I PR 300/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Białek (sprawozdawca). Sędziowie: J. Krzyżanowski, S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Leona N. przeciwko Chemicznej Spółdzielni Pracy "Latex" w N. o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia, na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 30 stycznia 1963 r.,uchylił zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo i orzekającej o kosztach i opłatach, tj. w ustępach I, III, IV i V, i przekazał sprawę w tym zakresie Sądowi Wojewódzkiemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód został wykluczony z pozwanej Spółdzielni decyzją jej rady nadzorczej z 27.II.1962 r. oraz uchwałą walnego zgromadzenia Spółdzielni z dnia 17.V.1962 r., zapadłą w związku z odwołaniem się powoda od decyzji rady nadzorczej.Powód zaskarżył do sądu obie te decyzje, jako - według twierdzeń pozwu - niezgodne ze statutem pozwanej Spółdzielni.Sąd Wojewódzki zaskarżonym wyrokiem "uchylił" uchwałę walnego zgromadzenia z 17.V.1962 r. i oddalił powództwo skierowane przeciw decyzji rady nadzorczej.W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd Wojewódzki przytoczył skróconą treść protokołu spisanego z przebiegu obrad walnego zgromadzenia dotyczących odwołania powoda od wykluczającej go ze Spółdzielni decyzji rady nadzorczej i oceniając te obrady z proceduralnego punktu widzenia, wyraził pogląd, że nie można ich uznać za rozpatrzenie odwołania powoda, albowiem z protokołu nie wynika, żeby przedmiotem obrad były fakty, które powód przytoczył w piśmie do przewodniczącego walnego zgromadzenia dla odparcia zarzutów stawianych mu przez radę nadzorczą.Okoliczność ta wystarcza, według oceny Sądu Wojewódzkiego, do uznania zaskarżonej przez powoda uchwały za naruszającą postanowienia artykułu 21 § 4 (błędnie zacytowano art. 20 § 4) i 37 § 1 ustawy o spółdzielniach oraz § 20 pkt 2 statutu pozwanej Spółdzielni.Rewizji pozwanej Spółdzielni zarzucającej naruszenie prawa materialnego oraz niedostateczne wyjaśnienie sprawy nie można odmówić słuszności.Przy ocenie czynności dokonywanych przez walne zgromadzenie członków spółdzielni i podejmowanych przez nie uchwał należy mieć na uwadze okoliczność, że walne zgromadzenie nie jest władzą w znaczeniu powszechnie temu określeniu nadawanym, ale organem spółdzielni.Decyzje zapadające na walnym zgromadzeniu w formie uchwał są zatem w istocie wyrazem woli spółdzielni, którą ten naczelny jej organ reprezentuje. Ustawa (art. 35, 37) i statut przepisują sposób zwoływania walnych zgromadzeń, obradowania i podejmowania przez nie uchwał. Zachowanie tych przepisów - w równym stopniu odnoszących się do wszystkich obrad i uchwał walnego zgromadzenia - jest oczywiście warunkiem formalnej ważności uchwał walnego zgromadzenia.Żaden z tych przepisów - włącznie z postanowieniami § 4 art. 21 ustawy - nie narzuca jednak walnemu zgromadzeniu jakiejś, podobnej do sądowej procedury w obradach. Art. 21 ustawy przewiduje jedynie w § 4, że w wypadkach, gdy do wykluczenia członka ze spółdzielni powołana jest rada nadzorcza, wykluczony członek ma prawo odwołać się do walnego zgromadzenia i mimo skuteczności wykluczenia z chwilą zawiadomienia (§ 3) ma prawo być obecny na walnym zgromadzeniu przy rozpatrywaniu jego odwołania i je popierać. Nie jest w sprawie sporne, że powód był obecny na nadzwyczajnym walnym zgromadzeniu w dniu 17.V.1962 r. zwołanym dla rozpatrzenia jego odwołania i - jak wynika z treści protokołu spisanego z obrad walnego zgromadzenia - udzielono mu kilkakrotnie głosu. Odczytano też jego odwołanie od decyzji rady nadzorczej wykluczającej go ze Spółdzielni. Nie jest istotne, czy obecni na walnym zgromadzeniu członkowie Spółdzielni zabierali głos i co mówili, bo nawet brak dyskusji (nie narzucony) nie byłby istotnym uchybieniem. Prawa powoda wynikające z postanowień art. 21 § 4 ustawy nie zostały zatem naruszone. Brak zaś ustaleń, a nawet twierdzeń, by naruszone zostały ogólne przepisy artykułów 35-37 ustawy. Nie można też dopatrzyć się naruszenia postanowień § 20 pkt 2 statutu, który jest w istocie powtórzeniem przepisów § 4 art. 21 ustawy. Należy wreszcie wyjaśnić w związku z postanowieniem pkt 3 § 20 statutu co do terminu zwołania walnego zgromadzenia (który zresztą był zachowany, a tylko walne zgromadzenie zwołane na 25.IV.1962 r. odroczono, by dać choremu wówczas powodowi możność brania udziału w obradach), że przepis ten ma charakter jedynie instrukcyjny.Uchwała o wykluczeniu powoda ze spółdzielni może jednak naruszać postanowienia § 1 i 2 art. 21 ustawy o spółdzielniach i § 19 statutu, jeżeli przyczyny, dla których powoda wykluczono, albo nie istniały (jak twierdzi powód), albo nie były zawinione, albo wreszcie nie były w znaczeniu § 1 art. 21 ustawy i § 19 statutu dostatecznie ważne. Wychodząc z błędnych założeń, Sąd Wojewódzki nie poczynił już żadnych ustaleń w tym zakresie. Uniemożliwia to Sądowi Najwyższemu orzeczenie w sprawie co do istoty.Z przytoczonych względów - wobec zasadności powołanych w rewizji podstaw z art. 371 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. - Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji z mocy art. 384 k.p.c.