I CR 354/71

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 10 września 1971 r. sprawy z powództwa Stanisława L. przeciwko Zakładom Artystycznym ZPAP w W. o 199 370 zł na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 5 marca 1971 r., sygn. akt II C 806/70 oddala rewizję i zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda 1 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania rewizyjnego. Uzasadnienie faktyczneStanisław L. w pozwie z 18 czerwca 1969 r. wnosi o zasądzenie od Zakładów Artystycznych ZPAP sumy 199 370 zł jako reszty należności za wykonanie modelu cukrowni na Międzynarodowe Tagi Poznańskie, na podstawie umowy zawartej przez strony w dniu 24 października 1967 roku. Pozwane Zakłady wnosiły o oddalenie powództwa, powołując się na to, że Przedsiębiorstwo Projektowania i Dostaw Kompletnych Obiektów Przemysłowych "C.", będące ich zleceniodawcą, zakwestionowało wysokość należności za wykonany przez powoda model cukrowni i twierdzi, że podstawą jej obliczenia powinny być nie zasady określania wynagrodzeń za prace artystyczne z zakresu plastyki, lecz ekspertyza rzeczoznawców Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników. Sąd Wojewódzki w W. wyrokiem z dnia 7 października 1969 r. uwzględnił powództwo. Na skutek rewizji pozwanych Zakładów Artystycznych Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 18 maja 1970 r. wyrok Sądu Wojewódzkiego uchylił i sprawę przekazał Sądowi Pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zgodnie z § 2 zawartej przez strony umowy, dla rozliczenia wynikających z niej należności miarodajne są zasady zawierania umów i określania wynagrodzeń za prace artystyczne z zakresu plastyki oraz stawki cennikowe podane w załącznikach do tych "zasad". Ponieważ zaś treść pisma Zespołu ds. Plastyki Ministerstwa Kultury i Sztuki z dnia 21 listopada 1969 r. (k. 57) nie stwierdza żadnych zmian w tym zakresie, które strony w powyższej umowie zgodziły się honorować, przeto - zdaniem Sądu Najwyższego - przytoczonych poprzednio zarzutów strony pozwanej nie można uznać za usprawiedliwione. Niemniej jednak wyrok Sądu Wojewódzkiego został uchylony z powodu nie wyjaśnienia, czy dochodzona należność znajduje oparcie w przyjętych przez strony za podstawę rozliczenia zasadach dotyczących prac artystycznych z zakresu plastyki, co Sąd Najwyższy w myśl art. 381 § 2 kpc wziął pod rozwagę z urzędu. Po ponownym rozpoznaniu Sąd Wojewódzki w W. wyrokiem z dnia 5 marca 1971 r. zasądził od Zakładów Artystycznych ZPAP w W. na rzecz Stanisława L. 199 370 zł z %% i kosztami procesu oraz na rzecz Skarbu Państwa 10 927 zł tytułem opłat sądowych. Sąd Wojewódzki ustalił, że prace wykonane przy sporządzeniu modelu cukrowni należą do zakresu działalności artystycznej. Ustalenie to oparł na informacji nadesłanej na zapytanie Sądu Wojewódzkiego przez Zespół ds. Plastyki Ministerstwa Kultury i Sztuki, z której wynika, że makietę wykonaną na zasadzie pewnej formy w okresie powstawania dzieła można uznać za pracę twórczą. Działalność w tym zakresie, jako odtwarzająca pewną myśl twórczą, jest wobec tego działalnością artystyczną, na co - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - wskazuje też treść § 1 umowy z dnia 24 października 1967 r., w którym mowa jest o pracach artystycznych, jak również fakt, że obie strony zajmują się działalnością artystyczną, w związku z czym trudno przyjąć, by zawarły między sobą umowę o wykonanie robót rzemieślniczych. Sąd ustalił dalej, że zasady zawarte w zarządzeniu Ministra Kultury i Sztuki z dnia 28 lutego 1951 r. w sprawie zawierania umów i określania wynagrodzeń za prace artystyczne z zakresu plastyki, które obowiązywały w czasie zawierania przez strony umowy, nie zostały następnie zmienione, skoro Zespół ds. Plastyki Ministerstwa Kultury i Sztuki w powołanej poprzednio informacji nadesłanej na skutek pisma Sądu Wojewódzkiego, żadnej odpowiedzi na zapytanie w tym przedmiocie nie udzielił. Oceniając zaś wysokość dochodzonej należności, Sąd Wojewódzki miał na uwadze, że w myśl § 3 umowy stron, ostatecznej wyceny prac miała dokonać Komisja Artystyczna Ocen i Wycen "Art", że Komisja ta dokonała takiej wyceny w dniu 20 stycznia 1969 r. oraz że wycena Komisji Artystycznej, na której powód opiera swe roszczenie, nie była przez pozwane Zakłady kwestionowana. Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżyły pozwane Zakłady Artystyczne PZAP rewizją, w której, zarzucając brak zatwierdzenia wyceny swej Komisji Artystycznej przez Ministerstwo Kultury i Sztuki, wnoszą o zmianę wyroku i oddalenie powództwa albo o jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Z pisma Zespołu ds. Plastyki Ministerstwa Kultury i Sztuki z dnia 16 grudnia 1969 r. (k. 103) wynika, że, zdaniem tego Ministerstwa, zezwolenie na prowadzenie przez Związek Polskich Artystów Plastyków działalności gospodarczej nie obejmuje wykonywania zleceń na modele i makiety kompletnych urządzeń przemysłowych i że pozwane Zakłady nie powinny podejmować się takich prac, mimo że w ciągu ostatnich lat je wykonywały. Temu stanowisku przypisać też należy ustalony w zaskarżonym wyroku brak odpowiedzi wspomnianego Zespołu na zapytanie Sądu Wojewódzkiego, czy zasady zawierania umów i określania wynagrodzeń za tego rodzaju prace uległy zmianie, jak również odmowę ustosunkowania się do ceny wykonanego modelu cukrowni przez Wydział Kultury Prezydium Rady Narodowej w W., wbrew obowiązującemu to Prezydium pismu okólnemu nr 16 Ministra Kultury i Sztuki z dnia 31 grudnia 1965 r. (k. 73). W tych warunkach Sąd Wojewódzki miał dostateczne przesłanki do uznania, że ponowne zwracanie się do Ministerstwa Kultury i Sztuki o zakwalifikowanie pracy powoda i zatwierdzenie wyceny Komisji Artystycznej nie jest celowe, skoro zarówno to Ministerstwo, jak i podległy mu Wydział Kultury Prezydium Rady Narodowej w W., nie są skłonne w tej sprawie wypowiedzieć się z uwagi na swój zasadniczo negatywny stosunek do kontynuowania przez Polski Związek Artystów Plastyków tego rodzaju działalności, jaki reprezentuje sporna praca. Ponieważ zaś, jak to zasadnie ustalił Sąd Wojewódzki, zebrany w sprawie materiał wystarczał do przyjęcia, że obowiązujące strony na podstawie zawartej umowy zasady określania wynagrodzeń za prace artystyczne z zakresu plastyki nie uległy zmianie, a dochodzone przez powoda wynagrodzenie zostało zaaprobowane prze Komisję Artystyczną Ocen i Wycen strony pozwanej, która zresztą jego wysokości nie kwestionuje, przeto brak zatwierdzenia należności przez organy Ministerstwa Kultury i Sztuki z poprzednio wyjaśnionych przyczyn nie może stanowić skutecznej podstawy rewizyjnej. Z tych zasad, gdy rewizja okazała się nieusprawiedliwiona i nie stwierdzono żadnych wadliwości zaskarżonego wyroku, które wymagałyby wzięcia z urzędu pod rozwagę, Sąd Najwyższy, stosownie do art. 387 kpc, orzekł jak w sentencji.