I K 141/63
WyrokIzba Cywilna1962-03-21
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kierowca samochodu pożarniczego, który spowodował wypadek podczas jazdy do pożaru z nadmierną prędkością, ponosi pełną odpowiedzialność za szkodę?Ratio decidendi
Kierowca samochodu pożarniczego, który spowodował wypadek podczas pośpiesznego dojazdu do pożaru, nie ponosi pełnej odpowiedzialności za szkodę. Choć musi liczyć się z ryzykiem i nie może lekceważyć zasad bezpieczeństwa, to okoliczność, że działał w interesie społecznym, podejmując ryzyko w celu jak najszybszego dotarcia do miejsca zdarzenia, powinna być uwzględniona przy ustalaniu wysokości odszkodowania. Odpowiedzialność kierowcy powinna być ograniczona do szkód wynikających z rażącego naruszenia zasad jazdy.Stan faktyczny
Czesław W., kierowca w straży pożarnej, spowodował wypadek podczas jazdy do pożaru, uszkadzając samochód pożarniczy. Został skazany za spowodowanie katastrofy. Skarb Państwa domagał się od niego zwrotu kosztów remontu.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok, obniżając zasądzoną kwotę odszkodowania, uwzględniając okoliczności działania pozwanego w interesie społecznym.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Dziowgo.Sędziowie: R. Kryże (sprawozdawca), J. Pustelnik.Prokurator: W. Anc.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie: 1) Stanisława R., 2) Romana K., 3) Alicji J., 4) Teodozji G., 5) Zofii H., 6) Ewy W., 7) Marii M., 8) Jadwigi T., 9) Henryka G., 10) Wandy L., 11) Haliny Ś., 12) Wiesławy K., 13) Zofii H., 14) Elżbiety N., 15) Danuty T., 16) Barbary R., 17) Iwony S., 18) Janiny H., 19) Urszuli T., 20) Ireny H., 21) Wandy J., 22) Marii W., 23) Zofii G., 24) Katarzyny K. i 25) Antoniego C., oskarżonych z art. 2 § 2 lit. a) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) i innych, po rozpoznaniu założonej przez prokuratora rewizji co do wszystkich oskarżonych oraz rewizji oskarżonych od 1) do 22) i 25) od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy w Warszawie z dnia 6 sierpnia 1962 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 2 i 3, 388 § 1.I. uchylił zaskarżony wyrok w całości co do oskarżonych: Stanisława R., Romana K., Alicji J., Zofii H., Ewy W., Marii M., Jadwigi T., Wandy L., Haliny Ś., Wiesławy K., Zofii H., Elżbiety N., Danuty T., Barbary R., Iwony S., Janiny H., Urszuli T., Ireny H., Wandy J., Marii W., Zofii G., Katarzyny K. i Antoniego C. oraz w orzeczeniu o karze łącznej i w zakresie skazania za przestępstwo z art. 8 § 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) co do oskarżonych Teodozji G. i Henryka G.;II. oskarżonych: 1) Stanisława R., 2) Romana K., 3) Alicję J., 4) Teodozję G., 5) Zofię H., 6) Ewę W., 7) Marię M., 8) Jadwigę T., 9) Henryka G., 10) Wandę L., 11) Halinę Ś., 12) Wiesławę K., 13) Zofię H., 14) Elżbietę N., 15) Danutę T., 16) Barbarę R., 17) Iwonę S., 18) Janinę H., 19) Urszulę T., 20) Irenę H., 21) Wandę J., 22) Marię W., 23) Zofię G., 24) Katarzynę K. i 25) Antoniego C. uznał za winnych, że w W., działając w zorganizowanych grupach przestępczych, zagarnęli na szkodę Przedsiębiorstwa Państwowego "Bar P." nadwyżki towarowo-kasowe tworzone na skutek wydawania konsumentom mniejszych porcji lub rozcieńczonych sosami i wodą, a w szczególności: oskarżony Stanisław R., jako dyrektor, w czasie od września 1959 r. do października 1960 r. kwotę około 370.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskał dla siebie około 38.000 zł; oskarżony Roman K., jako kierownik sali, w czasie od marca 1959 r. do listopada 1960 r. kwotę około 480.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskał dla siebie około 42.000 zł; oskarżona Alicja J., jako kierownik sali, w czasie od 16 maja 1959 r. do 16 czerwca 1961 r. kwotę około 440.000 złotych, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 57.000 zł; oskarżona Teodozja G., jako bufetowa, w czasie od 25 kwietnia 1959 r. do 15 maja 1961 r. kwotę około 170.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 30.000 zł; oskarżona Zofia H., jako bufetowa, w czasie od 10 sierpnia 1959 r. do listopada 1960 r. kwotę około 200.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 40.000 zł; oskarżona Ewa W., jako pomoc bufetowej a następnie jako bufetowa, w czasie od 7 marca 1959 r. do 29 kwietnia 1961 r. kwotę około 80.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 20.000 zł; oskarżana Maria M., jako bufetowa, w czasie od 6 marca 1959 r. do 31 maja 1961 r. kwotę około 48.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 14.000 zł; oskarżona Jadwiga T., jako bufetowa, w czasie od maja 1959 r. do marca 1961 r. kwotę około 35.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 1.000 zł; oskarżony Henryk G., jako kierownik bufetu, w czasie od marca 1959 r. do września 1961 r. kwotę około 30.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskał dla siebie około 10.000 zł; oskarżona Wanda L., jako bufetowa, w czasie od dnia 7 marca 1959 r. do 11 marca 1960 r. kwotę około 18.500 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 6.800 zł; oskarżona Halina Ś., jako bufetowa, w czasie od dnia 27 marca 1959 r. do dnia 25 lipca 1959 r. kwotę około 10.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 3.000 zł; oskarżona Wiesława K., jako bufetowa, w czasie od marca 1959 r. do maja 1959 r. kwotę około 9.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 3.000 zł; oskarżona Zofia H., jako bufetowa, w czasie od marca 1959 r. do maja 1959 r. kwotę około 13.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie bliżej nie ustaloną sumę; oskarżona Elżbieta N., jako pomoc bufetowej a następnie bufetowa, w czasie od maja 1959 r. do czerwca 1959 r. kwotę około 10.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 2.500 zł; oskarżona Danuta T., jako kelnerka bufetu, w czasie od maja 1959 r. do listopada 1960 r. kwotę około 80.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 16.000 zł; oskarżona Barbara R., jako kasjerka bufetu, w czasie od kwietnia 1959 r. do kwietnia 1961 r. kwotę około 75.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 20.000 zł; oskarżona Iwona S., jako kasjerka bufetu, w czasie od kwietnia 1959 r. do sierpnia 1961 r. kwotę około 50.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 6.000 zł; oskarżona Janina H., jako kasjerka bufetu, w czasie od marca 1959 r. do maja 1961 r. kwotę około 32.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 10.000 zł; oskarżona Urszula T., jako kasjerka bufetu, w czasie od kwietnia 1959 r. do kwietnia 1961 r. kwotę około 32.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 9.000 zł; oskarżona Irena H., jako kasjerka bufetu, w czasie od czerwca 1959 r. do września 1961 r. kwotę około 39.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 10.000 zł; oskarżona Wanda J., jako kasjerka bufetu, w czasie od stycznia 1960 r. do września 1960 r. kwotę około 32.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 3.000 zł; oskarżona Maria W., jako kasjerka bufetu, w czasie od marca 1959 r. do sierpnia 1959 r. kwotę około 26.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 4.200 zł; oskarżona Zofia G., jako kasjerka bufetu, w czasie od marca 1959 r. do sierpnia 1961 r. kwotę około 18.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 10.000 zł; oskarżona Katarzyna K., jako kasjerka bufetu, w czasie od lutego 1960 r. do lipca 1961 r. kwotę bliżej nie ustaloną, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 4.000 zł; oskarżony Antoni C., jako kierownik bufetu, w czasie od marca 1959 r. do września 1961 r. kwotę bliżej nie ustaloną - tj. przestępstwa z art. 2 § 2 lit. a) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11) co do oskarżonych: Stanisława R., Romana K., Alicji J., Teodozji G. i Zofii H.; przestępstwa z art. 2 § 2 lit. a) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. a) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11) co do oskarżonych: Ewy W., Danuty T. i Barbary R.; przestępstwa z art. 2 § 2 lit. a) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) co do oskarżonych: Marii M., Jadwigi T., Henryka G., Wandy L., Haliny Ś., Wiesławy K., Zofii H., Elżbiety N., Iwony S., Janiny H., Urszuli T., Ireny H., Wandy J., Marii W., Zofii G., Katarzyny K. i Antoniego C., i za to skazał:na podstawie art. 1 § 1 lit. b) i art. 2 § 1 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11) oraz art. 42 § 2 i 47 § l pkt c) k.k. oskarżonych: Stanisława R. na 12 lat więzienia, grzywnę w wysokości 50.000 zł, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 5 lat, orzekając zarazem przepadek majątku oskarżonego w całości oraz zaliczając na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania od dnia 18 listopada 1961 r. do dnia 29 czerwca 1963 r.; Romana K. na 11 lat więzienia, grzywnę w wysokości 40.000 zł, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 5 lat, orzekając zarazem przepadek majątku oskarżonego w całości oraz zaliczając na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania od dnia 21 maja 1961 r. do dnia 29 czerwca 1963 r.; Alicję J. na 11 lat więzienia, grzywnę w wysokości 30.000 zł, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 5 lat, orzekając zarazem przepadek majątku oskarżonej w całości oraz zaliczając na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania od dnia 17 czerwca 1961 r. do dnia 29 czerwca 1963 r.; Teodozję G. i Zofię H. na kary po 10 lat więzienia, grzywnę w wysokości po 40.000 zł, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres po 5 lat, orzekając zarazem przepadek majątku oskarżonych w całości oraz zaliczając na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności Zofii H. okres tymczasowego aresztowania od dnia 17 maja 1961 r. do dnia 29 czerwca 1963 r.;na podstawie art. 1 § 1 lit. a) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11) oraz art. 42 § 2 i 47 § 1 pkt c) k.k. oskarżonych: Ewę W. na 6 lat więzienia, grzywnę w wysokości 20.000 zł, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 4 lat, zaliczając na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania od dnia 16 sierpnia 1961 r. do dnia 29 czerwca 1963 r.; Danutę T. i Barbarę R. na kary po 6 lat więzienia, grzywnę w wysokości po 10.000 zł, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres po 4 lata, zaliczając na poczet orzeczonych kar pozbawienia wolności okresy tymczasowego aresztowania: Danucie T. od dnia 30 sierpnia 1961 r. do dnia 5 stycznia 1963 r., a Barbarze R. od dnia 6 września 1961 r. do dnia 16 listopada 1962 r.;na podstawie art. 2 § 2 lit. a) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) i art. 47 § 1 pkt c) k.k. oskarżonych: Marię M. na 4 lata więzienia, grzywnę w wysokości 10.000 zł, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat, zaliczając na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania od dnia 15 sierpnia 1961 r. do dnia 24 grudnia 1962 r.; Iwonę S. na 4 lata więzienia, grzywnę w wysokości 6.000 zł, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat, zaliczając na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania od dnia 19 października 1961 r. do dnia 2 lutego 1962 r.: Jadwigę T. i Henryka G. na kary po 3 lata więzienia, grzywnę w wysokości po 10.000 zł, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres po 2 lata, zaliczając na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania Jadwidze T. od dnia 27 czerwca 1961 r. do dnia 6 sierpnia 1962 r.; Janinę H. na 3 lata więzienia, grzywnę w wysokości 8.000 zł, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 2 lat, zaliczając na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania od dnia 29 sierpnia 1961 r. do dnia 6 sierpnia 1962 r.; Urszulę T. i Irenę H. na kary po 3 lata więzienia, grzywnę w wysokości po 5.000 zł, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres po 2 lata, zaliczając na poczet orzeczonych kar pozbawienia wolności okresy tymczasowego aresztowania: Urszuli T. od dnia 3 października 1961 r. do dnia 6 sierpnia 1962 r., a Irenie H. od dnia 6 września 1961 r. do dnia 6 sierpnia 1962 r.; Wandę J. na 3 lata więzienia, grzywnę w wysokości 3.000 zł, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 2 lat; Wandę L., Zofię H. i Zofię G. na kary po 2 lata więzienia, grzywnę w wysokości po 5.000 zł, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres po 2 lata, zaliczając na poczet orzeczonych kar pozbawienia wolności okresy tymczasowego aresztowania: Wandzie L. od dnia 22 września 1961 r. do dnia 6 sierpnia 1962 r., Zofii H. od dnia 13 listopada 1961 r. do dnia 6 sierpnia 1962 r. i Zofii G. od dnia 3 października 1961 r. do dnia 6 sierpnia 1962 r.: Halinę Ś., Wiesławę K., Marię W. i Antoniego C. na kary po 2 lata więzienia, grzywnę w wysokości po 3.000 zł, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres po 2 lata, zaliczając na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania: Halinie Ś. od dnia 22 września 1961 r. do dnia 6 sierpnia 1962 r. i Antoniemu C. od dnia 22 grudnia 1961 r. do dnia 19 lipca 1962 r.; Elżbietę N. na 2 lata więzienia, grzywnę w wysokości 2.500 zł, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 2 lat, zaliczając na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania od dnia 14 listopada 1961 r. do dnia 12 grudnia 1961 r.: Katarzynę K. na 2 lata więzienia, grzywnę w wysokości 1.000 zł, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 2 lat, zaliczając na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania od dnia 19 października 1961 r. do dnia 6 sierpnia 1962 r.;III. orzeczone wszystkim wyżej wymienionym oskarżonym grzywny w razie nieuiszczenia zamienił na więzienie zastępcze, licząc dzień więzienia jako równoważnik grzywny w wysokości 100 zł;IV. utrzymał w mocy tenże wyrok w pozostałej zaskarżonej części co do oskarżonej Teodozji G. i Henryka G.;V. na zasadzie art. 31-35 k.k. wymierzył nowe kary łączne: oskarżonej Teodozji G. 10 lat więzienia, grzywnę w wysokości 40.000 zł z zamianą w razie nieuiszczenia na więzienie zastępcze, licząc dzień więzienia jako równoważnik grzywny w wysokości 100 zł, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 5 lat i przepadek majątku w całości, zaliczając na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania od dnia 17 maja 1961 r. do dnia 29 czerwca 1963 r.; oskarżonemu Henrykowi G. 3 lata więzienia, grzywnę w wysokości 10.000 zł z zamianą w razie nieuiszczenia na więzienie zastępcze, licząc dzień więzienia jako równoważnik grzywny w wysokości 100 zł, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 2 lat, zaliczając na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania od dnia 26 października 1961 r. do dnia 6 sierpnia 1962 r.(...)Sąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy w Warszawie wyrokiem z dnia 6 sierpnia 1962 r., po rozpoznaniu sprawy przeciwko wymienionym wyżej oskarżonym o to, że działając w zorganizowanych grupach przestępczych w ciągu lat 1959, 1960 i 1961 w W. zagarnęli na szkodę Przedsiębiorstwa Państwowego "Bar P." kwoty pochodzące ze sprzedaży nadwyżek towarowych uzyskanych na skutek wydawania konsumentom mniejszych porcji lub rozcieńczonych sosami i wodą a mianowicie: 1) Stanisław R. kwotę 620.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskał dla siebie 38.500 zł, 2) Roman K. kwotę około 790.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskał dla siebie około 61.000 zł, 3) Alicja J. kwotę około 530.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 72.000 zł, 4) Teodozja G. kwotę około 300.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 33.000 zł, 5) Zofia H. kwotę około 320.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 40.000 zł, 6) Ewa W. kwotę około 120.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 20.000 zł, 7) Maria M. kwotę około 72.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 17.000 zł, 8) Jadwiga T. kwotę około 42.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 14.000 zł, 9) Henryk G. kwotę około 40.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskał dla siebie około 20.000 zł, 10) Wanda L. kwotę około 20.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 7.000 zł, 11) Halina Ś. kwotę około 20.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie bliżej nie ustaloną sumę, 12) Wiesława K. kwotę około 16.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie nie ustaloną bliżej sumę, 13) Zofia H. kwotę co najmniej 13.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie nie ustaloną bliżej sumę, 14) Elżbieta N. kwotę około 10.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 2.500 zł, 15) Danuta T. Kwotę około 200.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 30.000 zł, 16) Barbara R. kwotę około 125.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 20.000 zł, 17) Iwona S. kwotę około 70.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 9.000 zł, 18) Janina H. kwotę około 60.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 20.000 zł, 19) Urszula T. kwotę około 60.000 złotych, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 10.000 zł, 20) Irena H. kwotę około 48.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 17.000 zł, 21) Wanda J. kwotę około 40.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 8.000 zł, 22) Maria W. kwotę około 26.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 4.200 zł, 23) Zofia G. kwotę około 18.000 zł, z czego w wyniku podziału uzyskała dla siebie około 17 000 zł, 24) Katarzyna K. kwotę poniżej 50.000 zł, z czego w wyniku podziału dla siebie uzyskała około 13.000 zł, 25) Antoni C. kwotę bliżej nie ustaloną tj. o przestępstwo z art. 2 lit. a) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) a nadto co do oskarżonych: Stanisława R., Romana K., Alicji J., Teodozji G., Zofii H., Ewy W., Danuty T. i Barbary R. w związku z art. 1 § 1 lit. b) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11), a co do oskarżonych Marii M., Iwony S., Janiny R. i Urszuli T. w związku z art. 1 § 1 lit. a) cytowanej ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r., oraz - poza tym - przeciwko Teodozji G. i Henrykowi G. oskarżonym o to, że Teodozja G. na początku 1960 r. w W., powołując się na swój wpływ na pracowników działu kadr i dyrekcji "Baru P." podjęła się pośrednictwa w załatwieniu przy ich pomocy przyjęcia do pracy w tym barze Bogdana S., za co wzięła od niego kwotę 1.500 zł, a Henryk G., że w lutym 1961 r. w W., powołując się na swój wpływ na urzędnika Zakładów Gastronomicznych w W., podjął się pośrednictwa w załatwieniu przy jego pomocy pracy w tych zakładach dla Marianny L., za co przyjął od niej kwotę 1.000 zł, tj. o przestępstwo z art. 38 m.k.k. uznał za winnych: 1) Stanisława R., że w okresie od września 1959 r. w W., jako dyrektor Przedsiębiorstwa Państwowego "Bar P.", nie dopełniając obowiązku właściwego nadzoru nad działalnością bufetów, w szczególności w zakresie właściwej obsługi konsumentów pod względem ilości i jakości sprzedawanych potraw, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dla siebie, tolerował oszukiwanie konsumentów przez bufetowe Teodozję G. i Zofię H., w zamian za co przyjął od nich kwotę około 38.000 zł, przez co działał na szkodę interesu publicznego i prywatnego, i za to z mocy art. 286 § 2 k.k., art. 47 § 1 lit. c) k.k. i art. 42 § 2 k.k. skazał go na 6 lat więzienia i 50.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia, oraz orzekł utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 3, 2) Romana K., że w okresie od marca 1959 r. do listopada 1960 r., jako kierownik sali w Przedsiębiorstwie "Bar P.", nie dopełniając obowiązku badania zgodności stanu kasy z licznikiem kasy przy odprowadzaniu pieniędzy do kasy głównej oraz właściwego nadzoru nad działalnością bufetów, w szczególności w zakresie właściwej obsługi konsumentów co do ilości i jakości sprzedawanych potraw, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, ułatwiał kierownikom bufetów Zofii H., Ewie W., Teodozji G., Wandzie L., Halinie Ś. i Elżbiecie N. wycofanie superat kasowych powstałych na skutek oszukiwania konsumentów na ilościach i jakości sprzedawanych potraw, w zamian za co otrzymał od nich kwotę około 42.000 zł, przez co działał na szkodę interesu publicznego i prywatnego, i za to z mocy art. 286 § 2 k.k., art. 47 § 1 lit. c) k.k. i art. 42 § 2 k.k. skazał go na 5 lat więzienia, 40.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia, oraz orzekł utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat trzech, 3) Alicję J., że w okresie od 15 maja 1959 r. do 16 czerwca 1961 r., jako kierownik sali w Przedsiębiorstwie Państwowym "Bar P.", nie dopełniając obowiązku badania zgodności stanu kasy z licznikiem kasy przy odprowadzaniu pieniędzy do kasy głównej oraz właściwego nadzoru nad działalnością bufetów, w szczególności w zakresie właściwej obsługi konsumentów co do ilości i jakości sprzedawanych potraw, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, ułatwiała kierowniczkom bufetów: Zofii H., Teodozji G., Wandzie L., Barbarze R. i Marii M. wycofywanie superat kasowych powstałych na skutek oszukiwania konsumentów na ilości i jakości sprzedawanych potraw, w zamian za co otrzymała od nich kwotę około 57.000 zł, przez co działała na szkodę interesu publicznego i prywatnego, i za to z mocy art. 286 § 2 k.k., art. 47 § 1 lit. c) k.k. i art. 42 § 2 k.k. skazał ją na 3 lata i 6 miesięcy więzienia i 30.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia, oraz orzekł utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 2, 4) Teodozję G., że w okresie od 25 kwietnia 1959 r. do 15 maja 1961 r. w W., jako materialnie odpowiedzialna kierowniczka bufetu w Przedsiębiorstwie Państwowym "Bar P.", działając wspólnie z Barbarą R., Ireną H. i innymi osobami oraz w porozumieniu ze Stanisławem R., Romanem K. i Alicją J., przez wprowadzenie do sprzedaży potraw rozcieńczonych sosami i wodą oszukiwała konsumentów na ilości i jakości tych potraw, a powstałe w wyniku tego nadwyżki pieniężne wycofywała z utargów dziennych bądź przez nierejestrowanie tych wpłat, bądź też przy wpłacaniu utargów do kasy głównej i z uzyskanej w ten sposób kwoty około 170.000 zł zatrzymała dla siebie - w wyniku podziału - około 30.000 zł i za to z mocy art. 8 § 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) i art. 42 § 2 k.k. skazał ją na 4 lata więzienia i 40.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia, a ponadto uznał ją za winną popełnienia przestępstwa opisanego w pkt V aktu oskarżenia i za to z mocy art. 38 m.k.k., art. 47 § 1 lit. c) k.k. i art. 42 § 2 k.k. skazał ją na 1 rok więzienia i 2.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia, oraz orzekł utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 2; na zasadzie art. 31, 32 k.k. wymierzył skazanej karę łączną 4 lat więzienia i 40.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia, oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 2, 5) Zofię H., że w okresie od 10 sierpnia 1959 r. do listopada 1960 r. w W., jako kierowniczka bufetu w Przedsiębiorstwie Państwowym "Bar P.", działając wspólnie z Danutą T., Janiną H. i innymi osobami oraz w porozumieniu ze Stanisławem R., Romanem K. i Alicją J., przez wprowadzenie do sprzedaży potraw rozcieńczonych sosami i wodą oszukiwała konsumentów na ilości i jakości tych potraw, a powstałe w wyniku tego nadwyżki pieniężne wycofywała z utargów dziennych bądź przez nierejestrowanie tych wpłat, bądź też przy wpłacaniu utargów do kasy głównej i z uzyskanej w ten sposób kwoty około 200.000 zł otrzymała dla siebie - w wyniku podziału - około 40.000 zł i za to z mocy art. 8 § 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) i art. 42 § 2 k.k. skazał ją na 4 lata więzienia i 40.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia, 6) Ewę W., że w okresie od 7 marca 1959 r. do 29 kwietnia 1961 r. w W., jako pomoc bufetowej, a następnie jako bufetowa w Przedsiębiorstwie Państwowym "Bar P.", działając wspólnie z Wiesławą K., Elżbietą N., Urszulą T. i innymi osobami oraz w porozumieniu z Romanem K. i Alicją J., przez wprowadzenie do sprzedaży potraw rozcieńczonych sosami i wodą oszukiwała konsumentów na ilości i jakości tych potraw, a powstałe w wyniku tego nadwyżki pieniężne wycofywała z utargów dziennych bądź przez nierejestrowanie tych wpłat, bądź też przy wpłacaniu utargów do kasy głównej i z uzyskanej w ten sposób kwoty około 80.000 zł zatrzymała dla siebie - w wyniku podziału - około 20.000 zł i za to z mocy art. 8 § 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) i art. 42 § 2 k.k. skazał ją na 2 lata i 6 miesięcy więzienia i 20.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia, 7) Marię M., że w okresie od 6 marca 1959 r. do 31 maja 1961 r. w W., jako bufetowa w Przedsiębiorstwie Państwowym "Bar P.", działając wspólnie z Elżbietą N., Barbarą R. i innymi osobami oraz w porozumieniu z Alicją J., przez wprowadzenie do sprzedaży potraw rozcieńczonych sosami i wodą oszukiwała konsumentów na ilości i jakości tych potraw, a powstałe w wyniku tego nadwyżki pieniężne wycofywała z utargów dziennych bądź przez nierejestrowanie tych wpłat, bądź też przy wpłacaniu utargów do kasy głównej i z uzyskanej w ten sposób kwoty około 48.000 zł zatrzymała dla siebie - w wyniku podziału - około 14.000 zł i za to z mocy art. 8 § 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) i art. 42 § 2 k.k. skazał ją na 2 lata więzienia i 10.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia, 8) Jadwigę T., że w okresie od maja 1959 r. do marca 1961 r. w W., jako bufetowa w Przedsiębiorstwie Państwowym "Bar P.", działając wspólnie z Wandą J., Ireną H., Barbarą B. i innymi osobami, przez wprowadzenie do sprzedaży potraw rozcieńczonych sosami i wodą oszukiwała konsumentów na ilości i jakości tych potraw, a powstałe w wyniku tego nadwyżki pieniężne wycofywała z utargów dziennych bądź przez nierejestrowanie tych wpłat, bądź też przy wpłacaniu utargów do kasy głównej i z uzyskanej w ten sposób kwoty około 35.000 zł zatrzymała dla siebie - w wyniku podziału - około 10.000 zł i za to z mocy art. 8 § 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) i art. 42 § 2 k.k. skazał ją na 1 rok i 6 miesięcy więzienia z zamianą w razie jej nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia, 9) Henryka G., że w okresie od marca 1959 r. do września 1961 r. w W. jako kierownik bufetu w Przedsiębiorstwie Państwowym "Bar P.", działając wspólnie z Iwoną S. i innymi osobami, oszukiwał konsumentów na ilości sprzedawanych napoi, uzyskując w ten sposób nadwyżkę kasową około 30.000 zł, z której - w wyniku ogólnego podziału - zatrzymał dla siebie kwotę około 15.000 zł, i za to z mocy art. 8 § 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) i art. 42 § 2 k.k. skazał go na 1 rok więzienia i 10.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia; ponadto uznał go za winnego popełnienia przestępstwa opisanego w pkt XI aktu oskarżenia i za to na mocy art. 38 m.k.k. oraz art. 47 § 1 lit. c) k.k. i art. 42 § 2 k.k. skazał go na 1 rok więzienia i 2.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia, oraz orzekł utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 2; na zasadzie art. 31-32 k.k. wymierzył skazanemu karę łączną 1 roku i 6 miesięcy więzienia i 10.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia, oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 2, 10) Wandę L., że w okresie od 7 marca 1959 r. do 11 marca 1960 r. w W., jako bufetowa w Przedsiębiorstwie Państwowym "Bar P.", działając wspólnie z Zofią G. i innymi osobami oraz w porozumieniu z Romanem K. i Alicją J., przez wprowadzenie do sprzedaży potraw rozcieńczonych sosami i wodą oszukiwała konsumentów na ilości i jakości tych potraw, a powstałe w wyniku tego nadwyżki pieniężne wycofywała z utargów dziennych bądź przez nierejestrowanie tych wpłat, bądź też przy wpłacaniu do kasy głównej i z uzyskanej w ten sposób kwoty około 18.500 zł zatrzymała dla siebie - w wyniku podziału - około 6.800 zł i za to z mocy art. 8 § 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) i art. 42 § 2 k.k. skazał ją na 1 rok i 6 miesięcy więzienia i 5.000 złotych grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia, 11) Halinę Ś., że w okresie od 27 marca 1959 r. do 25 lipca 1959 r. w W., jako bufetowa Przedsiębiorstwa Państwowego "Bar P.", działając wspólnie z Marią W., Zofią G. i innymi osobami oraz w porozumieniu z Romanem K., przez wprowadzenie do sprzedaży potraw rozcieńczonych sosami oszukiwała konsumentów na ilości i jakości tych potraw, a powstałe w wyniku tego nadwyżki pieniężne wycofywała z utargów dziennych bądź przez nierejestrowanie tych wpłat bądź też przy wpłacaniu utargów do kasy głównej i z uzyskanej w ten sposób kwoty około 10.000 zł zatrzymała dla siebie - w wyniku podziału - około 3.000 zł i za to z mocy art. 8 § 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) i art. 42 § 2 k.k. skazał ją na 1 rok więzienia i 3.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia, 12) Wiesławę K., że w okresie od marca 1959 r. do maja 1959 r. w W., jako bufetowa w Przedsiębiorstwie Państwowym "Bar P.", działając wspólnie z Ewą W. i Elżbietą N., oszukiwała konsumentów na ilości i jakości sprzedawanych potraw, w wyniku czego uzyskała i wycofała nadwyżkę pieniężną w kwocie około 9.000 zł, z czego w wyniku podziału zatrzymała dla siebie około 3.000 zł, i za to z mocy art. 8 § 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) i art. 42 § 2 k.k. skazał ją na 1 rok więzienia i 3.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia, 13) Zofię H., że w okresie od marca 1959 r. do maja 1959 r. w W., jako bufetowa w Przedsiębiorstwie Państwowym "Bar P.", działając wspólnie z Marią W., oszukiwała konsumentów na ilości i jakości sprzedawanych potraw, a powstałe w wyniku tego nadwyżki pieniężne wycofywała z utargów dziennych w ogólnej kwocie około 13.000 zł, zatrzymując dla siebie - w wyniku podziału - bliżej nie ustaloną kwotę, i za to z mocy art. 8 § 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) i art. 42 § 2 k. k. skazał ją na 1 rok więzienia i 5.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia, 14) Elżbietę N., że w okresie od maja 1959 r. do czerwca 1959 r. w W., jako pomoc bufetowej a następnie jako bufetowa w Przedsiębiorstwie państwowym "Bar P.", działając wspólnie z Marią M., Ewą W., Urszulą T. oraz w porozumieniu z Romanem K., przez wprowadzenie do sprzedaży potraw rozcieńczonych sosami i wodą, oszukiwała konsumentów na ilości i jakości tych potraw, a powstałe w wyniku tego nadwyżki pieniężne wycofywała z utargów dziennych bądź przez nierejestrowanie tych wpłat, bądź też przy wpłacaniu utargów do kasy głównej i z uzyskanej w ten sposób kwoty około 10.000 zł zatrzymała dla siebie - w wyniku podziału - 2.500 zł i za to z mocy art. 8 § 1 ustawy z dn. 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) i art. 42 § 2 k. k. skazał ją na 1 rok więzienia i 2.500 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia, 15) Danutę T., że w okresie od maja 1959 r. do listopada 1960 r. w W., jako kasjerka bufetu w Przedsiębiorstwie "Bar P", działając wspólnie z Zofią H., Haliną S. i Antonim C. w oszukiwaniu konsumentów na ilości i jakości sprzedawanych potraw, wycofywała powstałe w wyniku tego nadwyżki pieniężne z utargów dziennych bądź przez nierejestrowanie tych wpłat, bądź też przez wpłacanie utargów do kasy głównej i z wycofanej w ten sposób kwoty około 80.000 zł otrzymała dla siebie - w wyniku podziału - kwotę około 16.000 zł i za to z mocy art. 8 § 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) i art. 42 § 2 k.k. skazał ją na 2 lata więzienia i 10.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia, 16) Barbarę R., że w okresie od kwietnia 1959 r. do kwietnia 1961 r. w W., jako kasjerka bufetu w Przedsiębiorstwie Państwowym "Bar P", działając wspólnie z Teodozją G., Jadwigą T., Marią M. oraz innymi osobami w oszukiwaniu konsumentów na ilości i jakości sprzedawanych potraw, wycofywała powstałe w wyniku tego nadwyżki pieniężne z utargów dziennych bądź przez nierejestrowanie tych wpłat, bądź też przy wpłacaniu utargów do kasy głównej i z wycofanej w ten sposób kwoty około 75.000 zł otrzymała dla siebie - w wyniku podziału - około 20.000 zł i za to z mocy art. 8 § 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) i art. 42 § 2 k.k. skazał ją na 2 lata więzienia i 10.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia, 17) Iwonę S., że w okresie od kwietnia 1959 r. do sierpnia 1961 r. w W., jako kasjerka bufetu w Przedsiębiorstwie Państwowym "Bar P.", działając wspólnie z Teodozją G., Henrykiem G. i innymi osobami w oszukiwaniu konsumentów na ilości i jakości sprzedawanych potraw, wycofywała powstałe w wyniku tego nadwyżki pieniężne z utargów dziennych bądź przez nierejestrowanie tych wpłat, bądź też przy wpłacaniu utargów do kasy głównej i z wycofanej w ten sposób kwoty około 50.000 zł otrzymała dla siebie - w wyniku podziału - kwotę około 6.000 zł i za to z mocy art. 8 § 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) i art. 42 § 2 k. k. skazał ją na 1 rok i 6 miesięcy więzienia i 6.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia, 18) Janinę H., że w okresie od marca 1959 r. do maja 1961 r. w W., jako kasjerka bufetu w Przedsiębiorstwie Państwowym "Bar P.", działając wspólnie z Zofią H., Antonim C. oraz innymi osobami w oszukiwaniu konsumentów na ilości i jakości sprzedawanych potraw, wycofywała powstałe w wyniku tego nadwyżki pieniężne z utargów dziennych bądź przez nierejestrowanie tych wpłat, bądź też przy wpłacaniu utargów do kasy głównej i z wycofanej w ten sposób kwoty około 32.000 zł otrzymała dla siebie - w wyniku podziału - kwotę około 10.000 zł i za to z mocy art. 8 § 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) i art. 42 § 2 k. k. skazał ją na 1 rok i 6 miesięcy więzienia i 8.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia, 19) Urszulę T., że w okresie od kwietnia 1959 r. do kwietnia 1961 r. w W., jako kasjerka bufetu w Przedsiębiorstwie Państwowym "Bar P.", działając wspólnie z Teodozją G., Elżbietą N., Ewą W., Janiną H. oraz innymi osobami w oszukiwaniu konsumentów na ilości i jakości sprzedawanych potraw, wycofywała powstałe w wyniku tego nadwyżki pieniężne z utargów dziennych bądź przez nierejestrowanie tych wpłat, bądź też przy wpłacaniu utargów do kasy głównej i z wycofanej w ten sposób kwoty około 30.000 zł otrzymała dla siebie - w wyniku podziału - kwotę około 9.000 zł i za to z mocy art. 8 § 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) i art. 42 § 2 k. k. skazał ją na 1 rok i 6 miesięcy więzienia i 5.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia, 20) Irenę H., że w okresie od czerwca 1959 r. do września 1961 r. w W., jako kasjerka bufetu w Przedsiębiorstwie Państwowym "Bar P.", działając wspólnie z Jadwigą T. i Teodozją G. w oszukiwaniu konsumentów na ilości i jakości sprzedawanych potraw, wycofywała powstałe w wyniku tego nadwyżki pieniężne z utargów dziennych bądź przez nierejestrowanie tych wpłat, bądź też przy wpłacaniu utargów do kasy głównej i z wycofanej w ten sposób kwoty około 39.000 zł otrzymała dla siebie - w wyniku podziału - kwotę około 10.000 zł i za to z mocy art. 8 § 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) i art. 42 § 2 k.k. skazał ją na 1 rok i 6 miesięcy więzienia i 5.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny na jeden dzień więzienia, 21) Wandę J., że w okresie od stycznia 1960 r. do września 1960 r. w W., jako kasjerka bufetu w Przedsiębiorstwie Państwowym "Bar P.", działając wspólnie z Ewą W., Zofią H., Jadwigą T., Teodozją G. oraz z innymi osobami w oszukiwaniu konsumentów na ilości i jakości sprzedawanych potraw, wycofywała powstałe w wyniku tego nadwyżki pieniężne z utargów dziennych bądź przez nierejestrowanie tych wpłat bądź też przy wpłacaniu utargów do kasy głównej i z wycofanej w ten sposób kwoty około 32.000 zł otrzymała dla siebie - w wyniku podziału - kwotę około 3.000 zł i za to z mocy art. 8 § 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) skazał ją na 1 rok i 6 miesięcy więzienia, 22) Marię W., że w okresie od marca 1959 r. do sierpnia 1959 r. w W., jako kasjerka bufetu w Przedsiębiorstwie Państwowym "Bar P." działając wspólnie z Zofią H., Haliną S., Ewą W. oraz innymi osobami w oszukiwaniu konsumentów na ilości i jakości sprzedawanych potraw, wycofywała powstałe w wyniku tego nadwyżki pieniężne z utargów dziennych bądź przez nierejestrowanie tych wpłat bądź też przy wpłacaniu utargów do kasy głównej i z wycofanej w ten sposób kwoty około 26.000 zł otrzymała dla siebie - w wyniku podziału - kwotę około 4.200 zł i za to z mocy art. 8 § 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) skazał ją na 1 rok więzienia, 23) Zofię G., że w okresie od marca 1959 r. do sierpnia 1961 r. w W., jako kasjerka bufetu w Przedsiębiorstwie Państwowym "Bar P.", działając wspólnie z Jadwigą T., Haliną S., Wandą L., Ewą W., Antonim C. oraz innymi osobami w oszukiwaniu konsumentów na ilości i jakości sprzedawanych potraw, wycofywała powstałe w wyniku tego nadwyżki pieniężne z utargów dziennych bądź przez nierejestrowanie tych wpłat, bądź też przy wpłacaniu utargów do kasy głównej i z wycofanej w ten sposób kwoty około 18.000 zł otrzymała dla siebie - w wyniku podziału - kwotę około 10.000 zł i za to z mocy art. 8 § 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) i art. 42 § 2 k.k. skazał ją na 1 rok więzienia i 5.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia, 24) Katarzynę K., że w okresie od lutego 1960 r. do lipca 1961 r. w W., jako kasjerka bufetu w Przedsiębiorstwie Państwowym "Bar P.", działając wspólnie z Teodozją G., Zofią H., Ewą W., Marią M. i innymi osobami w oszukiwaniu konsumentów na ilości i jakości sprzedawanych potraw, wycofywała powstałe w wyniku tego nadwyżki pieniężne z utargów dziennych bądź przez nierejestrowanie tych wpłat bądź też przy wpłacaniu utargów do kasy głównej i z wycofanej w ten sposób bliżej nie ustalonej kwoty otrzymała dla siebie - w wyniku podziału - kwotę około 4.000 zł i za to z mocy art. 8 § 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) i art. 42 § 2 k.k. skazał ją na 10 miesięcy więzienia i 1.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia, 25) Antoniego C., że w okresie od marca 1959 r. do września 1961 r. w W., jako kierownik bufetu w Przedsiębiorstwie "Bar P.", działając wspólnie z Janiną H., Danutą T., Zofią G. i innymi osobami, oszukiwał konsumentów na ilościach sprzedawanych napoi i w ten sposób powstałą nadwyżkę pieniężną w kwocie bliżej nie ustalonej zatrzymał dla siebie i za to z mocy art. 8 § 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) i art. 42 § 2 k.k. skazał go na 10 miesięcy więzienia i 3.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na karę zastępczą więzienia, przyjmując jako równoważnik 100 zł grzywny za jeden dzień więzienia; na zasadzie art. 58 k.k. zaliczył skazanym na poczet orzeczonych kar pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania: Stanisławowi R. od dnia 18 listopada 1961 r., Romanowi K. od dnia 21 maja 1961 r., Alicji J. - od dnia 17 czerwca 1961 r., Teodozji G. - od dnia 17 maja 1961 r., Zofii H. - od dnia 17 maja 1961 r., Ewie W. - od dnia 16 sierpnia 1961 r., Marii M. - od dnia 15 sierpnia 1961 r., Henrykowi G. - od dnia 26 października 1961 r., Wandzie L. - od dnia 22 września 1961 r., Halinie Ś. - od dnia 22 września 1961 r., Zofii H. - od dnia 13 listopada 1961 r., Danucie T. - od dnia 30 sierpnia 1961 r., Barbarze R. - od dnia 6 września 1961 r., Urszuli T. - od dnia 3 października 1961 r., Irenie H. - od dnia 6 września 1961 r., Zofii G. - od dnia 3 października 1961 r., Katarzynie K. od dnia 19 października 1961 r. - wszystkim wyżej wymienionym do dnia 6 sierpnia 1962 r., a ponadto: Elżbiecie N. - od dnia 14 listopada 1961 r. do dnia 12 grudnia 1961 r., Iwonie S. - od dnia 19 października 1961 r. do dnia 2 lutego 1962 r. i Antoniemu C. od dnia 22 grudnia 1961 r. do dnia 19 lipca 1962 r.Od tego wyroku wnieśli rewizję prokurator co do wszystkich oskarżonych oraz wszyscy wyżej wymienieni oskarżeni z wyjątkiem oskarżonej Zofii G. i Katarzyny K.I. Rewizja prokuratora wnosząc: 1) o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej oskarżonych Stanisława R., Romana K., Alicji J., Teodozji G., Zofii H., Ewy W., Danuty T. i Barbary R., o uznanie ich za winnych popełnienia przestępstw zarzuconych aktem oskarżenia z art. 2 § 2 lit. a) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11) i wymierzenie im odpowiednich kar, 2) o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej Marii M., Ireny S., Janiny R. i Urszuli T., o uznanie ich za winne popełnienia przestępstw zarzuconych im aktem oskarżenia z art. 2 lit. e) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. w związku z art. 1 § 1 lit. a) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. i wymierzenie im odpowiednich kar oraz 3) o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej oskarżonych Jadwigi T., Henryka G., Wandy L., Haliny S., Wiesławy K., Zofii H., Elżbiety N., Ireny H., Wandy J., Marii W., Zofii G., Katarzyny K. i Antoniego C., o uznanie ich za winnych popełnienia przestępstw zarzuconych im aktem oskarżenia z art. 2 § 2 lit. a) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. i wymierzenie im odpowiednich kar - sprowadza się do zarzutu obrazy przepisu prawa materialnego: artykułu 2 § 2 lit. a) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. w związku z artykułem 1 § 1 lit. a) i b) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. oraz artykułu 2 § 2 lit. a) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r.II. Rewizja oskarżonego Stanisława R., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez odpowiednie złagodzenie orzeczonej kary pozbawienia wolności i kary grzywny, sprowadza się do zarzutów:1. obrazy art. 8 i 320 k.p.k. przez nieuwzględnienie istotnej okoliczności łagodzącej, że oskarżony Stanisław R. jeszcze w okresie popełniania przestępstw usiłował dostępnymi mu środkami organizacyjnymi zlikwidować nielegalne praktyki bufetowych,2. obrazy art. 54 k.k. oraz art. 8 i 320 k.p.k. przez pominięcie przy wymiarze kary istotnego faktu, że oskarżony Stanisław R. okazał czynny żal, wycofując się w październiku 1960 r. z przestępnej działalności,3. rażąco surowego wymiaru kary w stosunku do wagi popełnionego przestępstwa.III. Rewizja oskarżonego Romana K., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez złagodzenie orzeczonej kary pozbawienia wolności oraz wydatne obniżenie wymierzonej grzywny, sprowadza się do zarzutu wymierzenia rażąco niewspółmiernie surowej kary.IV. Rewizja oskarżonej Alicji J. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie bądź przekazanie sprawy co ponownego rozpoznania, sprowadza się do zarzutów:1. obrazy przepisów prawa procesowego art. 8, 320, 9, 339 § 1 lit. a) i 299 k.p.k., mającej wpływ na treść wyroku przez:a) nierozważenie szeregu istotnych okoliczności zawartych w wyjaśnieniach oskarżonych kierowniczek bufetów Teodozji G., Zofii H., Ewy W., Marii M., i Wandy L. oraz oskarżonych kasjerek Danuty T., Janiny H., Zofii G., Barbary R. i Wandy J., tudzież sprzeczności pomiędzy ich wzajemnymi pomówieniami,b) nierozważenie wyjaśnień oskarżonych Stanisława R., Urszuli T., Danuty T. i Iwony S. oraz zeznań świadka B.,c) obrazy art. 299 k. p. k. polegającej na ujawnieniu przez Sąd całych kart z przesłuchań oskarżonych i świadków zamiast odpowiednich fragmentów,2. błędnej oceny okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez przyjęcie za ustalone, że pomówienia oskarżonych bufetowych i kasjerek zasługują na wiarę.V. Rewizja oskarżonej Teodozji G. wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej zarzutu opisanego pod pkt IV aktu oskarżenia przez wymierzenie tejże oskarżonej łagodniejszej kary pozbawienia wolności i grzywny oraz o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej zarzutu opisanego pod pkt V aktu oskarżenia i o uniewinnienie jej w tej części, sprowadza się do zarzutów:1. co do czynu opisanego w punkcie IV aktu oskarżenia - wymierzenia rażąco niewspółmiernie surowej kary w stosunku do przypisanego czynu,2. co do czynu opisanego w punkcie V aktu oskarżenia - błędnej oceny okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez przyjęcie za wiarygodne zeznań świadka S. złożonych w śledztwie oraz zeznań S.VI. Rewizja oskarżonej Zofii H., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej kary i wymierzenie kary łagodniejszej bądź o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, sprowadza się do zarzutów:1. obrazy przepisów prawa procesowego - wskutek nieuwzględnienia szeregu ważnych okoliczności łagodzących,2. wymierzenia niewspółmiernie surowej kary w stosunku do przypisanego oskarżonej czynu.VII. Rewizja oskarżonej Ewy W., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej wymiaru kary pozbawienia wolności i kary grzywny przez wydatne ich obniżenie, sprowadza się do zarzutu rażącej niewspółmierności kary w stosunku do przypisanego jej czynu.VIII. Rewizja oskarżonej Marii M., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez złagodzenie orzeczonej kary zasadniczej (kary pozbawienia wolności) i kary dodatkowej (kary grzywny), sprowadza się do zarzutu: wymierzenia niewspółmiernie surowej kary w stosunku do przypisanego oskarżonej czynu.IX. Rewizja oskarżonej Jadwigi T., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej kary przez wydatne obniżenie kary grzywny i warunkowe zawieszenie wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności, zarzuca:1. błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez niesłuszne przyjęcie, że oskarżona Jadwiga T. przywłaszczyła sobie około 10.000 zł, gdy tymczasem śledztwo ustaliło, że zagarnęła tylko 5.200 zł,2. wymierzenie rażąco niewspółmiernie surowej kary w stosunku do przypisanego jej czynu.X. Rewizja oskarżonej Wandy L., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez złagodzenie orzeczonej kary pozbawienia wolności do ram tymczasowego aresztu oraz warunkowe zawieszenie jej wykonania, zarzuca:1. błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez przyjęcie za ustalone, że oskarżona Wanda L. oszukiwała konsumentów na jakości sprzedawanych potraw,2. wymierzenie rażąco niewspółmiernie surowej kary w stosunku do przypisanego jej czynu.XI. Rewizja oskarżonej Haliny Ś., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez obniżenie orzeczonej kary bądź uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, sprowadza się do zarzutów:1. obrazy przepisów prawa procesowego w wyniku pominięcia okoliczności, że:a) oskarżona Halina Ś. pracowała w pierwszych miesiącach po otwarciu Baru "P.", kiedy personel jeszcze się nie znał i kiedy system oszukiwania konsumentów na jakości potraw nie był jeszcze rozwinięty,b) oskarżona Halina Ś., spostrzegłszy, jaki system pracy zaczyna się tworzyć w Barze "P", sama porzuciła pracę w tym barze,c) oskarżona Halina Ś. znajduje się w bardzo trudnych warunkach życiowych po stracie męża,d) oskarżona Halina Ś. jest ciężko chora (syfilis), co powinno spowodować zbadanie stanu umysłowego oskarżonej przez biegłych psychiatrów,2. wymierzenie rażąco niewspółmiernie surowej kary w stosunku do przypisanego oskarżonej czynu.XII. Rewizja oskarżonej Wiesławy K., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez warunkowe zawieszenie orzeczonej kary pozbawienia wolności, zarzuca rażącą niewspółmierność orzeczonej kary w stosunku do przypisanego tej oskarżonej czynu.XIII. Rewizja oskarżonej Zofii H., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie bądź przekazanie w tej części sprawy do ponownego rozpoznania, sprowadza się do zarzutu błędnej oceny okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku w wyniku uznania za wiarygodne wyjaśnień współoskarżonej Marii W., odmówienia zaś wiary wyjaśnieniom Zofii H.XIV. Rewizja oskarżonej Elżbiety N., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez obniżenie kary pozbawienia wolności i kary grzywny, tudzież o warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności, sprowadza się do zarzutu wymierzenia niewspółmiernie surowej kary w stosunku do przypisanego jej czynu.XV. Rewizja oskarżonej Danuty T., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez złagodzenie orzeczonej kary pozbawienia wolności i kary grzywny oraz o warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności, sprowadza się do zarzutu wymierzenia niewspółmiernie surowej kary.XVI. Rewizja oskarżonej Barbary R., wnosząc o zmianą zaskarżonego wyroku przez wydatne obniżenie orzeczonej kary pozbawienia wolności i kary grzywny, zarzuca niewspółmiernie surowy wymiar kary, a nadto zawiera zarzut, że przyjęta przez Sąd kwota 75.000 zł wycofana z utargów jest obliczona szacunkowo i nie odpowiada rzeczywistości.XVII. Rewizja oskarżonej Iwony S., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez złagodzenie orzeczonych kar pozbawienia wolności i kary grzywny tudzież o warunkowe zawieszenie wykonania pierwszej z tych kar, zarzuca wymierzenie niewspółmiernie surowej kary w stosunku do przypisanego oskarżonej czynu.XVIII. Rewizja oskarżonej Janiny H., wnosząc o zmianą zaskarżonego wyroku przez obniżenie orzeczonej w stosunku do tej oskarżonej kary, zarzuca obrazę przepisów art. 8, 320, 339 k.p.k. i art. 54 k.k. w wyniku nierozważenia okoliczności:a) że Janina H. po raz pierwszy przystąpiła do pracy i nie znała mechanizmu pracy w takim przedsiębiorstwie,b) że Janina H. bardzo się bała i nie chciała przyjmować pieniędzy, ale w końcu uległa, bo zależało jej na pracy,c) że Janina H. jest osobą o złym stanie zdrowia.XIX. Rewizja Urszuli T., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie jej kary pozbawienia wolności w granicach już odbytego aresztu tymczasowego, zarzuca niewspółmiernie surowy wymiar orzeczonej kary w stosunku do przypisanego jej czynu.XX. Rewizja oskarżonej Ireny H., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez złagodzenie orzeczonej kary pozbawienia wolności i warunkowe zawieszenie jej wykonania, sprowadza się do zarzutu wymierzenia oskarżonej rażąco niewspółmiernie surowej kary w stosunku do przypisanego jej czynu.XXI. Rewizja oskarżonej Wandy J., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez złagodzenie orzeczonej kary pozbawienia wolności tudzież o warunkowe zawieszenie jej wykonania, sprowadza się do zarzutów obrazy przepisów prawa procesowego przez niedostateczne rozważenie, że oskarżona Wanda J. była na terenie W. nowym człowiekiem, nie znała ludzi ani stosunków panujących w gastronomii, że przestępstwo zostało jej narzucone przez poszczególne bufetowe oraz że szkodę wyrównała, wpłacając 2.000 zł do kasy przedsiębiorstwa.XXII. Rewizja oskarżonej Marii W., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez złagodzenie orzeczonej kary pozbawienia wolności i warunkowe zawieszenie jej wykonania, sprowadza się do zarzutu obrazy przepisów art. 320 i 339 k.p.k. przez nierozważenie całokształtu okoliczności, w jakich oskarżona Maria W. dopuściła się przypisanego jej czynu, co w konsekwencji wpłynęło na wymierzenie jej kary rażąco niewspółmiernej.XXIII. Rewizja oskarżonego Antoniego C., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez złagodzenie orzeczonej kary pozbawienia wolności do 6 miesięcy i warunkowe zawieszenie jej wykonania oraz przez zmniejszenie orzeczonej kary grzywny, zarzuca:1. błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez przyjęcie za ustalone, że czyn inkryminowany został popełniony w okresie od marca 1959 r. do września 1961 r., gdy tymczasem w czasie od dnia 31 października 1959 r. do września 1961 r. oskarżony miał do sprzedaży tylko piwo beczkowe, a w okresie od czerwca do sierpnia 1960 r. tylko piwo butelkowe, co uniemożliwiało stwarzanie nadwyżek towarowych,2. rażącą niewspółmierność orzeczonej kary w stosunku do przypisanego oskarżonemu czynu.XXIV. Rewizja oskarżonego Henryka G., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego z zarzutu postawionego mu w pkt XI aktu oskarżenia, zarzuca błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych przez Sąd za podstawę wyroku w wyniku uznania zeznań świadka L. za wiarygodne oraz oparcie swoich ustaleń na zeznaniach tego świadka, mimo że świadek ten uważa, iż do zwolnienia jej z pracy w Barze "P", przyczynił się oskarżony Henryk G., co podaje w wątpliwość obiektywizm jej zeznań.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził między innymi następujący pogląd prawny:I. Co do rewizji prokuratora.Rewizja prokuratora jest słuszna w tej części, w której domaga się on zakwalifikowania działalności wszystkich oskarżonych jako zagarnięcie mienia społecznego w zorganizowanej grupie, tj. zakwalifikowania z art. 2 § 2 lit. a) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), a ponadto, ze względu na wysokość zagarniętej sumy, co do oskarżonego Stanisława R., Romana K., Alicji J., Teodozji G. i Zofii N. - w związku z art. 1 § 1 lit. b) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11), a co do oskarżonej Ewy W., Danuty T., Barbary R. - w związku z art. 1 § 1 lit. a) tejże ustawy. Natomiast rewizja nie jest słuszna w tej części, w której domaga się zastosowania art. 1 § 1 lit. b) cytowanej ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. co do oskarżonych Ewy W., Danuty T. i Barbary R. oraz art. 1 § 1 lit. a) tejże ustawy co do oskarżonych Marii M., Iwony S., Janiny R. i Urszuli T.Ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji są prawidłowe. Na podstawie materiału dowodowego ujawnionego na przewodzie sądowym trafnie zostało ustalone, że oskarżeni w ciągu lat 1959-1961, pracując w różnych okresach i działając w zmowie, uprawiali przestępną działalność polegającą na wprowadzeniu do sprzedaży porcji potraw mniejszych bądź jakościowo gorszych od przewidzianych recepturą przez dolewanie do nich specjalnie w tym celu przyrządzanych sosów, rosołu, a nawet wody. W wyniku tego działania oskarżeni uzyskiwali nadwyżki towarowe, które sprzedawali konsumentom, a osiągnięte z tej sprzedaży wpływy gotówkowe wycofywali z kas bufetu i dzielili między uczestników przestępstwa. W działalności tej istniał między oskarżonymi podział ról wypływający z pełnionych przez nich funkcji. Podstawowymi jednostkami organizacyjno-rozliczeniowymi baru były poszczególne bufety, obsługiwane przez personel składający się z kierowniczki, kasjerki i jednej lub więcej pomocnic bufetowych. Poszczególne zespoły bufetów współdziałały z jednej strony z personelem kuchni, a z drugiej strony z kierownikami sal, którzy pomagali wycofywać z poszczególnych kas nadwyżki pieniężne, dyrektor baru zaś, oskarżony Stanisław R., będąc w zmowie z kierownikami bufetów oskarżonymi Teodozją G. i Zofią H., tolerował ten stan rzeczy i udzielał przestępczym zespołom "ochrony", partycypując w podziale nielegalnie uzyskanych sum (...).Mechanizm dokonywanych nadużyć przez nieuczciwych pracowników handlu uspołecznionego bywa różnorodny i nieraz skomplikowany. Zwykłe manipulacje oszukańcze przebiegają w ten sposób, że albo sprawca najpierw dopuszcza się zagarnięcia towarów, stwarzając w ten sposób niedobór, który pokrywa następnie przez systematyczne oszukiwanie nabywców na wadze, mierze, cenie itp., albo też najpierw dopuszcza się oszustw na szkodę nabywców, tworząc w ten sposób superatę towarową, którą następnie sobie przywłaszcza. W praktyce niejednokrotnie oba te sposoby się przeplatają.Jeśli chodzi o pierwszy sposób działania, tj. przywłaszczenie sobie pewnej ilości towaru, to nie budzi wątpliwości to, że sprawca powinien ponieść odpowiedzialność za zagarnięcie mienia społecznego. Przedmiotem tego przestępstwa jest mienie społeczne, sprawca zagarnął pewną ilość przedmiotów wchodzących w skład tego mienia. Przedmiotem zamachu przestępnego jest własność społeczna, która uległa zmniejszeniu przez działanie sprawcy. Wprawdzie zamiarem sprawcy w chwili działania może być późniejsze "wyrównanie" tego uszczerbku, jednakże z punktu widzenia obiektywnie zaistniałego stanu przestępnego okoliczność ta nie ma istotnego znaczenia. Przestępstwo zostało dokonane z chwilą zaboru mienia, późniejszy więc zwrot skradzionej rzeczy lub wyrównanie szkody nie unicestwia dokonanego przestępstwa. W chwili działania sprawcy następuje też zmniejszenie mienia społecznego, późniejsze zaś "uzupełnienie" uszczerbku nie może zmienić sytuacji prawnej. Ponadto stwierdzić należy, że nabywcy, którzy otrzymali towar gorszy lub w mniejszej ilości, zachowują roszczenia do danego przedsiębiorstwa uspołecznionego. Jeżeli więc po "pokryciu" niedoboru na koszt nabywców strata w towarze została zlikwidowana, to pozostaje nadal uszczerbek w stanie majątkowym przedsiębiorstwa uspołecznionego, w jego bilansie aktywów i pasywów, skoro w rezultacie działania sprawcy powstał nowy pasyw w tym stanie majątkowym. Przedmiotem zagarnięcia mienia społecznego mogą być nie tylko przedmioty materialne, ale również prawa majątkowe.Jeśli natomiast chodzi o drugi sposób działania, tj. tworzenie nadwyżek towarowo-pieniężnych przez systematyczne ujmowanie nabywcom tej ilości towaru, która im się należy, i następnie przywłaszczanie sobie tej superaty towarowo-pieniężnej, to przedmiotem wykonawczym tego przestępstwa jest również mienie społeczne. Tworzące superatę towary przywłaszczone przez sprawcę stanowią bezsporną własność jednostki handlu uspołecznionego. W świetle przepisów prawa cywilnego rzeczy in genere pozostają własnością społeczną do momentu wydania ich nabywcy. Nabywcy przysługuje oczywiście roszczenie zarówno o wykonanie umowy, tj. o wydanie mu pełnego ekwiwalentu zapłaconej sumy pieniężnej, jak i z tytułu niesłusznego wzbogacenia, a ewentualnie także o odszkodowanie z tytułu czynu niedozwolonego. To wszystko jednak nie zmienia sytuacji prawnej tych konkretnych przedmiotów, które stanowią przywłaszczoną przez sprawcę superatę. Nie można tu mówić o konkretnej rzeczy pochodzącej z przestępstwa, gdyż są to przedmioty oznaczone co do gatunku i art. 48 prawa rzeczowego nie może tu mieć zastosowania; sprawca przywłaszczył sobie przedmioty, które nie wyszły w ogóle z obrębu mienia społecznego, i to nie tylko w sensie techniczno-rachunkowym, nie tylko ze względu na to, że nie zostały fizycznie wydzielone z majątku społecznego, ale również w sensie znajdowania się ich w sferze dyspozycji i zarządu mienia społecznego. W rozumieniu prawa karnego przedmiotem ochrony jest tu fundusz własności społecznej znajdujący się w zarządzie instytucji państwowych czy społecznych. W wypadku takim fundusz własności społecznej został zwiększony o towary należne nabywcom, a nie wydane im na skutek manipulacji oszukańczych sprawcy, i towary te w dalszym ciągu znajdują się w sferze gestii zarządu i dyspozycji instytucji państwowej lub społecznej.Z punktu widzenia oceny czynu sprawcy istotne znaczenie ma fakt, że w wyniku działania tego sprawcy powstaje ubytek w majątku społecznym przez to, iż rodzi się zobowiązanie pokrycia ewentualnych roszczeń nabywców. Spowodowanie powstania "długu" instytucji państwowej czy społecznej wobec nawet bezimiennej masy nabywców - niezależnie od realizacji swych roszczeń przez nabywców - jest szkodą majątkową wyrządzoną mieniu społecznemu, które obejmuje całokształt praw majątkowych.Przepisy prawne z dziedziny rozliczeń finansowych (zarządzenie Ministra Finansów z dnia 4 grudnia 1959 r. - Monitor Polski Nr 102, poz. 546; zarządzenie Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 15 stycznia 1962 r. - Dz. Urz. Ministerstwa Handlu Wewnętrznego Nr 3/1962, poz. 5; uchwała Rady Ministrów z dnia 17 listopada 1960 r. - Monitor Polski Nr 91, poz. 411), obowiązujące przedsiębiorstwa uspołecznione, wyraźnie wskazują na to, że wszelkie nadwyżki w przedsiębiorstwie uspołecznionym stanowią mienie społeczne. W myśl tych przepisów w przedsiębiorstwie uspołecznionym może powstać między innymi zysk nieprawidłowy, który może być osiągnięty w sposób naruszający interes społeczny lub obowiązujące przepisy prawne. Zyskiem nieprawidłowym będzie więc między innymi zysk osiągany na skutek pogorszenia jakości produkcji, stosowania niewłaściwych cen itp. Otóż przedsiębiorstwa, które osiągnęły zyski w sposób niezgodny z przepisami prawa lub interesem społecznym, nie uczestniczą w ich podziale, lecz przekazują je w całości na rzecz jednostki nadrzędnej i do budżetu Państwa.Przywłaszczenie zatem bezpośrednio superaty towarowej, powstałej na skutek oszukańczych manipulacji wobec nabywców, czy też pośrednio równowartości tych towarów przez wycofanie odpowiednich sum z kasy przedsiębiorstwa stanowi zagarnięcie mienia społecznego i powoduje odpowiedzialność karną sprawcy na podstawie ustawy o ochronie mienia społecznego. Gdyby w danym wypadku przyjąć, że sprawca nie odpowiada za zagarnięcie mienia społecznego, jeżeli przywłaszczył sobie taką superatę, to powstałaby paradoksalna sytuacja, że każdy, poza sprawcą oszustwa na szkodę nabywców, w razie przywłaszczenia tej superaty odpowiadałby za zagarnięcie mienia społecznego (nawet gdyby wiedział o pochodzeniu superaty), natomiast nie odpowiadałby ten, kto świadomie tworzy taką nadwyżkę, oszukując nabywców, po to, aby ją przywłaszczyć; byłaby to dodatkowa premia za poprzednio popełnione przestępstwa.W świetle powyższych wywodów upadają całkowicie argumenty Sądu Wojewódzkiego, jak również pogląd, że przedmiotem zagarnięcia były pieniądze wyłudzone od konsumentów, które nie stanowiły mienia społecznego. Należy tu podkreślić, że jest rzeczą oczywistą, iż Państwo nie zamierza osiągać zysków w drodze oszukiwania nabywców. Skoro jednak nieuczciwy personel przedsiębiorstwa uspołecznionego doprowadza do stwarzania takiego zysku, to Państwo nie może takiego stanu tolerować, a tym bardziej godzić się na przywłaszczenie sobie takich zysków przez pracowników. Nie można przeprowadzać sztucznego podziału na zyski przedsiębiorstwa i zyski poszczególnych pracowników, jeżeli swoją działalnością w ramach przedsiębiorstwa doprowadzili do osiągnięcia nieprawidłowych zysków, albowiem posiadaczem zysku osiągniętego w ramach działalności przedsiębiorstwa jest wyłącznie dane przedsiębiorstwo.Omówienia wymaga jeszcze zagadnienie stosunku art. 8 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zwalczaniu spekulacji i ochronie interesów nabywców oraz producentów rolnych w obrocie handlowym (Dz. U. Nr 39, poz. 171) do ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej (Dz. U. Nr 36, poz. 228). Otóż przepis art. 8 ustawy antyspekulacyjne stanowi lex specialis jedynie w stosunku do art. 264 k.k. i wyłącza go. Natomiast jeśli chodzi o zagarnięcie przez sprawcę towarów i następnie wyrównanie powstałego stąd niedoboru przez oszukiwanie nabywców lub zagarnięcie superaty towarowej po uprzednim oszukaniu nabywców, to trudno tu mówić w ogóle o kolizji norm karnych, skoro każda z nich dotyczy innego czynu. Niewątpliwie istnieje między tymi czynami wspólny łańcuch przyczynowy. W tym łańcuchu w obu wypadkach czynem realizującym "cel" działania sprawcy jest przywłaszczenie mienia społecznego, natomiast oszustwa na szkodę nabywców stanowią "środki" do zatarcia śladów przestępstwa, przy czym w pierwszym wypadku "cel" poprzedza "środki", w drugim zaś jest odwrotnie. W zasadzie czyn realizujący "cel", a więc polegający na uprzednim "wycofaniu" towaru bądź na następnym zagarnięciu superaty towarowej, powinien być zakwalifikowany jako zagarnięcie mienia społecznego, czyn zaś stanowiący "środek" w obu wypadkach powinien być kwalifikowany z art. 8 cytowanej ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. Wspólnym elementem obu przestępstw od strony podmiotowej jest osiągnięcie korzyści majątkowej dla siebie, natomiast w stronie przedmiotowej występują istotne różnice oraz różny jest przedmiot zamachu przestępnego. Jeśli przez pojęcie zamachu rozumiemy zamach na określoną sferę stosunków społecznych, to w danym wypadku zostały zaatakowane dwie dziedziny tych stosunków: sfera interesów gospodarczych Państwa oraz dziedzina gospodarcza obywateli. W nauce prawa nie ma jednolitego poglądu, czy w wypadku takim zachodzi realny zbieg przestępstw, czy też zbieg przepisów ustawy przewidziany w art. 36 k.k. Judykatura Sądu Najwyższego skłania się raczej do poglądu, że ze względu na ścisły związek podmiotowy i powiązanie przedmiotowe, w którym jeden czyn stanowi "środek" do popełnienia drugiego czynu stanowiącego "cel", należy stosować zbieg przepisów ustawy przewidziany w art. 36 k.k., a więc przepisy o ochronie mienia społecznego, jako przewidujące sankcje surowsze niż art. 8 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 stycznia 1961 r. III K 1122/60 (OSN z 1962 r. zeszyt I, poz. 13) stwierdził, że "do stosowania art. 8 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) wystarczy sam fakt oszukiwania nabywców na gatunku i cenie towaru, skoro zaś oskarżony przywłaszczył sobie nadto różnicę między wyższą od obowiązującej ceną sprzedaży a rzeczywistą ceną tego towaru, to działanie jego przekracza zakres przestępstwa określonego w art. 8 wymienionej ustawy i stanowi zagarnięcie mienia społecznego".Należy się jednak zastrzec, że powyższa ocena prawna nie odnosi się do każdego przestępnego działania na szkodę konsumentów indywidualnych. Jeżeli przedmiotem zagarnięcia nie były towary przedsiębiorstwa czy też nadwyżki pieniężne odprowadzone do kasy jednostki handlu uspołecznionego, a tylko sprawca różnice pieniężne od razu sobie przywłaszczył (np. kelner w restauracji oszukał konsumenta na cenie i różnicy gotówkowej nie odprowadził do kasy restauracji, lecz bezpośrednio schował ją sobie do kieszeni), to będzie on odpowiadać tylko za oszustwo na szkodę nabywców (...).Jeśli chodzi o przedmiotową stronę przestępstwa, to należy stwierdzić, że wszyscy oskarżeni mieli zamiar przywłaszczenia sobie mienia społecznego. W treści psychicznej zamiaru zagarnięcia mienia społecznego można stwierdzić istnienie dwóch obiektywnych tendencji: z jednej strony chodzi o zamiar zwiększenia własnego stanu majątkowego, a z drugiej o zamiar zmniejszenia funduszu własności społecznej. W danym wypadku zamiar przysporzenia sobie mienia społecznego występuje w całej pełni, natomiast zamiar zmniejszenia funduszu własności społecznej na pozór tylko nie przejawia się w pełni, skoro oskarżeni w chwili działania zamierzali zlikwidować uszczerbek w majątku społecznym na koszt nabywców za pomocą oszustwa. Jak już wyżej wskazano, "pokrycie" na koszt nabywców niedoboru w towarze nie likwiduje uszczerbku w stanie majątkowym instytucji, w jej bilansie aktywów i pasywów, gdyż instytucja, a konkretnie "Bar P.", dłużna jest masie nabywców różnice towarowe, których nie otrzymali, a z tego oskarżeni nie mogli nie zdawać sobie sprawy.Reasumując, stwierdzić należy, że działanie wszystkich oskarżonych wyczerpuje tak podmiotowo, jak i przedmiotowo zarówno elementy przestępstwa z art. 8 cytowanej ustawy z dnia 13 lipca 1957 r., jak i z art. 2 § 2 lit. a) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) i przy zastosowaniu art. 36 k.k. należy czyny ich kwalifikować z przepisu przewidującego surowszą sankcję karną, tj. z art. 2 § 2 lit. a) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r., z tym oczywiście zastrzeżeniem, że w stosunku do oskarżonych, którzy wyrządzili szkodę w mieniu społecznym powyżej 50.000 zł, ma zastosowanie art. 1 § 1 lit. a) bądź lit. b) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11). (...)
Powiązane orzeczenia
- I K 1042/56 1957-02-12Czy kierowca pojazdu uprzywilejowanego, który spowodował wypadek drogowy w wyniku nadmiernej prędkości i braku ostrożności, ponosi odpowiedzialność karną za sprowadzenie niebezpieczeństwa katastrofy w komunikacji?
- 1 CR 58/60 1960-12-30Czy kierowca pojazdu mechanicznego, który spowodował wypadek w stanie nietrzeźwości i z niedostateczną rutyną, może być obciążony obowiązkiem zwrotu tylko części szkody, a także czy okoliczność, że inny kierowca również…
- II CR 203/65 1965-10-09Czy w przypadku, gdy kierowca przyczynił się do powstania wypadku, osoby najbliższe mu i pozostające we wspólności domowej, które również doznały szkód, ponoszą skutki prawne tego przyczynienia się na równi z nim, a osob…
- 3 CR 116/55 1956-11-06Czy przedsiębiorstwo państwowe ponosi wyższą odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez kierowcę jego pojazdu, nawet jeśli kierowca posiadał uprawnienia do prowadzenia lżejszych pojazdów, a szkoda wynikała z drobnego za…
- III CR 213/63 1962-04-30Czy w sprawie o odszkodowanie za wypadek przy pracy, pracodawca może powoływać się na brak winy kierowcy z powodu jego niepoczytalności w chwili zdarzenia, jeśli materiał dowodowy wskazuje na jego wyczerpanie fizyczne i…
Powołane przepisy
art. 2 § 2art. 375art. 8 § 1art. 1 § 1art. 2 § 1art. 42 § 2art. 47 § 1art. 31art. 2art. 38art. 286 § 2 KKart. 42 § 2 KK
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026.