I CR 394/55

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz. Sędziowie: A. Meszorer (sprawozdawca), S. Fedecki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w T. przeciwko Stanisławowi M. o odszkodowanie z tytułu manka, po rozpoznaniu rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla województwa warszawskiego z dnia 21 lutego 1955 r., w części oddalającej powództwo zaskarżony wyrok uchylił i sprawę w tym zakresie Sądowi Wojewódzkiemu dla województwa warszawskiego do ponownego rozpoznania przekazał.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki dla województwa warszawskiego wyrokiem z dnia 21 lutego 1955 r. zasądził od Stanisława M. na rzecz Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w T. 6.976,87 zł z 8% od dnia 18 czerwca 1953 r. i oddalił powództwo w pozostałej części. Sąd Wojewódzki przyjął, że trafne jest obliczenie przez powódkę wysokości manka w magazynie prowadzonym przez pozwanego na kwotę 24.117 zł, natomiast obniżenie tej sumy do kwoty 18.578,51 zł przez biegłego na podstawie dokonanych przez niego (zdaniem Sądu niesłusznie) potrąceń nie byłoby uzasadnione. Pomimo to pozwany powinien odpowiadać wyłącznie za pierwsze ujawnione w magazynie manko w kwocie 6.976,87 zł, albowiem jeżeli po ujawnieniu tego manka nadal zatrudniono pozwanego i zwolniono go dopiero po ujawnieniu nowego, dwukrotnie wyższego manka, to Zarząd Spółdzielni przejawił w tym wypadku daleko posuniętą obojętność na trwonienie mienia społecznego. Dlatego pozwany nie odpowiada za tę sumę, o którą uległo zwiększeniu pierwotne manko. Takie rozstrzygnięcie Sąd Wojewódzki uzasadnia powołaniem się na przepis art. 239 i 158 § 2 k.z.W rewizji strona powodowa wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku w części oddalającej powództwo i o uwzględnienie powództwa do wysokości 24.117.40 zł lub o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak trafnie zarzuca rewizja, zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo zapadł z naruszeniem prawa materialnego, a mianowicie przepisu art. 239 k.z., przez uznanie, że niezwolnienie z pracy pozwanego po ujawnieniu pierwszego manka stanowi dla niego całkowitą ekskulpację co do następnie wynikłego nowego manka. Przyjęcie takiego stanowiska zapewniałoby pozwanemu bezzasadnie całkowite zwolnienie z obowiązku pieczy nad powierzonym mu mieniem społecznym.Niezwolnienie z pracy pozwanego mogłoby jedynie wskazywać na potrzebę rozważenia, czy brak nadzoru i kontroli ze strony pracodawcy w związku z konkretnymi okolicznościami danej sprawy mógłby ewentualnie uzasadniać zastosowanie przepisu art. 158 § 2 k.z., o ile chodziłoby o pewne ograniczenie odszkodowania z tytułu następnych niedoborów.W tym stanie rzeczy dla ustalenia, czy i w jakim ewentualnie stopniu mogłoby ulec zmniejszeniu odszkodowanie za dalsze manko na podstawie przepisu art. 158 § 2 k.z., konieczne jest uchylenie zaskarżonego wyroku w części oddalającej powództwo, przy czym przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki powinien dopuścić dowód z przesłuchania stron dla wyjaśnienia, z jakich przyczyn pozwany nie był zwolniony po ujawnieniu pierwszego niedoboru.Ponadto na podstawie art. 236 § 1 k.p.c. i art. 299 § 2 k.p.c. Sąd Wojewódzki powinien zasięgnąć opinii innego biegłego księgowego, skoro, jak wynika z uzasadnienia wyroku, całkowicie zdyskwalifikował opinię biegłego.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki będzie mógł, jeżeli ustali istnienie odpowiednich przyczyn, także obniżyć odszkodowanie za pierwsze manko, traktując w ostatecznym wyniku zasądzoną kwotę jako odszkodowanie na rachunek obydwu mank, a nie jako odszkodowanie ściśle co do wysokości odpowiadające sumie pierwszego manka.Z tych względów na podstawie art. 384 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (...).