I CR 464/67

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 1967 r. sprawy z powództwa Ludwika H. przeciwko Wydawnictwu w W. o 103 600 zł na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 24 maja 1967 r., sygn. akt II C 738/66 zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo co do kwoty 33 217 zł 50 gr z odsetkami oraz w części orzekającej o kosztach procesu uchyla i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Wojewódzkiemu w W. do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie wniosków stron o zwrot kosztów postępowania rewizyjnego. Uzasadnienie faktyczne W końcowym sformułowaniu powód domagał się zasądzenia od pozwanego kwoty 103 100 zł z odsetkami i kosztów procesu w związku z wydaniem przez pozwanego pracy naukowej powoda pt. "Organizacje zawodowe w Polsce 1918-1939" bez zawarcia z powodem jako autorem umowy. Pozwany uznał powództwo do kwoty 5 775 zł za wstęp i skorowidz do dzieła, zarzucając, że powód nie jest autorem pozostałej części wymienionej wyżej książki, która zawiera notatki informacyjne, stanowiące przedmiot materiałów znajdujących się w Biurze Historycznym (…) oraz treść kartoteki informacyjnej, nad którą pracowali wszyscy pracownicy Biura, łącznie z powodem. Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 29 października 1965 r. uwzględnił powództwo do wysokości 55 362 zł, oddalając dalsze żądanie powoda. Sąd ustalił, że przedmiotowa książka jest dziełem twórczości powoda. Ma ona charakter samoistnego opracowania bibliograficznego. Ostateczny tekst książki ustalał powód. Powód przy opracowaniu przedmiotowej książki korzystał z materiałów kartoteki informacyjnej Biura Historycznego, ale okoliczność ta nie odbiera dziełu cech samodzielnej twórczości. Sporna książka korzysta więc z ochrony prawnej przewidzianej w art. 56 Prawa autorskiego. Na skutek rewizji powoda Sąd Najwyższy uchylił wymieniony wyrok w części oddalającej powództwo i orzekającej o kosztach procesu z powodu sprzecznego z materiałem w sprawie, a zwłaszcza z zeznaniem św. B. B., ustalenia ilości arkuszy autorskich dzieła powoda na 44,29 oraz na skutek nie wyjaśnienia z naruszeniem art. 212, 227 i 316 kpc należycie kwestii wysokości należnej powodowi stawki za arkusz przedmiotowego dzieła. Stawka ta może być ustalona jak to wynika z opinii biegłego K. (k. 43) w granicach od 1 250 do 2 700 zł za 1 arkusz autorski. Tenże biegły wypowiedział opinię, według której w razie okazania się, że powód nie korzystał w poważnym stopniu z gotowych już materiałów Biura Historycznego (…), należne powodowi wynagrodzenie powinno być ustalone powyżej granicy minimalnej (k. 44). Stosując stawkę najniższą, Sąd Wojewódzki z powyższego punktu widzenia nie wyjaśnił, mimo że powód twierdził, iż kartoteka Biura Historycznego jest jego dziełem. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, przy czym ustalił, że w trakcie powstania spornego dzieła powód był pracownikiem Biura Historycznego (…). W latach 1960-1963 głównym zadaniem powoda było zrobienie kartoteki o tematyce Związku Zawodowego z arkusza międzywojennego. Założenie kartoteki wymagało opracowania posiadanych i nadesłanych materiałów. Wkład pracy powoda w założeniu kartoteki był bardzo duży, właściwie można przyjąć, że była ona jego dziełem, lecz jako pracownika etatowego (…). Sporne dzieło było oparte głównie na materiale zawartym w w wymienionej kartotece, było dalszym rozpracowaniem materiału kartotekowego z uwzględnieniem uwag kolektywu (św. K.). Na podstawie powyższych ustaleń Sąd Wojewódzki doszedł do wniosku, że powód w poważnym stopniu przy opracowaniu spornego dzieła korzystał z materiałów Biura Historycznego (…). Okoliczność, że materiał ten, tj. kartoteka, był swojego czasu przez powoda założony, nie może mieć żadnego wpływu na wysokość stawki za jeden arkusz dzieła, gdyż pracę tę wykonał powód jako pracownik etatowy (…) i otrzymał za nią wynagrodzenie w formie miesięcznych poborów. Co do ilości arkuszy autorskich, Sąd Wojewódzki dokonał takiego samego ustalenia na podstawie opinii powołanego biegłego W. Z. Z tych względów Sąd uznał, że powodowi należy się za 1 arkusz autorski wynagrodzenie wg najniższej stawki, tj. 1 250 zł a za całe dzieło 55 362 zł (44,29 x 1 250). Uzasadnienie prawne Rozpoznając sprawę na skutek rewizji powoda, Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Trafnie zarzuca skarżący, że wniosek Sądu Wojewódzkiego, iż powód przy opracowaniu spornego dzieła w poważnym stopniu korzystał z materiału Biura Historycznego (…), nie znajduje dostatecznego oparcia w zebranym materiale, a poza tym jest nader nieprecyzyjny. Kwestia oceny, czy powód jako autor dzieła naukowego korzystał i w jakim zakresie wprost z materiałów Biura Historycznego, a w jakim zakresie materiały te służyły mu jako tworzywo dla samodzielnego opracowania twórczego, innymi słowy, jaki był w jego dziele stosunek nakładu pracy twórczej do bezpośredniego wykorzystania gotowych materiałów, wymaga wiadomości specjalnych i Sąd Wojewódzki bez zasięgnięcia opinii biegłego nie był władny dokonać takiej oceny samodzielnie, na podstawie zeznań przesłuchanych świadków (św. K.), którzy w materii dotyczącej elementów twórczych w dziele powoda w ogóle się nie wypowiadali. Zresztą sugestię w kierunku powołania biegłego z dziedziny bibliografii co do przygotowania fachowego i nakładu pracy powoda przy opracowaniu przedmiotowego dzieła zawierał poprzedni wyrok Sądu Najwyższego, jak również powód zgłosił wniosek o powołanie biegłego na rozprawie w dniu 24 maja 1967 r. Za potrzebą zasięgnięcia opinii biegłego przemawiała wreszcie złożona do akt sprawy recenzja pracy powoda Mariana D. zawierająca bardzo korzystną ocenę naukową walorów dzieła. Ponieważ ocen nakładu pracy twórczej powoda będzie miała wpływ na wysokość stawek należnego wynagrodzenia, niewyjaśnienie powyższej kwestii sprawia, że zaskarżony wyrok nie może być utrzymany i z mocy art. 388 § 1 kpc podlega uchyleniu.