I PR 113/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Zieliński (sprawozdawca). Sędziowie: J. Tyszka, T. Kasiński.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Leona S. przeciwko Wielobranżowej Rzemieślniczej Spółdzielni Zaopatrzenia i Zbytu "S." w G. o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 22 grudnia 1971 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneUchwałą z dnia 12 listopada 1968 r. Rada pozwanej Spółdzielni wykluczyła ze spółdzielni powoda, który w zakreślonym terminie, zgodnie z § 47 statutu, złożył odwołanie do Walnego Zgromadzenia. Uchwałą nr 4 z dnia 21 stycznia 1969 r. Zarząd Centralnego Związku Rzemieślniczych Spółdzielni uchylił powyższą uchwałę, jako niezgodną z przepisami prawa, statutem i uchwałą Zarządu Centralnego Związku nr 197 z dnia 13.XII.1968 r.Sprawa wykluczenia powoda ze spółdzielni została jednak umieszczona na porządku dziennym Walnego Zgromadzenia pozwanej Spółdzielni w dniu 26 kwietnia 1969 r., a powód został zawiadomiony o terminie Walnego Zgromadzenia oraz o tym, że będzie rozpatrywana sprawa jego odwołania. Powód nie uczestniczył w Walnym Zgromadzeniu, ale wystosował do tegoż Zgromadzenia pismo z dnia 25.IV.1969 r., w którym zawiadomił, że w związku z uchwałą nr 4 Zarządu Centralnego Związku Rzemieślniczych Spółdzielni uważa rozpatrywanie jego odwołania przez Walne Zgromadzenie za bezprzedmiotowe.Walne Zgromadzenie podjęło w dniu 26 kwietnia 1969 r. uchwałę utrzymującą w mocy uchwałę Rady o wykluczeniu.W pozwie z dnia 6 października 1971 r. powód twierdził, że o treści uchwały Walnego Zgromadzenia dowiedział się dopiero 6 października 1970 r., w którym też poinformowano powoda, że uchwała Walnego Zgromadzenia, mimo formalnych i merytorycznych usterek, jest już prawomocna, gdyż w okresie jednego roku od jej powzięcia nie została zaskarżona. Powód domaga się uchylenia uchwały Walnego Zgromadzenia, zarzucając, że jest ona niesłuszna, jako sprzeczna ze statutem i zasadami współżycia, oraz naruszająca jego cześć, niesłusznie bowiem zarzucono mu popełnienie przestępstwa.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, a rozstrzygnięcie swoje uzasadnił następująco:Członek, którego prawa zostały naruszone przez uchwałę walnego zgromadzenia, może ją zaskarżyć do sądu. Powództwo takie powinno być wniesione w ciągu 6 tygodni od daty walnego zgromadzenia; jeżeli zaś powództwo wnosi członek nieobecny na walnym zgromadzeniu na skutek jego wadliwego zwołania - w ciągu 6 tygodni od daty powzięcia wiadomości przez tegoż członka o uchwale, nie później jednak niż w ciągu jednego roku od daty walnego zgromadzenia (art. 38 § 2 i 3 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach - Dz. U. Nr 12, poz. 61).Z przepisu tego wynika, że jeśli członek został prawidłowo zawiadomiony o dacie walnego zgromadzenia i przedmiocie jego obrad, to może zaskarżyć uchwałę jedynie w ciągu 6 tygodni od daty tego zgromadzenia. Ten termin obowiązywał powoda. Pozostałe terminy (6 tygodni od daty powzięcia wiadomości o uchwale, lecz w każdym razie nie później niż w ciągu roku od daty walnego zgromadzenia) dotyczą tylko takiego członka, który nie był obecny na walnym zgromadzeniu na skutek jego wadliwego zwołania. Wadliwe zwołanie polega m.in. na niezawiadomieniu członka we właściwej formie o terminie zgromadzenia lub niepodaniu w zawiadomieniu porządku obrad. Jeśliby nawet przyjąć ewentualność najbardziej korzystną dla powoda, to należałoby i tak ustalić, że ostateczny termin wytoczenia powództwa minął 26 kwietnia 1970 r.Terminy przewidziane w art. 38 § 3 cyt. ustawy biegną bezwzględnie; z chwilą ich upływu prawo domagania się uchylenia uchwały walnego zgromadzenia wygasa.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji powoda, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Z ustaleń zaskarżonego wyroku wynika, że uchwała Rady pozwanej Spółdzielni o wykluczeniu powoda ze Spółdzielni została uchylona uchwałą nr 4 Zarządu Centralnego Związku Rzemieślniczych Spółdzielni jeszcze przed zwołaniem Walnego Zgromadzenia, na które skierowano do rozpatrzenia odwołanie powoda od uchwały Rady pozwanej Spółdzielni.Sąd Wojewódzki, dokonując takich ustaleń, nie ustosunkował się do twierdzenia powoda, że uchylenie uchwały o wykluczeniu przez Zarząd Centralnego Związku czyni bezprzedmiotowym rozpoznawanie odwołania powoda przez Walne Zgromadzenie. Powód podtrzymuje to twierdzenie także w rewizji, wyrażając równocześnie pogląd, że wobec uchylenia przez centralne władze uchwały o wykluczeniu rozpoznawanie odwołania powoda przez Walne Zgromadzenie było niedopuszczalne.Zgodnie z treścią § 47 statutu członkowi, który został wykluczony ze spółdzielni, przysługuje prawo wniesienia w terminie 14 dni od daty doręczenia uchwały o wykluczeniu odwołania na piśmie do walnego zgromadzenia. Powód, zachowując wymieniony termin, złożył odwołanie, ale zanim zostało ono rozpatrzone, uchwała Rady Nadzorczej pozwanej Spółdzielni została w trybie art. 43 §1 ustawy o spółdzielniach uchylona uchwałą Zarządu Centralnego Związku Rzemieślniczych Spółdzielni. Od tej ostatniej uchwały Rada pozwanej Spółdzielni odwołała się do Rady Centralnego Związku Rzemieślniczych Spółdzielni i do chwili obecnej odwołanie to nie zostało rozpatrzone.Sąd Wojewódzki nie mógł się uchylić od rozpoznania sprawy, gdy powód wytoczył powództwo o uchylenie uchwały Walnego Zgromadzenia, utrzymującej w mocy uchwałę Rady o wykluczeniu powoda ze Spółdzielni, gdyż taki tryb zaskarżenia uchwały o wykluczeniu przewiduje art. 38 § 3 ustawy o spółdzielniach.Centralne związki powołane są przede wszystkim do kontroli uchwał organów spółdzielni dotyczących funkcjonowania zrzeszonych w danym związku organizacji spółdzielczych, a nie uchwał decydujących o powstaniu lub ustaniu członkostwa, które to sprawy z mocy wyraźnych przepisów ustawy o spółdzielniach zastrzeżone są organom spółdzielni (art. 14 i 21) w ramach przyznanej w tym zakresie spółdzielniom samorządności, jako też samym członkom, od których woli zależy przystąpienie do spółdzielni lub wystąpienie z niej (art. 19 i 20 cyt. ustawy). W tych stosunkach spółdzielnia i członkowie są równorzędnymi podmiotami prawa, a do kontroli uchwał organów spółdzielni w sprawach wynikających ze stosunku członkostwa - po wyczerpaniu postępowania wewnątrzspółdzielczego - powołane są sądy (art. 21 § 4, art. 30 i 38 cyt. ustawy).Powód nie może się powoływać na uchylenie uchwały Rady pozwanej Spółdzielni o wykluczeniu przez Centralny Związek z tej także przyczyny, że złożone przez pozwaną Spółdzielnię odwołanie od uchwały Zarządu Centralnego Związku do Rady tegoż Związku nie zostało rozpatrzone.Wprawdzie powód nie powinien być pokrzywdzony przez działanie organów Centralnego Związku i w takiej sytuacji należałoby mu umożliwić dochodzenie jego praw we właściwej drodze sądowej; jednakże w rozpatrywanej sprawie, jak to niewadliwie ustalił Sąd Wojewódzki, powód został prawidłowo zawiadomiony o terminie Walnego Zgromadzenia, które utrzymało w mocy decyzję Rady pozwanej Spółdzielni o wykluczeniu, upłynęły zaś już trojakie terminy przewidziane do zaskarżenia wymienionej uchwały Walnego Zgromadzenia, powodując wygaśnięcie prawa powoda domagania się uchylenia tej uchwały.Powód bowiem nie zaskarżył uchwały Walnego Zgromadzenia ani w ciągu 6 tygodni od daty zwołania tegoż Zgromadzenia, o której został prawidłowo zawiadomiony, ani w ciągu jednego roku od tej daty (art. 38 § 3 ustawy o spółdzielniach). Nie zaskarżył tej uchwały również w ciągu 6 tygodni od daty zawiadomienia go przez Centralny Związek o uprawomocnieniu się uchwały Walnego Zgromadzenia powziętej w dniu 24 kwietnia 1969 r., co nastąpiło w dniu 6 października 1970 r.Obowiązek doręczenia na piśmie uchwały o wykluczeniu z podaniem przyczyn wykluczenia (art. 21 § 3 ustawy o spółdzielniach), na co powołuje się skarżący, nie odnosi się do uchwał walnego zgromadzenia wydanych na skutek odwołania się członka od uchwały rady o wykluczeniu, a terminy do zaskarżenia takiej uchwały walnego zgromadzenia przewidziane w art. 38 § 3 ustawy o spółdzielniach rozpoczynają swój bieg nie od daty doręczenia uchwały, lecz od daty walnego zgromadzenia.Ponieważ powód nie dotrzymał tych terminów, słusznie Sąd Wojewódzki uznał, że prawo powoda domagania się uchylenia uchwały Walnego Zgromadzenia pozwanej Spółdzielni wygasło.Z braku zatem uzasadnionych podstaw rewizja powoda podlega oddaleniu (art. 387 k.p.c.).Mając na uwadze charakter dochodzonego roszczenia oraz sytuację ekonomiczną powoda, związaną z utratą zarobków na skutek wykluczenia go ze spółdzielni, Sąd Najwyższy zastosował w zakresie kosztów postępowania rewizyjnego art. 102 k.p.c.