I CZ 115/70
PostanowienieIzba Cywilna1970-11-06
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy droga sądowa jest wyłączona w przypadku roszczeń odszkodowawczych rodziny żołnierza, który zmarł w związku ze służbą wojskową, gdy organ wojskowy uznał, że wypadek nie pozostaje w związku ze służbą?Ratio decidendi
Droga sądowa do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych przez rodzinę żołnierza, który poniósł śmierć w związku ze służbą wojskową, jest wyłączona z mocy art. 65 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. Jednakże, jeśli organ wojskowy odmówi przyznania odszkodowania z tytułu śmierci syna, uznając, że wypadek nie pozostaje w związku ze służbą wojskową, to orzeczenie organu wojskowego jest wiążące dla sądu na mocy art. 7 tej ustawy. W takiej sytuacji wyłączenie drogi sądowej nie ma zastosowania do roszczeń powódki.Stan faktyczny
Powódka dochodziła od Skarbu Państwa odszkodowania w związku ze śmiercią syna, który utonął w jeziorze podczas odbywania zasadniczej służby wojskowej. Sąd Wojewódzki odrzucił pozew, uznając wyłączenie drogi sądowej na podstawie przepisów szczególnych dotyczących służby wojskowej. Powódka wniosła zażalenie, wskazując, że decyzją MON odmówiono jej odszkodowania, ponieważ wypadek nie pozostawał w związku ze służbą wojskową.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Wojewódzkiego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Masłowski (sprawozdawca). Sędziowie R. Czarnecki, H. Dąbrowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Eugenii M. przeciwko Skarbowi Państwa - Jednostce Wojskowej w N. o zapłatę, na skutek zażalenia powódki na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 7 sierpnia 1970 r.,uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Koszalinie do rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym postanowieniem Sąd Wojewódzki odrzucił pozew Eugenii M. skierowany przeciwko Skarbowi Państwa - Jednostce Wojskowej w N. o odszkodowanie w związku ze śmiercią syna, szeregowca Stefana K., który w czasie odbywania zasadniczej służby wojskowej w pozwanej Jednostce, będące w dniu 2.VIII.1969 r. po ciężkiej pracy w PGR, udał się do pobliskiego jeziora w celu umycia się i po wejściu do jeziora utonął.W uzasadnieniu postanowienia Sąd Wojewódzki przytoczył, że do roszczeń powódki mają zastosowanie przepisy szczególne, mianowicie art. 117 ustawy z dnia 21.XI.1967 r. (Dz. U. Nr 44, poz. 220) oraz art. 63 ustawy z dnia 23.I.1968 r. (Dz. U. Nr 3, poz. 11), które wyłączają przepisy art. 417-419 k.c.Według treści art. 65 ustawy z dnia 23.I.1968 r. świadczenia określone powołanymi ustawami stanowią wynagrodzenie wszelkich szkód spowodowanych całkowitą niezdolnością do wykonywania zatrudnienia albo śmiercią, które pozostają w związku ze służbą wojskową.Ponieważ wypadek wydarzył się w czasie i miejscu pełnienia służby wojskowej, denat bowiem poszedł się wykąpać po zajęciach służbowych w celu umycia się, co wskazuje na związek wypadku ze służbą, powódka może realizować swoje roszczenia wyłącznie w zakresie i w sposób przewidziany w powołanych ustawach.W tych warunkach, na podstawie art. 65 cyt. ustawy z dnia 23.I.1968 r. i z powołaniem się na uchwałę składu powiększonego Sądu Najwyższego z dnia 22.VI.1970 r. (III CZP 111/69, Sąd Wojewódzki uznał, że droga sądowa do dochodzenia roszczenia powódki jest wyłączona.Zażalenie powódki na powyższe postanowienie jest uzasadnione.Prawidłowy jest pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, że do dochodzenia od jednostki wojskowej roszczeń odszkodowawczych przez rodzinę żołnierza, który poniósł śmierć w związku ze służbą wojskową, wyłączona jest z mocy art. 65 ustawy z dnia 23.I.1968 r. droga sądowa. Sąd Wojewódzki przeoczył jednak, że jak to wynika z uzasadnienia decyzji MON - Departament Finansów z dnia 26.II.1970 r., odmawiającej przyznania powódce odszkodowania z tytułu śmierci syna, wypadek, któremu uległ denat, nie pozostaje w związku ze służbą wojskową. Orzeczenie w tym przedmiocie organów wojskowych jest z mocy art. 7 ustawy z dnia 23.I.1968 r. dla sądu wiążące.Z tych warunkach wyłączenie drogi sądowej nie ma zastosowania do roszczeń powódki, a takie samo stanowisko reprezentuje strona pozwana w piśmie procesowym z dnia 11.XI.1970 r.Z tej przyczyny należało z mocy art. 397 k.p.c. orzec jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- III CZP 111/69 1970-06-22Czy ustawa z dnia 23 stycznia 1968 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin wyłącza drogę sądową do dochodzenia od Skarbu Państwa przez członków rodziny żołnierza, który poniósł śmierć w czasie…
- IV CR 1085/56 1958-08-02Czy droga sądowa jest dopuszczalna w sprawie o odszkodowanie za śmierć syna pełniącego służbę wojskową, w sytuacji gdy obowiązują przepisy dekretów o zaopatrzeniu inwalidów wojskowych i powszechnym zaopatrzeniu emerytaln…
- I PZ 13/66 1966-03-18Czy roszczenie o odszkodowanie w związku ze śmiercią oficera zawodowego wskutek wypadku podczas wykonywania obowiązków służbowych, dochodzone przez członków jego rodziny, opiera się na ustawie o odpowiedzialności Państwa…
- II CZ 132/87 1987-10-15Czy przyznanie poszkodowanemu żołnierzowi świadczeń na podstawie ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową wyłącza możliwość dochodzenia…
- II CR 675/70 1971-02-16Czy przepis art. 65 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin wyłącza możliwość dochodzenia przez żołnierza czynnej służby wojskowej roszczeń odszkodowaw…
Powołane przepisy
art. 117art. 63art. 417art. 65art. 7art. 397 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.