I CR 37/67

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Aleksandra Z. przeciwko Janinie Z. i jej córce małoletniej Magdalenie-Marii Z. o zaprzeczenie ojcostwa - na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 11 listopada 1966 r. - zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał temuż Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód zawarł małżeństwo z pozwaną Janiną Z. w dniu 24.IV.1960 r. W czasie trwania tego małżeństwa urodziła się w dniu 3.V.1965 r. pozwana Magdalena Z.Powód twierdził, że jedynie do końca 1963 r. mieszkał wspólnie z żoną w Lublinie, że od tego czasu nie mieszka z nią i nie współżyje, że zatem niepodobieństwem jest, by był ojcem małoletniej pozwanej. Poza tym powód twierdził, że o urodzeniu się małoletniej pozwanej dowiedział się dopiero w dniu 2.XI.1965 r. na rozprawie w sprawie alimentacyjnej oraz że nie jest zdolny do zapłodnienia kobiety. Na tej podstawie powód wniósł o ustalenie, że nie jest ojcem małoletniej pozwanej.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, ustaliwszy, że powód wniósł pozew po upływie terminu z art. 63 k.r.o., oraz że nie wykazał niepodobieństwa swego ojcostwa, gdyż odszedł od swej żony w styczniu 1965 r. w czasie już zaawansowanej jej ciąży.Powód w rewizji zarzucił, że Sąd Wojewódzki - sprzecznie z jego twierdzeniami uzasadniającymi pozew i oświadczeniami na rozprawie - zamieścił w protokóle rozprawy z dnia 17.V.1966 r. (k. 27) i ustalił w zaskarżonym wyroku, że powód współżył ze swą żoną do stycznia 1965 r., zamiast ustalić, że powód odszedł od żony pod koniec 1963 r. i od tego czasu nie utrzymywał z nią żadnych kontaktów, a o urodzeniu dziecka dowiedział się dopiero w dniu 2.XI.1965 r. Poza tym skarżący zarzucił, że Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił należycie okoliczności świadczących o niezdolności płciowej powoda w okresie poczęcia małoletniej pozwanej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafny jest zarzut skarżącego, że Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił przede wszystkim okoliczności uzasadniających niedotrzymanie przez powoda terminu z art. 63 k.r.o. Okoliczność, że powód wiedział w styczniu 1965 r. o ciąży swej żony, nie wystarcza jeszcze do ustalenia, że powód wiedział o urodzeniu przez nią dziecka. Tylko bowiem wiadomość o urodzeniu dziecka, a nie o ciąży matki, rozpoczyna 6-miesięczny bieg terminu z art. 63 k.r.o. do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa dziecka urodzonego w czasie trwania małżeństwa. Sąd Wojewódzki zatem - wobec twierdzenia powoda, że dowiedział się o fakcie urodzenia się małoletniej pozwanej dopiero na rozprawie w dniu 2.XI.1965 r. - powinien był stosownie do art. 212 k.p.c. zwłaszcza za pomocą pytań skierowanych do pozwanej wyjaśnić, czy i kiedy powód dowiedział się o urodzeniu się dziecka i ewentualnie na tę okoliczność przeprowadzić dowody, nie wyłączając dowodu z przesłuchania stron.Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił również należycie kwestii niemocy płciowej powoda, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że świadectwo lekarskie z daty 19.V.1966 r. nie może przesądzić o zdolności płciowej powoda w okresie poczęcia się małoletniej pozwanej. Sąd Wojewódzki jednak przeoczył, że powód w uzasadnieniu pozwu twierdził, że jeszcze w okresie zgodnego pożycia z żoną, a więc przed 1963 r. był badany w Poradni Świadomego Macierzyństwa w Lublinie, gdzie miano stwierdzić jego niezdolność do zapłodnienia kobiety. W aktach niniejszej sprawy znajduje się korespondencja pozwanej Janiny Ż. z Państwowym Domem Dziecka z początku 1963 r., z której wynika, że pozwana w tym okresie dążyła do zaadoptowania dziecka. W tych okolicznościach obowiązkiem Sądu Wojewódzkiego było (art. 213 § 1 k.p.c.) zarządzić dochodzenie, czy powód w okresie pożycia małżeńskiego był badany co do stanu swej zdolności płciowej oraz przeprowadzić dowód z biegłego lekarza w celu ustalenia tej zdolności powoda w okresie poczęcia małoletniej pozwanej.Sąd Wojewódzki nadto nie powinien był ograniczyć się do przyjęcia za prawdziwe oświadczenia powoda zamieszczonego w protokóle rozprawy z dnia 17.V.1966 r. bez poprzedniego zwrócenia powodowi uwagi na sprzeczność tego oświadczenia z jego twierdzeniami w pozwie i wyjaśnienia przez niego przyczyny tej sprzeczności.Uchybienia powyższe powodują z mocy art. 388 § 1 k.p.c. uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania w celu uzupełnienia materiału dowodowego.