I K 1627/52

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Marii M. osk. z art. 286 § 1 i z art. 286 § 2 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżoną rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 19 listopada 1952 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 2 i 3, art. 388 § 1 k.p.k.: 1) uchylił zaskarżony wyrok w części skazującej oskarżoną Marię M. z oskarżenia o przestępstwo z art. 286 § 2 k.k. oraz uchylił wyrok co do kary łącznej; 2) uniewinnił oskarżoną Marię M. z oskarżenia o przestępstwo z art. 286 § 2 k.k. popełnione przez podwyższenie wartości remanentu zdawczo-odbiorczego w sklepie spółdzielni Samopomocy Chłopskiej; 3) utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w części skazującej oskarżoną z art. 286 § 1 k.k. (...).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 19 listopada 1952 r. oskarżona Maria M. została skazana: 1) z art. 286 § 1 k.k. na dwa lata więzienia za to, że jako odpowiedzialna sklepowa sklepu spółdzielni Samopomocy Chłopskiej w K., nie dopełniając ciążącego na niej obowiązku troskliwości nad powierzonym jej pieczy mieniem i prowadzenia dokumentacji sklepowej, a w szczególności list utargów dziennych, kartoteki towarów ulegających ubytkom naturalnym oraz zestawień i pobranych zaliczek na zakup jaj i butelek, dopuściła do powstania manka w wysokości 22.955 zł 85 gr; 2) z art. 286 § 2 k.k. na jeden rok więzienia za to, że w tymże miejscu i charakterze, w celu częściowego ukrycia manka opisanego w pkt 1 i uniknięcia odpowiedzialności, podwyższyła wartość remanentu zdawczo-odbiorczego na kwotę 5.131 zł przez podanie niewłaściwej ilości towaru i wyższych cen za niektóre artykuły.Rewizja oskarżonej zarzuca, między innymi, błędną ocenę okoliczności faktycznych przez ustalenie, jakoby oskarżona podając nieprawdziwe dane przy sporządzaniu remanentu uczyniła to w celu osiągnięcia korzyści, a nie w celu uniknięcia odpowiedzialności karnej za popełnione przestępstwo, oraz wynikającą z tego obrazę art. 148 § 2 k.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził, między innymi, następujący pogląd prawny:Z treści przewodu sądowego wynika, że oskarżona podając nieprawdziwe dane co do ilości i ceny towaru przy sporządzaniu remanentu sklepu, którego była kierowniczką, działała w celu ukrycia niedoboru, za który była odpowiedzialna.Czyn ten czasowo i pojęciowo łączył się z działaniem polegającym na spowodowaniu niedoboru, bo popełniając go oskarżona dążyła do zapobieżenia jego ujawnieniu. Obydwa te działania wypełniają istotę przestępstwa przewidzianego w art. 286 § 1 lub § 2 k.k. Nie ma tutaj odrębnej odpowiedzialności za drugie działanie, nie narusza ono bowiem odrębnego dobra prawnego i dąży do obrony przed odpowiedzialnością karną grożącą oskarżonej za spowodowanie niedoboru. Nie można również zastosować tu kwalifikacji z art. 286 § 2 k.k. z tego powodu, że oskarżona nie dążyła do osiągnięcia korzyści majątkowej, jakkolwiek działanie jej ubocznie bronić ją mogło od odpowiedzialności cywilnej. Przestępstwo z art. 286 § 2 k.k. jest przestępstwem celowym i dlatego zamiar ewentualny nie jest wystarczający dla przyjęcia odpowiedzialności z wyżej przytoczonego artykułu.Nie można też mówić o korzyści osobistej, przewidzianej w tym przepisie prawa; zasada bowiem wypowiedziana w art. 148 § 2 k.k. chroni przed odpowiedzialnością karną za utrudnienie postępowania karnego nie tylko poplecznika pozostającego w najbliższym stosunku pokrewieństwa ze sprawcą, ale również samego sprawcę, któremu przepisy postępowania karnego zapewniają prawo obrony w pełnym rozmiarze, jeśli nie popełni przestępstwa naruszającego odrębne dobra prawne. Sprawca kradzieży nie odpowiada za zniszczenie skradzionego przedmiotu podjęte w celu usunięcia dowodów winy, odpowiada natomiast za spalenie sklepu, mające na celu ukrycie kradzieży. W pierwszym przypadku czyn poprzedni pochłania czyn następny, w drugim przypadku podpalenie stanowi odrębne przestępstwo, bo narusza ono inne dobro prawne.