I PR 341/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Wilewski. Sędziowie: M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca), J. Knap.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Spółdzielni Ogrodniczej w Z. przeciwko Wandzie B. o 103.687,42 zł na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze z dnia 29 sierpnia 1972 r.,zmienił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo i zasądził dodatkowo na rzecz powodowej Spółdzielni kwotę 22.480,09 zł z 8% od dnia 23 maja 1971 r.;oddalił rewizję w pozostałej części; przyznał powodowej Spółdzielni od pozwanej kwotę 1.125 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania rewizyjnego oraz zasądził ściągnięcie od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa kwoty 523 zł tytułem części wpisu stosunkowego od rewizji.Uzasadnienie faktycznePo ostatecznym sprecyzowaniu żądania pozwu powodowa Spółdzielnia domagała się zasądzenia od pozwanej kwoty 100.700,23 zł z tytułu niedoboru.Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanej kwotę 24.150 zł, oddalając powództwo w pozostałej części, oraz umorzył postępowanie w tej części, w której strona powodowa cofnęła pozew. Sąd Wojewódzki oparł swe rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach oraz wynikających z nich wnioskach:Pozwana była zatrudniona w charakterze materialnie odpowiedzialnego kierownika sklepu nasienno-zaopatrzeniowego w N. Przeciętny obrót w sklepie wynosił 103.613 zł miesięcznie. Pomieszczenia sklepowe były ciasne. Pozwana miała przy sklepie magazyn, który z uwagi na jego szczupłość nie mógł pomieścić wszystkich towarów. W związku z tym torf ogrodniczy, szkło ogrodnicze i 60% doniczek przechowywano na placu, przylegającym do wspomnianych pomieszczeń magazynowych. Szkło było przechowywane w skrzyniach ważących od 80 do 200 kg, ale było też szkło sprzedawane luzem. Torf był w belach po 50 kg oraz w małych workach. Pozwana miała drzewka owocowe, które znajdowały się na placu, odgrodzonym od pozostałej części placu siatką o wysokości 150 cm. Ta część placu, na której składowano szkło, torf i doniczki, nie była odgrodzona od pozostałej części placu. Plac był strzeżony przez dozorcę dopiero w godzinach od 1500 do 700. W godzinach pracy, tj. do godz. 1500, plac nie był przez nikogo pilnowany. Nie było bowiem w tym czasie portiera, który by sprawdzał wyjeżdżające z placu samochody. Na tym samym placu znajdował się punkt skupu owoców i warzyw.W okresie od dnia 22.VI.1970 r. do dnia 19.II.1971 r. powstał niedobór w wysokości 103.687,42 zł. Na poczet tego niedoboru pozwana wpłaciła kwotę 7.081 zł. W ten sposób niedobór zmniejszył się do kwoty 96.606,42 zł. Największy niedobór powstał w takich towarach, jak doniczki, torf i szkło (77.642,81 zł). W ogólnej kwocie niedoboru mieści się suma 37.052,32 zł, stanowiąca równowartość wagonu szkła dostarczonego pozwanej w dniu 24.XI.1970 r., którym pozwana nie obciążyła się.Na tle tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Wojewódzki doszedł do wniosku, że pozwana powinna ponosić w ramach art. 471 k.c. odpowiedzialność tylko w granicach 1/4 części powstałej szkody, tj. do kwoty 24.160 zł. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego do powstania szkody w granicach 3/4 części przyczyniła się strona powodowa, która nie zapewniła pozwanej właściwych warunków pracy, a w szczególności nie zabezpieczyła towarów znajdujących się na nie strzeżonym placu.Wyrok ten w części oddalającej powództwo o zasądzenie kwoty 72.550 zł oraz orzekającej o kosztach procesu zaskarżyła powodowa Spółdzielnia, domagając się uchylenia w tej części zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy w tym zakresie Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Błędne są zarzuty skarżącej, gdy kwestionują one prawidłowość oceny zaskarżonego wyroku, dotyczącej przyczynienia się strony powodowej do powstania niedoboru w szkle, torfie, drzewkach i doniczkach, znajdujących się na nie strzeżonym placu. W szczególności nie można zgodzić się z zarzutem, że skoro szkło przechowywane było w skrzyniach ważących od 80 kg do 200 kg, to tak znaczna waga szkła uniemożliwiała jego wywiezienie przez osoby trzecie. Zgłaszając ten zarzut, skarżąca pomija, że na tym samym placu znajdował się punkt skupu warzyw i owoców, do którego w godzinach od 700 do 1500 wjeżdżały samochody ciężarowe; w związku z tym skrzynie szkła ważące nawet 80 kg mogły być załadowane na samochód, który przy wyjeździe z placu nie był przez nikogo kontrolowany. Ponadto skarżąca nie bierze pod uwagę, że - jak to prawidłowo ustalił Sąd Wojewódzki - na nie strzeżonym placu było również przechowywane szkło luzem. Skarżąca nie podważyła skutecznie zeznań świadka M., zgodnie z którymi zdarzyło się, że wjeżdżający na teren samochód potrącił złożone skrzynie szkła, które przewróciły się. Również za nieuzasadnione uznać należy zarzuty dotyczące ustalonego przez Sąd Wojewódzki stopnia przyczynienia się powodowej Spółdzielni do szkody powstałej w torfie, skoro torf ten, zwłaszcza znajdujący się w małych workach, mógł być z łatwością wywieziony z nie strzeżonego placu przez osoby trzecie. Z podobnych względów nie mogą odnieść zamierzonego skutku zarzuty dotyczące przyjętego przez Sąd Wojewódzki przyczynienia się strony powodowej do szkody powstałej w drzewkach owocowych i doniczkach, skoro skarżąca nie kwestionuje trafności ustalenia Sądu Wojewódzkiego, że plac, na którym były składowane powyższe przedmioty, nie był strzeżony w czasie godzin pracy przez dozorcę, który by kontrolował wyjeżdżające z placu samochody.W tym stanie rzeczy i wbrew zarzutom skarżącej za słuszną i mieszczącą się w granicach art. 362 k.c. uznać należy ocenę zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że z uwagi na brak zapewnienia należytego zabezpieczenia placu, na którym znajdowały się towary, przyczynienie się strony powodowej do powstania szkody należy określić w granicach 3/4 wartości szkody powstałej w materiałach znajdujących się na nie strzeżonym placu. Braki organizacyjne w zakresie należytego zabezpieczenia placu obciążają powodową Spółdzielnię, jako organizatora procesu pracy.Natomiast słusznie kwestionuje skarżąca rozstrzygnięcie Sądu Wojewódzkiego w części dotyczącej przyczynienia się strony powodowej do szkody powstałej w szkle, które nie znajdowało się na nie zabezpieczonym placu, lecz było dostarczone Spółdzielni wagonem kolejowym, którym pozwana się nie obciążyła. Zgodnie z prawidłowymi ustaleniami Sądu meriti wartość tego szkła wynosi kwotę 37.052,32 zł. Właściwa wykładnia art. 362 k.c. prowadzi do wniosku, że niezapewnienie przez zakład pracy należytego zabezpieczenia towarów wpływa na odpowiednią ekskulpację materialnie odpowiedzialnego pracownika tylko wówczas, gdy uchybienie zakładu pracy pozostaje w związku przyczynowym z powstałą szkodą. Na braki organizacyjne zakładu pracy w zakresie należytego zabezpieczenia mienia nie może natomiast powoływać się pracownik materialnie odpowiedzialny, który nie obciążył się wartością dostarczonego mu towaru, ponieważ w takiej sytuacji wspomniane braki organizacyjne zakładu pracy nie pozostają w związku przyczynowym z wyrządzoną przez pracownika szkodą.Uznając przeto zarzuty rewizyjne w tej części za uzasadnione, Sąd Najwyższy na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. zmienił w tym zakresie zaskarżony wyrok, obciążając w pełni pozwaną wartością szkła w kwocie 37.052,32 zł, w pozostałej zaś części oddalił rewizję, jako nieuzasadnioną (art. 389 k.p.c.).