r., Dz. U. Nr 3, poz. 8 z późniejszymi zmianami, oraz ilości arkuszy (3), dostosowanej do ilości stron zaginionego rękopisu - jak również przy uwzględnieniu przyczynienia się powoda do szkody wobec niepozostawienia sobie odpisu przesłanej pozwanemu pracy. Rozpoznając rewizję pozwanego, opartą na zarzucie niewłaściwego w przypadku określenia podstawy odpowiedzialności pozwanego za szkodę, skoro powód, przesyłając rękopis swej pracy bez pozostawienia sobie odpisu, naruszył obowiązujące w tym względzie postanowienia wzorcowej umowy wydawniczej, a ponadto nie została wykazana bezprawność zachowania się skarżącego - w szczególności zaś jego obowiązek zwrotu nie zamówionego rękopisu (art. 368 pkt 1 kpc). Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: Powód nie wywodzi dochodzonego roszczenia odszkodowawczego z odmowy zawarcia przez pozwanego umowy wydawniczej, zagadnienie więc skuteczności złożonego oświadczenia woli jako oferty (art. 66 kc) jest w sprawie bezprzedmiotowe. Ubocznie jedynie należy zauważyć, że zawarcie umowy wydawniczej nie mogło nastąpić na innych zasadach niż określone w bezwzględnie obowiązujących przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 1979 r. w sprawie zasad zawierania i wykonywania umów wydawniczych…, Dz. U. Nr 3, poz. 8. Powód dochodzi spornego roszczenia w związku z zaginięciem jego rękopisu z winy pozwanego (art. 415 i 416 kc), z niewadliwych zaś ustaleń zaskarżonego wyroku wynika, że rękopis ten, nadesłany jako przesyłka pocztowa, pozwany otrzymał. Obowiązek zwrotu (nie przyjętego w celu wydania) rękopisu powoda wynika z jego prawa własności i braku po stronie pozwanego tytułu do zatrzymania rękopisu. Zwyczajowo stosowana praktyka niezwracania nie zamówionych i nie przyjętych rękopisów (maszynopisów) oznaczać może to tylko, że są one do odebrania przez nadawcę (właściciela) w wydawnictwie (redakcji), nie zaś prawa wydawcy zniszczenia lub wyrzucenia itp. nadesłanej pracy. Jeżeli takie postępowanie nie ma w przypadku maszynopisów z reguły większego znaczenia, skoro autor pracy jest w posiadaniu jej odpisów i oryginału, o tyle w wypadku rękopisu (oryginału ręcznie sporządzonego w jednym egzemplarzu, jak w sprawie) wydawca ma - w świetle zasad współżycia społecznego - obowiązek zawiadomienia autora pracy o jej nie przyjęciu i prawie odebrania w siedzibie wydawnictwa w zakreślonym w tym celu stosownym terminie. Bezskuteczny upływ terminu może, uwzględniając okoliczności danego wypadku, wyłączać odpowiedzialność za szkodę spowodowaną zaginięciem, zagubieniem itp. nie odebranego rękopisu. Ten tryb postępowania należy uznać za czyniący zadość zasadom współżycia społecznego i zasługującym na aprobatę w danych stosunkach (autor-wydawca) zwyczajom, naruszenie zaś tych zasad może stanowić podstawę odpowiedzialności deliktowej wydawcy (art. 415 i nast. kc). W świetle niewadliwych ustaleń zaskarżonego wyroku pozwany, po otrzymaniu rękopisu pracy powoda w ogóle nie podjął żądnych czynności, odpowiada więc za zawinione przez swych pracowników zaginięcie spornego rękopisu, skoro nie może być zwrócony (jako u niego zaginiony), a zatem z przyczyn i z winy po jego stronie, stosownie do art. 231 kpc, leżących, na podstawie art. 430 w zw. z art. 415 kc. Wysokość należnego odszkodowania, ustalona przy zachowaniu wymogów art. 322 kpc, nie budzi zastrzeżeń. Z przytoczonych względów należało, gdy zaskarżony wyrok odpowiada prawu, oddalić rewizję pozwanego (art. 387 kpc), orzekając jak w sentencji.