I CSK 1600/24

I CSK 1600/24 POSTANOWIENIE 19 grudnia 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Grzegorz Misiurek na posiedzeniu niejawnym 19 grudnia 2025 r. w Warszawie w sprawie z wniosku L. Ł. z udziałem M. O. i Gminy […] o podział majątku wspólnego, na skutek skargi kasacyjnej M. O. od postanowienia Sądu Okręgowego w Olsztynie z 14 grudnia 2023 r., IX Ca 1096/23, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i orzeka, że wnioskodawczyni i uczestnik M. O. ponoszą koszty postępowania kasacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi do rozpoznania w oparciu o pierwszą i drugą spośród wymienionych przesłanek. I CSK 1600/24 2 Przez istotne zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., należy rozumieć problem o charakterze prawnym, powstały na tle konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że jego rozwiązanie stwarza realne i poważne trudności. Problem ten musi mieć charakter uniwersalny, co oznacza, że jego rozwiązanie powinno służyć rozstrzyganiu innych, podobnych spraw. Chodzi przy tym o problem, którego wyjaśnienie jest konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostający w związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym przez sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.) i także w związku z podstawą prawną zaskarżonego wyroku (zob. postanowienia SN: z 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13, z 3 lutego 2012 r., I UK 271/11, nie publ.). Konieczne jest przytoczenie argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. m.in. postanowienia SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10, nie publ.). Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia SN: z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, nie publ.). Sformułowane przez skarżącego istotne zagadnienia prawne wymagają oceny tego, czy faktyczna i długotrwała separacja małżonków może być uznana za ważny i wyłączny powód w rozumieniu art. 43 § 2 k.r.o., a także, czy dla ustalenia, czy dany przedmiot wejdzie do majątku wspólnego mają znaczenie zgodne oświadczenia małżonków, w szczególności tego z małżonków, który był stroną czynności prawnej skutkującej nabyciem przedmiotu i czy sąd orzekający może I CSK 1600/24 3 wbrew stanowiskom stron odmiennie ustalić stan faktyczny. Potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów została natomiast odniesiona do art. 43 § 2 k.r.o. w kontekście dopuszczalnych kryteriów uzasadniających ustalenie nierównych udziałów w majątku stron. Pierwszy problem został już wyjaśniony w orzecznictwie. Przyjmuje się, że stosownie do art. 43 § 2 k.r.o. warunkiem ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ważnych powodów i przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego w różnym stopniu. Fakt pozostawania małżonków w separacji nie jest samodzielnie wystarczająco „ważnym powodem” uwzględnienia wniosku o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym, zwłaszcza gdy spowodował ją (zawinił) małżonek występujący z takim żądaniem, jednak fakt ten należy uwzględniać, jako istotny element oceny w sytuacji, gdy chodzi o separację długotrwałą, utrzymywaną ostatecznie decyzją obojga małżonków, którzy przez cały czas jej trwania gospodarowali w pełni odrębnie i samodzielnie i żadnego majątku wspólnie nie gromadzili. Istotna w tym względzie może być proporcja obu okresów w małżeństwie, zaś nie jest przy tym wykluczona sytuacja, w której rozstrzygnięcie o ustaleniu nierównych udziałów zapadnie na korzyść małżonka winnego rozkładu pożycia małżeńskiego. Wina w tym względzie nie jest czynnikiem przesądzającym o odmowie ustalenia nierównych udziałów „na korzyść” małżonka winnego, bez względu na cały kontekst sytuacyjny (postanowienia SN: z 18 grudnia 2024 r., I CSK 147/24, nie publ. i z 24 kwietnia 2013 r., IV CSK 553/12, OSNC-ZD B/2014, poz. 24). Wątpliwości druga i trzecia zostały jedynie lakonicznie zasygnalizowane przez skarżącego i już z tej przyczyny nie uzasadniają przyjęcia skargi do rozpoznania. Rolą Sądu Najwyższego nie jest domyślanie się lub poszukiwanie okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (zob. postanowienia SN z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08 i z 14 grudnia 2004 r., II CZ 142/04 - nie publ.). I CSK 1600/24 4 Druga wątpliwość sprowadza się do polemiki z ustaleniami faktycznymi, więc należy również przypomnieć, że ustawodawca wyraźnie zastrzegł w art. 39813 § 2 k.p.c., iż w postępowaniu kasacyjnym nie jest dopuszczalne powołanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia; ponadto podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów – art. 3983 § 3 k.p.c. Trzecia z wątpliwości dotyczy z kolei przyczyn ustalenia nierównych udziałów, co również zostało już wyjaśnione przez Sąd Najwyższy (postanowienie SN z 7 czerwca 2024 r., I CSK 896/23, nie publ.). Skarżący nie wykazał, że przesłanki te zachodzą w ustalonym przez Sąd drugiej instancji stanie faktycznym, zatem nie wykazał, aby podnoszone przez niego podstawy przyczyny przyjęcia skargi do rozpoznania mogły zmienić kierunek rozstrzygnięcia. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. Grzegorz Misiurek (A.T.) [a.ł]