I PR 3/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Rejman (sprawozdawca). Sędziowie: S. Filcek, T. Szymanek.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Heleny P. i Jana Macieja P. przeciwko Spółdzielni Pracy Produkcyjno-Usługowej "I." w W. o uchylenie uchwały Walnego Zgromadzenia i zasądzenie nadwyżki bilansowej na skutek rewizji pozwanej Spółdzielni od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy w Warszawie z dnia 11 października 1973 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu dla m.st. Warszawy w Warszawie do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowodowie domagali się uchylenia uchwały Walnego Zgromadzenia pozwanej Spółdzielni, pozbawiającej ich w całości udziału w nadwyżce bilansowej za rok 1972, oraz zasądzenia na rzecz powódki 2.661 zł, na rzecz powoda - 5.126 zł z odsetkami i kosztami procesu.Powodowie twierdzili, że Walne Zgromadzenie zostało zwołane w sposób sprzeczny z prawem, gdyż nie zostali powiadomieni o terminie posiedzenia, a sprawa pozbawienia ich udziału w nadwyżce bilansowej nie była objęta porządkiem obrad. Powodowie podnieśli, że wysuwane pod ich adresem zarzuty merytoryczne są bezpodstawne, i na uzasadnienie swojego stanowiska zgłosili dowód ze świadków.Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo, ponieważ ustalił, że powodowie nie zostali zawiadomieni o posiedzeniu Walnego Zgromadzenia i że sprawa pozbawienia ich udziału w nadwyżce bilansowej nie była objęta porządkiem obrad (art. 36 § 1 i art. 37 § 2 ustawy o spółdzielniach i ich związkach). Zaskarżona uchwała więc narusza przepisy prawa i to już stanowi wystarczającą podstawę do jej uchylenia (art. 38 cyt. ustawy), bez potrzeby badania zarzutów merytorycznych. Wysokość roszczenia nie była kwestionowana przez stronę pozwaną.Wyrok ten w całości zaskarżyła pozwana Spółdzielnia, wnosząc o jego uchylenie i o przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania, z uwzględnieniem kosztów postępowania rewizyjnego. Rewizja została oparta na zarzucie niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 368 pkt 3 k.p.c.) przez pominięcie faktu ustania członkostwa powoda w Spółdzielni oraz na zarzucie sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału (art. 368 pkt 4 k.p.c.).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Wojewódzki, powołując się na przepisy art. 36 § 1 i art. 37 § 2 ustawy o spółdzielniach i ich związkach, słusznie zwrócił uwagę, że o czasie, miejscu i porządku obrad walnego zgromadzenia należy zawiadomić członków w sposób i w terminach określonych w statucie spółdzielni oraz że uchwały zapadać mogą jedynie w sprawach objętych porządkiem obrad, podanym do wiadomości członków w terminach i w sposób określony w statucie.Spółdzielnia nie dopełniła tego obowiązku, a mimo to Walne Zgromadzenie pozbawiło powodów udziału w nadwyżce bilansowej za rok 1972. Zaskarżona uchwała więc narusza wyżej wymienione przepisy prawa. Dalszy jednak wniosek Sądu Wojewódzkiego, że stanowi to dostateczną podstawę do jej uchylenia, bez potrzeby badania zarzutów merytorycznych, nie jest trafny. W myśl bowiem art. 38 § 2 ustawy o spółdzielniach i ich związkach członek spółdzielni może zaskarżyć uchwałę walnego zgromadzenia do sądu nie wtedy, gdy zostało ono zwołane w sposób sprzeczny z prawem, ale dopiero wówczas, gdy wadliwość ta była w takim stopniu poważna, że miała lub mogła mieć wpływ na treść uchwały.W okolicznościach jednak konkretnej sprawy należy przyjąć, że prawo powodów do przedstawienia i obrony ich stanowiska rzeczywiście zostało naruszone. Na nieporozumieniu natomiast oparty jest zarzut strony pozwanej, że powód w chwili obrad Walnego Zgromadzenia nie był członkiem Spółdzielni, ponieważ już poprzednio ustał między stronami spółdzielczy stosunek pracy. Spółdzielnia powołuje się przy tym na treść art. 126 § 1 ustawy o spółdzielniach i ich związkach, ale z niego wynika, że z ustaniem członkostwa wygasa stosunek pracy, a nie odwrotnie. Wystarczy wskazać na treść art. 123 § 2 tejże ustawy, w myśl którego okres między powstaniem stosunku członkostwa a rozpoczęciem pracy nie może przekraczać sześciu miesięcy.Natomiast trafny jest zarzut rewizyjny, że Sąd Wojewódzki zasądził dochodzone pozwem kwoty bez badania zarzutów merytorycznych postawionych powodom. Powódce zarzucano mianowicie pobranie nienależnej kwoty w wysokości 79.404 zł, a powodowi przekroczenie uprawnień i narażenie Spółdzielni na straty w wysokości 4.900 zł.Gdyby powodowie, powołując się jedynie na uchybienia formalne związane ze zwołaniem Walnego Zgromadzenia, twierdzili, że prawa ich zostały naruszone przez powzięta uchwałę, i gdyby twierdzenie swoje udowodnili, to Sąd Wojewódzki powinien był ograniczyć się do uchylenia uchwały Walnego Zgromadzenia. Taka uchwała bowiem nie mogła wywołać skutków prawnych i dopiero ponowne, tym razem prawidłowo zwołane Walne Zgromadzenie mogłoby powziąć uchwałę o pozbawienie powodów nadwyżki bilansowej. W takim wypadku badanie przez Sąd zarzutów merytorycznych byłoby niedopuszczalne.W niniejszej jednak sprawie powodowie domagali się nie tylko uchylenia uchwały Walnego Zgromadzenia z przyczyn formalnych, ale także zasądzenia nadwyżki bilansowej, i wysunęli konkretne twierdzenia, zmierzające do obalenia stawianych im zarzutów. Na tę okoliczność powołali też dowód ze świadków. W takim wypadku - po stwierdzeniu, że uchwała Walnego Zgromadzenia była o tyle wadliwa, iż naruszyła prawa powodów - Sąd I instancji powinien był rozważyć, czy ich majątkowe roszczenia są uzasadnione. W razie uznania twierdzeń powodów za udowodnione powództwo podlegałoby uwzględnieniu, a w przeciwnym wypadku - mimo wadliwości powstałych przy zwołaniu Walnego Zgromadzenia - oddaleniu.Sąd nie może natomiast, uchylając uchwałę walnego zgromadzenia z przyczyn formalnych, uwzględnić majątkowych roszczeń powoda, bez zbadania ich merytorycznej zasadności.Przy rozważaniu niniejszego zagadnienia należy mieć na uwadze uchwałę połączonych Izb: Cywilnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23.XI.1973 r. III PZP 38/72.Z tych względów Sąd Najwyższy - na mocy art. 388 § 1 k.p.c. - orzekł jak w sentencji wyroku. Przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu nastąpiło z tej przyczyny, że nie zachodzą przesłanki z art. 17 k.p.c.