I CR 495/74

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 9 października 1974 r. sprawy z powództwa Janiny K. przeciwko Instytutowi Przemysłu Mięsnego w W. o ochronę praw autorskich na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 17 kwietnia 1974 r., sygn. akt II C 1051/73 uchyla zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo oraz orzekającej o kosztach procesu i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Wojewódzkiemu dla m.st. Warszawy do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania rewizyjnego. Uzasadnienie faktycznePowódka podała w pozwie wniesionym przeciwko Instytutowi Przemysłu Mięsnego w W., że jako pracownik naukowy tego Instytutu opracowała w latach 1960-1970 technologię i receptury dietetycznych konserw mięsnych i wyrobów wędliniarskich na oparte szczegółowych badaniach wstępnych i doświadczeniach. Powyższe prace powódki, mające charakter naukowo­badawczy, były poddane przez Instytut weryfikacji i następnie publikowane w formie powielanej ze wskazaniem nazwiska kierownika zakładu, kierownika tematu i konsultanta tematu, z pominięciem jednak nazwiska powódki jako autorki doświadczeń, opisów i receptur. Na skutek pisemnej interwencji powódki Instytut uznał tylko swój obowiązek wysłania listu - erraty, polegającej na dopisaniu nazwiska powódki jako autorki, względnie współautorki, odmówił natomiast jej żądaniu ogłoszenia odpowiednich anonsów w prasie fachowej. Na podstawie powyższego stanu faktycznego powódka, dopatrując się w pominięciu jej nazwiska jako autorki naruszenia jej praw autorskich, żąda w pozwie zobowiązania pozwanego Instytutu do ogłoszenia w Biuletynie Przemysłu Mięsnego anonsu szczegółowo w pozwie sformułowanego o treści stwierdzającej fakt wykorzystania przez Instytut prac naukowych powódki. Pozwany Instytut, wnosząc o oddalenie powództwa, równocześnie przyznał, że powódka wspólnie z innymi pracownikami opracowała wiele technologii i receptur dotyczących konserw i wędlin i chociaż tylko część ich uległa weryfikacji, mimo to Instytut uznaje współautorstwo powódki w odniesieniu do prac podstawowych, brak jednak, jego zdaniem, do uznania jako autorki powódki opracowań obecnie już zweryfikowanych. Sąd Wojewódzki, uwzględniając powództwo częściowo, zobowiązał pozwany Instytut do zamieszczenia w każdym z trzech Etapów tematu pt. "Weryfikacja technologii i receptur konserw mięsnych dietetycznych oraz opracowanie technologii i receptur wędlin dietetycznych" odpowiednich uzupełnień przez wpisanie wzmianek o autorstwie, względnie współautorstwie powódki w odniesieniu do opracowanych przez nią tematów. Sąd Wojewódzki ustalił, że w powielonym temacie, którego kierownikiem była inż. O., przytoczone są prace powódki wykonane i powielane w Instytucie, wobec czego nie dopatrzył się naruszenia przez pozwany Instytut praw autorskich powódki, jednak z uwagi na to, że we wstępie pracy inż. O. wyraźnie podano tematy, które zostały opracowane bądź wyłącznie przez powódkę, bądź przy jej współudziale, uznał, iż dla jasności należało równocześnie podać nazwisko autora. Sąd Wojewódzki oddalił natomiast żądanie nakazania publikacji wyroku w prasie fachowej, uznając je za bezzasadne wobec braku naruszenia praw autorskich powódki. Wyrok ten w części oddalającej powództwo skarży powódka rewizją, w której domaga się jego uchylenia, zarzucając błędne i z naruszeniem przepisów prawa autorskiego przyjęcie, że pozwany Instytut, przytaczając we wstępie pracy przygotowanej przez inż. O. tematy opracowane przez powódkę bez podania jej nazwiska jako autora, nie naruszył jej autorskich praw osobistych. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, rozpoznając sprawę, uznał rewizję powódki za uzasadnioną z przyczyn następujących. Przede wszystkim błędny jest wyrażony w zaskarżonym wyroku pogląd, że zasadniczą kwestią dla wyniku sprawy była interpretacja prawa co do zakresu stosowania art. 14 § 2 Prawa autorskiego. Przepis ten stanowi, że instytucja naukowa może korzystać z opracowanego przez swojego pracownika w ramach jego zadań utworu jako materiału bez obowiązku uzyskania zezwolenia twórcy. W sprawie rozpoznawanej powódka nie kwestionuje uprawnień pozwanego Instytutu wynikających z powyższego przepisu. Jej roszczenia oparte są na twierdzeniu, że powielona przez Instytut pod kierownictwem inż. O. praca stanowi w pewnym zakresie opracowanie jej wcześniejszych prac wykonanych w okresie zatrudnienia w charakterze pracownika naukowego bez podania, wbrew wymaganiu art. 3 § 3 Prawa autorskiego, jej nazwiska jako autora, co w myśl art. 52 pkt 4 Prawa autorskiego stanowi naruszenie autorskich dóbr osobistych powódki. Stosownie więc do przepisu art. 53 Prawa autorskiego powódce przysługuje prawo żądania zaniechania tego naruszania, usunięcia jego skutków oraz publicznego odwołania albo ogłoszenia wyroku w czasopismach. Oczywiście, zakres powyższych uprawnień zależy od rodzaju i zakresu skutków dokonanego naruszenia praw autorskich. Zasadność więc zgłoszonego przez powódkę żądania ogłoszenia oświadczenia lub wyroku w prasie fachowej zależy od tego, jaki był zasięg publikacji, które naruszyły prawa autorskie powódki. Jeżeli, jak to twierdzi strona pozwana, publikacje te zostały powielone w niewielu tylko egzemplarzach, przeznaczonych wyłącznie do użytku służbowego pracowników naukowych Instytutu, wówczas dokonanie uzupełnień wymienionych w sentencji wyroku i doręczenie ich wszystkim odbiorcom egzemplarzy publikacji stanowiłoby usunięcie skutków naruszenia w sposób odpowiadający wymaganiom art. 53 § 1 Prawa autorskiego. Jeżeli jednak publikacje Instytutu zostały - jak to twierdzi powódka - rozpowszechnione w większej liczbie egzemplarzy między czytelników spoza personelu naukowego Instytutu, a w szczególności przesłane do bibliotek i w ten sposób udostępnione do użytku publicznego, żądanie powódki zobowiązania pozwanego do złożenia odpowiedniego oświadczenia publicznego lub ogłoszenia wyroku w czasopismach fachowych byłoby uzasadnione. Ponieważ Sąd Wojewódzki nie dokonał niezbędnych dla rozstrzygnięcia ustaleń co do zakresu rozpowszechnienia publikacji pozwanego Instytutu zawierających naruszenie praw autorskich powódki, przeto wyrok w zaskarżonej części z mocy art. 388 § 1 kpc podlega uchyleniu i sprawa przekazaniu do ponownego rozpoznania w pierwszej instancji.