I PR 379/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Wieruszewski. Sędziowie: K. Piasecki (sprawozdawca), J. Knap.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Miejskiego Przedsiębiorstwa "Hotel M." w W. przeciwko Władysławowi Ch. o 101.443,16 zł na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 7 sierpnia 1962 r.,zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu dla m.st. Warszawy.Uzasadnienie faktyczneMiejskie Przedsiębiorstwo "Hotel M." w W. żądało zasądzenia od Władysława Ch. kwoty 101.443 zł 16 gr na tej podstawie, że pozwany wykonywał u powoda obowiązki kierownika zakładu gastronomicznego w okresie od 1 stycznia 1958 r. do 31 grudnia 1960 r. i na tym stanowisku w okresie od 30 czerwca do 31 października 1960 r. spowodował niedobór przedmiotów nietrwałych restauracji w wysokości określonej żądaniem pozwu.W odpowiedzi na pozew pozwany wnosił o oddalenie powództwa, zarzucając przede wszystkim, że - jak wynika z załączonego do pozwu arkusza likwidacji - różnicę około 30% pozycji niedoboru stanowią przedmioty pochodzące z magazynu bielizny; za przechowanie oraz obrót tymi przedmiotami odpowiedzialna była magazynierka Zofia G. W związku z przejęciem majątku od Przedsiębiorstwa "A." pozwanemu nie przekazano we właściwej formie tego majątku.Sąd Wojewódzki powództwo oddalił. Jako przesłankę tego rozstrzygnięcia Sąd Wojewódzki powołał fakt, że niedobór, którego wyrównania dochodzi powód, został przez niego wyliczony na podstawie tego samego inwentarza co wyliczenie według stanu na 30 czerwca - 11 października 1960 r., w którym pozwany został całkowicie rozliczony. Od tego czasu do dnia 25-30 października 1960 r. nie mógł powstać niedobór, gdyż nie miał miejsca żaden obrót. Za przedmioty bieliźniane odpowiedzialność materialną ponosiła G., która rozliczała się nie z pozwanym, lecz z księgowością. Zresztą większa część niedoboru w tym zakresie powstała na skutek zagubienia przez księgowość komisyjnych protokołów zużycia bielizny na skutek częstego prania.W rewizji od tego wyroku powód żąda jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Zaskarżony wyrok podlega uchyleniu, a sprawa przekazaniu do ponownego rozpoznania z następujących przyczyn:Skarżący słusznie zarzuca w rewizji przede wszystkim pogwałcenie przez Sąd Wojewódzki przepisu art. 298 § 1 k.p.c. na skutek niezażądania od biegłego ustnych wyjaśnień. Potrzeba uzupełnienia opinii przez biegłego zachodziła bowiem ze względu na to, że opinia wydana na piśmie nie jest wystarczająca do tego, by mogła stanowić przesłankę do dokonania na jej podstawie prawidłowych ustaleń. Wniosek sformułowany w konkluzji opinii biegłego, że niedoboru określonego w kwocie 101.443,16 zł nie może potwierdzić, opiera się na założeniu, że okresowe rozliczenie na 30 czerwca 1960 r. wykazało niedobór w kwocie 301.140,67 zł, że kwotą tą pozwany został całkowicie uznany, że niedobór w kwocie 101.443,16 zł powstał w tym samym inwentarzu co i wyliczenie na 30 czerwca - 11 października 1960 r.Z opinii biegłego w tym zakresie nie wynika przede wszystkim, czy powstał niedobór oraz jakich przedmiotów on dotyczył. Wymagało poza tym bliższego wyjaśnienia, w jakim stosunku pozostają do siebie: okresowe wyliczenie na dzień 30 czerwca 1960 r. określające niedobór w kwocie 301.140,67 zł z jednej strony oraz niedobór stwierdzony remanentem zdawczo-odbiorczym w kwocie 101.443,16 zł - z drugiej. Zagadnienia tego nie wyjaśnia samo stwierdzenie, że pozwany niedoborem w kwocie 301.140,67 zł został uznany. Zadanie biegłego polegało na przekonywającym wyjaśnieniu Sądowi, czy i w jakiej wysokości powstał niedobór. Z tego względu zachodziła przede wszystkim konieczność sprawdzenia wyliczenia dokonanego przez powoda. Tymczasem w opinii biegłego brak w zasadzie przesłanek, które by uzasadniały końcowy wniosek opinii. W tym stanie rzeczy co najmniej niezbędne było zażądanie od biegłego wyjaśnień ustnych, a w razie potrzeby - zażądanie dodatkowej opinii od biegłego.Poza tym, aby sprawa mogła być uznana za wyjaśnioną do stanowczego rozstrzygnięcia, wymagała wyjaśnienia kwestia zakresu obowiązków pozwanego, a w szczególności kwestia zakresu jego odpowiedzialności materialnej za majątek zakładu. Tej kwestii Sąd w zaskarżonym wyroku nie wyjaśnił dokładnie, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że za przedmioty bieliźniane "odpowiedzialność materialną ponosiła Zofia G.", i opierając się tylko na jej zeznaniach. W tym zakresie, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, zachodzi potrzeba uwzględnienia z omawianego punktu widzenia struktury organizacyjnej zakładu prowadzonego przez pozwanego i konieczność ustalenia treści oświadczenia podpisanego przez pozwanego, w którym pozwany przyjmuje pełną odpowiedzialność materialną z tytułu zajmowania stanowiska kierownika restauracji. W związku z tym nie można by pominąć również treści pisma skierowanego przez pozwanego do dyrektora Miejskiego Przedsiębiorstwa hotelu "M".Jednocześnie wymaga podkreślenia, że w toku dalszego procesu obowiązek dostarczenia wszelkich niezbędnych dokumentów, związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa a mających znaczenie dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, obciąża stronę powodową. Odnosi się to zarówno do tych dokumentów Przedsiębiorstwa, które by uzasadniały dokonanie ustaleń korzystnych dla niego, jak i do tych, które by uzasadniały dokonanie ustaleń korzystnych dla pozwanego. Wspomniany obowiązek wynika z faktu, że właśnie do Przedsiębiorstwa należy obowiązek prowadzenia i przechowywania całej dokumentacji związanej z funkcjonowaniem Przedsiębiorstwa. Poza tym obowiązek ten wiąże się z obowiązywaniem zasady prawdy obiektywnej, zgodnie z którą dowody niezbędne do dostatecznego wyjaśnienia podstawy faktycznej sporu obowiązana jest przedstawić sądowi ta strona, która ma przede wszystkim wpływ na zgromadzenie tych dowodów i bezpośredni dostęp do źródła tych dowodów.Nie do pogodzenia z istotą procesu socjalistycznego byłby pogląd, że pracodawca - powołując się na art. 4 przep. og. pr. cyw. - mógłby w procesie przeciwko swemu pracownikowi wykorzystać w jakimkolwiek sensie swoją przewagę wynikającą z faktu niedostarczenia sądowi dowodów korzystnych dla pracownika.W związku z tym za nieuzasadniony należy uznać pogląd skarżącego, że to właśnie pozwany powinien posiadać odpisy protokołów zniszczeń. Sprawa również i co do tego będzie wymagała wyjaśnienia w tym sensie, czy w ogóle były protokoły zniszczeń lub zużycia bielizny i innych przedmiotów oraz czy mogłyby one stanowić podstawę do uznania pozwanego, gdyby się okazało, że pozwany ponosi odpowiedzialność za niedobór w tym zakresie.Z tych wszystkich przyczyn, wobec niewyjaśnienia w zaskarżonym wyroku sprawy do stanowczego rozstrzygnięcia, należało orzec jak w sentencji wyroku.